C. PLINI SECVNDI
NATVRALIS HISTORIAE
LIBRI VII–XV
C. PLINI SECVNDI
NATVRALIS HISTORIAE
LIBER VII
Mundus[1] et in eo terrae, gentes, maria, .... insignia[2], [3]insulae[4] , urbes ad hunc modum se habent, animantium in eodem natura nullius[5] prope partis contemplatione minore[6], etsi[7]ne hic[8] quidem omnia[9] exsequi humanus animus queat[10].
Principium iure tribuetur homini, cuius causa videtur cuncta alia genuisse natura, magna, saeva[11] mercede contra tanta sua munera, non ut sit[12] satis aestimare, parens melior homini an tristior noverca fuerit.
[13][14] ante omnia unum animantium [15] cunctorum[16] alienis[17] velat opibus[18] . ceteris sua[19] varie[20] tegimenta[21] tribuit, testas, cortices, coria, spinas[22], villos, saetas , pilos, plumam, pinnas[23], squamas, vellera; truncos etiam arboresque[24] cortice, interdum gemino, a frigoribus et calore tutata[25] est: hominem[26] tantum nudum et in nuda humo natali die abicit ad vagitus statim et ploratum, nullumque tot animalium aliud ad lacrimas, et has protinus vitae principio; at Hercule risus[27] praecox ille[28] et celerrimus ante XL[29] diem nulli datur.
ab hoc lucis rudimento quae ne[30] feras[31] quidem inter nos[32] genitas vincula excipiunt et omnium membrorum nexus; itaque[33] feliciter[34] natus iacet manibus pedibusque devinctis [35], flens animal ceteris imperaturum[36], et a suppliciis vitam[37] auspicatur unam tantum[38] ob culpam, qua[39] natum est. heu dementia[40] ab his initiis existimantium ad superbiam se[41] genitos!
[42] prima roboris spes primumque[43] temporis munus quadripedi[44] similem facit. quando homini[45] incessus! quando vox! quando firmum cibis os! quam diu palpitans vertex, summae inter cuncta animalia inbecillitatis iudicium! iam morbi totque[46] medicinae contra[47] mala excogitatae[48], et hae quoque subinde novitatibus[49] victae! et[50] cetera sentire naturam suam, alia[51] pernicitatem usurpare, alia praepetes volatus[52], alia nare: hominem nihil[53] scire, nihil sine[54] doctrina[55], non fari, non ingredi, non vesci, breviterque non aliud naturae sponte quam flere! itaque multi extitere[56] qui non nasci optimum censerent aut quam[57] ocissime aboleri.
[58] uni animantium luctus est datus, uni luxuria[59] et quidem innumerabilibus modis ac per singula membra, uni ambitio, uni[60] avaritia, uni inmensa vivendi cupido, uni superstitio, uni sepulturae cura atque etiam post se de futuro. nulli vita fragilior, nulli rerum omnium libido maior, nulli pavor confusior, nulli rabies acrior. denique cetera animantia in suo genere probe[61] degunt .[62] congregari videmus et stare contra dissimilia: leonum feritas inter se non dimicat, serpentium morsus non petit serpentes, ne maris quidem beluae ac pisces nisi in diversa[63] genera saeviunt[64]. at Hercule homini plurima ex homine sunt mala.