Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 18, Chapter 35

Text kindly provided by Perseus

[1][2] Etenim[3] praedicta ventorum ratione[4], ne[5] saepius eadem dicantur, transire convenit ad reliqua tempestatum praesagia, quoniam et hoc placuisse Vergilio magno opere video, siquidem in[6] ipsa messe saepe concurrere proelia ventorum damnosa imperitis refert.

tradunt eundem Democritum metente fratre eius Damaso ardentissimo aestu orasse, ut reliquae segeti parceret raperetque desecta sub tectum, paucis mox horis saevo imbre[7] vaticinatione adprobata. quin immo et harundinem[8] non nisi inpendente pluvia[9] seri iubent et fruges insecuturo imbre. quamobrem et haec breviter attingemus[10], scrutati[11] maxime[12] pertinentia, primumque a sole capiemus praesagia.

[13] Purus oriens atque non fervens serenum diem nuntiat , at[14] hibernam[15] pallidus grandinem[16]. si et occidit pridie serenus[17] [et oritur], tanto certior fides serenitatis. concavus oriens pluvias praedicit; idem ventos[18], cum ante exorientem [19] eum nubes rubescunt; quod si et nigrae rubentibus intervenerint, et pluvias; cum occidentis aut orientis [20] radii videntur coire[21], pluvias.

si circa occidentem rubesc ent[22] nubes, serenitatem et[23] futuri diei spondent. si in exortu spargentur[24] partim ad austrum, partim ad aquilonem , pura circa eum serenitas sit licet, pluviam tamen ventosque[25] significabunt; si in ortu aut in occasu contracti cernentur[26] radii, imbrem. si in occasu[27] eius pluet aut radii nubem in se trahent, asperam in proximum diem tempestatem significabunt.

cum oriente radii non inlustres eminebunt, quamvis circumdatae nubes non sint, pluviam portendent[28]. si ante exortum nubes globabuntur, hiemem asperam denuntiabunt; si ab ortu repellentur et ad occasum abibunt[29], serenitatem. si nubes solem circumcludent[30], quanto minus luminis relinquent[31], tanto turbidior tempestas erit; si vero etiam duplex orbis fuerit, eo[32] atrocior.

[33]quod si in exortu aut in occasu fiet[34], ita ut[35] rubescant nubes, maxima[36] ostendetur tempestas. si non ambibunt[37], sed incumbent, a quocumque vento fuerint, eum portendent ; si a meridie, et imbrem. si oriens cingetur[38] orbe, ex qua parte is se ruperit[39], expectetur ventus. si totus defluxerit aequaliter, serenitatem dabit.

si in exortu longe radios per nubes porriget[40] et medius erit inanis[41] , pluviam significabit[42]; si ante ortum radii se ostendent[43], aquam et ventum; si circa occidentem candidus circulus erit, noctis lenem[44] tempestatem; si nebula, vehementiorem; si candente sole, ventum; si ater[45] circulus fuerit, ex qua regione is ruperit se[46], ventum magnum.

[47] Proxima sint iure lunae praesagia. quartam eam maxime observat Aegyptus. si splendens exorta puro nitore fulsit, serenitatem; si rubicunda, ventos; si nigra, pluvias[48] portendere creditur in XV[49]. cornua eius obtusa pluviam, erecta et infesta ventos semper significant, quarta tamen maxime. cornu superius[50] acuminatum septentrionale m[51] atque rigidum illum praesagit ventum, inferius austrum, utraque[52]erecta[53] noctem ventosam[54]. si quartam orbis rutilus cinget, et[55] ventos et imbres praemonebit.

apud Varronem ita est: Si quarto die luna erit directa, magnam tempestatem in mari praesagiet[56], nisi si[57] coronam circa se habebit et eam sinceram, quoniam illo modo non ante plenam lunam hiematurum ostendit. si plenilunio per dimidium pura erit, dies serenos significabit; si rutila, ventos; nigrescens imbres.

si caligo orbisve[58] nubium[59] incluserit , ventos, qua[60] se ruperit; si gemini orbes[61] cinxerint, maiorem tempestatem, et magis[62], si tres erunt aut nigri, interrupti atque distracti. nascens luna si cornu superiore obatrato[63] surget, pluvias decrescens dabit; si inferiore, ante plenilunium ; si in media nigritia illa fuerit, imbrem in plenilunio. si plena circa se habebit orbem, ex qua parte is maxime splendebit, ex ea ventum ostendet; si in ortu cornua crassiora fuerint, horridam tempestatem. si ante quartam non apparuerit vento favonio flante, hiemalis toto mense erit. si XVI vehementius flammea apparuerit, asperas tempestates praesagiet.

sunt et ipsius lunae VIII[64] articuli, quotiens in angulos solis incidat[65], plerisque inter[66] eos tantum observantibus praesagia eius, hoc est III, VII, XI, XV, XVII, XXIII, XXVII et interlunium.

[67] Tertio loco[68] stellarum observationem esse oportet. discurrere hae videntur interdum, ventique protinus sequuntur , in quorum[69] parte ita[70] praesagiere[71]. caelum cum aequaliter totum erit splendidum articulis temporum, quos proposuimus, autumnum serenum praestabit[72] et frigidum.[73] si ver et aestas non sine refrigerio[74] aliquo transierint[75], autumnum serenum ac densum[76] minusque ventosum facient. autumni serenitas ventosam hiemem facit.

[77] cum repente stellarum fulgor obscuratur et id[78] neque nubilo nec caligine [79], pluvia aut[80] graves denuntiantur tempestates. si volitare plures stellae videbuntur, quo ferentur albescentes, ventos ex is partibus nuntiabunt [aut[81]]. si coruscabunt[82], certos, si id in pluribus partibus fiet, inconstantes ventos et undique[83]. si stellarum[84] errantium aliquam[85] orbis[86] incluserit [87], imbrem[88].

sunt in signo cancri duae stellae parvae aselli appellatae, exiguum inter illas spatium obtinente nubecula, quam praesepia appellant. haec cum caelo sereno apparere desiit[89], atrox hiems sequitur. si vero[90] alteram earum, aquiloniam, caligo abstulit, auster saevit; si austrinam, aquilo. arcus cum sunt duplices, pluvias nuntiant , a pluviis serenitatem non perinde certam; circulus[91] nubis[92] circa sidera aliqua pluviam.

[93] Cum aestate vehementius tonuit quam fulsit, ventos ex ea parte denuntiat, contra si minus tonuit, imbrem. cum sereno caelo fulgetrae[94] erunt et tonitrua[95], hiemabit[96], atrocissime autem, cum ex omnibus quattuor partibus caeli fulgurabit[97]; cum ab aquilone tantum, in posterum diem aquam portendet; cum a septentrione, ventum eum. cum ab austro vel coro aut favonio nocte serena fulgurabit[98] , ventum et imbrem ex isdem regionibus demonstrabit. tonitrua matutina ventum significant, imbrem meridiana.

Nubes cum sereno in caelum ferentur[99], ex[100] quacumque parte id fiet, venti expectentur. si eodem loco globabuntur adpropinquanteque[101] sole[102] discutientur et hoc ab aquilone fiet[103], ventos; si ab austro, imbres portendent. sole occidente si ex utraque parte eius caelum petent[104], tempestatem significabunt. vehementius atrae ab oriente in noctem aquam minantur, ab occidente in posterum diem.

[105] si nubes ut vellera lanae spargentur[106] multae ab oriente, aquam in triduum praesagient. cum in cacuminibus montium nubes consident, hiemabit. si cacumina pura fient[107] , disserenabit [108]. nube gravida candicante, quod vocant tempestatem albam, grando imminebit. caelo quamvis sereno nubecula quamvis[109] parva flatum procellosum dabit.

[110] Nebulae montibus descendentes aut caelo cadentes vel in vallibus sidentes[111] serenitatem promittent[112].

Ab his terreni ignes proxime significant. pallidi namque murmurantesque tempestatum nuntii sentiuntur, pluviae[113] etiam[114], si in[115] lucernis fungi, si flexuose volitet flamma.

[116] ventum nuntiant[117] lumina, cum ex sese flammas elidunt aut vix accenduntur; item cum in aëno[118] pendente[119] scintillae coacervantur, vel cum tollentibus ollas carbo adhaerescit , aut cum contectus[120] ignis e se[121] favillam discutit scintillamve emittit, vel cum cinis in foco concrescit et cum carbo vehementer perlucet.

[122] Est et aquarum significatio: mare si tranquillum in portu cursitabit[123] murmurabitve[124] intra se, ventum praedic et[125]; si id[126] hieme[127], et imbrem; litora ripaeque si resonabunt [128] tranquillo[129], asperam tempestatem, item maris ipsius tranquillo[130] sonitus spumaeve dispersae aut aquae bullantes. pulmones[131] marini in pelago plurium[132] dierum hiemem portendunt . saepe et silentio intumescit inflatumque[133] altius solito[134] iam intra se esse ventos fatetur.

[135] Et quidam[136] et montium sonitus nemorumque mugitus praedicunt et sine[137] aura, quae sentiatur, folia ludentia , lanugo populi aut spinae volitans aquisque plumae[138] innatantes [139], atque etiam in campanis[140] venturam tempestatem praecedens suus fragor. caeli quidem murmur non dubiam significationem habet.

[141] Praesagiunt et animalia[142]: delphini tranquillo mari lascivientes flatum, ex qua venient[143] parte, item spargentes aquam, iidem[144] turbato tranquillitatem[145]. lolligo volitans, conchae adhaerescentes, echini adfigentes sese aut harena saburrantes tempestatis signa sunt. ranae quoque ultra solitum[146] vocales et fulicae matutino clangore[147],

[148] item mergi anatesque pinnas rostro purgantes ventum, ceteraeque aquaticae aves concursantes, grues in mediterranea festinantes, mergi, gaviae[149] maria aut stagna fugientes[150]. grues silentio per sublime volantes serenitatem, sicut[151] noctua in imbre garrula—at[152] sereno tempestatem—, corvique singultu quodam latrantes seque concutientes, si continuabunt, serenum [153]diem; si vero carptim vocem resorbebunt, ventosum imbrem.

[154] graculi sero a pabulo[155] recedentes hiemem, et albae aves cum congregabuntur et cum terrestres volucres contra aquam clangores dabunt perfundentque[156] sese, sed maxime cornix, hirundo tam iuxta aquam volitans, ut pinna[157] saepe percutiat, quaeque in arboribus habitant, fugitantes in nidos suos[158], et anseres continuo clangore intempestivi , ardea in mediis harenis tristis.

[159] Nec mirum aquaticas aut in totum volucres praesagia aëris sentire: pecora exultantia et indecora lascivia[160] ludentia easdem significationes habent, et boves caelum olfactantes seque lambentes contra pilum[161], turpesque porci alienos sibi manipulos faeni lacerantes, et apes operantes[162] segniter vel[163] contra industriam suam absconditae[164] , vel[165] formicae concursantes aut ova progerentes, item vermes terreni erumpentes.

Trifolium quoque inhorrescere et folia contra tempestatem subrigere certum est. nec non et in cibis[166] mensisque nostris vasa, quibus esculentum additur, sudorem repositoriis[167] relinquentia diras tempestates praenuntiant .

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation