Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 31, Chapter 3

Text kindly provided by Perseus

[1] Quaeritur inter medicos, cuius generis aquae sint utilissimae. stagnantes[2] pigrasque merito damnant[3], utiliores quae profluunt[4] existimantes[5], cursu enim percussuque ipso extenuari atque proficere; eoque miror cisternarum[6] ab aliquis maxime probari. sed hi rationem adferunt, quoniam levissima[7] sit imbrium[8], ut[9] quae subire potuerit ac pendere in aëre.

ideo et nives praeferunt[10] nivibusque[11] etiam glaciem, velut ad infinitum[12] coacta[13] subtilitate ; leviora enim haec esse et glaciem multo leviorem[14] aqua[15]. horum sententiam refelli interest vitae[16]. in primis enim levitas illa deprehendi[17] aliter[18] quam sensu[19] vix potest, nullo paene[20] momento ponderis aquis inter se distantibus[21]. nec levitatis in pluvia aqua argumentum est subisse eam in caelum, cum etiam lapides[22] subire[23] appareat cadensque inficiatur halitu terrae, quo fit ut pluviae aquae sordium plurimum[24] inesse sentiatur citissimeque ideo calefiat aqua[25] pluvia.

[26] nivem quidem glaciemque subtilissimum elementi[27] eius videri miror adposito[28] grandinum argumento, e quibus pestilentissimum potum esse convenit. nec vero pauci inter ipsos[29] e contrario ex gelu[30] ac nivibus insaluberrimos[31] potus praedicant, quoniam exactum sit inde quod tenuissimum fuerit. minui certe liquorem omnem congelatione[32] deprehenditur et rore nimio scabiem fieri, pruina uredinem [33], cognatis et nivis[34] causis.

[35] pluvias quidem aquas celerrime putrescere convenit minimeque durare in navigatione . Epigenes autem aquam, quae septies putrefacta purgata sit, ait[36] amplius non putrescere. nam cisternas etiam medici confitentur inutiles alvo duritia[37] faucibusque, etiam limi non aliis inesse plus[38] aut animalium, quae faciunt [39][40] taedium.

[41]item[42] confitendum[43] habent[44] nec statim amnium utilissimas esse, sicuti nec torrentium ullius[45], lacusque plurimos salubres[46]. quaenam[47] igitur et cuius[48] generis aptissimae? aliae alibi. Parthorum[49] reges ex Choaspe[50] et[51] Eulaeo[52] tantum bibunt; eae[53] quamvis in longinqua comitantur illos. sed[54] horum placere[55], non quia sint amnes, apparet[56], quoniam neque[57] e[58] Tigri neque Euphrate neque[59] e multis aliis bibunt.

[60] Limus aquarum vitium est. si tamen idem amnis anguillis scateat, salubritatis indicium habetur, sicuti frigoris taenias[61] in fonte[62] gigni. ante omnia autem damnantur amarae et quae sorbentem[63] statim implent[64], quod evenit Troezene. nam nitrosas atque salmacidas[65] in desertis Rubrum mare petentes addita polenta utiles intra duas horas faciunt ipsaque vescuntur polenta. damnantur in primis quae fonte[66] caenum faciunt[67] quaeque[68] malum colorem bibentibus, refert et si vasa[69] aerea[70] inficiant[71] aut[72] si legumina tarde percocant, si liquatae leniter[73] terram[74] relinquant decoctaeque crassis obducant vasa crustis[75].

[76] est etiamnum vitium non fetidae[77] modo, verum omnino quicquam resipientis , iucundum sit illud licet gratumque et, ut saepe[78], ad viciniam[79] lactis accedens. aquam salubrem[80] aëri[81] quam simillimam esse oportet. unus in toto orbe traditur fons aquae iucunde olentis in Mesopotamia[82] Chabura[83]; fabulae rationem adferunt, quoniam eo Iuno perfusa sit. de cetero aquarum salubrium[84] sapor odorve nullus esse debet.

[85] Quidam statera iudicant de salubritate, frustrante[86] diligentia, quando perrarum[87] est ut levior sit aliqua[88]. certior subtilitas, inter pares meliorem esse quae calefiat refrigereturque celerius. quin et haustam[89] vasis portatis,[90] ne manu[91] pendeant[92], depositisque in humum[93] tepescere adfirmant. ex quonam ergo genere maxime probabilis[94] continget? puteis[95] nimirum, ut in oppidis video constare[96], sed iis[97], quibus et[98] exercitationis ratio crebro haustu continget[99] et illa tenuitas colante terra.

salubritati[100] haec satis sunt; frigori et opacitas necessaria utque caelum videant. super omnia una observation—eadem et ad perennitatem[101] pertinet—, ut illa e[102] vado exiliat vena, non e lateribus. nam ut tactu gelida sit, etiam arte contingit, si expressa[103] in altum aut e[104] sublimi deiecta verberatum[105] corripiat aëra. in natando quidem spiritum continentibus frigidior sentitur eadem.

[106]Neronis principis inventum est decoquere[107] aquam vitroque[108] demissam in nives refrigerare; ita voluptas[109] frigoris contingit sine vitiis nivis. omnem utique decoctam utiliorem esse convenit, item calefactam magis refrigerari[110], subtilissimo invento. vitiosae aquae remedium est, si decoquatur ad dimidias partes. aqua frigida ingesta[111] sistitur sanguis. aestus in balineis[112] arcetur, si quis ore teneat. quae sint[113] haustu frigidissimae, non perinde et tactu esse[114], alternante hoc bono, multi familiari exemplo colligunt.

[115] Clarissima aquarum omnium in toto orbe frigoris salubritatisque palma praeconio urbis Marcia est, inter reliqua deum[116] munera[117] urbi[118] tributa. vocabatur haec quondam Aufeia[119], fons autem ipse Pitonia. oritur in ultimis montibus Paelignorum, transit Marsos[120] et Fucinum lacum, Romam[121] non dubie petens. mox in[122] specus[123] mersa in Tiburtina se aperit, ita[124] novem milibus passuum fornicibus[125] structis perducta[126]. primus[127] eam in urbem ducere auspicatus est Ancus Marcius, unus e regibus, postea Q[128]. Marcius Rex in praetura, rursusque restituit M. Agrippa.

[129] idem et Virginem adduxit ab octavi lapidis diverticulo [130] duo milia passuum Praenestina via. iuxta est Herculaneus rivus, quem refugiens Virginis nomen obtinuit[131]. horum amnium comparatione differentia supra dicta[132] deprehenditur , cum quantum Virgo tactu praestat[133], tantum praestet[134] Marcia haustu, quamquam utriusque iam pridem urbi periit[135] voluptas, ambitione avaritiaque[136] in villas ac suburbana detorquentibus publicam salutem.

[137] Non ab re sit[138] quaerendi aquas iunxisse rationem[139]. reperiuntur in convallibus maxime et quodam[140] convexitatis cardine aut montium radicibus. multi septentrionales ubique [141] partes aquosas existimavere, qua in re varietatem naturae aperuisse[142] conveniat. in Hyrcanis montibus a meridiano latere non pluit; ideo silvigeri ab[143] aquilonis tantum parte sunt. at Olympus, Ossa, Parnasus, Appenninus, Alpes undique vestiuntur amnibusque perfunduntur[144], aliqui ab austro, sicut[145] in Creta Albi[146] montes. nihil ergo in his perpetuae observationis iudicabitur.

[147] Aquarum sunt notae iuncus[148] et[149] herba[150], de qua dictum est, multumque alicui loco pectore incubans rana[151].[152] salix enim erratica et alnus aut vitex aut harundo[153] aut hedera sponte proveniunt et conrivatione aquae pluviae in locum humiliorem e[154] superioribus defluentis, augurio fallaci[155], certiore[156] multo[157] nebulosa exhalatione[158] ante ortum solis[159] longius intuentibus, quod quidam[160] ex edito[161] speculantur proni terram adtingente mento.

[162] est et peculiaris aestimatio peritis tantum nota, quam ferventissimo aestu secuntur dieique horis[163] ardentissimis, qualis ex quoque loco repercussus splendeat. nam si terra sitiente umidior [164] sit[165] ille, indubitata spes promittitur.

[166] sed tanta oculorum intentione opus est, ut indolescant. quod fugientes ad alia[167] experiment decurrunt. loco in altitudinemn pedum quinque defosso[168] ollisque[169] e figlino opere crudis aut peruncta pelvi[170] aerea lanae vellere[171] cooperto[172] lucernaque ardente concamarata[173] frondibus, dein terra, si figlinum[174] umidum ruptumve aut in aere sudor vel lucerna sine defect olei restincta aut etiam vellus lanae madidum[175] reperiatur, non dubie promittunt aquas[176]. quidam et igni[177] prius excocunt [178] locum, tanto efficaciore vasorum argumento.

[179] Terra vero ipsa promittit candicantibus maculis aut tota glauci[180] coloris. in nigra enim scaturigines[181] non fere sunt perennes. figularis[182] creta semper adimit[183] spes[184], nec amplius puteum fodiunt coria terrae observantes, ut a nigra descendat ordo supra dictus.

[185] aqua semper dulcis in[186] argillosa terra, frigidior in tofo[187]. namque et hic probatur , dulces enim levissimasque[188] facit et colando continet sordes. sabulum exiles limosasque promittit, glarea[189] incertas venas, sed boni saporis, sabulum masculum[190] et harena[191] carbunculus[192] certas stabilesque et salubres, rubra saxa optimas[193] speique certissimae[194], radices montium[195] saxosae [196] et silex hoc amplius rigentes. oporteat[197] autem fodientibus umidiores adsidue respondere glaebas faciliusque ferramenta[198] descendere.

[199] depressis puteis sllpurata vel[200] aluminosa occurrentia putearios necant. experimentum huius periculi est demissa ardens[201] lucerna si extinguatur[202]; tunc secundum puteum dextra ac sinistra fodiuntur[203] aestuaria, quae graviorem[204] illum halitum recipiant. fit et sine his vitiis altitudine ipsa gravior aër, quem emendant adsiduo[205] linteorum iactatu eventilando. cum ad aquam ventum est, sine harenato[206] opus[207] surgit, ne venae obstruantur[208].

Quaedam aquae[209] vere statim incipiente frigidiores sunt, quarum non in alto origo est—hibernis enim constant[210] imbribus—, quaedam[211] a[212] canis ortu[213], sicut in Macedoniae[214] Pella[215] utrumque. ante oppidum enim incipiente aestate[216] frigida est palustris[217], dein maximo aestu in excelsioribus oppidi[218] riget[219]. hoc et in Chio evenit simili ratione portus et oppidi. Athenis[220] Enneacrunos[221] nimbosa aestate frigidior est quam puteus in lovis horto, at ille siccitatibus riget.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation