Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 17, Chapter 24

Text kindly provided by Perseus

vitium generosarum pergulas[1] quinquatribus [2] putandas et, quarum servare uvas libeat, decrescente luna tradunt; quae vero interlunio sint[3] putatae, nullis animalium obnoxias esse. alia ratione plena luna noctu tondendas, cum sit ea in leone, scorpione, sagittario , tauro, atque in totum serendas[4] plena aut[5] crescente utique[6] censent. sufficiunt in Italia cultores deni[7] in centena iugera vinearum.

[8] <1> Et abunde satu cultuque arborum tractato, quoniam de palmis et[9] cytiso in peregrinis arboribus adfatim diximus, ne quid desit, indicanda reliqua natura[10]est[11] magno opere pertinens ad omnia ea. infestantur namque et arbores morbis. quid enim genitum caret his malis? et[12] silvestrium quidem perniciosos negant esse vexarique tantum grandine in germinatione aut flore, aduri quoque fervore aut flatu frigidiore[13] , praepostero die, nam[14] suo frigora[15] etiam prosunt, ut diximus.

quid ergo? non et vites algore intereunt? hoc quidem est, quo deprehendatur soli[16] vitium, quoniam non evenit nisi in frigido. itaque per hiemes caeli rigorem probamus, non soli. nec infirmissimae arbores gelu[17] periclitantur, sed maximae, vexatisque ita cacumina prima inarescunt, quoniam praestrictus[18] non potuit eo pervenire umor.

<2> Arborum quidam communes morbi, quidam privati generum. communis vermiculatio et[19] sideratio ac dolor membrorum, unde partium debilitas[20], societate nominum quoque cum hominis miseriis[21]. trunca dicimus certe corpora et oculos germinum exustos ac multa simili sorte.

itaque laborant et fame et cruditate, quae fiunt umoris quantitate, aliqua[22] vero et obesitate, ut omnia, quae resinam ferunt, nimia pinguitudine in taedam mutantur et, cum radices quoque pinguescere coepere, intereunt, ut animalia nimio adipe, aliquando[23] et pestilentia per genera, sicut inter homines nunc servitia, nunc plebes urbana vel rustica.

[24] <3> Vermiculantur magis minusve quaedam, omnes tamen fere, idque aves cavi[25] corticis sono experiuntur. iam quidem et hoc in luxuria esse coepit, praegrandesque roborum delicatiore sunt[26] in cibo—cosses vocant—atque etiam farina saginati hi[27] quoque altiles fiunt.

maxime autem arborum hoc sentient piri, mali, fici, minus quae amarae sunt et odoratae. eorum, qui in ficis existunt, alii nascuntur ex ipsis, alios[28] parit qui vocatur cerastes, omnes tamen in cerasten figurantur sonumque edunt parvoli stridoris. et sorbus arbor infestatur vermiculis rufis ac pilosis atque ita emoritur; mespila quoque in senecta obnoxia[29] ei[30] morbo est.

[31] <4> Sideratio tota e caelo constat. quapropter et grando in his causis intellegi debet et carbunculatio et quod pruinarum iniuria evenit. haec enim verno tepore[32] invitatis et erumpere audentibus satis mollibus insidens adurit lactescentes germinum oculos, quod in flore carbunculum vocant. pruinae perniciosior natura, quoniam lapsa persidit[33] gelatque ac ne aura quidem ulla depellitur, quia non fit nisi inmoto aëre et sereno. proprium tamen siderationis est sub ortu canis siccitatum[34] vapor, cum insita[35] ac novellae arbores moriuntur, praecipue ficus et vitis.

[36] Olea praeter vermiculationem, quam aeque ac ficus sentit, clavum etiam patitur, sive fungum placet dici vel patellam. haec est solis exustio. nocere tradit Cato et museum rubrum. nocet plerumque vitibus atque oleis et nimia fertilitas. scabies communis omnium est. inpetigo et, quae adgnasci[37] solent, cocleae peculiaria ficorum vitia, nec ubique. sunt enim quaedam aegritudines et locorum.

<5> Verum ut[38] homini nervorum cruciatus, sic et arbori , ac duobus aeque modis. aut enim in pedes, hoc est radices, inrumpit[39] vis morbi, aut in articulos, hoc est cacuminum digitos, qui longissime a toto corpore exeunt. nigrescunt[40] ergo, et sunt apud Graecos sua nomina utrique [41] vitio.

undique primo dolor, mox et macies earum partium fragilis, postremo tabes morsque[42], non intrante suco aut non perveniente, maximeque id fici sentiunt. caprificus omnibus immunis est, quae adhuc diximus. scabies gignitur roribus lentis post vergilias; nam si largiores[43] fuere, perfundunt[44] arborem, non scalpunt scabie, et grossi[45] cadunt [46]; sive[47] imbres nimii fuere, alio modo ficus laborat, radicibus madidis.

[48] <6> Vitibus praeter vermiculationem et siderationem morbus peculiaris articulatio tribus de causis: una vi[49] tempestatium [50] germinibus ablatis, altera, ut notavit Theophrastus , in supinum excisis[51], tertia culturae imperitia laesis. omnes[52] enim[53] earum iniuriae in articulis sentiuntur. siderationis genus est et his[54] deflorescentibus roratio, aut cum acini[55], priusquam crescant, decocuntur in callum. aegrotant et cum alsere, laesis uredine attonsarum oculis. et calore hoc evenit intempestivo, quoniam omnia modo constant certoque temperamento.

fiunt et culpa colentium vitia[56] , cum praestringuntur, ut dictum est[57] , aut circumfos-[58] sor iniurioso ictu verberavit vel etiam subarator inprudens luxavit radices corpusve desquamavit. est et quaedam contusio falcis hebetioris. quibus omnibus causis difficilius tolerant frigora aut aestus, quoniam in ulcus[59] penetrat iniuria omnis a foris. infirmissima vero malus, maximeque quae[60] dulcis est.

quibusdam debilitas sterilitatem , non[61] necem, adfert, ut si quis pino cacumen auferat vel palmae. sterilescunt enim nec moriuntur. aegrotant aliquando et poma ipsa per se sine arbore, si necessariis temporibus imbres aut tepores[62] vel adflatus defuere[63] aut contra abundavere. decidunt enim aut deteriora fiunt. pessimum est inter omnia, cum deflorescentem vitem et oleam percussit imber, quoniam simul defluit fructus.

<7> Sunt ex eadem causa nascentes et urucae[64] , dirum[65] animal, eroduntque frondem, aliae florem quoque[66] , olivarum , ut in Mileto, ac depastam arborem turpi facie relinquunt . nascitur hoc malum tepore[67] umido et lento. fit aliud ex eodem, si sol acrior insecutus inussit ipsum vitium ideoque mutavit. est etiamnum peculiare olivis et vitibus—araneum vocant—, cum veluti telae involvunt fructum et absumunt[68].

adurunt[69] et flatus quidam eas maxime, sed et alios fructus. nam vermiculationem et poma ipsa per[70] se quibusdam [annis] sentiunt, mala, pira, mespila, punica . in oliva ancipiti eventu, quando sub cute innati[71] fructum adimunt, augent, si in ipso nucleo fuere[72] erodentes eum[73]. gigni illos prohibent pluviae, quae fiunt post arcturum[74]. eaedem si austrinae fuere, generant druppis[75] quoque, quae maturescentes tum sunt praecipue caducae. id riguis magis evenit, etiam si non cecidere, fastidiendis.

[76] sunt et culicum genera aliquis[77] molesta[78] , ut glandibus, fico; qui videntur ex umore nasci, tum[79] dulci[80] subdito corticibus. et aegrotatio quidem fere. in his est.

<8> Quaedam temporum causae aut locorum non proprie dicantur morbi, quoniam protinus necant, sicut tabes cum invasit[81] arborem aut uredo vel flatus alicuius regionis proprius, ut est in Apulia atabulus, in Euboea Olympias. hic enim si flavit[82] circa brumam, frigore exurit arefaciens[83], ut nullis[84] postea solibus recreari possint. hoc genere convalles et adposita fluminibus laborant, praecipueque vitis, olea, ficus.

quod cum[85]evenit[86] , detegitur statim in germinatione , in oliva tardius. sed in omnibus signum est revivescendi , si[87] folia amisere. alioqui quas putes praevaluisse moriuntur. nonnumquam inarescunt folia eademque revivescunt. alia[88] in terris[89] septentrionalibus, ut Ponto, Thracia[90] , frigore aut gelu laborant, si post brumam continuavere XL diebus. et ibi[91] autem et in reliquis partibus, si protinus editis fructibus gelatio[92] magna consecuta est, etiam paucis diebus necat.

<9> Quae iniuria hominum constant[93] , secundum[94].. habent causas. pix, oleum, adeps inimica praecipue novellis. cortice in orbem[95] detracto necantur, excepto subere, quod sic etiam iuvatur; crassescens enim praestringit et strangulat . nec andrachle[96] offenditur, si non simul incidatur et corpus. alioqui et cerasus et tilia et vitis corticem mittunt [97] , sed non vitalem nec proximum corpori, verum eum, qui subnascente alio expellitur.

[98] quarundam natura rimosus cortex, ut platanis. tiliae renascitur paulo minus quam totus. ergo his, quarum cicatricem trahit, medentur luto fimoque[99], et aliquando prosunt, si non vehementior frigorum aut calorum[100] vis secuta est. quaedam tardius ita moriuntur , ut robora et quercus[101]. refert et tempus anni. abieti enim et pino si quis detraxerit sole taurum vel geminos transeunte, cum germinant, statim moriuntur; eandem iniuriam hieme passae diutius tolerant.

similiter ilex et robur quercusque[102]. si angusta decorticatio fuit, nihil nocetur[103] supra dictis; infirmioribus quidem et in solo gracili[104][105] vel ab una tantum parte detractus interemit. similem et decacuminatio rationem habet piceae, cedri, cupressihaec [106] enim detracto cacumine aut ignibus adusto intereunt —, similem et depastio animalium.

oleam quidem etiam, si lambat capra[107] , sterilescere auctor est Varro, ut diximus. quaedam hac[108] iniuria moriuntur, aliqua deteriora [109] tantum fiunt, ut amygdalae—ex dulcibus enim transfigurantur in amaras—, aliqua vero etiam utiliora, ut apud Chios pirus, quam phocida[110] appellant.

nam detruncatio diximus quibus prodesset. intereunt pleraque[111] et fissa stirpe, exceptis vite, malo[112] , fico, punicis[113] , quaedam vel ab ulcere tantum. pinus[114] hanc iniuriam spernit et omnia, quae resinam gignunt. radicibus amputatis mori minime mirum est; pleraeque etiam[115] non omnibus, sed maximis aut, quae sunt inter illas vitales, abscisis[116] moriuntur .

<10> Necant[117] invicem inter sese umbra vel densitate atque alimenti rapina. necat et hedera vinciens—nec viscum prodest—et cytisus[118] , necatur eo[119] , quod halimon vocant Graeci. quorundam natura non necat quidem, sed laedit Odorum[120] aut suci mixtura, ut raphanus et laurus vitem. olfactatrix enim intellegitur et tingui[121] odore mirum in modum , ideo, cum iuxta sit, averti et recedere saporemque inimicum fugere.

hinc sumpsit Androcydes medicinam contra ebrietates, raphanum[122] manducari[123] praecipiens. odit et caulem et olus omne, odit et corylum, ni procul absint , tristis atque aegra. nitrum quidem et alumen, marina aqua calida et fabae putamina vel ervi ultima venena sunt.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation