[1] Medion[2] folia habet iridis[3] sativae[4], caulem[5] tripedalem et in eo florem grandem, purpureum, rotundum , semine minuto[6], radicem semipedalem. in saxis opacis nascitur[7]. radix drachmis II cum melle menses feminarum sistit ecligmate[8] per aliquot[9] dies sumpto. semen quoque[10] in vino contra[11] abundantiam feminarum datur.
[12] — Myos- [13] ota[14][15] sive myosotis levis herba, caulibus pluribus ab una radice, aliquatenus rubentibus, concavis ab imo, foliis angustis , oblongis, dorso acuto, nigris, per intervalla adsidue geminatis[16], tenuibus[17] cauliculis ex alis[18] prodeuntibus, flore caeruleo. radix digitali crassitudine[19] multis capillamentis fimbriata. vis ei septica[20] et exulceratrix, ideoque aegilopas sanat. tradunt Aegypti, mensis[21], quem Thoti[22] vocant, die XXVIII[23] fere in Augustum[24] mensem[25] incurrente si quis huius herbae suco inungatur mane, priusquam loquatur, non lippiturum eo anno.
Odontitis inter feni genera est, cauliculis densis ab eadem[43] radice[44], geniculatis, triangulis, nigris. in[45] geniculis folia parva habet, longiora tamen quam polygonum, semen in alis[46] hordeo simile, florem purpureum, pusillum. nascitur in pratis. decoctum cauliculorum[47] eius in vino austero quantum manus capiat dentium dolori medetur ita, ut[48] contineatur ore.
[49] — Othonna[50] in Syria nascitur, similis erucae perforatis crebro foliis, flore croci[51] ; quare[52] quidam anemonen[53] vocaverunt. sucus eius oculorum medicamentis convenit[54] ; mordet enim leniter et calefacit[55] adstringitque siccando, purgat cicatrices et nubeculas et quicquid obstet[56]. quidam tradunt lavari atque ita siccatam digeri in pastillos.
[57] — Onosma[58] longa folia habet fere ad III[59] digitos, in terra[60] iacentia[61] ad similitudinem anchusae, .... similis[62] sive[63] caule sive flore sive semine. praegnas, si edit[64] eam aut supergradiatur[65], abortum facere dicitur.— Onopradon [66] cum ederunt[67], asini crepitus reddere dicuntur. trahit urinas[68] et menses, alvum sistit, suppurationes et collectiones discutit.
[69] — Osyris[70] ramulos fert nigros, tenues, lentos et in[71] his[72] folia nigra ceu lini semenque[73] in ramulis[74] nigrum initio, dein colore mutato rubescens. smegmata[75] mulieribus faciunt ex iis[76]. radicum decoctum potu[77] sanat arquatos. eaedem[78], priusquam maturescat[79] semen, concisae et sole siccatae alvum sistunt[80] ; post maturitatem vero collectae et in[81] sorbitione decoctae rheumatismis ventris medentur et per se[82] tritae ex aqua caelesti bibuntur.
[91][92] — Polygonum Graeci vocant quam nos sanguinariam. non attollitur a terra foliis rutae[93][94] similis[95] gramini[96]. sucus eius infusus naribus supprimit[97] sanguinem et potus cum vino cuiuslibet partis profluvium excreationesque cruentas[98] inhibet. qui[99] plura genera polygoni faciunt[100], hanc marem intellegi volunt appellarique[101] a[102] multitudine seminis aut densitate fruticis, alii[103] polygonaton[104] a frequentia geniculorum, alii thalattiada[105], alii carcinothron[106], alii clema, multi myrtopetalum. nec non inveniuntur qui hanc feminam esse dicant, marem autem maiorem[107] minusque nigram et geniculis densiorem, semine[108] sub omnibus foliis turgescente[109].
quocumque haec modo se[110] habent[111], vis earum est spissare ac refrigerare. semine[112] alvum solvunt, largius sumpto[113] urinam cient, rheumatismos cohibent, qui si non fuere[114], non prosunt. stomachi fervori[115] folia inponuntur , vesicae dolori[116] inlinuntur et ignibus sacris. sucus et[117] auribus[118] purulentis instillatur et oculorum dolori. per se datur[119] et in febribus[120] ante accessiones II cyathis, in tertianis quartanisque praecipue, item cholericis, dysintericis et in solutione stomachi.
[127] quartum genus silvestre appellatur, paene arboris [128] frutice[129], radice lignosa, stirpe cedri rubicunda[130], ramis sparti[131] binum palmorum, nigris geniculorum ternis quaternisque [132] articulis. huic quoque spissandi natura; sapor mali[133] cotonei. decoquitur in aqua ad tertias[134] aut aridi farina inspergitur[135] et oris ulceribus et adtritis partibus. propter gingivarum vero vitia ipsa[136] commanducatur.
nomas sistit omniaque[137], quae serpunt aut difficilem cicatricem habent, privatim vero sanat a nive facta[138] ulcera. herbarii et ad anginas[139] utuntur illa et in capitis dolore coronam ex ea inponunt et contra epiphoras collo circumdant; in tertianis quidem[140][141] sinistra manu evulsam adalligant, adeo[142] contra profluvia [143] sanguinis, nec ullam magis aridam quam polygonum servant.
[144] Pancratium aliqui scillam pusillam[145] appellare[146] malunt , foliis[147] albi lilii longioribus crassioribusque, radice bulbi magni, colore rufo. alvum solvit suco cum farina ervi sumpto, ulcera purgat. hydropicis, splenicis[148] cum melle datur. alii decocunt eam, donec aqua dulcis fiat, eaque effusa radicem[149] terentes digerunt in pastillos sole siccatos et postea utuntur ad capitis ulcera et cetera, quae[150] repurganda sint, item ad tussim, quantum III digitis adprehenderint in vino dantes, et ad lateris dolores aut peripneumonicis[151] ecligmate[152]. dant et[153] propter ischiada[154] in vino bibendam[155] et propter tormina[156] mensesque ciendos.—
[157] Peplis[158], quam aliqui sycen, alii meconion, alii mecona aphrode vocant, ex una radice tenui fruticat foliis rutae paulo[159] latioribus. semen est[160] sub foliis, rotundum[161], minus[162] candido[163] papavere[164]. inter vites fere colligitur messibus siccaturque cum fructu suo[165], subiectis in quae[166] excidat[167]. hoc poto alvus[168] solvitur, bilis ac pituita detrahitur. media potio est[169] acetabuli mensura in aquae mulsae heminis III. et cibis inspergitur obsoniisque ad molliendam[170] alvum.—
[171] [172] Periclymenon[173] fruticat et ipsa ex intervallo II folia habens subcandida, mollia, in cacumine autem semen inter folia durum et quod difficile vellatur[174]. nascitur in arvis ac saepibus circumvolvens[175] se adminiculis quibuscumque. semen eius in umbra siccatum tunditur et in pastillos digeritur; hi resoluti dantur in vini albi cyathis ternis[176] tricenis diebus ad lienem, eumque urina cruentata[177] aut[178] per alvum absumit[179], quod intellegitur a decimo statim die. urinam cient et folia[180] decocta, quae et orthopnoicis prosunt . partum[181] quoque adiuvant secundasque pellunt pota simili modo[182].
[183] — Pelecinon[184] in segetibus diximus nasci, fruticosam cauliculis, foliis ciceris. semen in siliquis [185] fert corniculorum modo aduncis ternis quaternisve, quale git novimus, amarum, stomacho utile[186]. additur in antidota .— Polygala palmum[187] altitudine[188] inplet[189], in caule summo foliis lenticulae[190], gustu adstricto. quae pota[191] lactis[192] abundantiam facit.
[193] — Poterion[194] aut, ut[195] alii vocant, phrynion[196] vel neuras large fruticat, spinis retorrida, lanugine spissa, foliis parvis, rotundis, ramulis longis, mollibus, lentis, tenuibus, flore longo[197], herbacei colors. seminis nullus[198] usus; est[199] gustu acuto et odorato. invenitur in aquosis collibus.
radices habet II aut[200] III binum cubitorum in altitudinem [201], nervosas, candidas[202], firmas. circumfoditur autumno et[203] praecisa radice[204] dat sucum[205] cummi[206] similem[207]. radix mira vulneribus sanandis traditur praecipueque nervis vel praecisis inlita. decoctum quoque eius cum melle potum dissolutiones nervorum et infirmitates et incisuras iuvat.—
[208] Phalangitis a quibusdam[209] phalangion vocatur, ab aliis leucanthemum vel, ut in quibusdam exemplaribus invenio[210], [211] leucacantha[212]. ramuli sunt ei numquam pauciores II, in diversa tendentes, flos candidus, lilio rubro similis, semen nigrum, latum[213], ad lenticulae dimidiae figuram multo tenuius[214], radice[215] tenui[216], herbacei coloris. huius folio[217] vel flore vel semine auxiliantur contra scorpionum[218] phalangiorumque et serpentium ictus[219], item contra tormina[220].
[221] — Phyteuma[222] quale sit, describere supervacuum habeo, cum sit usus eius tantum ad amatoria.— Phyllon a Graecis vocatur herba in saxosis montibus. femina magis herbacei coloris, caule tenui, radice parva. semen papaveri rotundo simile[223]. haec sui sexus facit partus[224], mares autem mas[225], semine[226] tantum differens[227], quod est incipientis olivae. utrumque bibitur in vino.
— Phellandrion[228] nascitur in palustribus folio apii. bibitur semen eius propter calculos et vesicae incommoda[229].— Phaleris[230] thyrsum habet longum[231], tenuem ceu calamum[232], in summo florem[233] inclinatum, semen simile[234] sesamae. et hoc calculos frangit potum ex vino vel aceto vel cum melle[235] et lacte[236] ; idem[237] et vitia vesicae sanat.— Polyrrhizon[238] folia habet myrti[239], radices multas. hae tusae dantur[240] e vino contra serpentes, prosunt et quadripedibus.
[241] — Proserpinaca herba vulgaris est, eximii[242] adversus scorpiones remedii[243]. eadem contrita, addita muria e menis[244] et oleo, anginam eximie curari[245] tradunt, praeterea et[246] quantalibet lassitudine recreari defessos, etiam cum obmutuerint[247], si subiciatur linguae; si devoretur, vomitionem sequi salutarem.
[248] Rhecoma[249] adfertur ex iis[250] quae supra Pontum sunt regionibus. radix costo nigro similis, minor et rufior paulo, sine odore, calfaciens[251] gustu et adstringens. eadem trita vini colorem reddit[252] ad crocum inclinantem. inlita[253] collectiones inflammationesque sedat, vulnera sanat, epiphoras oculorum sedat ex passo, insignita[254] cum melle et alia liventia ex aceto.
farina eius inspergitur contra caco ëthe et sanguinem reicientibus drachmae pondere in aqua, dysintericis autem[255] et coeliacis[256], si febri[257] careant[258], in vino, sin[259] aliter, ex aqua. facilius teritur nocte antecedente madefacta. datur et decoctum eius bibendum duplici mensura ad rupta[260], convolsa, contusis[261], ex sublimi devolutis .
si pectoris sint dolores, additur piperis aliquid et murrae; si dissolutio stomachi, ex frigida aqua sumitur; sic et[262] in tussi[263] vetere ac[264] purulentis excreationibus, item hepaticis, splenicis[265], ischiadicis[266]. at[267] renium[268] vitia, suspiria, orthopnoeas[269], arteriae[270] scabritias[271] sanat ex passo III obolis potis[272] trita aut decoctum eius. lichenas quoque ex aceto inposita purgat[273]. bibitur contra inflationes et perfrictiones[274], febres frigidas, singultus, tormina, herpetas[275], capitis gravitates [276], melancholicas vertigines, lassitudinum dolores[277] et convolsiones.
[278] — Circa Ariminum nota est herba[279] quam resedam[280] vocant. discutit collectiones inflammationesque omnes[281]. qui curant ea, addunt haec verba[282] : Reseda, morbos[283] reseda; scisne, scisne, quis[284] hic[285] pullus[286] egerit[287] radices? nec caput nec pedes habeat[288]. haec ter dicunt totiensque despuunt.
Stoechas[289] in insulis tantum eiusdem nominis gignitur, odorata herba, coma[290] hysopi, amara gustu. menses ciet potu, pectoris dolores levat. antidotis quoque miscetur .