Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
P. Ovidius Naso · Tristia

Book 2, Poem 1

Text kindly provided by Hypotactic

Quid mihi vōbīscum est, īnfēlīx cūra, libellī,
ingeniō periī quī miser ipse meō?
Cūr modo damnātās repetō, mea crīmina, Mūsās?
An semel est poenam commeruisse parum?
Carmina fēcērunt, ut mē cognōscere vellet
ōmine nōn faustō fēmina virque meō:
carmina fēcērunt, ut mē mōrēsque notāret
jam dēmī jussā Caesar ab Arte meōs.
Dēme mihi studium, vītae quoque crīmina dēmēs;
acceptum referō versibus esse nocēns.
Hoc pretium cūrae vigilātōrumque labōrum
cēpimus: ingeniō est poena reperta meō.
Sī saperem, doctās ōdissem jūre sorōrēs,
nūmina cultōrī perniciōsa suō.
At nunc (tanta meō comes est īnsānia morbō)
saxa malum referō rūrsus ad ista pedem:
scīlicet ut victus repetit gladiātor harēnam,
et redit in tumidās naufraga puppis aquās.
Forsitan ut quondam Teuthrantia rēgna tenentī,
sīc mihi rēs eadem vulnus opemque feret,
Mūsaque, quam mōvit, mōtam quoque lēniet īram:
exōrant magnōs carmina saepe deōs.
Ipse quoque Ausoniās Caesar mātrēsque nurūsque
carmina turrigerae dīcere jussit opī:
jusserat et Phoebō dīcī, quō tempore lūdōs
fēcit, quōs aetās aspicit ūna semel.
Hīs precor exemplīs tua nunc, mītissime Caesar,
fīat ab ingeniō mollior īra meō.
Illa quidem jūsta est, nec mē meruisse negābō:
nōn adeō nostrō fūgit ab ōre pudor.
Sed nisi peccāssem, quid tū concēdere possēs?
Māteriam veniae sors tibi nostra dedit.
Sī, quotiēns peccant hominēs, sua fulmina mittat
Juppiter, exiguō tempore inermis erit;
nunc ubi dētonuit strepitūque exterruit orbem,
pūrum discussīs āera reddit aquīs.
Jūre igitur genitorque deum rēctorque vocātur,
jūre capāx mundus nīl Jove majus habet.
Tū quoque, cum patriae rēctor dīcāre paterque,
ūtere mōre deī nōmen habentis idem.
Idque facis, nec tē quisquam moderātius umquam
inperiī potuit frēna tenēre suī.
Tū veniam partī superātae saepe dedistī,
nōn concessūrus quam tibi victor erat.
Dīvitiīs etiam multōs et honōribus auctōs
vīdī, quī tulerant in caput arma tuum;
quaeque diēs bellum, bellī tibi sustulit īram,
parsque simul templīs utraque dōna tulit;
utque tuus gaudet mīles, quod vīcerit hostem,
sīc victum cūr sē gaudeat, hostis habet.
Causa mea est melior, quī nec contrāria dīcor
arma nec hostīlēs esse secūtus opēs.
Per mare, per terrās, per tertia nūmina jūrō,
per tē praesentem cōnspicuumque deum,
hunc animum fāvisse tibī, vir maxime, mēque,
quā sōlā potuī, mente fuisse tuum.
Optāvī, peterēs caelestia sīdera tardē,
parsque fuī turbae parva precantis idem,
et pia tūra dedī prō tē, cumque omnibus ūnus
ipse quoque adjūvī pūblica vōta meīs.
Quid referam librōs, illōs quoque, crīmina nostra,
mīlle locīs plēnōs nōminis esse tuī?
Īnspice majus opus, quod adhūc sine fīne tenētur,
in nōn crēdendōs corpora versa modōs:
inveniēs vestrī praecōnia nōminis illīc,
inveniēs animī pignora multa meī.
Nōn tua carminibus major fit glōria, nec quō,
ut major fīat, crēscere possit, habet.
Fāma Jovī superest: tamen hunc sua facta referrī
et sē māteriam carminis esse juvat,
cumque Gigantēī memorantur proelia bellī,
crēdibile est laetum laudibus esse suīs.
Tē celebrant aliī, quantō decet ōre, tuāsque
ingeniō laudēs ūberiōre canunt:
sed tamen, ut fūsō taurōrum sanguine centum,
sīc capitur minimō tūris honōre deus.
Ā, ferus et nōbīs crūdēlior omnibus hostis,
dēliciās lēgit quī tibi cumque meās,
carmina nē nostrīs quae tē venerantia librīs
jūdiciō possint candidiōre legī.
Esse sed īrātō quis tē mihi posset amīcus?
Vix tunc ipse mihī nōn inimīcus eram.
Cum coepit quassāta domus subsīdere, partēs
in prōclīnātās omne recumbit onus,
cūnctaque fortūnā rīmam faciente dehīscunt,
ipsa suōque eadem pondere tracta ruunt.
Ergō hominum quaesītum odium mihi carmine, quōsque
dēbuit, est vultus turba secūta tuōs.
At, meminī, vītamque meam mōrēsque probābās
illō, quem dederās, praetereuntis equō:
quod sī nōn prōdest et honestī glōria nūlla
redditur, at nūllum crīmen adeptus eram.
Nec male commissa est nōbīs fortūna reōrum
līsque decem deciēns īnspicienda virīs.
Rēs quoque prīvātās statuī sine crīmine jūdex,
dēque meā fassa est pars quoque vīcta fidē.
Mē miserum! Potuī, sī nōn extrēma nocērent,
jūdiciō tūtus nōn semel esse tuō.
ultima mē perdunt, īmōque sub aequore mergit
incolumem totiēns ūna procella ratem.
Nec mihi pars nocuit dē gurgite parva, sed omnēs
pressēre hoc flūctūs ōceanusque caput.
Cūr aliquid vīdī? Cūr noxia lūmina fēcī?
Cūr imprūdentī cognita culpa mihi?
Īnscius Actaeōn vīdit sine veste Diānam:
praeda fuit canibus nōn minus ille suīs.
Scīlicet in superīs etiam fortūna luenda est,
nec veniam laesō nūmine cāsus habet.
Illā nostra diē, quā mē malus abstulit error,
parva quidem periit, sed sine lābe domus:
sīc quoque parva tamen, patriō dīcātur ut aevō
clāra nec ūllīus nōbilitāte minor,
et neque dīvitiīs nec paupertāte notanda,
unde sit in neutrum cōnspiciendus eques.
Sit quoque nostra domus vel cēnsū parva vel ortū,
ingeniō certē nōn latet illa meō:
quō videar quamvīs nimium juvenāliter ūsus,
grande tamen tōtō nōmen ab orbe ferō;
turbaque doctōrum Nāsōnem nōvit, et audet
nōn fastīdītīs adnumerāre virīs.
Corruit haec igitur Mūsīs accepta, sub ūnō
sed nōn exiguō crīmine lāpsa domus:
atque ea sīc lāpsa est, ut surgere, sī modo laesī
ēmātūruerit Caesaris īra, queat.
Cujus in ēventū poenae clēmentia tanta est,
vēnerit ut nostrō lēnior illa metū.
Vīta data est, citrāque necem tua cōnstitit īra,
ō prīnceps parcē vīribus ūse tuīs!
Īnsuper accēdunt, tē nōn adimente, paternae,
tamquam vīta parum mūneris esset, opēs.
Nec mea dēcrētō damnāstī facta senātūs,
nec mea sēlēctō jūdice jussa fuga est.
Trīstibus invectus verbīs (ita prīncipe dignum)
ultus es offēnsās, ut decet, ipse tuās.
Adde quod ēdictum, quamvīs immīte mināxque,
attamen in poenae nōmine lēne fuit:
quippe relēgātus, nōn exul, dīcor in illō,
prīvaque fortūnae sunt ibi verba meae.
Nūlla quidem sānō gravior mentisque potentī
poena est, quam tantō displicuisse virō:
sed solet interdum fierī plācābile nūmen:
nūbe solet pulsā candidus īre diēs.
Vīdī ego pampineīs onerātam vītibus ulmum,
quae fuerat saevī fulmine tācta Jovis.
Ipse licet spērāre vetēs, spērābimus usque;
hoc ūnum fierī tē prohibente potest.
Spēs mihi magna subit, cum tē, mītissime prīnceps,
spēs mihi, respiciō cum mea facta, cadit.
Ac velutī ventīs agitantibus āera nōn est
aequālis rabiēs continuusque furor,
sed modo subsīdunt intermissīque silēscunt,
vimque putēs illōs dēposuisse suam:
sīc abeunt redeuntque meī variantque timōrēs,
et spem plācandī dantque negantque tuī.
Per superōs igitur, quī dant tibi longa dabuntque
tempora, Rōmānum sī modo nōmen amant;
per patriam, quae tē tūta et sēcūra parente est,
cujus, ut in populō, pars ego nūper eram;
sīc tibi, quem semper factīs animōque merēris,
reddātur grātae dēbitus urbis amor;
Līvia sīc tēcum sociālēs compleat annōs,
quae, nisi tē, nūllō conjuge digna fuit,
quae sī nōn esset, caelebs tē vīta decēret,
nūllaque, cui possēs esse marītus, erat;
sospite sit tēcum nātus quoque sospes, et ōlim
inperium regat hoc cum seniōre senex;
ut faciuntque tuī, sīdus juvenāle, nepōtēs,
per tua perque suī facta parentis, eant;
sīc adsuēta tuīs semper Victōria castrīs
nunc quoque sē praestet nōtaque signa petat,
Ausoniumque ducem solitīs circumvolet ālīs,
pōnat et in nitidā laurea serta comā,
per quem bella geris, cujus nunc corpore pugnās,
auspicium cui dās grande deōsque tuōs,
dīmidiōque tuī praesēns es et aspicis urbem,
dīmidiō procul es saevaque bella geris;
hic tibi sīc redeat superātō victor ab hoste,
inque corōnātīs fulgeat altus equīs:
parce, precor, fulmenque tuum, fera tēla, reconde,
heu nimium miserō cognita tēla mihi!
Parce, pater patriae, nec nōminis inmemor hujus
ōlim plācandī spem mihi tolle tuī.
Nōn precor ut redeam, quamvīs majōra petītīs
crēdibile est magnōs saepe dedisse deōs:
mītius exilium sī dās propiusque rogantī,
pars erit ex poenā magna levāta meā.
ultima perpetior mediōs ējectus in hostēs,
nec quisquam patriā longius exul abest.
Sōlus ad ēgressūs missus septemplicis Histrī
Parrhasiae gelidō virginis axe premor.
Jāzyges et Colchī Teretēaque turba Getaeque
Dānuviī mediīs vix prohibentur aquīs;
cumque aliī causā tibi sint graviōre fugātī,
ulterior nūllī, quam mihi, terra data est.
Longius hāc nihil est, nisi tantum frīgus et hostēs,
et maris adstrictō quae coit unda gelū.
Hāctenus Euxīnī pars est Rōmāna Sinistrī:
proxima Bastarnae Sauromataeque tenent.
Haec est Ausoniō sub jūre novissima, vixque
haeret in inperiī margine terra tuī.
unde precor supplex ut nōs in tūta relēgēs,
nē sit cum patriā pāx quoque adēmpta mihi,
nē timeam gentēs, quās nōn bene summovet Hister,
nēve tuus possim cīvis ab hoste capī.
Fās prohibet Latiō quemquam dē sanguine nātum
Caesaribus salvīs barbara vincla patī.
Perdiderint cum mē duo crīmina, carmen et error,
alterius factī culpa silenda mihi:
nam nōn sum tantī, renovem ut tua vulnera, Caesar,
quem nimiō plūs est indoluisse semel.
Altera pars superest, quā turpī carmine factus
arguor obscēnī doctor adulteriī.
Fās ergō est aliquā caelestia pectora fallī,
et sunt nōtitiā multa minōra tuā;
utque deōs caelumque simul sublīme tuentī
nōn vacat exiguīs rēbus adesse Jovī,
dē tē pendentem sīc dum circumspicis orbem,
effugiunt cūrās īnferiōra tuās.
Scīlicet inperiī prīnceps statiōne relictā
inparibus legerēs carmina facta modīs?
Nōn ea tē mōlēs Rōmānī nōminis urget,
inque tuīs umerīs tam leve fertur onus,
lūsibus ut possīs advertere nūmen ineptīs,
excutiāsque oculīs ōtia nostra tuīs.
Nunc tibi Pannonia est, nunc Illyris ōra domanda,
Raetica nunc praebent Thrāciaque arma metum,
nunc petit Armenius pācem, nunc porrigit arcūs
Parthus eques timidā captaque signa manū,
nunc tē prōle tuā juvenem Germānia sentit,
bellaque prō magnō Caesare Caesar obit.
Dēnique, ut in tantō, quantum nōn extitit umquam,
corpore pars nūlla est, quae labet, inperiī,
urbs quoque tē et lēgum lassat tūtēla tuārum
et mōrum, similēs quōs cupis esse tuīs.
Nōn tibi contingunt, quae gentibus ōtia praestās,
bellaque cum multīs inrequiēta geris.
Mīrer in hōc igitur tantārum pondere rērum
tē numquam nostrōs ēvoluisse jocōs?
At sī, quod māllem, vacuum tibi forte fuisset,
nūllum lēgissēs crīmen in Arte meā.
Illa quidem fateor frontis nōn esse sevērae
scrīpta, nec ā tantō prīncipe digna legī:
nōn tamen idcircō lēgum contrāria jussīs
sunt ea Rōmānās ērudiuntque nurūs.
Nēve, quibus scrībam, possīs dubitāre, libellōs,
quattuor hōs versūs ē tribus ūnus habet:
"este procul, vittae tenuēs, īnsigne pudōris,
quaeque tegis mediōs īnstita longa pedēs!
Nīl nisi lēgitimum concessaque fūrta canēmus,
inque meō nūllum carmine crīmen erit."
Ecquid ab hāc omnēs rigidē summōvimus Arte,
quās stola contingī vittaque sūmpta vetat?
"At mātrōna potest aliēnīs artibus ūtī,
quōque trahat, quamvīs nōn doceātur, habet."
Nīl igitur mātrōna legat, quia carmine ab omnī
ad dēlinquendum doctior esse potest.
Quodcumque attigerit sīqua est studiōsa sinistrī,
ad vitium mōrēs īnstruet inde suōs.
Sūmpserit Annālēs (nihil est hirsūtius illīs)
facta sit unde parēns Īlia, nempe leget.
Sūmpserit "Aeneadum genetrīx" ubi prīma, requīret,
Aeneadum genetrīx unde sit alma Venus.
Persequar īnferius, modo sī licet ōrdine ferrī,
posse nocēre animīs carminis omne genus.
Nōn tamen idcircō crīmen liber omnis habēbit:
nīl prōdest, quod nōn laedere possit idem.
Igne quid ūtilius? Sīquis tamen ūrere tēcta
comparat, audācēs īnstruit igne manūs.
Ēripit interdum, modo dat medicīna salūtem,
quaeque juvet, mōnstrat, quaeque sit herba nocēns.
Et latrō et cautus praecingitur ēnse viātor
ille sed īnsidiās, hic sibi portat opem.
Discitur innocuās ut agat fācundia causās:
prōtegit haec sontēs, inmeritōsque premit.
Sīc igitur carmen, rēctā sī mente legātur,
cōnstābit nūllī posse nocēre meum.
"At quāsdam vitiō." Quīcumque hoc concipit, errat,
et nimium scrīptīs arrogat ille meīs.
ut tamen hoc fatear, lūdī quoque sēmina praebent
nēquitiae: tollī tōta theātra jubē:
peccandī causam multīs quam saepe dedērunt,
Mārtia cum dūrum sternit harēna solum.
Tollātur Circus; nōn tūta licentia Circī est:
hīc sedet ignōtō jūncta puella virō.
Cum quaedam spatientur in hoc, ut amātor eōdem
conveniat, quārē porticus ūlla patet?
Quis locus est templīs augustior? Haec quoque vītet,
in culpam sīqua est ingeniōsa suam.
Cum steterit Jovis aede, Jovis succurret in aede
quam multās mātrēs fēcerit ille deus.
Proxima adōrantī Jūnōnis templa subībit,
paelicibus multīs hanc doluisse deam.
Pallade cōnspectā, nātum dē crīmine virgō
sustulerit quārē, quaeret, Erichthonium.
Vēnerit in magnī templum, tua mūnera, Mārtis,
stat Venus Ultōrī jūncta, vir ante forēs.
Īsidis aede sedēns, cūr hanc Sāturnia, quaeret,
ēgerit Īoniō Bosphoriōque marī?
In Venerem Anchīsēs, in Lūnam Latmius hērōs,
in Cererem Īasiōn, quī referātur, erit.
Omnia perversās possunt corrumpere mentēs
stant tamen illa suīs omnia tūta locīs.
Et procul ā scrīptā sōlis meretrīcibus Arte
summovet ingenuās pāgina prīma manūs.
Quaecumque ērūpit, quā nōn sinit īre sacerdōs,
prōtinus huic dēmptī crīminis ipsa rea est.
Nec tamen est facinus versūs ēvolvere mollīs,
multa licet castae nōn facienda legant.
Saepe superciliī nūdās mātrōna sevērī
et Veneris stantīs ad genus omne videt.
Corpora Vestālēs oculī meretrīcia cernunt,
nec dominō poenae rēs ea causa fuit.
at cūr in nostrā nimia est lascīvia Mūsā,
curve meus cuiquam suādet amāre liber?
Nīl nisi peccātum manifēstaque culpa fatenda est:
paenitet ingeniī jūdiciīque meī.
Cūr nōn Argolicīs potius quae concidit armīs
vexāta est iterum carmine Trōja meō?
Cūr tacuī Thēbās et vulnera mūtua frātrum,
et septem portās, sub duce quamque suō?
Nec mihi māteriam bellātrīx Rōma negābat,
et pius est patriae facta referre labor.
Dēnique cum meritīs inplēveris omnia, Caesar,
pars mihi dē multīs ūna canenda fuit,
utque trahunt oculōs radiantia lūmina sōlis,
trāxissent animum sīc tua facta meum.
Arguor immeritō. Tenuis mihi campus arātur:
illud erat magnae fertilitātis opus.
Nōn ideō dēbet pelagō sē crēdere, sīqua
audet in exiguō lūdere cumba lacū.
Forsan (et hoc dubitem) numerīs leviōribus aptus
sim satis, in parvōs sufficiamque modōs:
at sī mē jubeās domitōs Jovis igne Gigantas
dīcere, cōnantem dēbilitābit onus.
Dīvitis ingeniī est inmānia Caesaris ācta
condere, māteriā nē superētur opus.
Et tamen ausus eram. Sed dētractāre vidēbar,
quodque nefās, damnō vīribus esse tuīs.
Ad leve rūrsus opus, juvenālia carmina, vēnī,
et falsō mōvī pectus amōre meum.
Nōn equidem vellem: sed mē mea fāta trahēbant,
inque meās poenās ingeniōsus eram.
Et mihi, quod didicī! Cūr mē docuēre parentēs,
litteraque est oculōs ūlla morāta meōs?
Haec tibi mē invīsum lascīvia fēcit, ob Artēs,
quis ratus es vetitōs sollicitāre torōs.
Sed neque mē nūptae didicērunt fūrta magistrō,
quodque parum nōvit, nēmo docēre potest.
Sīc ego dēliciās et mollia carmina fēcī,
strīnxerit ut nōmen fābula nūlla meum.
Nec quisquam est adeō mediā dē plēbe marītus,
ut dubius vitiō sit pater ille meō.
Crēde mihī, distant mōrēs ā carmine nostrō
(vīta verēcunda est, Mūsa jocōsa mea)
magnaque pars mendāx operum est et ficta meōrum:
plūs sibi permīsit compositōre suō.
Nec liber indicium est animī, sed honesta voluntās:
plūrima mulcendīs auribus apta ferēs.
Accius esset atrōx, convīva Terentius esset,
essent pugnācēs quī fera bella canunt.
Dēnique composuī tenerōs nōn sōlus amōrēs:
compositō poenās sōlus amōre dedī.
Quid, nisi cum multō Venerem cōnfundere vīnō,
praecēpit lyricī Tēia Mūsa senis?
Lesbia quid docuit Sapphō, nisi amāre, puellās?
Tūta tamen Sapphō, tūtus et ille fuit.
Nec tibi, Battiadē, nocuit, quod saepe legentī
dēliciās versū fassus es ipse tuās.
Fābula jūcundī nūlla est sine amōre Menandrī,
et solet hic puerīs virginibusque legī.
Īlias ipsa quid est aliud, nisi adultera, dē quā
inter amātōrem pugna virumque fuit?
Quid prius est illī flammā Brīsēidos, utque
fēcerit īrātōs rapta puella ducēs?
Aut quid Odyssēa est, nisi fēmina propter amōrem,
dum vir abest, multīs ūna petīta procīs?
Quis, nisi Maeonidēs, Venerem Mārtemque ligātōs
nārrat in obscēnō corpora prēnsa torō?
unde nisi indiciō magnī scīrēmus Homērī
hospitis igne duās incaluisse deās?
Omne genus scrīptī gravitāte tragoedia vincit:
haec quoque māteriam semper amōris habet.
Numquid in Hippolytō, nisi caecae flamma novercae?
Nōbilis est Canacē frātris amōre suī.
Quid? Nōn Tantalidēs agitante Cupīdine currūs
Pīsaeam Phrygiīs vēxit eburnus equīs?
Tingeret ut ferrum nātōrum sanguine māter,
concitus ā laesō fēcit amōre dolor.
Fēcit amor subitās volucrēs cum paelice rēgem,
quaeque suum lūget nunc quoque māter Ityn.
Sī nōn Āeropēn frāter scelerātus amāsset,
āversōs Solis nōn legerēmus equōs.
Inpia nec tragicōs tetigisset Scylla coturnōs,
nī patrium crīnem dēsecuisset amor.
Quī legis Ēlectrān et egentem mentis Orestēn,
Aegisthī crīmen Tyndaridosque legis.
Nam quid dē tetricō referam domitōre Chimaerae,
quem lētō fallāx hospita paene dedit?
Quid loquar Hermionēn, quid tē, Schoenēia virgō,
tēque, Mycēnaeō Phoebas amāta ducī?
Quid Danaēn Danaēsque nurum mātremque Lyaeī
Haemonaque et noctēs cui coiēre duae?
Quid Peliae generum, quid Thēsea, quīve Pelasgum
Īliacam tetigit dē rate prīmus humum?
Hūc Iolē Pyrrhīque parēns, hūc Herculis uxor,
hūc accēdat Hylās Īliacusque puer.
Tempore dēficiar, tragicōs sī persequar ignēs,
vixque meus capiet nōmina nūda liber.
Est et in obscēnōs commixta tragoedia rīsūs,
multaque praeteritī verba pudōris habet.
Nec nocet auctōrī, mollem quī fēcit Achillem,
īnfrēgisse suīs fortia facta modīs.
Jūnxit Aristīdēs Mīlēsia crīmina sēcum,
pulsus Aristīdēs nec tamen urbe suā est.
Nec quī dēscrīpsit corrumpī sēmina mātrum,
Eubius, inpūrae conditor historiae,
nec quī composuit nūper Sybarītica, fūgit,
nec quī concubitūs nōn tacuēre suōs.
Suntque ea doctōrum monumentīs mixta virōrum,
mūneribusque ducum pūblica facta patent.
Nēve peregrīnīs tantum dēfendar ab armīs,
et Rōmānus habet multa jocōsa liber.
utque suō Mārtem cecinit gravis Ennius ōre,
Ennius ingeniō maximus, arte rudis:
explicat ut causās rapidī Lucrētius ignis,
cāsūrumque triplex vāticinātur opus:
sīc sua lascīvō cantāta est saepe Catullō
fēmina, cui falsum Lesbia nōmen erat;
nec contentus eā, multōs vulgāvit amōrēs,
in quibus ipse suum fassus adulterium est.
Pār fuit exiguī similisque licentia Calvī,
dētexit variīs quī sua fūrta modīs.
Cinna quoque hīs comes est, Cinnāque procācior Ānser,
et leve Cornificī pārque Catōnis opus.
Quid referam Ticidae, quid Memmī carmen, apud quōs
rēbus adest nōmen nōminibusque pudor,
et quōrum librīs modo dissimulāta Perilla est,
nōmine nunc legitur dicta, Metelle, tuō?
Is quoque, Phāsiacās Argōn quī dūxit in undās,
nōn potuit Veneris fūrta tacēre suae.
Nec minus Hortēnsī, nec sunt minus improba Servī
carmina. Quis dubitet nōmina tanta sequī?
Vertit Aristīdēn Sīsenna, nec obfuit illī,
historiae turpīs īnseruisse jocōs.
Nōn fuit opprobriō celebrāsse Lycōrida Gallō,
sed linguam nimiō nōn tenuisse merō.
Crēdere jūrantī dūrum putat esse Tibullus,
sīc etiam dē sē quod neget illa virō:
fallere cūstōdēs īdem docuisse fatētur,
sēque suā miserum nunc ait arte premī.
Saepe, velut gemmam dominae signumve probāret,
per causam meminit sē tetigisse manum,
utque refert, digitīs saepe est nūtūque locūtus,
et tacitam mēnsae dūxit in orbe notam
et quibus ē sūcīs abeat dē corpore līvor,
inpressō fierī quī solet ōre, docet:
dēnique ab incautō nimium petit ille marītō,
sē quoque utī servet, peccet ut illa minus.
Scit, cui lātrētur, cum sōlus obambulet, ipsās
cui totiēns clausās exscreet ante forēs,
multaque dat fūrtī tālis praecepta docetque
quā nūptae possint fallere ab arte virōs.
Nōn fuit hoc illī fraudī, legiturque Tibullus
et placet, et jam tē prīncipe nōtus erat.
Inveniēs eadem blandī praecepta Propertī:
dēstrictus minimā nec tamen ille notā est.
Hīs ego successī, quoniam praestantia candor
nōmina vīvōrum dissimulāre jubet.
Nōn timuī, fateor, nē, quā tot iēre carīnae,
naufraga servātīs omnibus ūna foret.
Sunt aliīs scrīptae, quibus ālea lūditur, artēs
(hoc est ad nostrōs nōn leve crīmen avōs)
quid valeant tālī, quō possīs plūrima jactū
fīgere, damnōsōs effugiāsve canēs,
tessera quōs habeat numerōs, distante vocātō
mittere quō deceat, quō dare missa modō,
discolor ut rēctō grassētur līmite mīles,
cum medius geminō calculus hoste perit,
ut bellāre sequēns sciat et revocāre priōrem,
nec tūtō fugiēns incomitātus eat;
parva sit ut ternīs īnstrūcta tabella lapillīs,
in quā vīcisse est continuāsse suōs;
quīque aliī lūsūs (neque enim nunc persequar omnēs)
perdere, rem cāram, tempora nostra solent.
Ecce canit fōrmās alius jactusque pilārum,
hic artem nandī praecipit, ille trochī,
composita est aliīs fūcandī cūra colōris;
hic epulīs lēgēs hospitiōque dedit
alter humum, dē quā fingantur pōcula, mōnstrat,
quaeque, docet, liquidō testa sit apta merō.
Tālia lūduntur fūmōsō mēnse Decembrī,
quae damnō nūllī composuisse fuit.
Hīs ego dēceptus nōn trīstia carmina fēcī,
sed trīstis nostrōs poena secūta jocōs.
Dēnique nec videō tot dē scrībentibus ūnum,
quem sua perdiderit Mūsa, repertus ego.
Quid, sī scrīpsissem mīmōs obscēna jocantēs,
quī semper vetitī crīmen amōris habent:
in quibus assiduē cultus prōcēdit adulter,
verbaque dat stultō callida nūpta virō?
Nūbilis hōs virgō mātrōnaque virque puerque
spectat, et ex magnā parte senātus adest.
Nec satis incestīs temerārī vōcibus aurēs;
adsuēscunt oculī multa pudenda patī:
cumque fefellit amāns aliquā novitāte marītum
plauditur et magnō palma favōre datur;
quōque minus prōdest, scaena est lucrōsa poētae,
tantaque nōn parvō crīmina praetor emit.
Īnspice lūdōrum sūmptūs, Auguste, tuōrum:
ēmpta tibī magnō tālia multa legēs.
Haec tū spectāstī spectandaque saepe dedistī
(majestās adeō conlis ubīque tua est)
lūminibusque tuīs, tōtus quibus ūtitur orbis,
scaenica vīdistī lentus adulteria.
Scrībere sī fās est imitantēs turpia mīmōs,
māteriae minor est dēbita poena meae.
An genus hoc scrīptī faciunt sua pulpita tūtum,
quodque licet, mīmīs scaena licēre dedit?
Et mea sunt populō saltāta poēmata saepe,
saepe oculōs etiam dētinuēre tuōs.
Scīlicet in domibus nostrīs ut prīsca virōrum
artificis fulgent corpora picta manū,
sīc quae concubitūs variōs Venerisque figūrās
exprimat, est aliquō parva tabella locō:
utque sedet vultū fassus Telamōnius īram,
inque oculīs facinus barbara māter habet,
sīc madidōs siccat digitīs Venus ūda capillōs,
et modo māternīs tēcta vidētur aquīs.
Bella sonant aliī tēlīs īnstrūcta cruentīs,
parsque tuī generis, pars tua facta canunt.
Invida mē spatiō nātūra coercuit artō,
ingeniō vīrēs exiguāsque dedit
et tamen ille tuae fēlīx Aenēidos auctor
contulit in Tyriōs arma virumque torōs,
nec legitur pars ūlla magis dē corpore tōtō,
quam nōn lēgitimō foedere jūnctus amor.
Phyllidis hic īdem teneraeque Amaryllidis ignēs
būcolicīs juvenis lūserat ante modīs.
Nōs quoque jam prīdem scrīptō peccāvimus istō:
supplicium patitur nōn nova culpa novum;
carminaque ēdideram, cum tē dēlicta notantem
praeteriit totiēns inreprehēnsus eques.
Ergō quae juvenis mihi nōn nocitūra putāvī
scrīpta parum prūdēns, nunc nocuēre senī.
Sēra redundāvit veteris vindicta libellī,
distat et ā meritī tempore poena suī.
Nē tamen omne meum crēdās opus esse remissum,
saepe dedī nostrae grandia vēla ratī.
Sex ego Fāstōrum scrīpsī totidemque libellōs,
cumque suō fīnem mēnse volūmen habet,
idque tuō nūper scrīptum sub nōmine, Caesar,
et tibi sacrātum sors mea rūpit opus;
et dedimus tragicīs scrīptum rēgāle coturnīs,
quaeque gravis dēbet verba coturnus habet;
dictaque sunt nōbīs, quamvīs manus ultima coeptīs
dēfuit, in faciēs corpora versa novās.
Atque utinam revocēs animum paulisper ab īrā,
et vacuō jubeās hinc tibi pauca legī,
pauca, quibus prīmā surgēns ab orīgine mundī
in tua dēdūxī tempora, Caesar, opus:
aspiciēs, quantum dederīs mihi pectoris ipse,
quōque favōre animī tēque tuōsque canam.
Nōn ego mordācī dēstrīnxī carmine quemquam,
nec meus ūllīus crīmina versus habet.
Candidus ā salibus suffūsīs felle refūgī:
nūlla venēnātō littera mixta jocō est.
Inter tot populī, tot scrīptīs, mīlia nostrī,
quem mea Calliopē laeserit, ūnus erō.
Nōn igitur nostrīs ūllum gaudēre Quirītem
auguror, at multōs indoluisse malīs;
nec mihi crēdibile est, quemquam īnsultāsse jacentī,
grātia candōrī sī qua relāta meō est
hīs, precor, atque aliīs possint tua nūmina flectī,
ō pater, ō patriae cūra salūsque tuae!
Nōn ut in Ausoniam redeam, nisi forsitan ōlim,
cum longō poenae tempore victus eris,
tūtius exilium paulōque quiētius ōrō,
ut pār dēlictō sit mea poena suō.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation