Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 35, Chapter 11

Text kindly provided by Perseus

Non est omittenda in picturae mentione celebris circa Lepidum fabula, siquidem in triumviratu quodam loco deductus a magistratibus in nemorosum hospitium minaciter cum iis[1] postero die expostulavit somnum ademptum[2] sibi volucrum concentu[3]; at illi draconem in longissima membrana depictum circumdedere luco[4], eoque terrore[5] aves tune siluisse narratur[6] et postea posse[7] compesci.

[8] Ceris[9] pingere ac[10] picturam inurere[11] quis[12] primus excogitaverit, non constat. quidam Aristidis inventum putant, postea consummatum a Praxitele; sed aliquanto vetustiores encaustae[13] picturae exstitere, ut Polygnoti et Nicanoris, Mnesilai[14] Pariorum[15]. Elasippus[16] quoque Aeginae picturae suae inscripsit ἐνέκαεν,[17] quod profecto[18] non fecisset nisi encaustica[19] inventa.

[20] Pamphilus quoque, Apellis praeceptor, non pinxisse solum encausta[21], sed etiam docuisse traditur Pausian[22] Sicyonium, primum in hoc genere nobilem. Bryetis[23] filius hic fuit eiusdemque[24] primo discipulus . pinxit et ipse[25] penicillo[26] parietes Thespiis[27], cum reficerentur quondam a Polygnoto[28] picti, multumque comparatione superatus existimabatur, quoniam non suo genere certasset.

[29] idem et lacunaria[30] primus pingere instituit nec camaras[31] ante eum taliter adornari mos fuit; parvas pingebat tabellas maximeque pueros. hoc aemuli interpretabantur facere eum, quoniam tarda picturae ratio esset illa[32]. quam ob rem daturus[33] ei[34] celeritatis famam absolvit uno die tabellam[35], quae vocata est hemeresios[36], puero picto.

amavit in iuventa Glyceram[37] municipem[38] suam, inventricem coronarum , certandoque imitatione eius ad numerosissimam florum varietatem perduxit artem illam. postremo pinxit[39] et ipsam sedentem cum corona[40], quae e nobilissimis tabula est, appellata[41] stephanoplocos[42], ab aliis stephanopolis[43], quoniam Glycera[44] venditando[45] coronas sustentaverat paupertatem. huius tabulae exemplar[46], quod apographon[47] vocant, L. Lucullus [48][49] duobus talentis emit .... Dionysius[50] Athenis.

Pausias[51] autem fecitet grandes[52] tabulas, sicut spectatam[53] in Pompei porticu[54] boum[55] immolationem. eam primus invenit[56] picturam, quam postea imitati sunt multi[57], aequavit nemo. ante[58] omnia, cum longitudinem[59] bovis[60] ostendi vellet, adversum eum pinxit, non traversum, et abunde intellegitur amplitude. dein[61],

cum omnes, quae[62] volunt[63] eminentia videri, candicanti [64] faciant[65] colore[66], quae[67] condunt[68], nigro, hic totum bovem atri coloris fecit umbraeque[69] corpus ex ipsa dedit, magna 20 prorsus arte in aequo[70] extantia[71] ostendente[72] et in confracto solida omnia. Sicyone[73] et[74] hic vitam egit, diuque illa fuit patria picturae. tabulas inde e[75] publico omnes[76] propter aes alienum civitatis addictas Scauri aedilitas Romam transtulit.

[77] Post eum eminuit longe ante omnes Euphranor Isthmius[78] olympiade CIIII[79], idem qui inter fictores[80] dictus est nobis.[81] fecit et colossos et marmorea[82] et[83] typos[84] scalpsit[85], docilis ac laboriosus[86] ante omnes et[87] in quocumque genere excellens ac sibi aequalis. hic primus videtur expressisse[88] dignitates[89] heroum[90] et usurpasse[91] symmetrian, sed fuit in universitate[92] corporum exilior et[93] capitibus articulisque grandior.

[94] volumina quoque composuit de symmetria[95] et coloribus. opera eius sunt equestre[96] proelium, XII dei, Theseus[97], in quod[98] dixit eundem apud Parrhasium rosa pastum[99] esse, suum vero carne[100]. nobilis[101] eius[102] tabula[103] Ephesi est[104], Ulixes simulata [105] insania[106] bovem cum equo[107] iungens et palliati[108] cogitantes [109], dux gladium[110] condens[111].

[112] Eodem tempore fuere[113] Cydias[114], cuius tabulam Argonautas HS CXXXXIIII[115] Hortensius orator mercatus est eique aedem fecit[116] in Tusculano suo, Euphranoris[117] autem discipulus Antidotus [118]. huius est clipeo[119] dimicans Athenis et luctator[120] tubicenque [121] inter pauca laudatus. ipse diligentior[122] quam numerosior [123] et in coloribus severus[124] maxime inclaruit[125] discipulo Nicia[126] Atheniense[127], qui diligentissime mulieres pinxit.

[128] lumen et umbras custodiit[129] atque[130] ut eminerent[131] e tabulis picturae[132] maxime curavit. operum[133] eius Nemea advecta ex Asia Romam a[134] Silano, quam in curia diximus positam[135], item Liber[136] pater in aede Concordiae, Hyacinthus, quem Caesar Augustus delectatus eo secum deportavit Alexandrea[137] capta, et ob id Tiberius Caesar in templo eius dicavit hanc tabulam et Danaen[138],

[139] Ephesi vero est megabyzi[140], sacerdotis Ephesiae Dianae, sepulchrum, Athenis necyomantea[141] Homeri. hanc vendere Attalo regi noluit[142] talentis LX[143] potiusque patriae suae donavit abundans opibus. fecit et grandes picturas[144], in quibus sunt Calypso et Io et Andromeda[145]; Alexander quoque in Pompei porticibus praecellens et Calypso sedens huic[146]eidem[147] adscribuntur.

[148] quadripedum[149] prosperrime[150] canes expressit. hic[151] est Nicias, de quo dicebat Praxiteles interrogatus , quae[152] maxime opera sua probaret in marmoribus[153]: quibus Nicias manum admovisset; tantum circumlitioni [154] eius tribuebat. non satis discernitur, alium[155] eodem nomine an hunc[156] eundem quidam faciant[157] olympiade CXII.

[158] Niciae conparatur[159] et aliquando[160] praefertur Athenion[161] Maronites, Glaucionis Corinthii discipulus, austerior colore et in austeritate[162] iucundior, ut in ipsa pictura eruditio eluceat. pinxit in templo Eleusine[163] phylarchum[164] et Athenis frequentiam[165], quam vocavere syngenicon[166], item Achillem virginis habitu occultatum Ulixe deprendente[167] et in una tabula[168] VI signa[169], quaque maxime inclaruit, agasonem cum equo. quod nisi in iuventa[170] obiiset[171], nemo[172] compararetur.

[173] Est nomen et Heraclidi Macedoni. initio naves pinxit captoque Perseo rege Athenas commigravit. ubi eodem tempore erat Metrodorus, pictor idemque philosophus[174], in utraque[175] scientia[176] magnae auctoritatis. itaque cum L. Paulus devicto Perseo petiisset[177] ab Atheniensibus, ut ii[178] sibi quam probatissimum philosophum mitterent[179] ad erudiendos liberos, item[180] pictorem ad triumphum excolendum[181], Athenienses Metrodorum elegerunt, professi eundem in utroque desiderio [182] praestantissimum, quod ita Paulus quoque iudicavit.

[183]Timomachus[184] Byzantius Caesaris dictatoris aetate Aiacem[185] et[186] Mediam[187] pinxit[188], ab[189] eo in Veneris Genetricis[190] aede positas, LXXX talentis venundatas[191]. talentum Atticum $X$ VI[192] taxat[193] M. Varro. Timomachi aeque laudantur Orestes, Iphigenia[194] in Tauris et[195] Lecythion[196], agilitatis[197] exercitator[198], cognatio nobilium [199], palliati[200], quos dicturos[201] pinxit, alterum stantem[202], alterum sedentem. praecipue tamen ars ei[203] favisse in Gorgone visa est.

[204] Pausiae filius et discipulus Aristolaus e severissimis[205] pictoribus fuit, cuius sunt[206] Epaminondas[207], Pericles, Media[208], Virtus, Theseus, imago Atticae plebis, boum immolatio.— Sunt quibus et Nicophanes[209], eiusdem Pausiae discipulus, placeat diligentia, quam intellegant soli artifices, alias durus in coloribus et sile[210] multus. nam[211] Socrates iure omnibus placet; tales[212] sunt eius cum Aesculapio filiae[213] Hygia, Aegle[214], Panacea[215], Iaso et piger, qui[216] appellatur Ocnos, spartum torquens, quod asellus adrodit[217].

[218] Hactenus[219] indicatis proceribus in utroque genere non silebuntur et primis proximi: Aristoclides[220], qui[221] pinxit aedem[222] Apollinis Delphis. Antiphilus[223] puero ignem conflante[224] laudatur [225] ac pulchra[226] alias domo[227] splendescente ipsiusque pueri ore, item lanificio, in quo[228] properant omnium mulierum pensa, Ptolemaeo[229] venante[230], sed nobilissimo[231] Satyro cum pelle[232] pantherina, quem aposcopeuonta[233] appellant, Aristophon Ancaeo[234] vulnerato[235] ab apro[236] cum socia doloris Astypal aea[237] numerosaque[238] tabula, in qua[239] sunt Priamus[240], Helena[241], Credulitas, Ulixes, Deiphobus[242], Dolus[243].

[244] Androbius pinxit Scyllum[245] ancoras praecidentem[246] Persicae[247] classis, Artemon Danaen[248] mirantibus eam praedonibus, reginam Stratonicen, Herculem et Deianiram[249], nobilissimas[250] autem, quae sunt in Octaviae operibus, Herculem ab Oeta[251] monte Doridos exusta[252] mortalitate consensu deorum in caelum euntem, Laomedontis [253] circa Herculem et Neptunum historiam[254]; Alcimachus[255] Dioxippum, qui pancratio Olympiae[256] citra pulveris[257] iactum[258], quod vocant ἀκονιτί, vicit; Coenus stemmata[259].

[260] Ctesilochus [261], Apellis discipulus, petulanti pictura[262] innotuit, love Liberum parturiente depicto mitrato et muliebriter[263] ingemescente [264] inter obstetricia[265] dearum, Cleon Cadmo[266], Ctesidemus [267] Oechaliae[268] expugnatione, Laodamia, Ctesicles[269] reginae[270] Stratonices iniuria[271]. nullo enim honore exceptus ab ea pinxit volutantem[272] cum piscatore[273], quem reginam[274] amare sermo erat, eamque tabulam in portu Ephesi proposuit, ipse velis raptus. regina tolli vetuit, utriusque similitudine [275] mire expressa. Cratinus comoedos[276] Athenis in[277] pompeo[278][279] pinxit; Eutychides[280] bigam[281]: regit[282] Victoria.

[283] Eudorus scaena[284] spectatur—idera et ex aere signa fecit—, Hippys[285] Neptuno et Victoria. Habron amicam[286] et Concordiam pinxit et deorum simulacra, Leontiscus[287] Aratum victorem cum tropaeo[288], psaltriam[289], Leon Sappho[290], Nearchus[291] Venerem inter Gratias et Cupidines, Herculem tristem insaniae paenitentia ,[292][293]

Nealces Venerem, ingeniosus et sollers[294], .... ime siquidem, cum[295] proelium navale Persarum et Aegyptiorum pinxisset[296], quod in Nilo [cuius[297] est aqua[298] maris[299] similis] factum volebat intellegi, argumento declaravit quod arte non poterat: asellum enim bibentem in litore pinxit et[300] crocodilum[301] insidiantem ei[302];

Oenias syngenicon[303], Philiscus officinam pictoris ignem conflante puero, Phalerion Scyllam[304], Simonides Agatharchum[305] et Mnemosynen[306], Simus iuvenem requiescentem, officinam fullonis quinquatrus[307] celebrantem, idemque[308] Nemesim[309] egregiam,

[310] Theorus[311] se inungentem[312], idem[313] ab Oreste matrem[314] et Aegisthum interfici, bellumque Iliacum [315] pluribus tabulis, quod est Romae in Philippi porticibus , et Cassandram[316], quae est in Concordiae delubro, Leontium Epicuri cogitantem, Demetrium regem, Theon[317] Orestis insaniam, Thamyram citharoedum, Tauriscus discobolum , Clytaemestram[318], Paniscon[319], Polynicen regnum repetentem [320] et Capanea.

Non omittetur[321] inter hos insigne exemplum. namque Erigonus[322], tritor colorum Nealcae pictoris, in tantum ipse profecit[323], ut celebrem etiam discipulum reliquerit Pasiam[324], fratrem Aeginetae[325] fictoris[326]. illud vero perquam rarum[327] ac memoria dignum est[328], suprema opera artificum inperfectasque [329] tabulas[330], sicut Irim Aristidis, Tyndaridas[331] Nicomachi, Mediam[332] Timomachi et quam diximus Venerem Apellis[333], in[334] maiore admiratione esse[335] quam perfecta[336], quippe in iis[337] liniamenta reliqua ipsaeque cogitationes artificum spectantur , atque in lenocinio commendationis dolor est manus, cum id ageret, exstinctae[338].

[339] Sunt etiamnum[340] non ignobiles quidem, in transcursu tamen dicendi Aristocydes[341], Anaxander, Aristobulus Syrus[342], Arcesilas[343], Tisicratis[344] filius, Coroebus[345], Nicomachi[346] discipulus, Charmantides[347] Euphranoris[348], Dionysodorus[349] Colophonius, Dica eogenes[350], qui cum Demetrio rege vixit, Euthymides[351], Heraclides Macedo, Milon[352] Soleus[353], Pyromachi[354] statuarii[355] discipuli[356], Mnasitheus[357] Sicyonius[358], Mnasitimus, Aristonidae[359] filius et discipulus, Nessus, Habronis[360] filius, Polemon Alexandrinus, Theodorus Samius[361] et Stadios[362], Nicosthenis discipuli, Xenon, Neoclis discipulus, Sicyonius.

Pinxere et mulieres[363]: Timarete, Miconis[364] filia[365], Dianam, quae[366] in tabula Ephesi[367] est antiquissimae[368] picturae; Irene, Cratini[369] pictoris filia et discipula, puellam, quae[370] est[371] Eleusine [372], Calypso, senem[373] et praestigiatorem[374] Theodorum[375], Alcisthenen [376] saltatorem; Aristarete[377], Nearchi filia et discipula, Aesculapium. laia[378] Cyzicena, perpetua[379] virgo, M.[380] Varronis iuventa[381] Romae et penicillo pinxit et cestro in ebore[382] imagines mulierum maxime et Neapoli anum[383] in grandi tabula, suam quoque imaginem ad speculum.

[384] nec ullius velocior in pictura manus fuit, artis vero tantum, ut multum manipretiis [385] antecederet celeberrimos eadem[386] aetate[387] imaginum pictores Sopolim[388] et Dionysium, quorum tabulae pinacothecas [389] inplent. pinxit et quaedam[390] Olympias, de qua hoc solum memoratur, discipulum eius fuisse Autobulum[391].

Encausto[392] pingendi duo fuere[393] antiquitus genera[394], cera et in ebore cestro[395], id est vericulo[396], donec classes pingi coepere. hoc tertium accessit resolutis igni ceris penicillo utendi, quae pictura navibus[397] nec sole nec sale ventisve[398] corrumpitur.

Pingunt et vestes[399] in Aegypto, inter pauca mirabili [400] genere, candida vela, postquam attrivere[401], inlinentes non[402] coloribus, sed colorem sorbentibus medicamentis. hoc cum fecere, non apparet in velis[403], sed in cortinam pigmenti[404] ferventis[405] mersa post momentum extrahuntur picta. mirumque , cum sit unus in cortina colos, ex illo[406] alius atque alius fit[407] in veste accipientis medicamenti[408] qualitate mutatus , nec postea ablui potest. ita cortina, non dubie confusura[409] colores, si pictos acciperet, digerit[410] ex uno pingitque , dum coquit[411], et adustae eae[412] vestes firmiores[413] usibus fiunt quam si non urerentur.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation