Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Statius · Thebaid

Book 6

Text kindly provided by Hypotactic

Nūntia multivagō Danaās perlābitur urbēs
Fāma gradū, sancīre novō sollemnia bustō
Īnachidās lūdumque super, quō Mārtia bellīs
praesūdāre paret sēsēque accendere virtūs.
Grāium ex mōre decus: prīmus Pīsaea per arva
hunc pius Alcīdēs Pelopī certāvit honōrem
pulvereumque ferā crīnem dētersit olīva;
proxima vīpereō celebrātur lībera nexū
Phōcis, Apollineae bellum puerīle pharetrae;
mox circum trīstēs servāta Palaemonis ārās
nigra superstitiō, quotiēns animōsa resūmit
Leucotheā gemitūs et amīca ad lītora fēstā
tempestāte venit: plānctū conclāmat uterque
Isthmos, Echīoniae respōnsant flēbile Thēbae.
et nunc eximiī rēgum, quibus Argos alumnīs
cōnexum caelō, quōrumque ingentia tellūs
Āonis et Tyriae suspīrant nōmina mātrēs,
concurrunt nūdāsque movent in proelia vīrēs.
ceu prīmum ausūrae trāns alta ignōta birēmēs,
seu Tyrrhēnam hiemem, seu stāgna Aegaea lacessant,
tranquillō prius arma lacū clāvumque levēsque
explōrant rēmōs atque ipsa perīcula discunt;
at cum experta cohors, tunc pontum inrumpere frētae
longius ēreptāsque oculīs nōn quaerere terrās.
clāra labōriferōs caelō Tīthōnia currūs
extulerat vigilēsque deae pallentis habēnās
et Nox et cornū fugiēbat Somnus inānī;
jam plangōre viae, gemitū jam rēgia mūgit
flēbilis, acceptōs longē nemora āvia frangunt
multiplicantque sonōs. sedet ipse exūtus honōrō
vittārum nexū genitor squālentiaque ōra
sparsus et incultam fērālī pulvere barbam.
asperior contrā plānctūsque ēgressa virīlēs
exemplō famulās premit hortāturque volentēs
orba parēns, lacerāsque super prōcumbere nātī
rēliquiās ārdet totiēnsque āvulsa refertur.
arcet et ipse pater. mox ut maerentia dignīs
vultibus Īnachiī penetrārunt līmina rēgēs,
ceu nova tunc clādēs et prīmō saucius īnfāns
vulnere lētālisve inrumperet ātria serpēns,
sīc alium ex aliō quamquam lassāta fragōrem
pectora congeminant, integrātōque resultant
accēnsae clāmōre forēs: sēnsēre Pelasgī
invidiam et lacrimīs excūsant crīmen obortīs.
ipse, datum quotiēns intercīsōque tumultū
conticuit stupefacta domus, sōlātur Adrastus
adloquiīs genitōrem ultrō, nunc fāta recēnsēns
rēsque hominum dūrās et inexōrābile pēnsum,
nunc aliam prōlem mānsūraque nūmine dextrō
pignora. nōndum orsīs modus, et lāmenta redībant.
ille quoque adfātūs nōn mollius audit amīcōs
quam trucis Īoniī rabiēs clāmantia pontō
vōta virum aut tenuēs cūrant vaga fulmina nimbōs.
trīstibus intereā rāmīs tenerāque cupressō
damnātus flammae torus et puerīle feretrum
texitur: īma virent agrestī strāmina cultū;
proxima grāmineīs operōsior ārea sertīs,
et pictūrātus moritūrīs flōribus agger;
tertius adsurgēns Arabum strue tollitur ōrdō
Ēōās complexus opēs incānaque glēbīs
tūra et ab antīquō dūrantia cinnama Bēlō.
summa crepant aurō, Tyriōque attollitur ostrō
molle supercilium, teretēs hoc undique gemmae
inradiant, mediō Linus intertextus acanthō
lētiferīque canēs: opus admīrābile semper
ōderat atque oculōs flectēbat ab ōmine māter.
arma etiam et veterum exuviās circumdat avōrum
glōria mixta malīs adflīctaeque ambitus aulae,
ceu grande exequiīs onus atque inmēnsa ferantur
membra rogō, sed cassa tamen sterilisque dolentēs
fāma juvat, parvīque augēscunt fūnere mānēs.
inde ingēns lacrimīs honor et miseranda voluptās,
mūneraque in cinerēs annīs graviōra feruntur;
namque illī et pharetrās breviōraque tēla dicārat
festīnus vōtī pater īnsontēsque sagittās;
jam tunc et nōtā stabulī dē gente probātōs
in nōmen pāscēbat equōs cīnctūsque sonantēs
armaque majōrēs expectātūra lacertōs.
[spēs avidī quās, nōn in nōmen crēdula, vestēs
urguēbat studiō cultūsque īnsignia rēgnī
purpureōs scēptrumque minus, cūncta ignibus ātrīs
damnat atrōx suaque ipse parēns gestāmina ferrī,
sī damnīs rabidum queat exsaturāre dolōrem.]
parte aliā gnārī monitīs exercitus īnstat
auguris āeriam truncīs nemorumque ruīnā,
montis opus, cumulāre pyram, quae crīmina caesī
anguis et īnfaustī cremet ātra piācula bellī.
[hīs labor accīsam Nemeēn umbrōsaque tempē
praecipitāre solō lūcōsque ostendere Phoebō.]
sternitur extemplō veterēs incaedua ferrō
silva comās, largae quā nōn opulentior umbrae
Argolicōs inter saltūsque ēducta Lycaeōs
extulerat super astra caput: stat sacra senectae
nūmine, nec sōlōs hominum trānsgressa veternō
fertur avōs, Nymphās etiam mūtāsse superstēs
Faunōrumque gregēs. aderat miserābile lūcō
excidium: fūgēre ferae, nīdōsque tepentēs
absiliunt (metus urguet) avēs; cadit ardua fāgus
Chāoniumque nemus brūmaeque inlaesa cupressus,
prōcumbunt piceae, flammīs alimenta suprēmīs,
ornīque īliceaeque trabēs metuendaque sūcō
taxus et īnfandōs bellī pōtūra cruōrēs
fraxinus atque sitū nōn expugnābile rōbur.
hinc audāx abiēs et odōrō vulnere pīnus
scinditur, adclīnant intōnsa cacūmina terrae
alnus amīca fretīs nec inhospita vītibus ulmus.
dat gemitum tellūs: nōn sīc ēversa feruntur
Ismara cum frāctō Boreās caput extulit antrō,
nōn grassante Notō citius nocturna perēgit
flamma nemus. linquunt flentēs dīlēcta locōrum
ōtia cāna Palēs Silvānusque arbiter umbrae
sēmideumque pecus, migrantibus aggemit illīs
silva, nec amplexae dīmittunt rōbora Nymphae.
ut cum possessās avidīs victōribus arcēs
dux raptāre dedit, vix signa audīta, nec urbem
inveniās; dūcunt sternuntque abiguntque feruntque
inmodicī, minor ille fragor quō bella gerēbant.
jamque parī cumulō geminās, hanc trīstibus umbrīs
ast illam superīs, aequus labor auxerat ārās,
cum signum lūctūs cornū grave mūgit aduncō
tībia, cui tenerōs suētum prōdūcere mānēs
lēge Phrygum maestā. Pelopem mōnstrāsse ferēbant
exsequiāle sacrum carmenque minōribus umbrīs
ūtile, quō geminīs Niobē cōnsūmpta pharetrīs
squālida bissēnās Sipylon dēdūxerat urnās.
portant īnferiās ārsūraque fercula prīmī
Grāiōrum, titulīsque piōs testantur honōrēs
gentis quisque suae; longō post tempore surgit
colla super juvenum (numerō dux lēgerat omnī)
ipse ferō clāmōre torus. cīnxēre Lycūrgum
Lernaeī procerēs, genetrīcem mollior ambit
turba; nec Hypsipylē rārō subit agmine: vāllant
Īnachidae memorēs, sustentant līvida nātī
bracchia et inventae concēdunt plangere mātrī.
illīc īnfaustōs ut prīmum ēgressa penātēs
Eurydicē, nūdō vōcem dē pectore rumpit
plānctūque et longīs praefāta ululātibus īnfit:
'nōn hoc Argolidum coetū circumdata mātrum
spērāvī tē, nāte, sequī, nec tālia dēmēns
fingēbam vōtīs annōrum elementa tuōrum,
nīl saevum reputāns: etenim hīs in fīnibus aevī
unde ego bella tibī Thēbāsque ignāra timērem?
cui superum nostrō committere sanguine pugnās
dulce? quis hoc armīs vōvit scelus? at tua nōndum,
Cadme, domus, nūllus Tyriō grege plangitur īnfāns.
prīmitiās egomet lacrimārum et caedis acerbae,
ante tubās ferrumque, tulī, dum dēside cūrā
crēdo sinūs fīdōs altrīcis et ūbera mandō.
quidni ego? nārrābat servātum fraude parentem
īnsontēsque manūs. ēn quam fērāle putēmus
abjūrāsse sacrum et Lēmnī gentīlibus ūnam
inmūnem furiīs! haec illa (et crēditis ausae?)
haec pietāte potēns sōlīs abjēcit in arvīs
nōn rēgem dominumque aliēnōs impia partūs,
hoc tantum, silvāque īnfāmis trāmite līquit
quem nōn anguis atrōx (quid enim hāc opus, ei mihi, lētī
mōle fuit?) tantum caelī violentior aura
impulsaeque Notō frondēs cassusque valēret
exanimāre timor. nec vōs incessere lūctū
orba habeō, fīxum mātrī inmōtumque manēbat
hāc altrīce nefās; atquīn et blandus ad illam
nāte magis sōlam nōsse atque audīre vocantem
ignārusque meī. nūlla ex tē gaudia mātrī.
illa tuōs questūs lacrimōsōsque impia rīsūs
audiit et vōcis dēcerpsit murmura prīmae.
illa tibī genetrīx semper dum vīta manēbat,
nunc ego. sed miserae mihi nec pūnīre potestās
sīc meritam! quid dōna, ducēs, quid inānia fertis
jūsta rogīs? illam (nīl poscunt amplius umbrae),
illam, ōrō, cinerī simul excīsaeque parentī
reddite, quaeso, ducēs, per ego haec prīmōrdia bellī
cui peperī; sīc aequa gemant mihi fūnera mātrēs
Ōgygiae.' sternit crīnēs iteratque precandō:
'reddite, nec vērō crūdēlem avidamque vocāte
sanguinis: occumbam pariter, dum vulnere jūstō
exsaturāta oculōs ūnum impellāmur in ignem.'
tālia vōciferāns aliā dē parte gementem
Hypsipylēn (neque enim illa comās nec pectora servat)
agnōvit longē et socium indignāta dolōrem:
'hoc saltem, ō procerēs, tūque ō, cui pignora nostrī
prōturbāta torī: prohibēte, auferte suprēmīs
invīsam exsequiīs. quid sē fūnesta parentī
miscet et in nostrīs spectātur et ipsa ruīnīs?'
[cui lūget complexa suōs?' dīxitque repente
concidit abruptīsque obmūtuit ōre querēlīs.]
sīc ait abruptīsque inmūtuit ōre querēlīs.
nōn secus ac prīmō fraudātum lacte juvencum,
cui trepidae vīrēs et sōlus ab ūbere sanguis,
seu fera seu dūrās āvēxit pāstor ad ārās;
nunc vallem spoliāta parēns, nunc flūmina questū,
nunc armenta movet vacuōsque interrogat agrōs;
tunc piget īre domum, maestōque novissima campō
exit et oppositās impāsta āvertitur herbās.
at genitor scēptrīque decus cultūsque Tonantis
inicit ipse rogīs, tergōque et pectore fūsam
caesariem ferrō minuit sectīsque jacentis
obnūbit tenuia ōra comīs, ac tālia flētū
verba piō miscēns: 'aliō tibi, perfide, pactō,
Juppiter, hunc crīnem vōtī reus ante dicāram,
sī pariter viridēs nātī lībāre dedissēs
ad tua templa genās; sed nōn ratus ōre sacerdōs,
damnātaeque precēs; ferat haec, quae dignior, umbra.'
jam face subjectā prīmīs in frondibus ignis
exclāmat; labor īnsānōs arcēre parentēs.
stant jussī Danaum atque obtentīs ēminus armīs
prōspectū vīsūs interclūsēre nefāstō.
dītantur flammae; nōn umquam opulentior illīc
ante cinis: crepitant gemmae, atque inmāne liquēscit
argentum, et pictīs exsūdat vestibus aurum;
nec nōn Assyriīs pinguēscunt rōbora sūcīs,
pallentīque crocō strīdent ārdentia mella,
spūmantēsque merō paterae verguntur et ātrī
sanguinis et raptō grātissima cymbia lactis.
tunc septem numerō turmās (centēnus ubīque
surgit eques) versīs dūcunt īnsignibus ipsī
Grājugenae rēgēs, lūstrantque ex mōre sinistrō
orbe rogum et stantēs inclīnant pulvere flammās.
ter curvōs ēgēre sinūs, inlīsaque tēlīs
tēla sonant, quater horrendum pepulēre fragōrem
arma, quater mollem famulārum bracchia plānctum.
sēmianimās alter pecudēs spīrantiaque ignis
accipit armenta; hīc lūctūs abolēre novīque
fūneris auspicium vātēs, quamquam ōmina sentit
vēra, jubet: dextrī gȳrō et vibrantibus hastīs
hāc redeunt, raptumque suīs lībāmen ab armīs
quisque jacit, seu frēna libet seu cingula flammīs
mergere seu jaculum summae seu cassidis umbram.
[multa gemunt extrā raucīs concentibus agrī,
et lituīs aurēs circum pulsantur acūtīs.
terrētur clāmōre nemus: sīc Mārtia vellunt
signa tubae, nōndum īra calet, nec sanguine ferrum
inrubuit, prīmus bellōrum cōmitur illō
vultus, honōris opus. stat adhūc incertus in altā
nūbe quibus sēsē Māvors indulgeat armīs.]
fīnis erat, lassusque putrēs jam Mulciber ībat
in cinerēs; īnstant flammīs multōque sopōrant
imbre rogum, positō dōnec cum sōle labōrēs
exhaustī; sērīs vix cessit cūra tenebrīs.
rōscida jam noviēs caelō dīmīserat astra
Lūcifer et totidem Lūnae praevēnerat ignēs
mūtātō nocturnus equō (nec cōnscia fallit
sīdera et alternō dēprēnditur ūnus in ortū):
mīrum opus accelerāsse manūs! stat saxea mōlēs,
templum ingēns cinerī, rērumque effictus in illā
ōrdo docet cāsūs: fessīs hīc flūmina mōnstrat
Hypsipylē Danaīs, hīc reptat flēbilis īnfāns,
hīc jacet, extrēmum tumulī circum asperat orbem
squāmeus; expectēs morientis ab ōre cruentā
sībila, marmoreā sīc volvitur anguis in hastā.
jamque avidum pugnās vīsendī vulgus inermēs
(fāma vocat cūnctōs) arvīs ac moenibus adsunt
excītī; illī etiam quīs bellī incognitus horror,
quōs effēta domī, quōs prīma relīquerat aetās,
conveniunt: nōn aut Ephyraeō in lītore tanta
umquam aut Oenomaī fremuērunt agmina circō.
collibus incurvīs viridīque obsessa corōnā
vallis in amplexū nemorum sedet; hispida circum
stant juga, et objectus geminīs umbōnibus agger
campum exīre vetat, longō quem trāmite plānum
grāmineae frontēs sinuātaque caespite vīvō
mollia nōn subitīs augent fastīgia clīvīs.
illīc cōnfertī, jam sōle rubentibus arvīs,
bellātrīx sēdēre cohors; ibi corpore mixtō
mētīrī numerum vultūsque habitūsque suōrum
dulce virīs, tantīque juvat fīdūcia bellī.
centum ibi nigrantēs, armentī rōbora, taurōs
lentā mōle trahunt; īdem numerusque colorque
mātribus et nōndum lūnātīs fronte juvencīs.
exin magnanimum seriēs antīqua parentum
invehitur, mīrīs in vultum animāta figūrīs.
prīmus anhēlantem dūrō Tīrynthius angēns
pectoris attrītū sua frangit in ossa leōnem.
haud illum impavidī quamvīs et in aere suumque
Īnachidae vīdēre decus. pater ōrdine jūnctō
laevus harundineae recubāns super aggere rīpae
cernitur ēmissaeque indulgēns Īnachus urnae.
Īō post tergum, jam prōna dolorque parentis,
spectat inocciduīs stēllātum vīsibus Argum.
ast illam melior Phariīs ērēxerat arvīs
Juppiter atque hospes jam tunc Aurōra colēbat.
Tantalus inde parēns, nōn quī fallentibus undīs
inminet aut refugae sterilem rapit āera silvae,
sed pius et magnī vehitur convīva Tonantis.
parte aliā victor currū Neptūnia tendit
lōra Pelops, prēnsatque rotās aurīga natantēs
Myrtilos et volucrī jam jamque relinquitur axe.
et gravis Ācrisius speciēsque horrenda Coroebī
et Danaē culpāta sinūs et in amne repertō
trīstis Amȳmōnē, parvōque Alcmēna superbit
Hercule tergeminā crīnem circumdata lūnā.
jungunt discordēs inimīca in foedera dextrās
Bēlīdae frātrēs, sed vultū mītior astat
Aegyptus; Danaī manifēstum agnōscere fictō
ōre notās pācisque malae noctisque futūrae.
mīlle dehinc speciēs. tandem satiāta voluptās
praestantēsque virōs vocat ad sua praemia virtūs.
prīmus sūdor equīs. dīc incluta, Phoebe, regentum
nōmina, dīc ipsōs; neque enim generōsior umquam
ālipedum conlāta aciēs, ceu praepete cursū
cōnflīgant dēnsae volucrēs aut lītore in ūnō
Aeolus īnsānīs statuat certāmina ventīs.
dūcitur ante omnēs rutilae manifēstus Arīōn
igne jubae. Neptūnus equō, sī certa priōrum
fāma, pater; prīmus tenerī laesisse lupātīs
ōra et lītoreō domitāsse in pulvere fertur,
verberibus parcēns; etenim īnsatiātus eundī
ārdor et hībernō pār incōnstantia pontō.
saepe per Īonium Libycumque natantibus īre
interjūnctus equīs omnēsque adsuērat in ōrās
caeruleum dēferre patrem; stupuēre relicta
Nūbila, certantēsque Eurīque Notīque sequuntur.
nec minor in terrīs bella Eurysthēa gerentem
Amphitryōniadēn altō per grāmina sulcō
dūxerat, illī etiam ferus indocilisque tenērī.
mox dīvum dōnō rēgis dignātus Adrastī
imperia et multum mediīs mānsuēverat annīs.
tunc rēctor generō Polynīcī indulget agendum
multa monēns, ubi fervor equō, quā suētus ab arte
mulcērī, nē saeva manus, nē līber habēnīs
impetus. 'urgue aliōs,' inquit, 'stimulīsque minīsque;
ille ībit, minus ipse volēs.' sīc ignea lōra
cum daret et rapidō Sōl nātum impōneret axī,
gaudentem lacrimāns astra īnsidiōsa docēbat
nōlentēsque terī zōnās mediamque polōrum
temperiem: pius ille quidem et formīdine cautā,
sed juvenem dūrae prohibēbant discere Parcae.
Oebaliōs sublīmis agit, spēs proxima palmae,
Amphiarāus equōs; tua fūrtō lāpsa propāgō,
Cyllare, dum Scythicī dīversus ad ōstia Pontī
Castor Amȳclaeās rēmō permūtat habēnās.
ipse habitū niveus, niveī dant colla jugālēs,
concolor est albīs et cassis et īnfula cristīs.
quīn et Thessalicīs fēlīx Admētus ab ōrīs
vix sterilēs compescit equās, Centaurica dīcunt
sēmina: crēdō, adeō sexum indignantur, et omnis
in vīrēs adducta Venus; noctemque diemque
adsimulant maculīs internigrantibus albae:
tantus uterque color, crēdī nec dēgener illō
dē grege, Castaliae stupuit quī sībila cannae
laetus et audītō contempsit Apolline pāscī.
ecce et Iāsonidae juvenēs, nova glōria mātris
Hypsipylēs, subiēre jugō, quō vectus uterque,
nōmen avō gentīle Thoās atque ōmine dictus
Euneos Argōō. geminīs eadem omnia: vultūs,
currus, equī, vestēs, pār et concordia vōtī,
vincere vel sōlō cupiunt ā frātre relinquī.
it Chromis Hippodamusque, alter satus Hercule magnō,
alter ab Oenomaō: dubitēs uter effera presset
frēna magis. Geticī pecus hic Diomēdis, at ille
Pīsaeī juga patris habet, crūdēlibus ambō
exuviīs dīrōque imbūtī sanguine currūs.
mētārum īnstar erat hinc nūdō rōbore quercus,
ōlim omnēs exūta comās, hinc saxeus umbō,
arbiter agricolīs; fīnem jacet inter utrumque
quāle quater jaculō spatium, ter harundine, vincās.
intereā cantū Mūsārum nōbile mulcēns
concilium citharaeque manūs īnsertus Apollō
Parnāsī summō spectābat ab aethere terrās.
orsa deum, nam saepe Jovem Phlegramque suīque
anguis opus frātrumque pius cantārat honōrēs.
tunc aperit quis fulmen agat, quis sīdera dūcat
spīritus, unde animī fluviīs, quae pābula ventīs,
quō fonte inmēnsum vīvat mare, quae via sōlis
praecipitet noctem, quae porrigat, īmane tellūs
an media et rūrsus mundō succīncta latentī.
fīnis erat, differt avidās audīre sorōrēs,
dumque chelȳn laurō tēctumque inlūstre corōnae
subligat et pictō discingit pectora limbō,
haud procul Herculeam Nemeēn clāmōre reductus
aspicit atque illīc ingēns certāminis īnstar
quadrijugī. nōscit cūnctōs, et forte propinquō
cōnstiterant Admētus et Amphiarāus in arvō.
tunc sēcum: 'quisnam iste duōs, fīdissima Phoebī
nōmina, commīsit deus in discrīmina rēgēs?
ambo piī cārīque ambō; nequeam ipse priōrem
dīcere. Pēliacīs hīc cum famulārer in arvīs
(sīc Jovis imperia et nigrae voluēre Sorōrēs),
tūra dabat famulō nec mē sentīre minōrem
ausus; at hic tripodum comes et pius artis alumnus
aetheriae. potior meritīs tamen ille, sed hujus
extrēmā jam fīla colū; datur ōrdo senectae
Admētō sērumque morī; tibi nūlla supersunt
gaudia, nam Thēbae juxtā et tenebrōsa vorāgō.
scīs miser, et nostrae prīdem cecinēre volucrēs.'
dīxit, et ōs flētū paene inviolābile tīnctus
extemplō Nemeēn radiante per āera saltū
ōcior et patriō venit igne suīsque sagittīs.
ipse ōlim in terrīs, caelō vestīgia dūrant,
clāraque per zephyrōs etiamnum sēmita lūcet.
et jam sortītus Prothous versārat aēnā
casside, jamque locus cuique est et līminis ōrdō.
terrārum decora ampla virī, decora aequa jugālēs,
dīvum utrumque genus, stant ūnō margine clausī,
spēsque audāxque ūnā metus et fīdūcia pallēns.
nīl fīxum cordī: pugnant exīre paventque,
concurrit summōs animōsum frīgus in artūs.
quī dominīs, īdem ārdor equīs; face lūmina surgunt,
ōra sonant morsū, spūmīsque et sanguine ferrum
ūritur, impulsī nequeunt obsistere postēs
claustraque, compressae trānsfūmat anhēlitus īrae.
stāre adeō miserum est, pereunt vestīgia mīlle
ante fugam, absentemque ferit gravis ungula campum.
circumstant fīdī, nexūsque et torta jubarum
expediunt firmantque animōs et plūrima mōnstrant.
īnsonuit contrā Tyrrhēnum murmur, et omnēs
exsiluēre locō. quae tantum carbasa pontō,
quae bellō sīc tēla volant, quae nūbila caelō?
amnibus hībernīs minor est, minor impetus ignī,
tardius astra cadunt, glomerantur tardius imbrēs,
tardius ē summō dēcurrunt flūmina monte.
ēmissōs vīdēre atque agnōvēre Pelasgī,
et jam raptī oculīs, jam caecō pulvere mixtī
ūnā in nūbe latent, vultūsque umbrante tumultū
vix inter sēsē clāmōre et nōmine nōscunt.
ēvolvēre globum, et spatiō quō quisque valēbat
dīductī. dēlet sulcōs iterāta priōrēs
orbita, nunc avidī prōnō juga pectore tangunt,
nunc pugnante genū et pressīs duplicantur habēnīs.
colla torīs crīnīta tument, stantēsque repectit
aura jubās, bibit albentēs humus ārida nimbōs.
fit sonus inmānisque pedum tenuisque rotārum:
nūlla manū requiēs, dēnsīs īnsībilat āēr
verberibus; gelidā nōn crēbrior exsilit Arctō
grando, nec Ōleniīs mānant tot cornibus imbrēs.
sēnserat adductīs alium praesāgus Arīōn
stāre ducem lōrīs, dīrumque expāverat īnsōns
Oedipodīonidēn; jam illinc ā līmine discors
īrātusque onerī solitō truculentior ārdet.
Īnachidae crēdunt accēnsum laudibus; ille
aurīgam fugit, aurīgae furiāle minātur
efferus, et campō dominum circumspicit omnī.
ante tamen cūnctōs sequitur longēque secundus
Amphiarāus agit, quem Thessalus aequat eundō
Admētus; juxtā geminī, nunc Euneos ante
et nunc ante Thoās, cēdunt vincuntque, nec umquam
ambitiōsa piōs conlīdit glōria frātrēs.
postrēmum discrīmen erant Chromis asper et asper
Hippodamus, nōn arte rudēs, sed mōle tenentur
cornipedum; prior Hippodamus fert ōra sequentum,
fert gemitūs multāque umerōs incenditur aurā.
spērāvit flexae circum compendia mētae
interius ductīs Phoebēius augur habēnīs
anticipāsse viam; nec nōn et Thessalus hērōs
spē propiōre calet, dum nōn cohibente magistrō
spargitur in gȳrōs dexterque exerrat Arīōn.
jam prior Oeclīdēs et jam nōn tertius ībat
Admētus, laxō cum dēnique ab orbe reductus
aequoreus sonipēs premit ēvāditque parumper
gāvīsōs; subit astra fragor, caelumque tremēscit,
omniaque excussō patuēre sedīlia vulgō.
sed nec lōra regit nec verbera pallidus audet
Labdacidēs: lassā velutī ratiōne magister
in flūctūs, in saxa ruit nec jam amplius astra
respicit et victam prōjēcit cāsibus artem.
rūrsus praecipitēs in rēcta ac dēvia campī
oblīquant tenduntque viās, iterum axibus axēs
īnflīctī, radiīsque rotae; pāx nūlla fidēsque.
bella gerī ferrō levius, bella horrida, crēdās;
is furor in laudēs. trepidant mortemque minantur,
multaque trānsversīs praestringitur ungula campīs.
nec jam sufficiunt stimulī, nōn verbera; vōce
nōminibusque cient Pholoēn Admētus et Īrin
fūnālemque Thoēn, rapidum Danaēius augur
Ascheton increpitāns meritumque vocābula Cycnum.
audit et Herculeum Strȳmōn Chromin, Euneon audit
igneus Āetiōn; tardumque Cydōna lacessit
Hippodamus, variumque Thoās rogat īre Podarcēn.
sōlus Echīonidēs errante silentia currū
maesta tenet trepidāque timet sē vōce fatērī.
vixdum coeptus equīs labor, et jam pulvere quārtō
campum ineunt, jamque et tepidīs sūdōribus artūs
effētī, et crassum rapit ējectatque vapōrem
cornipedum flammāta sitis, nec jam integer illīs
impetus, et longī suspendunt īlia flātūs.
hīc anceps Fortūna diū dēcernere prīmum
ausa venit. ruit, Haemonium dum fervidus īnstat
Admētum superāre, Thoās, nec praetulit ūllam
frāter opem. velit ille quidem, sed Mārtius ante
obstitit Hippodamus mediāsque inmīsit habēnās.
mox Chromis Hippodamum mētae interiōris ad orbem
vīribus Herculeīs et tōtō rōbore patris
axe tenet prēnsō; luctantur abīre jugālēs
nēquīquam frēnōsque et colla rigentia tendunt.
ut Siculās sī quando ratēs tenet aestus et ingēns
auster agit, mediō stant vēla tumentia pontō.
tunc ipsum frāctō currū dēturbat, et īsset
ante Chromis; sed Thrāces equī ut vīdēre jacentem
Hippodamum, redit illa famēs, jam jamque trementem
partītī furiīs, nī frēna ipsōsque frementēs
oblītus palmae retrō Tīrynthius hērōs
torsisset victusque et conlaudātus abīsset.
at tibi prōmissōs jamdūdum Phoebus honōrēs,
Amphiarāe, cupit. tandem ratus apta favōrī
tempora pulvereī venit in spatia horrida circī,
cum jam in fīne viae, et summum victōria nūtat;
anguicomam mōnstrī effigiem, saevissima vīsū
ōra, movet sīve ille Erebō seu fīnxit in āstūs
temporis, innumerā certē formīdine cultum
tollit in astra nefās. nōn illud jānitor ātrae
impavidus Lēthēs, nōn ipsae horrōre sine altō
Eumenides vīdisse queant, turbāsset euntēs
Sōlis equōs Mārtīsque jugum. nam flāvus Arīōn
ut vīdit, saliēre jubae, atque ērēctus in armōs
stat sociumque jugī comitēsque utrimque labōris
sēcum altē suspendit equōs. ruit īlicet exul
Āonius nexūsque diū per terga volūtus
exuit: abripitur longē moderāmine līber
currus; at hunc putrī praeter tellūre jacentem
Taenariī currūs et Thessalus axis et hērōs
Lēmnius oblīquā, quantum vītāre dabātur,
trānsabiēre fugā. tandem cālīgine mersum
ērigit accursū comitum caput aegraque tollit
membra solō, et socerō redit haud spērātus Adrastō.
quis mortis, Thēbāne, locus, nisi dūra negāsset
Tīsiphonē, quantum poterās dīmittere bellum!
tē Thēbē frāterque palam, tē plangeret Argos,
tē Nemeā, tibi Lerna comās Lārīsaque supplex
pōneret, Archemorī major colerēre sepulcrō.
tum vērō Oeclīdēs, quamquam jam certa sequentī
praemia, cum vacuus dominō praeīret Arīōn,
ārdet adhūc cupiēns vel inānem vincere currum.
dat vīrēs refovetque deus; volat ōcior Eurō,
ceu modo carceribus dīmissus in arva solūtīs,
verberibusque jubās et terga lacessit habēnīs
Ascheton increpitānsque levem Cycnumque nivālem.
nunc, saltem dum nēmo prior, rapit igneus orbēs
axis, et effūsae longē sparguntur harēnae.
dat gemitum tellūs et jam tum saeva minātur.
forsitan et victō prior īsset Arīone Cycnus,
sed vetat aequoreus vincī pater: hinc vice jūstā
glōria mānsit equō, cessit victōria vātī.
huic pretium palmae geminī crātēra ferēbant
Herculeum juvenēs: illum Tīrynthius ōlim
ferre manū sōlā spūmantemque ōre supīnō
vertere, seu mōnstrī victor seu Mārte, solēbat.
Centaurōs habet arte trucēs aurumque figūrīs
terribile: hīc mixtā Lapithārum caede rotantur
saxa, facēs (aliīque iterum crātēres); ubīque
ingentēs morientum īrae; tenet ipse furentem
Hȳlaeum et tortā mōlītur rōbora barbā.
at tibi Maeoniō fertur circumflua limbō
prō meritīs, Admēte, chlamys repetītaque multō
mūrice: Phrixēī natat hīc contemptor ephēbus
aequoris et pictā trālūcet caerulus undā;
in latus īre manū mūtātūrusque vidētur
bracchia, nec siccum spērēs in stāmine crīnem;
contrā autem frūstrā sedet ānxia turre suprēmā
Sēstias in speculīs, moritur prope cōnscius ignis.
hās Adrastus opēs dōnō victōribus īre
imperat; at generum famulā sōlātur Achaeā.
sollicitat tunc ampla virōs ad praemia cursū
praecelerēs: agile studium et tenuissima virtūs,
pācis opus, cum sacra vocant, nec inūtile bellīs
subsidium, sī dextra neget. prior omnibus Īdās,
nūper Olympiacīs umbrātus tempora rāmīs,
prōsilit; excipiunt plausū Pīsaea juventūs
Eleaeque manūs. sequitur Sicyōnius Alcōn,
et bis in Isthmiacā victor clāmātus harēnā
Phaedimus, ālipedumque fugam praegressus equōrum
ante Dymās, sed tunc aevō tardante secūtus.
multī et, quōs variī tacet ignōrantia vulgī,
hinc atque hinc subiēre. sed Arcada Parthenopaeum
appellant dēnsīque cient vaga murmura circī.
nōta parēns cursū; quis Maenaliae Atalantēs
nesciat ēgregium decus et vestīgia cūnctīs
indēprēnsa procīs? onerat celeberrima nātum
māter, et ipse procul fāmā jam nōtus inermēs
nārrātur cervās pedes inter aperta Lycaeī
tollere et ēmissum cursū dēprēndere tēlum.
tandem expectātus volucrī super agmina saltū
ēmicat et tortō chlamydem diffībulat aurō.
effulsēre artūs, membrōrumque omnis aperta est
laetitia, īnsignēs umerī, nec pectora nūdīs
dēteriōra genīs, latuitque in corpore vultus.
ipse tamen fōrmae laudem aspernātur et arcet
mīrantēs; tunc Palladiōs nōn īnscius haustūs
incubuit pinguīque cutem fuscātur olīvō.
hōc Īdās, hōc mōre Dymās aliīque nitēscunt.
sīc ubi tranquillō perlūcent sīdera pontō
vibrāturque fretīs caelī stēllantis imāgō,
omnia clāra nitent, sed clārior omnia suprā
Hesperus exercet radiōs, quantusque per altum
aethera, caeruleīs tantus mōnstrātur in undīs.
proximus et fōrmā nec multum sēgnior Īdās
cursibus atque aevō juxtā prior; attamen illī
jam tenuem pinguēs flōrem indūxēre palaestrae,
dēserpitque genīs nec sē lānūgo fatētur
intōnsae sub nūbe comae. tunc rīte citātōs
explōrant acuuntque gradūs, variāsque per artēs
īnstimulant doctō languentia membra tumultū:
poplite nunc sīdunt flexō, nunc lūbrica fortī
pectora conlīdunt plausū, nunc ignea tollunt
crūra brevemque fugam necopīnō fīne repōnunt.
ut ruit atque aequum summīsit rēgula līmen,
corripuēre levēs spatium, campōque refulsit
nūda cohors: volucrēs īsdem modo tardius arvīs
īsse videntur equī; crēdās ē plēbe Cydōnum
Parthōrumque fugā totidem exsiluisse sagittās.
nōn aliter, celerēs Hyrcāna per āvia cervī
cum procul impāstī fremitum accēpēre leōnis
sīve putant, rapit attonitōs fuga caeca metusque
congregat, et longum dant cornua mixta fragōrem.
effugit hīc oculōs rapidā puer ōcior aurā
Maenalius, quem deinde gradū premit horridus Īdās
īnspīratque umerō, flātūque et pectoris umbrā
terga premit. post ambiguō discrīmine tendunt
Phaedimus atque Dymās, illīs celer inminet Alcōn.
flāvus ab intōnsō pendēbat vertice crīnis
Arcados; hoc prīmīs Triviae pāscēbat ab annīs
mūnus et, Ōgygiō victor cum Mārte redīsset,
nēquīquam patriīs audāx prōmīserat ārīs.
tunc līber nexū lātēque in terga solūtus
occursū Zephyrī retrō fugit et simul ipsum
impedit īnfēstōque volāns obtenditur Īdae.
inde dolum juvenis fraudīque accommoda sēnsit
tempora; jam fīnem juxtā, dum līmina victor
Parthenopaeus init, correptō crīne reductum
occupat, et longē prīmus ferit ōstia portae.
Arcades arma fremunt, armīs dēfendere rēgem,
nī raptum decus et meritī reddantur honōrēs,
contendunt tōtōque parant dēscendere circō.
sunt et quīs Īdae placeat dolus. ipse regestā
Parthenopaeus humō vultumque oculōsque madentēs
obruit, accessit lacrimārum grātia fōrmae.
pectora nunc maerēns, nunc ōrā indigna cruentō
ungue secat meritamque comam, furit undique clāmor
dissonus, ambiguumque senis cūnctātur Adrastī
cōnsilium. tandem ipse refert: 'compescite lītem,
ō puerī! virtūs iterum temptanda; sed īte
līmite nōn ūnō, latus hoc concēditur Īdae,
tū dīversa tenē; fraus cursibus omnis abestō.'
audierant, dictōque manent. mox nūmina supplex
adfātū tacitō juvenis Tegeaeus adōrat:
'dīva potēns nemorum (tibi enim hic, tibi crīnis honōrī
dēbitus, ēque tuō venit haec injūria vōtō),
sī bene quid genetrīx, sī quid vēnātibus ipse
prōmeruī, nē, quaeso, sinās hōc ōmine Thēbās
īre nec Arcadiae tantum meruisse pudōrem.'
audītum manifēsta fidēs: vix campus euntem
sentit, et exīlis plantīs intervenit āēr,
rāraque nōn frāctō vestīgia pulvere pendent.
inrumpit clāmōre forēs, clāmōre recurrit
ante ducem prēnsāque fovet suspīria palmā.
fīnītī cursūs, operumque īnsignia praestō.
Arcas equum dōnō, clipeum gerit improbus Īdās,
cētera plēbs Lyciīs vādit contenta pharetrīs.
tunc vocat, ēmissō sī quis dēcernere discō
impiger et vīrēs velit ostentāre superbās.
it jussus Pterelās et aēnae lūbrica massae
pondera vix tōtō curvātus corpore juxtā
dēicit; īnspectant tacitī expenduntque labōrem
Īnachidae. mox turba ruunt, duo gentis Achaeae,
trēs Ephyrēiadae, Pīsā satus ūnus, Acarnān
septimus; et plūrēs agitābat glōria, nī sē
arduus Hippomedōn caveā stimulante tulisset
in mediōs, lātēque ferēns sub pectore dextrō
orbem alium: 'hunc potius, juvenēs, quī moenia saxīs
frangere, quī Tyriās dējectum vāditis arcēs,
hunc rapite: ast illud cui nōn jaculābile dextrae
pondus?' et arreptum nūllō cōnāmine jēcit
in latus. absistunt procul attonitīque fatentur
cēdere; vix ūnus Phlegyās ācerque Menestheus
(hōs etiam pudor et magnī tenuēre parentēs)
prōmīsēre manum; concessit cētera pūbēs
sponte et adōrātō rediit inglōria discō.
quālīs Bistoniīs clipeus Māvortis in arvīs
lūce malā Pangaea ferit sōlemque refulgēns
territat incussāque deī grave mūgit ab hastā.
Pīsaeus Phlegyās opus incohat et simul omnēs
abstulit in sē oculōs: ea vīsō corpore virtūs
prōmissa. ac prīmum terrā dīscumque manumque
asperat, excussō mox circum pulvere versat,
quod latus in digitōs, mediae quod certius ulnae
conveniat, nōn artis egēns: hic semper amōrī
lūdus erat, patriae nōn tantum ubi laudis obīret
sacra, sed alternīs Alphēon utrumque solēbat
mētārī rīpīs et, quā lātissima distant,
nōn umquam mersō trānsmittere flūmina discō.
ergō operum fīdēns nōn prōtinus horrida campī
jūgera, sed caelō dextram mētītur, humīque
pressus utrōque genū collēctō sanguine discum
ipse super sēsē rotat atque in nūbila condit.
ille citus sublīme petit similisque cadentī
crēscit in adversum, tandemque exhaustus ab altō
tardior ad terram redit atque inmergitur arvīs.
sīc cadit, attonitīs quotiēns āvellitur astrīs,
Sōlis opāca soror; procul auxiliantia gentēs
aera crepant frūstrāque timent, at Thessala victrīx
rīdet anhēlantēs audītō carmine bīgās.
conlaudant Danaī, sed nōn tibi molle tuentī,
Hippomedōn, majorque manus spērātur in aequō.
atque illī extemplō, cui spēs īnfringere dulce
inmodicās, Fortūna venit. quid nūmina contrā
tendere fās hominī? spatium jam inmāne parābat,
jam cervīx conversa, et jam latus omne redībat:
excidit ante pedēs ēlāpsum pondus et ictus
dēstituit frūstrāque manum dēmīsit inānem.
ingemuēre omnēs, rārīsque ea vīsa voluptās.
inde ad cōnātūs timidā subit arte Menestheus
cautior, et multum tē, Maiā crēte, rogātō
mōlis praevalidae castīgat pulvere lāpsūs.
illa manū magnā et multum fēlīcior exit,
nec partem exiguam circī trānsvecta quiēvit.
fit sonus, et fīxā signātur terra sagittā.
tertius Hippomedōn valida ad certāmina tardōs
mōlītur gressūs; namque illum corde sub altō
et cāsus Phlegyae monet et fortūna Menesthei.
ērigit adsuētum dextrae gestāmen, et altē
sustentāns rigidumque latus fortēsque lacertōs
cōnsulit ac vastō contorquet turbine, et ipse
prōsequitur. fugit horrendō per inānia saltū
jamque procul meminit dextrae servatque tenōrem
discus, nec dubiā jūnctāve Menesthea victum
transabiit mētā: longē super aemula signa
cōnsēdit viridēsque umerōs et opāca theātrī
culmina ceu lātae tremefēcit mōle ruīnae:
quāle vapōriferā saxum Polyphēmus ab Aetnā
lūcis egente manū tamen in vestīgia puppis
audītae juxtāque inimīcum exēgit Ulixēn.
[sīc et Alōīdae, cum jam calcāret Olympum
dēsuper Ossa rigēns, ipsum glaciāle ferēbant
Pēlion et trepidō spērābant jungere caelō.]
tum genitus Talaō victōrī tigrin inānem
īre jubet, fulvō quae circumfūsa nitēbat
margine et extrēmōs aurō mānsuēverat unguēs.
Cnōsiacōs arcūs habet et vaga tēla Menestheus.
'at tibi' ait 'Phlegyā, cāsū frūstrāte sinistrō,
hunc, quondam nostrī decus auxiliumque Pelasgī,
ferre damus, neque enim Hippomedōn invīderit, ēnsem.
nunc opus est animīs: īnfēstōs tollite caestūs
comminus; haec bellīs et ferrō proxima virtūs.'
cōnstitit inmānis cernī inmānisque timērī
Argolicus Capaneus, ac dum nigrantia plumbō
tegmina crūda boum nōn mollior ipse lacertīs
induitur, 'date tot juvenum dē mīlibus ūnum
hūc' ait 'atque utinam potius dē stirpe venīret
aemulus Āoniā, quem fās dēmittere lētō,
nec mea crūdēlis cīvīlī sanguine virtūs.'
obstipuēre animī, fēcitque silentia terror.
tandem īnspērātus nūdā dē plēbe Lacōnum
prōsilit Alcidamās: mīrantur Dōrica rēgum
agmina, sed sociī frētum Pollūce magistrō
nōrant et sacrās inter crēvisse palaestrās.
ipse deus posuitque manūs et bracchia fīnxit
(māteriae suādēbat amor); tunc saepe locāvit
comminus, et similī stantem mīrātus in īrā
sustulit exultāns nūdumque ad pectora pressit.
illum indignātur Capaneus rīdetque vocantem,
ut miserāns, poscitque alium; tandemque coāctus
restitit, et stimulīs jam languida colla tumēscunt.
fulmineās altē suspēnsī corpora plantīs
ērēxēre manūs; tūtō procul ōra recessū
armōrum in speculīs, aditūsque ad vulnera clausī.
hic, quantum Stygiīs Tityos cōnsurgat ab arvīs,
sī torvae patiantur avēs, tanta undique pandit
membrōrum spatia et tantīs ferus ossibus exstat.
hic paulō ante puer, sed enim mātūrius aevō
rōbur, et ingentēs spondet tener impetus annōs,
quem vincī haud quisquam saevō neque sanguine tingī
mālit, et ērēctō timeat spectācula vōtō.
ut sēsē permēnsī oculīs et uterque priōrem
spērāvēre locum, nōn prōtinus īra nec ictus:
alternus paulum timor et permixta furōrī
cōnsilia, inclīnant tantum contrāria jactū
bracchia et explōrant caestūs hebetantque terendō.
doctior hic differt animum metuēnsque futūrī
cūnctātus vīrēs dispēnsat: at ille nocendī
prōdigus incautusque suī ruit omnis et ambās
cōnsūmit sine lēge manūs atque inrita frendit
īnsurgēns sēque ipse premit. sed prōvidus āstū
et patriā vigil arte Lacōn hōs reicit ictūs,
hōs cavet; interdum nūtū capitisque citātī
integer obsequiō, manibus nunc obvia tēla
discutiēns, īnstat gressū vultūque recēdit:
saepe etiam injūstīs conlātum vīribus hostem
(is vigor ingeniō, tanta experientia dextrae est)
ultrō audāx animīs intratque et obumbrat et altē
adsilit. ut praeceps cumulō salit unda minantēs
in scopulōs et frācta redit, sīc ille furentem
circumit expugnāns; levat ecce diūque minātur
in latus inque oculōs; illum rigida arma caventem
āvocat ac manibus necopīnum interserit ictum
callidus et mediam dēsignat vulnere frontem:
jam cruor, et tepidō signantur tempora rīvō.
nescit adhūc Capaneus subitumque per agmina murmur
mīrātur; vērum ut fessam super ōra redūxit
forte manum et summō maculās in vellere vīdit,
nōn leo, nōn jaculō tantum indignāta receptō
tigris: agit tōtō cēdentem fervidus arvō
praecipitatque retrō juvenem atque in terga supīnat,
dentibus horrendum strīdēns, geminatque rotātās
multiplicatque manūs. rapiunt cōnāmina ventī,
pars cadit in caestūs; mōtū Spartānus acūtō
mīlle cavet lāpsās circum cava tempora mortēs
auxiliōque pedum, sed nōn tamen inmemor artis
adversus fugit et fugiēns tamen ictibus obstat.
et jam utrumque labor suspīriaque aegra fatīgant:
tardius ille premit, nec jam hic absistere vēlōx,
dēfectīque ambō genibus pariterque quiērunt.
sīc ubi longa vagōs lassārunt aequora nautās
et signum dē puppe datum, posuēre parumper
bracchia: vix requiēs, jam vōx citat altera rēmōs.
ecce iterum inmodicē venientem ēlūdit et exit
sponte ruēns mersusque umerīs: effunditur ille
in caput, adsurgentem aliō puer improbus ictū
perculit ēventūque impalluit ipse secundō.
clāmōrem Īnachidae, quantum nōn lītora, tollunt,
nōn nemora. illum ab humō cōnantem ut vīdit Adrastus
tollentemque manūs et nōn toleranda parantem:
'īte, ōrō, sociī, furit, īte, oppōnite dextrās,
festīnāte, furit, palmamque et praemia ferte!
nōn prius, effrāctō quam misceat ossa cerebrō,
absistet, videō; moritūrum auferte Lacōna.'
nec mora, prōrumpit Tȳdeus, nec jussa recūsat
Hippomedōn; tunc vix ambō cōnātibus ambās
restringunt cohibentque manūs ac plūrima suādent:
'vincis, abī; pulchrum vītam dōnāre minōrī.
noster et hic bellīque comes.' nīl frangitur hērōs,
rāmumque oblātumque manū thōrāca repellit
vōciferāns: 'liceat! nōn hās ego pulvere crassō
atque cruōre genās, meruit quibus iste favōrem
sēmivirī, foedem, mittamque īnfōrme sepulcrō
corpus et Oebaliō dōnem lūgēre magistrō?'
dīcit; at hunc sociī tumidum et vīcisse negantem
āvertunt, contrā laudant īnsignis alumnum
Tāygetī longēque minās rīsēre Lacōnēs.
jamdūdum variae laudēs et cōnscia virtūs
Tȳdea magnanimum stimulīs urguentibus angunt.
ille quidem et discō bonus et contendere cursū,
nec caestū bellāre minor, sed corde labōrēs
ante aliōs erat ūncta palē. sīc ōtia Mārtis
dēgere et armiferās laxāre adsuēverat īrās
ingentēs contrā ille virōs Achelōia circum
lītora fēlīcēsque deō mōnstrante palaestrās.
ergō ubi luctandī juvenēs animōsa citāvit
glōria, terrificōs umerīs Aetōlus amictūs
exuitur patriumque suem. levat ardua contrā
membra Cleōnaeae stirpis jactātor Agylleus,
Herculeā nec mōle minor, sīc grandibus altē
īnsurgēns umerīs hominem super improbus exit.
sed nōn ille rigor patriumque in corpore rōbur:
luxuriant artūs, effūsaque sanguine laxō
membra natant; unde haec audāx fīdūcia tantum
Oenīdae superāre parem. quamquam ipse vidērī
exiguus, gravia ossa tamen nōdīsque lacertī
difficilēs. numquam hunc animum nātūra minōrī
corpore nec tantās ausa est inclūdere vīrēs.
postquam oleō gāvīsa cutis, petit aequor uterque
prōcursū medium atque haustā vestītur harēnā.
tum madidōs artūs alternō pulvere siccant,
collaque dēmersēre umerīs et bracchia lātē
vāra tenent. jam tunc āstū dēdūcit in aequum
callidus et celsum prōcurvat Agyllea Tȳdeus,
summissus tergō et genibus vīcīnus harēnae.
ille autem, Alpīnī velutī rēgīna cupressus
verticis urguentēs cervīcem inclīnat ad Austrōs
vix sēsē rādīce tenēns, terraeque propinquat,
jamdūdum aetheriās eadem reditūra sub aurās:
nōn secus ingentēs artūs praecelsus Agylleus
sponte premit parvumque gemēns duplicātur in hostem,
et jam alterna manus frontemque umerōsque latusque
collaque pectoraque et vītantia crūra lacessit.
interdumque diū pendent per mūtua fultī
bracchia, nunc saevī digitōrum vincula frangunt.
nōn sīc ductōrēs geminī gregis horrida taurī
bella movent; mediō conjūnx stat candida prātō
victōrem expectāns, rumpunt obnīxa furentēs
pectora, subdit amor stimulōs et vulnera sānat:
fulmineō sīc dente suēs, sīc hispida turpēs
proelia villōsīs ineunt complexibus ursī.
vīs eadem Oenīdae; nec sōle aut pulvere fessa
membra labant, riget arta cutis dūrīsque labōrum
castīgāta torīs. contrā nōn integer ille
flātibus alternīs aegrōque effētus hiātū
exuit ingestās fluviō sūdōris harēnās
ac fūrtim raptā sustentat pectora terrā.
īnstat agēns Tȳdeus fictumque in colla minātus
crūra subit; coeptīs nōn ēvaluēre potīrī
frūstrātae brevitāte manūs, venit arduus ille
dēsuper oppressumque ingentis mōle ruīnae
condidit. haud aliter collis scrūtātor Hibērī,
cum subiit longēque diem vītamque relīquit,
sī tremuit suspēnsus ager subitumque fragōrem
rupta dedit tellūs, latet intus monte solūtō
obrutus, ac penitus frāctum obtrītumque cadāver
indignantem animam propriīs nōn reddidit astrīs.
ācrior hōc Tȳdeus, animīsque et pectore suprā est.
nec mora, cum vinclīs onerīque ēlāpsus inīquō
circumit errantem et tergō necopīnus inhaeret,
mox latus et firmō celer implicat īlia nexū,
poplitibus genua inde premēns ēvādere nōdōs
nēquīquam et laterī dextram īnsertāre parantem
improbus, horrendum vīsū ac mīrābile pondus,
sustulit. Herculeīs pressum sīc fāma lacertīs
terrigenam sūdāsse Libyn, cum fraude repertā
raptus in excelsum, nec jam spēs ūlla cadendī,
nec licet extrēmā mātrem contingere plantā.
fit sonus, et laetōs attollunt agmina plausūs.
tunc altē lībrāns inopīnum sponte remīsit
oblīquumque dedit, prōcumbentemque secūtus
colla simul dextrā, pedibus simul inguina vīnxit.
dēficit obsessus sōlōque pudōre repugnat.
tandem pectus humī prōnamque extēnsus in alvum
sternitur, ac longō maestus post tempore surgit,
turpia signātā linquēns vestīgia terrā.
palmam autem dextrā laevāque nitentia dōnō
arma ferēns Tȳdeus: 'quid sī nōn sanguinis hujus
partem haud exiguam (scītis) Dircaeus habēret
campus, ubi hae nūper Thēbārum foedera plāgae?'
haec simul ostentāns quaesītaque praemia laudum
dat sociīs, sequitur neglēctus Agyllea thōrāx.
sunt et quī nūdō subeant concurrere ferrō:
jamque aderant īnstrūctī armīs Epidaurius Agreus
et nōndum fātīs Dircaeus agentibus exul.
dux vetat Īasidēs: 'manet ingēns cōpia lētī,
ō juvenēs! servāte animōs avidumque furōrem
sanguinis adversī. tūque ō, quem propter avīta
jūgera, dīlēctās cui dēsōlāvimus urbēs,
nē, precor, ante aciem jūs tantum cāsibus esse
frāternīsque sinās (abigant hoc nūmina!) vōtīs.'
sīc ait, atque ambōs aurātā casside dītat.
tum generum, nē laudis egēns, jubet ardua nectī
tempora Thēbārumque ingentī vōce citārī
victōrem: dīrae retinēbant ōmina Parcae.
ipsum etiam propriō certāmina fēsta labōre
dignārī et tumulīs suprēmum hunc addere honōrem
hortantur procerēs ac, nē victōria dēsit
ūna ducum numerō, fundat vel Lyctia cornū
tēla rogant, tenuī vel nūbila trānseat hastā.
obsequitur gaudēns, viridīque ex aggere in aequum
stīpātus summīs juvenum dēscendit; at illī
pōne levēs portat pharetrās et cornua jussus
armiger: ingentem jactū trānsmittere circum
ēminus et dictae dare vulnera dēstinat ornō.
quis fluere occultīs rērum neget ōmina causīs?
fāta patent hominī, piget īnservāre, peritque
ventūrī praemissa fidēs: sīc ōmina cāsum
fēcimus, et vīrēs hausit Fortūna nocendī.
campum ēmēnsa brevī fātālis ab arbore tāctā,
horrendum vīsū, per quās modo fūgerat aurās,
vēnit harundo retrō versumque ā fīne tenōrem
pertulit, et nōtae juxtā ruit ōra pharetrae.
multa ducēs errōre serunt: hī nūbila et altōs
occurrisse Notōs, adversī rōboris ictū
tēla repulsa aliī. penitus latet exitus ingēns
mōnstrātumque nefās: ūnī remeābile bellum,
et trīstēs dominō spondēbat harundo recursūs.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation