Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 29, Chapter 6

Text kindly provided by Perseus

[1] Alopecias replet fimi pecudum[2] cinis cum oleo cyprio[3] et melle, item ungularum muli vel mulae ex oleo myrteo, praeterea, ut Varro[4] noster tradit, nurinum fimum, quod ille[5] muscerdas[6] appellat, aut[7] muscarum capita recentia prius folio ficulneo asperatas. alii sanguine muscarum utuntur, alii[8] x diebus cinerem earum[9] inlinunt cum cinere chartae[10] vel nucum ita, ut sit tertia portio[11] e muscis; alii lacte mulierum cum[12] brassica cinerem[13] nuscarum subigunt[14], quidam melle tantum. nullum animal minus docile[15] existimatur minorisve intellectus; eo mirabilius est Olympiae sacro certamine nubes earum immolato tauro deo, quem Myioden[16] vocant[17], extra territorium id abire[18].

[19] alopecias cinis et e[20] murium capitibus caudisque et totius muris emendat[21], praecipue si veneficio[22] accident haec iniuria, item irenacei[23] cinis cum melle aut corium combustum cum pice liquida. caput quidem eius ustum per se etiam cicatricibus pilos reddit, alopecias autem in ea curatione praeparari oportet novacula[24] ; et sinapi quidam ex aceto uti[25] maluerunt. quae de irenaceo[26] dicentur[27], omnia tanto magis valebunt in hy- strice[28].

[29] lacertae quoque, ut docuimus combustae[30] cum radice recentis[31] harundinis, quae, ut una cremari possit, minutim[32][33] findenda est, ita[34] myrteo oleo permixto[35] cinere[36], capillorum deluvia continent. efficacius virides[37] lacertae omnia eadem praestant, etiamnum[38] utilius admixto sale et adipe ursino et cepa tusa. quidam[39] denas[40] virides in x sextariis[41] olei veteris[42] discocunt, contenti semel[43] in mense unguere.

[44] pellium viperinarum cinis alopecias celerrime[45] explet, item gallinarum fimum recens inlitum. corvi ovum in aereo vase permixtum inlitumque deraso[46] capite[47] nigritiam capilli adfert[48], sed, donec inarescat, oleum in ore habendum est, ne et dentes simul nigrescant, idque in umbra faciendum neque ante quadriduum abluendum.

alii sanguine et cerebro eius utuntur cum vino nigro; alii excocunt ipsum[49] et nocte[50] concubia in plumbeum vas condunt. aliqui[51] alopecias cantharide trita inlinunt cum pice liquida, nitro praeparata cute—caustica[52] vis earum, cavendumque ne[53] exulcerent[54] alte—, postea ad ulcera ita[55] facta capita murium et fel murium[56] et fimum cum helleboro et pipere inlini iubent.

[57] Lendes[58] tolluntur adipe canino vel anguibus in cibo sumptis anguillarum modo aut[59] eorum vernatione[60], quam[61] exuunt, pota, porrigines[62] felle ovillo cum creta Cimolia inlito[63] capite[64], donec inarescat.

[65] Capitis doloribus remedio sunt coclearum, quae nudae inveniuntur nondum peractae[66], ablata[67] capita[68] et[69] his duritia lapidea[70] exempta—est autem calculi[71] latitudine, ea- que[72] adalligantur[73], set[74] minutae[75] fronti inlinuntur tritae, item oesypum[76] —, ossa e[77] capite[78] vulturis adalligata aut cerebrum cum oleo et[79] cedria[80], peruncto capite et intus naribus inlitis,

[81] cornicis cerebrum coctum in cibo sumptum vel noctuae, gallinaceus, si inclusus abstineatur die ac nocte, pari inedia[82] eius, cuius[83] doleat, evulsis collo[84] plumis circumligatisque vel cristis, mustelae cinis inlitus, surculus[85] ex nido milui pulvino subiectus, murina pellis cremata ex aceto inlito[86] cinere[87], limacis inter duas orbitas inventae ossiculum per aurum[88], argentum[89], ebur[90] traiectum in pellicula canina adalligatum, quod remedium pluribus[91] semperque [92] prodest.

[93] fracto[94] capiti aranei tela ex oleo et aceto inposita non nisi vulnere sanato abscedit. haee et vulneribus [95] tonstrinarum[96] sanguinem sistit[97], a cerebro vero profluentem[98] anseris sanguis aut anatis infusus[99], adeps earundem alitum cum rosaceo. cocleae[100] matutina[101] pascentis harundine caput praecisum, maxime luna plena, lineo[102] panno adalligant[103] capitis doloribus liceo[104] aut cera alba ad- dita[105][106] fronti inlinunt. et pilos caninos panno adalligant.

[107] Cerebrum cornicis in ci o sumptum palpebras gignere dicitur, oesypum cum murra calido[108] specillo[109] inlitum . idem praestare muscarum fimique murini cinerem aequis portionibus, ut efficiatur dimidium pondus denarii, promittitur,[110] additis II sextis[111] denarii[112] e stibi[113], ut omnia oesypo inlinantur[114] ; item murini ca uli triti in vino vetere ad crassitudinem acopi.

[115] pilos in iis[116] incommodos evulsos[117] renasci non patitur fel irenacei, ovorum stelionis liquor, salamandrae[118] cinis, lacertae viridis[119] fel in vino albo sole coactum[120] ad crassitudinem mellis in aereo vase, hirundinis pullorum cinis cum lacte tithymalli[121], spuma coclearum.

[122] Glaucomata dicunt Magi[123] cerebro catuli septem dierum emendari specillo[124] demisso[125] in dexteram partem, si dexter oculus curetur, in sinistram[126], si sinister, aut felle recenti axionis[127] ; noctuarum est id genus, quibus pluma aurium[128] modo[129] micat[130]. suffusionem oculorum canino felle malebat quam hyaenae[131] curari Apollonius Pitanaeus [132] cum melle, item albugines[133].

[134] murium capitum caudaeque[135] cinere[136] ex[137] melle inunctis claritatem visus restitui dicunt, multoque magis gliris aut muris silvestris cinere aut aquilae cerebro vel felle cum Attico melle[138]. cinis e capite[139] soricis[140] cum stibi[141] tritus lacrimosis[142] oculis plurimum confert[143] —stibi[144] quid sit[145] dicemus in metallis[146] —, mustelae cinis suffusionibus[147], item[148] lacertae, hirundinis cerebrum. cocleae[149] tritae fronti[150] inlitae epiphoras sedant sive per se sive[151] cum polline[152] sive cum ture; sic et solatis, id est sole correptis, prosunt. vivas quoque cremare et cinere earum cum melle Cretico inunguere[153] caligines[154] utilissimum est.

[155] iumentorum[156] oculis membrana aspidis, quam[157] exuit vere[158], cum adipe eiusdem claritatem inunctis facit. viperam vivam in fictili[159] novo comburere addito feniculi suco ad cyathum unum et turis[160] manna[161] una[162] atque ita suffusiones oculorum et caligines inunguere utilissimum est; medicamentum id echeon[163] vocatur[164].

[165] fit et collyrium e[166] vipera[167] in olla putrefacta vermiculisque enatis cum croco tritis. et uritur[168] in olla cum sale, quem lingendo [169] claritatem oculorum consecuntur et stomachi totiusque corporis tempestivitates; hic sal et pecori datur salubritatis causa et in antidotum contra serpentes additur .

[170] quidam et ad oculos[171] viperis utuntur in cibis. primum omnium occisae[172] statim[173] salem in os addi iubent, donee[174] liquescat[175], mox[176] IIII digitorum mensura utrimque[177] praecisa[178] exemptisque interaneis discoquunt in aqua[179], oleo, sale, aneto[180] et[181] aut[182] statim vescuntur aut pane[183] colligunt, ut saepius utantur. ius[184] praeter supra[185] dicta pediculos[186] e[187] toto corpore expellit pruritusque etiam summae cutis. effectum ostendit et per se capitis viperini cinis—utilissime eo[188] oculos[189] inungunt[190] —itemnque adips[191] viperinus.

[192] de felle non audaciter[193] suaserim[194] quae praecipiunt, quoniam, ut suo loco docuimus, non aliud est serpentium venenum.[195] anguium adeps aerugini mixtus ruptas[196] oculorum partes sanat, et membrana sive senectus vernatione eorun exuta si adfricetur, claritatem facit. boae[197] quoque fel praedicatur ad albugines[198], suffusiones, caligines, adeps similiter ad claritatem.

[199] Aquilae, quam diximus pullos ad contuendum solemn experiri, felle mixto cum melle Attico inunguntur[200] nubeculae[201] et caligationes[202] suffusionesque[203] oculorum. eadem vis est[204] et in vulturino felle cum porri suco et melle exiguo, item in gallinacei felle ad argema[205] et albugines ex aqua diluto, item[206] suffusiones[207] oculorum, maxime candidi[208] gallinacei [209]. fimum quoque gallinaceorum, dumtaxat rubrum, lusciosis inlini[210] monstrant[211].

[212] laudant[213] et gallinae[214] fel et[215] praecipue adipem contra pusulas in pupillis, nec[216] scilicet eius rei gratia saginant. adiuvat[217] mirifice et ruptas[218] oculorum tuniculas admixtis[219] schisto[220] et haematite lapidibus. fimum quoque earum, dumtaxat candidum, in oleo vetere corneisque [221] pyxidibus adservant ad pupillarum albugines. qua in mentione significandum est pavones fimum suum resorbere tradi invidentes hominum[222] utilitatibus.

[223] accipiter decoctus in rosaceo efficacissimus ad inunctiones omnium vitiorum putatur, item fimi[224] eius cinis cum Attico melle. laudatur et milui iocur, fimum[225] columbarum ex aceto ad aegilopia[226], similiter ad albugines et cicatrices, fel anserinum , sanguis anatum contusis oculis ita, ut postea oesypo[227] et melle inunguantur[228], fel perdicum cum[229] mellis aequo pondere, per se vero ad claritatem. ex[230] Hippocratis[231] putant[232] auctoritate adici[233], quod in argentea pyxide id servari iubent.

[234] ova perdicum in vase aereo decocta cum melle ulceribus oculorum et glaucomatis medentur. columbarum , palumbium, turturum, perdicum[235] sanguis oculis cruore suffusis exinie prodest. in columbis masculae[236] efficaciorem putant; vena autem sub[237] ala ad hunc usum inciditur, quoniam suo calore utilior est. superinponi[238] oportet splenium[239] e melle decoctum[240] lanamque sucidam ex oleo aut[241] vino.

[242] earundem avium sanguis nyctalopas sanat et iocur ovium[243], ut[244] in capris diximus, efficacius fulvae.[245] decocto[246] quoque eius oculos[247] abluere suadent et medulla dolores tumoresque inlinere[248]. bubonis oculorum cinis collyrio mixtus claritatem oculis facere promittitur. turturis fimum[249] albugines extenuat, item coclearum cinis, fimum cenchridis[250] ;

[251] accipitrum[252] generis hanc Graeci faciunt. argema[253] ex[254] melle omnibus, quae supra scripta sunt, sanatur[255]. mel utilissimum oculis, in quo apes sint[256] inmortuae. ciconiae pullum qui ederit, negatur annis multis[257] continuis lippiturus , item qui draconis caput habeat. huius adipe et melle cum oleo vetere incipientes caligines discuti tradunt. hirundinum pullos plena luna excaecant, restitutaque eorum acie capita comburuntur; cinere cum melle utuntur ad claritatem et dolores ac lippitudines et ictus.

Lacertas quoque pluribus modis ad oculorum remedia adsumunt. alii viridem includunt novo fictili et lapillos, qui vocantur cinaedia[258], quae[259] et inguinum[260] tumoribus adalligari solent, novem signis signant et[261] singulos detrahunt per dies; nono[262] emittunt lacertam, lapillos servant ad oculorum dolores.

[263] alii terram substernunt[264] lacertae viridi excaecatae et una in vitreo vase anulos[265] includunt e[266] ferro[267] solido vel auro. cum recepisse visum lacertam apparuit[268] per vitrum, emissa ea anulis contra lippitudinem utuntur, alii capitis cinere pro stibi ad scabritias. quidam viridem , collo longo[269], in sabulosis nascentem comburunt et incipientem epiphoram inungunt, item[270] glaucomata.

[271] mustelae [272] etiam[273] oculis punctu erutis[274] aiunt visum reverti, eademque quae in lacertis et anulis[275] faciunt; serpentis oculum dextrum adalligatum contra epiphoras prodesse, si serpens viva dimittatur. lacrimantibus sine fine oculis cinis stelionum [276] capitis cum stibi eximie medetur. aranei muscarii tela et praecipue spelunca ipsa inposita per frontem ad duo tempora in[277] splenio aliquo[278] ita, ut a puero inpube et capiatur et inponatur nec is[279] triduo se ostendat ei, cui[280] medebitur[281], neve alter[282] nudis pedibus terram attingat his diebus, mirabiliter epiphoris mederi dicitur[283] ;

[284] albugines quoque[285] tollere inunctione araneus candidus, longissimis ac tenuissimis pedibus, contritus[286] in oleo vetere. is etiam[287], cuius[288] crassissimum[289] textum[290] est in contignationibus fere, adalligatus panno epiphoras sanare[291] traditur. scarabaei viridis natura contuentium visum exacuit; itaque gemmarum scalptores[292] contuitu[293] eorum[294] adquiescunt.

[295] Aures purgat fel pecudis cum melle, canini lactis instillatio sedat dolorem, gravitatem[296] adeps cum absinthio[297] et oleo vetere, item adeps anserinus. quidam adiciunt[298] sucum cepae, alii[299] pari modo. utuntur et per se ovis[300] formicarum, namque et huic animali est medicina, constatque ursos aegros hoc cibo sanari.

[301] anserum omniumque avium adeps praeparatur .... exemptisque[302] venis omnibus[303] patina nova[304] fictili[305] operta in sole subdita aqua ferventi liquatus[306] saccatusque[307] lineis saccis et in fictili novo repositus[308] loco frigido[309] ; minus putrescit addito melle. murium cinis cum melle instillatus aut cum rosaceo decoctus aurium dolores sedat. si aliquod animal intraverit, praeciputum remedium est murium fel aceto dilutum; si[310] aqua intraverit, adeps anserinus cum cepae suco.

[311] gliris detracta pelle intestinisque exemptis discoquitur melle[312] in vase novo. medici malunt e[313] nardo decoqui usque ad tertias[314] atque ita adservari, dein, cum[315] opus sit, strigili[316] tepefacta infundere. constat deplorata aurium vitia eo remedio sanari aut si terreni[317] vermes cum[318] adipe anseris decocti infundantur; item ex arboribus rubri cum oleo triti exulceratis et ruptis auribus praeclare medentur.

[319] lacertae inveteratae,[320] in os pendentium addito sale, contusas [321] et ab ictu miseras[322] aures sanant, efficacissime autem ferrugineas maculas habentes, lineis etiam per caudam[323] distinctae[324]. milipeda[325], ab aliis centipeda aut multipeda[326] dicta, animal est e vermibus terrae, pilosum, multis pedibus arcuatim[327] repens tactuque. contrahens se.; oniscon[328] Graeci vocant, alii iulon[329]. efficacem narrant[330] ad aurium dolores in cortice[331] Punici mali[332] decoctum et[333] porri suco[334]. addunt et rosaceum et in alteram aurem infundunt. illam[335] autem, quae non arcuatur[336], sepa Graeci vocant, alii scolopendram , minorem perniciosamque.

[337] cocleae[338], quae sunt in usu cibi, cum murra aut turis polline adpositae, item minutae, latae[339] fracturis aurium inlinuntur cum melle. senectus[340] serpentium fervente testa usta instillatur[341] rosaceo[342] admixta[343], contra omnia quidem vitia efficax, sed[344] contra graveolentiam praecipue ac[345], si purulenta[346] sint, ex aceto, melius cum felle caprino vel bubulo aut testudinis marinae —vetustior anno eadem membrana non prodest, nec imbre[347] perfusa[348], ut aliqui[349] putant[350] —,

[351] aranei sanies cum rosaceo aut per se in lana vel cum croco[352], gryllus cum sua terra effossus et inlitus. magnam auctoritatem[353] huic animali perhibet Nigidius, maiorem Magi, quoniam retro ambulet terramque terebret, stridat[354] noctibus. venantur eum formica circumligata capillo[355] in cavernam[356] eius coniecta, efflato[357] prius pulvere, ne sese condat; ita formicae conplexu extrahitur.

[358] ventris gallinaceorum membrana, quae abici solet, inveterata et in vino trita auribus purulentis [359][360] calida infunditur, gallinarum[361] adeps. est[362] quaedam pinguitudo blattae[363], si caput avellatur; hanc tritam una cum rosaceo[364] auribus mire prodesse dicunt, sed lanam[365], qua incluserint, post paulum extrahendam[366] ; celerrime enim id[367] pingue transire in animal fierique vermiculum. alii binas ternasve[368] in oleo decoctas efficacissime auribus mederi scribunt et tritas in linteolo inponi contusis[369].

hoc quoque animal inter pudenda est, sed propter admirationem naturae priscorumque curae totum in hoc loco explicandum. plura earum genera fecerunt: molles, quas in oleo decoctas verrucis[370] efficaciter inlini experti sunt.

alterum genus myloecon[371] appellavere circa molas fere nascens; his capite detracto[372] adtritas lepras sanasse Musaeum [373] pycten[374] in exemplis reliquerunt[375]. tertium genus et[376] odoris[377] taedio invisum, exacuta dune; cum pisselaeo sanare ulcera alias insanabilia, strumas, panos diebus XXI inpositas, percussa[378], contusa et[379] cacoëthe[380], scabiem furunculosque [381] detractis pedibus[382] et pinnis.

[383] nos[384] haec[385] etiam audita[386] fastidimus; at[387], Hercules, Diodorus et in[388] morbo regio[389] et orthopnoicis se dedisse[390] tradit cum[391] resina et melle. tantum potestatis habet ars ea pro medicamento dandi quidquid velit. humanissimi[392] eorum[393] cinerem crematarum servandum ad hos usus in cornea pyxide censuere[394] aut tritas[395] clysteribus infundendas orthopnoicis aut[396] rheumaticis[397]. infixa utique corpori inlitas[398] extrahere constat[399].

[400] mel utilissimum auribus quoque est, in quo apes inmortuae[401] sint. parotidas comprimit columbinum[402] stercus[403] vel per se vel cum farina hordeacea aut avenacea[404], noctuae cerebrum vel iocur cum oleo infusum auriculae [a parotide[405] ], multipeda cum resinae parte tertia inlita[406], grylli sive inliti sive adalligati.

Ad[407] reliqua morborum genera medicinam[408] ex isdem animalibus aut eiusdem generis sequenti dicemus volumine.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation