Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 18, Chapter 24

Text kindly provided by Perseus

[1] Semen optimum anniculum, bimum deterius, trimum pessimum, ultra sterile[2]; etenim[3] omnium definita generatio[4] est. quod in ima area subsedit, ad semen reservandum est; id enim optimum, quoniam gravissimum, neque alio modo utilius discernitur[5]. quae spica intervalla ta[6] semina[7] habebit, abicietur. optimum granum, quod rubet et dentibus fractum eundem habet colorem; deterius [8], cui plus intus albi est.

[9] certum terras alias plus[10] seminis recipere, alias minus, religiosumque inde et[11] primum [12] colonis augurium, cum avidius accipiat: esurire creditur et comesse[13] semen. sationem locis umidis celerius fieri ratio est, ne semen imbre putrescat; siccis serius, ut pluviae sequantur nec[14] diu iacens atque non concipiens evanescat; itemque festinata satione densum spargi semen, quia tarde concipiat, serotina rarum, quia densitate nimia necetur[15].

[16] artis quoque cuiusdam est aequaliter spargere. manus utique congruere debet cum gradu semperque cum dextro[17] pede. fit[18] quoque quorundam[19] occulta ratione, quod sors[20] genialis atque fecunda[21] est. non transferendum est[22] ex frigidis locis semen in calida, neque ex praecocibus in[23]serotina nihilque[24] in contrarium, ut[25] praecepere[26] quidam falsa diligentia.

[27] Serere in iugera temperato[28] solo iustum est tritici ant siliginis modios V, farris aut[29] seminis, quod frumenti genus ita appellamus, X, hordei VI, fabae quinta[30] amplius quam tritici, viciae VII[31], ciceris et cicerculae[32] et pisi III, lupini X, lentis[33] III—sed hanc cum fimo arido seri volunt —, ervi[34] VI, siliciae[35] VI, passiolorum[36] IIII, pabuli XX, milii, panici sextarios[37] IIII, pingui solo plus, gracili minus.

[38] est et alia distinctio: in denso aut cretoso aut uliginoso tritici aut siliginis modios VI, in soluta terra et sicca[39] et laeta IIII. macie[40] enim solum[41], nisi rarum culmum habeat[42], spicam minutam facit et inanem[43]; pinguia arva ex uno semine fruticem[44] numerosum fundunt densamque segetem ex raro semine emittunt[45].

[46] ergo inter quattuor et sex modios, pro natura[47] soli[48] quinta[49] minus seri plusve[50] praecipiunt ; item in consito aut clivoso[51], ut[52] in macro. hoc[53] pertinet oraculum illud magno opere custodiendum: Segetem ne defrudes[54]. adiecit his Attius[55] in Praxidica[56], ut sereretur, cum luna esset in ariete, geminis, leone, libra, aquario, Zoroastres[57] sole scorpionis duodecim partes transgresso , cum luna esset in tauro.

[58] Sequitur huc dilata[59] et maxima indigens cura de tempore fruges serendi[60] quaestio magnaque ex parte ration i[61] siderum conexa; quamobrem sententias omnium in primis ad id pertinentes exponemus. Hesiodus, qui princeps [62] hominum de agricultura praecepit[63] , unum tempus serendi tradidit a vergiliarum occasu. scribebat enim in Boeotia Helladis, ubi ita seri diximus.

[64] inter diligentissimos convenit, ut in alitum quadripedumque genitura, esse[65] quosdam ad conceptum impetus et terrae. hoc[66] Graeci ita definiunt, cum sit calida et umida. Vergilius triticum et far a vergiliarum occasu seri iubet, hordeum inter aequinoctium autumni et brumam, viciam vero et[67] passiolos[68] et lentem boote occidente. quo[69] fit, ut horum siderum aliorumque exortus et occasus digerendi[70] sint in suos dies.

[71]sunt qui et ante vergiliarum occasum seri iubeant, dumtaxat in arida terra calidisque provinciis; custodiri enim semen, corrumpente[72] umore, et a proximo imbre uno die erumpere; alii statim ab occasu vergiliarum—sequi imbres a septimo fere die —; aliqui in frigidis ab aequinoctio autumni, in calidis serius, ne ante hiemem luxurient .

[73] inter omnes autem convenit circa brumam serendum non esse, magno argumento, quoniam hiberna semina, cum ante[74] brumam[75] sata sint, septimo die erumpant; si post brumam, vix quadragesimo. sunt qui properent[76] atque ita pronuntient, festinatam sementem saepe decipere, serotinam semper. e contrario alii vel vere potius serendum quam malo autumno atque, ubi fuerit necesse, inter favonium et vernum aequinoctium.

[77] quidam omissa[78] caelesti[79] subtilitate[80] temporibus[81] definiunt[82]: vere linum et avenam et papaver atque, uti nunc etiam[83] Transpadani servant[84] , usque in[85] quinquatrus, fabam, siliginem Novembri[86] mense, far Septembri extremo usque in idus Octobres, alii post hunc diem in kal. Novembres. ita his nulla naturae cura est, illis nimia, et ideo caeca subtilitas, cum res geratur inter rusticos litterarumque expertes, non modo siderum.

[87] et confitendum est caelo maxime constare ea, quippe Vergilio iubente praedisci ventos ante omnia ac siderum mores neque aliter quam navigantibus servari. spes ardua, inmensa[88], misceri posse caelestem divinitatem inperitiae rusticae[89], sed temptanda[90]iam[91] grandi vitae emolumento. prius tamen sideralis difficultas, quam sensere etiam periti, subicienda contemplationi[92] est, quo deinde laetior mens discedat a caelo et facta[93] sentiat, quae futura praenosci non possint[94].

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation