Intāctīs opulentior
thēsaurīs Arabum et dīvitis Indiae
caementīs licet occupēs
terrēnum omne tuīs et mare pūblicum:
sī fīgīt adamantinōs
summīs verticibus dīra Necessitās
clāvōs, nōn animum metū,
nōn mortis laqueīs expediēs caput.
Campestrēs melius Scythae,
quōrum plaustra vagās rīte trahunt domōs,
vīvunt et rigidī Getae
inmētāta quibus jūgera līberās
frūgēs et Cererem ferunt
nec cultūra placet longior annuā
dēfūnctumque labōribus
aequālī recreat sorte vicārius.
Illīc mātre carentibus
prīvignīs mulier temperat innocēns
nec dōtāta regit virum
conjūnx nec nitidō fīdit adulterō;
dōs est magna parentium
virtūs et metuēns alterius virī
certō foedere castitās,
et peccāre nefās aut pretium est morī.
Ō quisquis volet impiās
caedīs et rabiem tollere cīvicam,
sī quaeret Pater Urbium
suscrībī statuīs, indomitam audeat
rēfrēnāre licentiam,
clārus postgenitīs; quātenus, heu nefās!
virtūtem incolumem ōdimus,
sublātam ex oculīs quaerimus invidī.
Quid trīstēs querimōniae
sī nōn suppliciō culpa recīditur,
quid lēgēs sine mōribus
vānae prōficiunt, sī neque fervidīs
pars inclūsa calōribus
mundī nec Boreae fīnitimum latus
dūrātaeque solō nivēs
mercātōrem abigunt, horrida callidī
vincunt aequora nāvitae?
Magnum pauperiēs obprobrium jubet
quidvīs et facere et patī
virtūtisque viam dēserit arduae.
Vel nōn in Capitōlium
quō clāmor vocat et turba faventium
vel nōn in mare proximum
gemmās et lapidēs, aurum et inūtile,
summī māteriem malī,
mittāmus, scelerum sī bene paenitet.
Ērādenda cupīdinis
prāvī sunt elementa et tenerae nimis
mentēs asperiōribus
fōrmandae studiīs. Nescit equō rudis
haerēre ingenuus puer
vēnārīque timet, lūdere doctior
seu Graecō jubeās trochō
seu mālīs vetitā lēgibus āleā,
cum perjūra patris fidēs
cōnsortem socium fallat et hospitēs,
indignōque pecūniam
hērēdī properet. Scīlicet inprobae
crēscunt dīvitiae, tamen
curtae nescio quid semper abest reī.