Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 20, Chapter 9

Text kindly provided by Perseus

[1] Brassicae laudes longum est exsequi, cum et Chrysippus medicus privatim volumen ei dicaverit per singula membra[2] hominis digestum et Dieuches[3], ante omnes autem Pythagoras, et Cato non parcius celebraverit [4], cius sententiam vel eo diligentius persequi par est, ut noscatur[5], qua medicina usus sit annis DC populus Romanus[6].

[7] in tres species divisere eam Graeci antiquissimi: crispam, quam selinada[8] vocaverunt a similitudine apii foliorum, stomacho utilem, alvum modice mollientem; alteram heliam[9], latis foliis e caule exeuntibus, unde caulodem quidam vocavere, nullius in medicina momenti. tertia est proprie appellata crambe[10], tenuioribus foliis et simplicibus densissimisque, amarior, sed efficacissima.

[11] Cato crispam maxime probat, dein levem grandibus foliis, caule magno. prodesse tradit capitis doloribus, oculorum caligini scintillationique [12], stomacho, praecordiis crudam ex aceto ac melle, coriandro, ruta, menta, laseris radicula sumptam acetabulis duobus matutino, tantamque esse vim, ut qui terat[13] haec, validiorem fieri se[14] sentiat.

[15] ergo vel cum his[16] tritam sorbendam vel ex hoc intinctu sumendam, podagrae autem morbisque articulariis[17] inlini cum[18] ruta et[19] coriandro[20] et salis mica et[21] hordei farina; aqua quoque eius decocta[22] nervos[23] articulosque mire iuvari, si foveantur. vulnera et recentia et vetera, etiam carcinomata, quae nullis aliis medicamentis sanari possint, foveri prius calida aqua iubet ac bis die[24] tritam inponi.

[25] sic etiam[26] fistulas et luxata[27] et tumores[28], quos[29] evocari quosque[30] discuti opus sit. insomnia etiam vigiliasque tollere decoctam, si ieiuni edint[31] quam plurimam ex oleo et sale; tormina, si decocta iterum decoquatur addito oleo, sale, cumino, polenta. si ita sumatur sine pane, magis profuturam. inter reliqua bilem detrahi[32] per vinum nigrum pota.

[33] quin et urinam eius, qui brassicam esitaverit[34], adservari[35] iubet[36], calefactamque nervis remedio esse. verba ipsius subiciam ad exprimendam sententiam : pueros pusillos, si laves ea urina, numquam debiles fieri. auribus quoque ex vino sucum brassicae tepidum instillari suadet idque etiam tarditati audientium prodesse adseverat, et inpetigines eadem sanari sine ulcere.

[37] Graecorum quoque opiniones iam et Catonis causa poni convenit[38], in his dumtaxat, quae ille praetermiserit . biles trahere[39] non percoctam putant, item alvum solvere eandemque bis coctam sistere. vino adversari ut inimicam vitibus, antecedente in cibis caveri ebrietatem, postea sumpta crapulam discuti.

hunc cibum et oculorum claritati conferre multum, sucum[40] vero crudae vel angulis tantum tactis cum Attico[41] melle plurimum. facillime concoqui , ciboque eo sensus[42] purgari[43]. Erasistrati schola clamat nihil esse utilius stomacho nervisque, ideo paralyticis et tremulis dari iubet et sanguinem excreantibus[44].

Hippocrates coeliacis et dysintericis bis coctam cum sale, item ad tenesmum et renium causa[45], lactis quoque ubertatem puerperis hoc cibo fieri iudicans et purgationem feminis. crudus quidem[46] caulis[47] si mandatur[48], partus quoque emortuos pelli[49]. Apollodorus adversus fungorum venena semen[50] aut sucum bibendum censet, Philistion opisthotonicis sucum ex lacte caprino cum sale et melle.

[51]invenio et podagra liberates edendo eam decoctaeque ius bibendo, hoc et cardiacis datum et comitialibus morbis addito sale, item splenicis in vino albo per dies XL et ictericis[52][53] nec non et phreneticis. raucis[54] crudae sucum gargarizandum bibendumque demonstrat[55], contra vero singultus cum coriandro et aneto et melle[56] ac pipere ex aceto.

inlitam quoque prodesse inflationibus stomachi, item serpentium ictibus et sordidis ulceribus ac vetustis, vel aqua ipsa cum[57] hordeacia farina, sucum ex aceto[58] vel cum feno Graeco. sic aliqui et articulis[59] podagrisque inponunt. epinyctidas et, quidquid aliud serpit in corpore, inposita levat, item repentinas caligines, has et si mandatur[60] ex aceto; suggillata vero et alios livores pura inlita, lepras et psoras cum alumine rotundo ex aceto.

sic et fluentes[61] capillos retinet. Epicharmus testium et genitalium malis hanc utilissime inponi[62], efficacius eandem cum faba trita, item[63] convolsis, cum ruta contra ardores[64] febrium et stomachi[65] vitia, cum rutae[66] semine[67] ad secundas et muris aranei morsus .[68] foliorum aridorum farina alterutra parte exinanit.

[69] Ex omnibus brassicae generibus suavissima est cyma, at[70] inutilis habetur, difficilis in coquendo[71] et renibus contraria. illud quoque non est omittendum, aquam decoctae ad tot usus laudatam faetere humi[72] effusam. stirpium brassicae aridorum cinis inter caustica intellegitur ad coxendicum dolores cum adipe vetusto, ac[73] cum lasere et aceto inter[74] psilotra[75]: evulsis inlitus pilis nasci alios prohibet .

bibitur et cum oleo subfervefactus vel per se elixus ad convolsa et rupta[76] intus lapsoque[77] ex alto. nulla ergo sunt crimina brassicae? immo vero apud eosdem animae gravitatem facere, dentibus et gingivis nocere. et in Aegypto propter amaritudinem non estur[78].

[79] Silvestris sive erraticae inmenso plus effectus laudat Cato, adeo ut aridae quoque farinae[80] in olfactorio[81] collectae[82] vel odore tantum naribus rapto[83] vitia earum graveolentiamque sanari[84] adfirmet[85]. hanc alii petraeam[86] vocant, inimicissimam vino, quam[87] praecipue vitis fugiat aut, si non possit fugere, moriatur.

[88] folia habet[89]tenuia[90], rotunda, parva, levia, plantis oleris similior, candidior sativa et hirsutior. hanc inflationibus mederi, melancholicis quoque ac vulneribus recentibus cum melle, ita ne solvatur[91] ante diem septimum, strumis, fistulis in aqua[92] contritam Chrysippus [93] auctor est[94]. alii vero[95] conpescere mala corporis, quae serpant—nomas vocant—, item excrescentia absumere ,

[96] cicatrices ad planum redigere, oris ulcera et tonsillas manducatam et coctam[97] suco gargarizato cum melle tollere, item[98] psoras et lepras veteres, ipsius tribus partibus cum[99] duabus aluminis in aceto acri inlitis. Epicharmus satis esse eam contra canis rabiosi morsum inponi; melius, si cum lasere et aceto acri; necari quoque canes ea, si detur ex[100] carne. semen eius tostum auxiliatur contra serpentes,fungos, tauri sanguinem[101].

[102] folia cocta splenicis in cibo data et cruda inlita cum sulpure et nitro prosunt, item mammarum duritiae. radicum cinis uvae in faucibus tumenti tactu medetur et parotidas cum melle inlitus reprimit , serpentium morsus sanat. virium brassicae unum et magnum argumentum addemus ac mirabile[103]: crustae occupent[104] intus vasa omnia, in quis aquae fervent, ita[105] ut non sit avellere eas[106]; si brassica in his decoquatur, abscedunt .

[107] Inter silvestres brassicas et lapsana est, pedalis altitudine, hirsutis foliis, sinapi[108] similis, nisi candidior esset flore. coquitur in cibo, alvum leniter mollit[109].

Marina brassica vehementissime ex omnibus alvum ciet. coquitur propter acrimoniam cum pingui carne, stomacho inimicissima.

[110] Scillarum in medicina albae et[111] feminae nigrae; quae candidissima fuerit, utilissima erit. huic aridis tunicis direptis[112] quod relicum e vivo[113] est, consectum[114] suspenditur lino modicis intervallis. postea arida frusta in cadum aceti quam asperrimi pendentia inmerguntur, ita ne ulla parte vas contingant[115].

[116] *gypso deinde oblitus cadus ponitur sub tegulis totius diei solem accipientibus. *hoc fit[117] ante solstitium, diebus XLVIII[118]*. post eum numerum dierum tollitur vas, scilla eximitur, acetum transfunditur. hoc clariorem oculorum aciem facit, salutare est stomachi, laterum [119] doloribus ieiunis[120] sumptum. sed tanta vis est, ut avidius haustum exstinctae[121] animae momento aliquo[122] speciem praebeat.

prodest et gingivis et dentibus vel per se commanducata. taenias et reliqua ventris animalia pellit ex aceto et melle sumpta. linguae quoque recens subiecta praestat, ne hydropici sitiant. coquitur pluribus modis : in olla, quae coiciatur in clibanum aut furnum, vel adipe aut luto inlita, vel[123] frustatim in patinis.

[124] et cruda siccatur, deinde conciditur coquiturque in aceto, cum[125] serpentium ictibus inponitur. tosta quoque purgatur et medium eius iterum[126] in aqua coquitur. usus sic[127] coctae ad hydropicos, ad urinam[128] ciendam tribus obolis cum melle et aceto potae, item splenicos et stomachicos, si non sentiant ulcus, quibus innatet cibus, ad tormina, regios morbos , tussim veterem cum suspirio.

discutit et foliis strumas quadrinis diebus soluta, furfures capitis et ulcera manantia inlita ex oleo cocta. coquitur et in melle cibi gratia, maxime uti concoctionem[129] faciat[130]. sic et interiora purgat. rimas[131] pedum sanat in oleo cocta et mixta resinae. semen eius lumborum dolori ex melle inponitur. Pythagoras scillam in limine[132] quoque ianuae suspensam contra[133] malorum medicamentorum introitum pollere[134] tradit.

[135] Ceteri[136] bulbi ex aceto et sulpure ulceribus[137] in facie medentur, per se vero triti nervorum contractioni[138] et ex vino porrigini[139], cum[140] melle canum morsibus; Erasistrato placet cum pice. idem sanguinem[141] sistere eos[142] tradit inlitos cum melle. alii, si e naribus fluat, coriandrum et farinam adiciunt.

[143] Theodorus et lichenas ex aceto bulbis[144] curat, erumpentia in capite cum vino austero aut ovo. et bulbos epiphoris idem inlinit et siccae[145] lippitudini media eorum[146]. vitia, quae sunt in facie, rubentes maxime in sole inliti cum melle et nitro emendant, lentiginem cum vino aut cum aceto[147]. vulneribus quoque mire prosunt per se aut, ut[148] Damion, ex mulso[149], si quinto die solvantur.

iisdem et auriculas fractas curat et testium pituitas; in articulorum doloribus miscet et[150] farinam. in vino cocti[151] inliti[152] ventri duritiam praecordiorum emolliunt. dysintericis in vino ex[153] aqua caelesti temperate dantur, ad convulsa intus cum silphio pilulis fabae magnitudine. ad sudorem tusi inlinuntur. nervis utiles, ideo et paralyticis dantur.

[154]luxata[155] in pedibus, qui sunt rufi ex iis, citissime sanant cum melle et sale. venerem[156] maxime Megarici stimulant, hortensii partum cum sapa aut passo sumpti, silvestres interaneorum plagas et vitia cum silphio pilulis devoratis sedant. illorum[157] semen contra phalangia bibitur in vino.

ipsi ex aceto inlinuntur contra serpentium ictus. semen antiqui bibendum insanientibus dabant. flos bulborum tritus crurum maculas varietatesque igni[158] factas emendat . Diocles hebetari oculos ab his putat. elixos assis minus utiles esse adicit et difficile concoqui ex vi[159] uniuscuiusque naturae.

[160] Bolbinen[161] Graeci vocant herbam porraceis foliis, rubicundo bulbo. haec traditur vulneribus mire utilis, dumtaxat recentibus. bulbus, quem vomitorium vocant ab effectu, folia habet nigra, ceteris longiora.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation