Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Praefatio
Book 1
Book 2
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Aulus Gellius · Noctes Atticae

Book 5, Chapter 21

Text kindly provided by Perseus

XXI

Argument

“Pluria” qui dicat et “compluria” et “compluriens” non barbare dicere, sed Latine.

“PLURIA” forte quis dixit sermocinans vir adprime doctus, meus amicus, non hercle studio se [1] ferens ostentandi neque quo “plura” non dicendum putaret.

Est enim doctrina homo seria et ad vitae officia devincta ac nihil de verbis laborante.

Sed, opinor, assidua veterum scriptorum tractatione inoleverat linguae illius vox quam in libris saepe offenderat.

Aderat, cum ille hoc dicit, reprehensor audaculus verborum, qui perpauca eademque a volgo protrita legerat habebatque nonnullas disciplinae grammaticae inauditiunculas, partim rudes inchoatasque, partim non probas, easque quasi pulverem ob oculos, cum adortus quemque fuerat, adspergebat.

Sicut tunc amico nostro “Barbare,” inquit, “dixisti “pluria”; nam neque rationem verbum hoc neque auctoritates habet.”

Ibi ille amicus ridens, “Amabo te,” inquit, “vir bone, quia nunc mihi a magis seriis rebus otium est, velim doceas nos cur “pluria” sive “compluria,” nihil enim differt, non Latine sed barbare dixerint M. Cato, Q. Claudius, Valerius Antias, L. Aelius, P. Nigidius, M. Varro, quos subscriptores approbatoresque huius verbi habemus praeter poetarum oratorumque veterum multam copiam.”

Atque ille nimis arroganter “Tibi,” inquit, “habeas auctoritates istas, ex Faunorum et Aboriginum saeculo repetitas, atque huic rationi respondeas.”

“Nullum enim vocabulum neutrum comparativum numero plurativo, recto casu, ante extremum “a” habet “i” litteram, sicuti “meliora, maiora, graviora.” Proinde igitur “plura,” non “pluria,” dici convenit, ne contra formam perpetuam in comparativo “i” littera sit ante extremum “a”.”

Tum ille amicus noster, cum hominem confidentem pluribus verbis non dignum existimaret, “Sinni,” inquit, “Capitonis, doctissimi viri, epistulae sunt uno in libro multae positae, opinor, in templo Pacis.”

“Prima epistula scripta est ad Pacuvium Labeonem, cui titulus praescriptus est “Pluria, non plura dici debere.””

“In ea epistula rationes grammaticas posuit per quas docet “pluria” Latinum esse, “plura” barbarum. Ad Capitonem igitur te dimittimus.”

“Ex eo id quoque simul disces, si modo assequi poteris quod in ea epistula scriptum est,”

““pluria” sive “plura” absolutum esse et simplex, non, ut tibi videtur, comparativum.”

Huius opinionis Sinnianae id quoque adiumentum est, quod “complures” cum dicimus, non comparative dicimus.

Ab eo autem quod est “compluria” adverbium est factum “compluriens.”

Id quoniam minus usitatum est, versum Plauti subscripsi ex comoedia quae Persa inscribitur: Quid metuis?–Metuo hércle vero; sénsi ego [2] Complúriens.

Item M. Cato in IV. Originum eodem in loco ter hoc verbum posuit: “Compluriens eorum milites mercennarii inter se multi alteri alteros in castris [3] occidere, compluriens multi simul ad hostis transfugere, compluriens in imperatorem impetum facere.”

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation