Diffusus hac contentione Trimalchio
“amici” inquit “et servi homines sunt et aeque unum lactem biberunt, etiam
si illos malus fatus oppressit.[1] Tamen me salvo cito aquam
liberam gustabunt. Ad summam, omnes illos in testamento meo manu mitto.
Philargyro etiam fundum lego et contubernalem suam, Carioni quoque insulam
et vicesimam et lectum stratum. Nam Fortunatam meam heredem facio, et
commendo illam omnibus amicis meis. Et haec ideo omnia publico, ut familia
mea iam nunc sic me amet tanquam mortuum.” Gratias agere omnes indulgentiae
coeperant domini, cum ille oblitus nugarum exemplar testamenti iussit
afferri et totum a primo ad ultimum ingemescente familia recitavit.
Respiciens deinde Habinnam “quid dicis” inquit “amice carissime? Aedificas
monumentum meum, quemadmodum te iussi? Valde te rogo, ut secundum pedes
statuae meae catellam ponas[2] et coronas et unguenta et Petraitis omnes pugnas, ut mihi contingat tuo beneficio post mortem vivere;
praeterea ut sint in fronte pedes centum, in agrum pedes ducenti. Omne genus
enim poma volo sint circa cineres meos, et vinearum largiter. Valde enim
falsum est vivo quidem domos cultas esse, non curari eas, ubi diutius nobis
habitandum est. Et ideo ante omnia adici volo: hoc monumentum heredem non
sequitur.'[3]
Ceterum erit mih icurae, ut testamento caveam, ne mortuus iniuriam accipiam.
Praeponam enim unum ex libertis sepulcro meo custodiae causa, ne in
monumentum meum populus cacatum currat. Te rogo, ut naves etiam [gap] monumenti mei facias plenis velis euntes, et me in
tribunali sedentem praetextatum cum anulis aureis quinque et nummos in
publico de sacculo effundentem; scis enim, quod epulum dedi binos denarios.
Faciatur, si tibi videtur, et triclinia. Facias et totum populum sibi
suaviter facientem. Ad dexteram meam ponas statuam Fortunatae meae columbam
tenentem: et catellam cingulo alligatam ducat: et cicaronem meum, et
amphoras copiosas gypsatas, ne effluant vinum. Et urnam licet fractam
sculpas, et super eam puerum plorantem. Horologium in medio, ut quisquis
horas inspiciet, velit nolit, nomen meum legat.
Inscriptio quoque vide diligenter si haec satis idonea tibi videtur: “C.
Pompeius Trimalchio Maecenatianus hic requiescit. Huic seviratus absenti
decretus est. Cum posset in omnibus decuriis Romae esse, tamen noluit. Pius,
fortis, fidelis, ex parvo crevit, sestertium reliquit trecenties,nec unquam
philosophum audivit. Vale: et tu.””