Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Praefatio
Book 1
Book 2
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Aulus Gellius · Noctes Atticae

Book 4, Chapter 2

Text kindly provided by Perseus

II

Argument

Morbus et vitium quid differat et quam vim habeant vocabula ista in edicto aedilium; et an eunuchus et steriles mulieres redhiberi possint; diversaeque super ea re sententiae.

IN Edicto Aedilium Curulium, qua parte de mancipiis vendundis cautum est, scriptum sic fuit: “Titulus servorum [1] singulorum scriptus sit curato ita, ut intellegi recte possit quid morbi vitiive cuique sit, quis fugitivus errove sit noxave solutus non sit.”

Propterea quaesierunt iure consulti veteres, quod “mancipium morbosum” quodve “vitiosum” recte diceretur quantumque “morbus” a “vitio” differret.

Caelius Sabinus in libro, quem De Edicto Aedilium Curulium composuit, Labeonem refert quid esset “morbus” hisce verbis definisse: “Morbus est habitus cuiusque corporis contra naturam, qui usum eius facit deteriorem.”

Sed “morbum” alias in toto corpore accidere dicit, alias in parte corporis. Totius corporis “morbum” esse, veluti sit phthisis aut febris, partis autem, veluti sit caecitas aut pedis debilitas.

“Balbus autem,” inquit, “et atypus vitiosi magis quam morbosi sunt, et equus mordax aut calcitro vitiosus, non morbosus est. Sed cui morbus est, idem etiam vitiosus est. Neque id tamen contra fit; potest enim qui vitiosus est non morbosus esse. quamobrem, cum de homine morboso agetur, aeque,” [2] inquit, “ita dicetur: “quanto ob id vitium minoris erit.””

De eunucho quidem quaesitum est an contra edictum aedilium videretur venundatus, si ignorasset emptor eum eunuchum esse.

Labeonem respondisse aiunt redhiberi posse quasi morbosum;

sues etiam feminae si sterilae essent et venum issent, ex edicto aedilium posse agi Labeonem scripsisse.

De sterila autem muliere, si nativa sterilitate sit, Trebatiun contra Labeonem respondisse dicunt.

Nam cum redhiberi eam Labeo, quasi minus sanam, putasset, negasse aiunt Trebatium ex edicto agi posse, si ea mulier a principio genitali sterilitate esset. At si valitudo eius offendisset exque ea vitium factum esset ut concipere fetus non posset, tum sanam non videri et esse in causa redhibitionis.

De myope quoque, qui “luscitiosus” Latine appellatur, dissensum est; alii enim redhiberi omnimodo debere, alii contra, nisi id vitium morbo contractum esset.

Eum vero cui dens deesset, Servius redhiberi posse respondit, Labeo in causa esse redhibendi negavit; vit; “Nam et magna,” inquit, “pars dente aliquo carent, neque eo inagis plerique homines morbosi sunt, et absurdum admodum est dicere non sanos nasci homines, quoniam cum infantibus non simul dentes gignuntur.”

Non praetereundum est id quoque in libris veterum iurisperitorum scriptum esse, “morbum” et “vitium” distare, quod “vitium” perpetuum, “morbus” cum accessu decessuque sit.

Sed hoc si ita est, neque caecus neque eunuchus morbosus est, contra Labeonis quam supra dixi sententiam.

Verba Masuri Sabini apposui ex libro luris civilis secundo: “Furiosus mutusve cuive quod membrum lacerum laesumque est aut obest quo ipse minus aptus sit, morbosi sunt. Qui natura longe minus videt tam sanus est quam qui tardius currit.”

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation