Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 18, Chapter 6

Text kindly provided by Perseus

[1] <1> Modus hic probatur, ut neque fundus villam quaerat neque villa fundum, non, ut fecere[2] iuxta diversis[3]in eadem aetate exemplis L. Lucullus et[4] Q. Scaevola, cum villa[5] Scaevolae fructus non caperet[6], villam Luculli ager, quo in genere censoria castigatio erat minus arare quam verrere[7]. nec hoc sine arte quadam est. novissimus villam in Misenensi[8] posuit C. Marius VII cos., sed peritia castra metandi[9] sic, ut conparatos[10] ei ceteros[11] etiam Sulla Felix caecos[12] fuisse diceret[13].

[14] <2> convenit neque iuxta paludes ponendam esse neque adverso amne, quamquam Homerus omnino e[15] flumine semper antelucanas auras insalubres verissime tradidit. spectare in aestuosis[16] locis septentriones debet, meridiem in frigidis, in temperatis[17] exortum aequinoctialem.

[18]Agri ipsius bonitas quibus argumentis iudicanda sit, quamquam de terrae genere optimo disserentes abunde dixisse possumus videri, etiamnum tamen traditas notas[19] subsignabimus Catonis[20] maxime verbis: ebulum vel prunus silvestris vel rubus, bulbus minutus, trifolium , herba pratensis, quercus, silvestris pirus malusque[21] frumentarii soli notae[22], item nigra terra et[23] cinerei coloris. omnis creta coquet, nisi permacra , sabulumque[24], nisi id etiam pertenue est, et multo campestribus magis quam clivosis respondent eadem.

[25]<3> Modum agri in primis servandum antiqui putavere , quippe ita censebant, satius esse minus serere et melius arare; qua in sententia et Vergilium fuisse video. verumque confitentibus latifundia[26] perdidere Italiam, iam vero[27] et provincias—sex domini semissem africae possidebant , cum interfecit eos Nero princeps—, non fraudando [28] magnitudine hac quoque sua Cn. Pompeio[29], qui numquam agrum mercatus est conterminum. agro empto domum vendendam inclementer atque non ex utilitate publici status Mago censuit[30], hoc exordio praecepta pandere ingressus, ut tamen appareat adsiduitatem desideratam ab eo.

[31] <4> Dehinc peritia vilicorum in cura habenda est, multaque de his Cato praecepit. nobis satis sit dixisse, quam proximum domino corde[32] esse debere et tamen sibimet ipsi[33] non videri. coli rura ab[34] ergastulis pessumum est, ut[35] quidquid agitur a desperantibus. temerarium Videatur unam vocem antiquorum posuisse[36], et fortassis incredibile[37] , ni penitus aestimetur[38], nihil minus expedire, quam agrum optime colere.

L. Tarius Rufus infima[39] natalium humilitate consulatum militari[40] industria meritus, antiquae alias parsimoniae, circiter |M???|[41] HS liberalitate divi Augusti congestum[42] usque ad detractationem[43] heredis exhausit [44] agros in Piceno coemendo colendoque in gloriam[45]. internicionem ergo famemque censemus? immo, Hercules, modum[46] iudicem rerum omnium utilissimum.

[47] bene colere necessarium est, optime damnosum, praeterquam subole [48]sua[49] colono aut[50] pascendis alioqui colente[51]. domino aliquas[52] messes colligere non expedit, si conputetur inpendium operae, nec temere olivam, nec quasdam terras diligenter colere, sicut in Sicilia tradunt, itaque decipi advenas.

[53] <1> Quonam[54] igitur modo utilissime colentur[55] agri? ex oraculo scilicet: malis bonis. Sed defendi[56] aequum est abavos[57], qui praeceptis suis prospexere vitae. namque cum dicerent malis, intellegere voluere vilissimos, summumque [58] providentiae illorum fuit, ut quam minimum esset[59] inpendii[60]. praecipiebant enim ista, qui triumphales denas argenti libras in supellectile crimini dabant, qui mortuo vilico relinquere victorias et reverti in rura sua postulabant, quorum heredia[61] colenda suscipiebat res p., exercitusque ducebant senatu illis[62] vilicante.

[63] inde[64] illa reliqua oracule[65]: nequam agricolam esse quisquis emeret quod praestare ei fundus posset[66]; malum patrem familias quisquis interdiu faceret, quod noctu posset, nisi in tempestate caeli; peiorem qui profestis[67] diebus ageret, quod feriatis deberet ; pessimum qui sereno die sub tecto potius operaretur quam in agro.

<2> Nequeo mihi temperare , quo minus unum exemplum antiquitatis adferam, ex quo intellegi possit, apud populum etiam de culturis agendi[68] morem[69] fuisse qualiterque defendi soliti sint illi viri. C. Furius Cresimus[70] e servitute liberatus, cum in parvo admodum agello largiores multo fructus perciperet, quam ex amplissimis vicinitas, in invidia erat magna, ceu fruges alienas perliceret[71] veneficiis[72].

quamobrem ab spurio albino curuli[73]aedile[74] die dicta metuens damnationem, cum in suffragium tribus oporteret ire, instrumentum rusticum omne in forum attulit et adduxit familiam[75] suam[76] validam atque, ut ait piso, bene curatam ac vestitam, ferramenta egregie facta, graves ligones, vomeres ponderosos, boves saturos.

[77] postea dixit: Veneficia[78] mea, Quirites, haec Sunt, nec possum vobis ostendere aut in forum adducere lucubrationes meas vigiliasque et sudores . omnium[79] sententiis absolutus[80] itaque est. profecto opera, non[81] inpensa, cultura constat, et[82] ideo maiores fertilissimum in agro oculum domini esse dixerunt.

[83] <3> Reliqua praecepta reddentur suis locis, quae propria generum singulorum erunt[84]. interim communia, quae succurrunt, non omittemus, et in primis catonis humanissimum utilissimumque[85]: id agendum, ut diligant[86] vicini[87]. causas reddit[88] ille, nos[89] existimamus nulli esse dubias[90].—Inter prima idem cavet, ne familiae male sit[91].— Nihil sero faciendum in agricultura omnes censent, iterumQue [92] suo quaeque tempore facienda, et tertio praecepto praetermissa frustra revocari.—De terra cariosa execratio Catonis abunde indicata est, quamquam praedicere[93] non[94][95]cessantis[96].—Quidquid per asellum fieri potest, vilissime constat[97].—Filex[98] biennio moritur,

[99] si frondem agere non patiaris. id efficacissime contingit germinantis[100] ramis baCulo [101] decussis; sucus enim ex ipsa defluens necat radices. aiunt et circa solstitium avolsas non renasci nec harundine sectas aut exaratas vomeri harundine inposita. similiter et harundinem exarari filice[102] vomeri inposita praecipiunt .

[103]—Iuncosus[104] ager verti pala debet aut[105] in saxoso[106] bidentibus.

[107] frutecta igni optime tolluntur. umidiorem agrum fossis[108] concidi atque siccari utilissimum est, fossas autem cretosis[109] locis apertas relinqui[110], in solutiore[111] terra[112] saepibus firmari vel[113] proclivibus[114] ac[115] supinis lateribus procumbere[116]; quasdam obcaecari et in alias dirigi[117] maiores patentioresque[118] et, si[119] sit occasio, silice vel glarea sterni, ora autem earum binis utrimque lapidibus statuminari[120] et alio[121] superintegi. silvae extirpandae rationem Democritus prodidit, lupini flore in suco cicutae uno die macerato sparsisque[122] radicibus.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation