Scipio in Africa Carthaginienses et eundem Syphacem Numidiae regem
Hasdrubalemque pluribus proeliis vicit adiuvante Masinissa; hostium
castra expugnavit, in quibus quadraginta milia hominum ferro ignique
consumpta sunt. Syphacem per C. Laelium et Masinissam cepit. Masinissa
Sophonisbam, uxorem Syphacis, filiam Hasdrubalis, captam statim adamavit
et nuptiis factis uxorem habuit. castigatus a Scipione venenum ei misit,
quo illa hausto decessit. effectumque multis Scipionis victoriis, ut
Carthaginienses in desperationem acti in auxilium publicae salutis
Hannibalem revocarent. itaque anno sexto decimo Italia decedens in
Africam traiecit temptavitque per conloquium pacem cum Scipione
conponere, et cum de condicionibus pacis non convenisset, acie victus
est. pax Carthaginiensibus petentibus data est. Hannibal Gisgonem pacem
dissuadentem manu sua detraxit; excusata deinde temeritate facti ipse
pacem suasit. Masinissae regnum restitutum est. reversus in urbem Scipio
amplissimum nobilissimumque egit triumphum, quem Q. Terentius Culleo
senator pilleatus secutus est. Scipio Africanus — incertum militari
prius favore an populari aura ita cognominatus sit — primus certe hic
imperator victae a se nomine gentis nobilitatus est. Mago, bello qui in
agro Insubrium cum Romanis conflixerat, vulneratus, cum in Africam per
legatos revocatus reverteretur, ex vulnere mortuus est.