[1] A Tusca Zeugitana regio et quae proprie vo- 23 cetur Africa est. tria promunturia, Candidum, mox Apollinis adversum[2] Sardiniae, Mercuri adversum Siciliae, in altum procurrentia duos[3] efficiunt sinus, Hipponiensem[4] proximum ab oppido quod Hipponem Dirutum[5] vocant, Diarrhytum Graecis[6] dictum propter aquarum rigua[7]. cui finitimum Theudalis inmune oppidum, longius a litore.
[8]dein promunturium Apollinis et in altero sinu Vtica civium Romanorum, Catonis morte nobilis, flumen Bagrada, locus Castra Cornelia, colonia Carthago[9] Magnae[10] in vestigiis Carthaginis , colonia[11] Maxula[12], oppida Carpi, Missua[13] et liberum Clypea[14] in promunturio Mercuri, item libera Curubis, Neapolis [15]. mox Africae ipsius alia distinctio. Libyphoenices vocantur qui Byzacium[16] incolunt[17]. ita appellatur regio CCL p[18]. circuitu[19], fertilitatis eximiae, cum centesima fruge agricolis faenus reddente terra.
[20] hic oppida libera Leptis, Hadrumetum , Ruspina, Thapsus. inde Thenae[21], Aves[22], Macomades , Tacape, Sabrata, contingens Syrtim Minorem, ad quam Numidiae et Africae ab Ampsaga[23] longitude DLXXX, latitudo, qua cognitum est, CC. ea pars, quam Africam appellavimus, dividitur in duas provincias, veterem et[24] novam , discretas fossa[25] inter Africanum sequentem[26] et reges Thenas[27] usque perducta[28], quod oppidum a[29] Carthagine abest CCXVI[30].
[31] Tertius sinus dividitur in geminos, duarum Syrtium vadoso ac reciproco mari diros[32] . ad[33] proximnam, quae minor est, a Carthagine CCC Polybius tradit, ipsam centum milium passuum aditu, trecentorum ambitu.et terra autem siderum observatione ad eam per deserta .... harenis perque serpentes iter est. excipiunt[34] saltus repleti ferarum multitudine et introrsus elephantorum solitudines, mox deserta vasta[35] ultraque[36] Garamantes, ab Augilis[37] dierum XII itinere distantes.
[38] super illos fuere gens Psylli[39], super quos lacus Lycomedis[40], desertis circumdatus. Augilae ipsi medio fere spatio locantur[41], ab Aethiopia, quae[42] ad occidentem vergit, et a regione, quae inter[43] duas Syrtis interiacet , pari utrimque intervallo, sed litore inter duas Syrtis CCL. ibi civitas Oeensis, Cinyps[44] fluvius ac regio, oppida Neapolis, Taphra[45], Habrotonum[46], Leptis altera, quae cognominatur Magna. inde[47] Syrtis Maior, circuitu DCXXV[48], aditu autem CCCXII,[49] [inde] accolit gens Cisippadum[50].
[51] in intimo sinu fuit ora Lotophagon, quos quidam Machroas[52] dixere, ad Philaenorum aras; ex harena sunt hae[53]. ab iis non procul a continente palus vasta amnem Tritonem nomenque ab eo accipit, Pallantias[54] appellata[55] Callimacho et citra Minorem Syrtim esse dicta, multis[56] vero inter duas Syrtis. promunturium, quod Maiorem cludit[57], Borion[58] appellatur. ultra Cyrenaica provincia[59].
Ad hunc finem Africa a fluvio Ampsaga populos DXVI[60] habet, qui Romano pareant[61] imperio, in his colonias sex, praeter iam[62] dictas Vthinam, Thuburbi[63]. oppida civium [64] Romanorum XV[65], ex quibus in mediterraneo dicenda Absuritanum[66], [67] Abutucense, Aboriense[68], Canopicum[69], Chiniavense[70], Simithuense[71], Thunusidense[72], Thuburnicense[73], Thinidrumense[74], Tibigense, Vcitana[75] duo, Maius et Minus, Vagense. oppidum Latinum unum Vzalitanum. oppidum stipendiarium unum Castris Corneliis.
[76] oppida libera XXX, ex quibus dicenda intus Achollitanum[77], Accaritanum[78], Avittense[79], Abziritanum [80], Canopitanum, Melizitanum[81], Materense[82], Salaphitanum , Tusdritanum, Thisicense[83], Tunisense[84], Theudense[85], Tagesense[86], Tigiense[87], Vlusubburitanum[88], Vagense aliud, ... ense[89], Zamense[90]. ex reliquo numero non civitates tantum, sed plerique[91] etiam nationes iure dici possunt, ut Nattabutes[92], Capsitani, Musulami[93], Sabarbares[94], Massyli[95], Nicives[96], Vamacures [97], Cinithi[98], Musuni[99], Marchubi[100] et tota Gaetulia ad flumen Nigrim[101], qui Africam ab Aethiopia dirimit.