Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Statius · Thebaid

Book 10

Text kindly provided by Hypotactic

Obruit Hesperiā Phoebum nox ūmida portā,
imperiīs properāta Jovis; nec castra Pelasgum
aut Tyriās miserātus opēs, sed trīste tot extrā
agmina et inmeritās ferrō dēcrēscere gentēs.
panditur inmēnsō dēfōrmis sanguine campus:
illīc arma et equōs, ībant quibus ante superbī,
fūneraque orba rogīs neglēctaque membra relinquunt.
tunc inhonōra cohors lacerīs īnsignibus aegrās
sēcernunt aciēs, portaeque, ineuntibus arma
angustae populīs, lātae cēpēre reversōs.
pār utrimque dolor; sed dant sōlācia Thēbīs
quattuor errantēs Danaum sine praeside turmae:
ceu mare per tumidum viduae moderantibus alnī,
quās deus et cāsus tempestātēsque gubernant.
inde animus Tyriīs nōn jam sua castra, sed ultrō
hostīlem servāre fugam, nē forte Mycēnās,
contentī rediisse, petant: dat tessera signum
excubiīs, positaeque vicēs; dux noctis opertae
sorte Megēs ultrōque Lycus. jamque ōrdine jussō
arma, dapēs ignemque ferunt; rēx firmat euntēs:
'victōrēs Danaum (neque enim lūx crāstina longē,
nec quae prō timidīs intercessēre tenebrae
semper erunt), augēte animōs et digna secundīs
pectora ferte deīs. jacet omnis glōria Lernae
praecipuaeque manūs: subiit ultrīcia Tȳdeus
Tartara, Mors subitam integrī stupet auguris umbram,
Ismēnos raptīs tumet Hippomedontis opīmīs,
Arcada belligerīs pudet adnumerāre tropaeīs.
in manibus mercēs, nusquam capita ardua bellī
mōnstrātaeque ducum septēna per agmina cristae;
scīlicet Adrastī senium frāterque juventā
pejor et īnsānīs Capaneus metuendus in armīs.
īte age et obsessīs vigilem circumdate flammam!
nūllī ex hoste metūs: praedam adservātis opēsque
jam vestrās.' sīc ille trucēs hortātibus implet
Labdacidās, juvat exhaustōs iterāre labōrēs:
sīcut erant (pulvis sūdorque cruorque per artūs
mixtus adhūc) vertēre gradum; vix obvia passī
conloquia, amplexūs etiam dextrāsque suōrum
excussēre umerīs. tunc frontem āversaque terga
partītī laterumque sinūs, vallum undique cingunt
ignibus īnfēstīs. rabidī sīc agmine multō
sub noctem coiēre lupī, quōs omnibus agrīs
nīl nōn ausa famēs longō tenuāvit hiātū:
jam stabula ipsa premunt, torquet spēs inrita faucēs
bālātusque tremēns pinguēsque ab ovīlibus aurae;
quod superest, dūrīs adfrangunt postibus unguēs
pectoraque, et siccōs minuunt in līmine dentēs.
at procul Argolicī supplex in margine templī
coetus et ad patriās fūsae Pelopēides ārās
scēptriferae Jūnōnis opem reditumque suōrum
exposcunt, pictāsque forēs et frīgida vultū
saxa terunt parvōsque docent prōcumbere nātōs.
condiderant jam vōta diem; nox addita cūrās
jungit, et ingestīs vigilant altāria flammīs.
peplum etiam dōnō, cujus mīrābile textum
nūlla manū sterilis nec dissociāta marītō
versārat, calathīs castae vēlāmina dīvae
haud spernenda ferunt, variīs ubi plūrima flōret
purpura picta modīs mixtōque incenditur aurō.
ipsa illīc magnī thalamō dēspōnsa Tonantis,
expers cōnubiī et timidē positūra sorōrem,
lūmine dēmissō puerī Jovis ōscula lībat
simplex et nōndum fūrtīs offēnsa marītī.
hoc tunc Argolicae sānctum vēlāmine mātrēs
induerant ebur, et lacrimīs questūque rogābant:
'aspice sacrilegās Cadmēae paelicis arcēs,
sīdereī rēgīna polī, tumulumque rebellem
disice et in Thēbās aliud (potes) excute fulmen.'
quid faciat? scit Fāta suīs contrāria Grāīs
āversumque Jovem, sed nec periisse precātūs
tantaque dōna velit; tempus tamen obvia magnī
fors dedit auxiliī. videt altō ex aethere clausa
moenia et īnsomnī vāllum statiōne tenērī:
horruit īrārum stimulīs mōtāque verendum
turbāvit diadēma comā: nōn saevius ārsit
Herculeae cum mātris onus geminōsque Tonantis
sēcubitūs vacuīs indignārētur in astrīs.
ergō intempestā somnī dulcēdine captōs
dēstinat Āoniōs lētō praebēre, suamque
orbibus accingī solitīs jubet Īrin et omne
mandat opus. pāret jussīs dea clāra polumque
linquit et in terrās longō suspenditur arcū.
stat super occiduae nebulōsa cubīlia Noctis
Aethiopasque aliōs, nūllī penetrābilis astrō,
lūcus iners, subterque cavīs grave rūpibus antrum
it vacuum in montem, quā dēsidis ātria Somnī
sēcūrumque larem sēgnis Nātūra locāvit.
līmen opāca Quiēs et pigra Oblīvio servant
et numquam vigilī torpēns Ignāvia vultū.
Ōtia vestibulō pressīsque Silentia pennīs
mūta sedent abiguntque trucēs ā culmine ventōs
et rāmōs errāre vetant et murmura dēmunt
ālitibus. nōn hīc pelagī, licet omnia clāment
lītora, nōn ūllus caelī fragor; ipse profundis
vallibus effugiēns spēluncae proximus amnis
saxa inter scopulōsque tacet: nigrantia circum
armenta omne solō recubat pecus, et nova marcent
germina, terrārumque inclīnat spīritus herbās.
mīlle intus simulācra deī caelāverat ārdēns
Mulciber: hīc haeret laterī redimita Voluptās,
hīc comes in requiem vergēns Labor, est ubi Bacchō,
est ubi Mārtigenae socium pulvīnar Amōrī
obtinet. interius tēctī in penetrālibus altīs
et cum Morte jacet, nūllīque ea trīstis imāgō
cernitur. hae speciēs. ipse autem ūmentia subter
antra sopōriferō stīpātōs flōre tapētās
incubat; exhālant vestēs et corpore pigrō
strāta calent, suprāque torum niger efflat anhēlō
ōre vapor; manus haec fūsōs ā tempore laevō
sustentat crīnēs, haec cornū oblīta remīsit.
adsunt innumerō circum vaga Somnia vultū,
vēra simul falsīs permixtaque flūmina flammīs
Noctis opāca cohors, trabibusque ac postibus haerent,
aut tellūre jacent. tenuis, quī circuit aulam,
invalidusque nitor, prīmōsque hortantia somnōs
languida succiduīs expīrant lūmina flammīs.
hūc sē caeruleō lībrāvit ab aethere virgō
discolor: effulgent silvae, tenebrōsaque tempē
arrīsēre deae, et zōnīs lūcentibus icta
ēvigilat domus; ipse autem nec lampade clārā
nec sonitū nec vōce deae perculsus eōdem
mōre jacet, dōnec radiōs Thaumantias omnēs
impulit inque oculōs penitus dēscendit inertēs.
tunc sīc ōrsa loquī nimbōrum fulva creātrīx:
'Sīdoniōs tē Jūno ducēs, mītissime dīvum
Somne, jubet populumque trucis dēfīgere Cadmī,
quī nunc ēventū bellī tumefactus Achaeum
pervigil adservat vallum et tua jūra recūsat.
dā precibus tantīs; rāra est hoc posse facultās
plācātumque Jovem dextrā Jūnōne merērī.'
dīxit, et increpitāns languentia pectora dextrā,
nē pereant vōcēs, iterumque iterumque monēbat.
ille deae jussīs vultū, quō nūtat, eōdem
adnuit; excēdit gravior nigrantibus antrīs
Īris et obtūsum multō jubar excitat imbrī.
ipse quoque et volucrem gressum et ventōsa citāvit
tempora, et obscūrī sinuātam frīgore caelī
implēvit chlamydem, tacitōque per aethera cursū
fertur et Āoniīs longē gravis inminet arvīs.
illius aura solō volucrēs pecudēsque ferāsque
explicat, et penitus, quemcumque supervolat orbem,
languida dē scopulīs sīdunt freta, pigrius haerent
nūbila, dēmittunt extrēma cacūmina silvae,
plūraque laxātō cecidērunt sīdera caelō.
prīmus adesse deum subitā cālīgine sēnsit
campus, et innumerae vōcēs fremitūsque virōrum
summīsēre sonum; cum vērō ūmentibus ālīs
incubuit piceāque haud umquam dēnsior umbrā
castra subit, errāre oculī resolūtaque colla,
et mediō adfātū verba imperfecta relinquī.
mox et fulgentēs clipeōs et saeva remittunt
pīla manū, lassīque cadunt in pectora vultūs.
et jam cūncta silent: ipsī jam stāre recūsant
cornipedēs, ipsōs subitus cinis abstulit ignēs.
at nōn et trepidīs eadem Sopor ōtia Grāīs
suādet, et adjūnctīs arcet sua nūbila castrīs
noctivagī vīs blanda deī: stant undique in armīs
foedam indignantēs noctem vigilēsque superbōs.
ecce repēns superīs animum lymphantibus horror
Thīodamanta subit formīdandōque tumultū
pandere fāta jubet, sīve hanc Sāturnia mentem,
sīve novum comitem bonus īnstīgābat Apollō.
prōsilit in mediōs, vīsū audītūque tremendus
impatiēnsque deī, fragilī quem mente receptum
nōn capit: exundant stimulī, nūdusque per ōra
stat furor, et trepidās incertō sanguine tendit
exhauritque genās; aciēs hūc errat et illūc,
sertaque mixta comīs sparsā cervīce flagellat.
sīc Phryga terrificīs genetrīx Īdaea cruentum
ēlicit ex adytīs cōnsūmptaque bracchia ferrō
scīre vetat; quatit ille sacrās in pectora pīnūs
sanguineōsque rotat crīnēs et vulnera cursū
exanimat: pavet omnis ager, respersaque cultrīx
arbor, et attonitī currum ērēxēre leōnēs.
ventum ad cōnsiliī penetrāle domumque verendam
signōrum, magnīs ubi dūdum clādibus aeger,
rērum extrēma movēns, frūstrā cōnsultat Adrastus.
stant circum subitī procerēs, ut quisque perēmptō
proximus, et magnīs loca dēsōlāta tuentur
rēgibus, haud laetī sēque hūc crēvisse dolentēs.
nōn secus āmissō medium cum praeside puppis
frēgit iter, subit ad viduī moderāmina clāvī
aut laterum cūstōs aut quem penes obvia pontō
prōra fuit: stupet ipsa ratis tardēque sequuntur
arma, nec accēdit dominō tūtēla minōrī.
ergō alacer trepidōs sīc ērigit augur Achīvōs:
'magna deum mandāta, ducēs, monitūsque verendōs
advehimus: nōn hae nostrō dē pectore vōcēs:
ille canit, cui mē famulārī et sūmere vittās
vestra fidēs, ipsō nōn discordante, subēgit.
nox fēcunda operum pulchraeque accommoda fraudī
panditur auguriō dīvum; vocat obvia Virtūs,
et poscit Fortūna manūs. stupet obruta somnō
Āonidum legiō: tempus nunc fūnera rēgum
ulcīscī miserumque diem; rapite arma morāsque
frangite portārum: sociīs hoc subdere flammās,
hoc tumulāre suōs. equidem haec et Mārte diurnō,
dum rēs īnfrāctae pulsīque in terga redīmus,
(per tripodas jūrō et raptī nova fāta magistrī)
vīdī, et mē volucrēs circum plausēre secundae.
sed nunc certa fidēs. modo mē sub nocte silentī
ipse, ipse adsurgēns iterum tellūre solūtā,
quālis erat (sōlōs īnfēcerat umbra jugālēs),
Amphiarāus adit: nōn vānae mōnstra quiētis,
nec somnō comperta loquor. "tūne," inquit, "inertēs
Īnachidās (redde haec Parnāsia serta meōsque
redde deōs) tantam patiēre āmittere noctem,
dēgener? haec egomet caelī sēcrēta vagōsque
ēdocuī lāpsūs? vāde heia, ulcīscere ferrō
nōs saltem!" dīxit, mēque haec ad līmina vīsus
cuspide sublātā tōtōque impellere currū.
quārē agite, ūtendum superīs; nōn comminus hostēs
sternendī: bellum jacet, et saevīre potestās.
ecquī aderunt, quōs ingentī sē attollere fāmā
nōn pigeat, dum fāta sinunt? iterum ecce benignae
noctis avēs; sequor, et comitum licet agmina cessent,
sōlus eō! atque adeō venit ille et quassat habēnās.'
tālia vōciferāns noctem exturbābat, euntque
nōn secus accēnsī procerēs quam sī omnibus īdem
corde deus: flagrant comitārī et jungere cāsūs.
ter dēnōs numerō, turmārum rōbora, jussus
ipse legit; circā fremit indignāta juventūs
cētera, cūr maneant castrīs ignāvaque servent
ōtia: pars sublīme genus, pars facta suōrum,
pars sua, sortem aliī clāmant, sortem undique poscunt.
gaudet in adversīs animōque adsurgit Adrastus.
vertice sīc Pholoēs volucrum nūtrītor equōrum,
cum fētūra gregem pecorōsō vēre novāvit,
laetātur cernēns hōs montis in ardua nītī,
hōs innāre vadīs, certāre parentibus illōs;
tunc vacuō sub corde movet, quī molle domandī
ferre jugum, quī terga bonī, quis in arma tubāsque
nātus, ad Ēlēās melior quis surgere palmās:
tālis erat turmae ductor longaevus Achīvae.
nec dēest coeptīs: 'unde haec tam sēra repente
nūmina? quī frāctōs superī rediistis ad Argōs?
estne hīc īnfēlīx virtūs, gentīque superstēs
sanguis, et in miserīs animōrum sēmina dūrant?
laudō equidem, ēgregiī juvenēs, pulchrāque meōrum
sēditiōne fruor; sed fraudem et operta parāmus
proelia, cēlandī mōtūs: numquam apta latentī
turba dolō. servāte animōs, venit ultor in hostēs
ecce diēs; tunc arma palam, tunc ībimus omnēs.'
hīs tandem virtūs juvenum frēnāta quiēvit:
nōn aliter mōtō quam sī pater Aeolus antrō
portam iterum saxō premat imperiōsus et omne
claudat iter, jam jam spērantibus aequora ventīs.
īnsuper Herculeum sibi jungit Agyllea vātēs
Actoraque: hic aptus suādēre, hic rōbore jactat
nōn cessisse patrī; comitēs tribus ōrdine dēnī,
horrendum Āoniīs et contrā stantibus agmen.
ipse novī gradiēns fūrta ad Māvortia bellī
pōnit adōrātās, Phoebēa īnsignia, frondēs,
longaevīque ducis gremiō commendat honōrem
frontis, et oblātam Polynīcis mūnere grātō
lōrīcam galeamque subit. ferus Actora magnō
ēnse gravat Capaneus, ipse haud dignātus in hostem
īre dolō superōsque sequī. permūtat Agylleus
arma trucis Nomiī: quid enim fallentibus umbrīs
arcus et Herculeae jūvissent bella sagittae?
inde per abruptās castrōrum ex aggere pinnās,
nē gravis exclāmet portae mūgītus aēnae,
praecipitant saltū; nec longum, et prōtinus ingēns
praeda solō ceu jam exanimēs multōque perāctī
ēnse jacent. 'īte, ō sociī, quācumque voluptās
caedis inexhaustae, superīsque faventibus, ōrō,
sufficite!' hortātur clārā jam vōce sacerdōs,
'cernitis expositās turpī marcōre cohortēs?
prō pudor! Argolicās hīne ausī obsīdere portās,
hī servāre virōs?' sīc fātus, et exuit ēnsem
fulmineum rapidāque manū morientia trānsit
agmina. quis numeret caedēs, aut nōmine turbam
exanimem signāre queat? subit ōrdine nūllō
tergaque pectoraque et galeīs inclūsa relinquit
murmura permiscetque vagōs in sanguine mānēs:
hunc temere explicitum strātīs, hunc sēro remissīs
gressibus inlāpsum clipeō et male tēla tenentem,
coetibus hōs mediīs vīna inter et arma jacentēs,
adclīnēs clipeīs aliōs, ut quemque ligātum
īnfēlīx tellūre sopor suprēmaque nūbēs
obruerat. nec nūmen abest, armātaque Jūnō
lūnārem quatiēns exsertā lampada dextrā
pandit iter firmatque animōs et corpora mōnstrat.
sentit adesse deam, tacitus sed gaudia cēlat
Thīodamās; jam tarda manus, jam dēbile ferrum
et cālīgantēs nimiīs successibus īrae.
Caspia nōn aliter magnōrum in strāge juvencum
tigris, ubi inmēnsō rabiēs plācāta cruōre
lassāvitque genās et crassō sordida tābō
cōnfūdit maculās, spectat sua facta doletque
dēfēcisse famem: victus sīc augur inerrat
caedibus Āoniīs; optet nunc bracchia centum
centēnāsque in bella manūs; jam taedet inānēs
exhaurīre animās, hostemque adsurgere māllet.
parte aliā sēgnēs magnō satus Hercule vastat
Sīdoniōs Actorque aliā, sua quemque cruentō
līmite turba subit: stāgnant nigrantia tābō
grāmina, sanguineīs nūtant tentōria rīvīs;
fūmat humus, somnīque et mortis anhēlitus ūnā
volvitur; haud quisquam vīsūs aut ōra jacentum
ērēxit: tālī miserīs deus āliger umbrā
incubat et tantum morientia lūmina solvit.
trāxerat īnsomnis citharā lūdōque suprēma
sīdera jam nūllōs vīsūrus Ialmenus ortūs,
Sīdonium paeāna canēns; huic languida cervīx
in laevum cōgente deō, mediāque jacēbant
colla relicta lyrā: ferrum per pectus Agylleus
exigit aptātamque cavā testūdine dextram
percutit et digitōs inter sua fīla trementēs.
prōturbat mēnsās dīrus liquor: undique mānant
sanguine permixtī laticēs, et Bacchus in altōs
crātērās paterāsque redit. ferus occupat Actor
implicitum frātrī Thamyrin, Tagus haurit Echeclī
terga corōnātī, Danaus caput amputat Hebrī:
nescius heu rapitur fātīs, hilarisque sub umbrās
vīta fugit mortisque ferae lucrāta dolōrēs.
strātus humō gelidā subter juga fīda rotāsque
Calpetus Āoniōs grāmen gentīle metentēs
prōflātū terrēbat equōs: madida ōra redundant
accēnsusque merō sopor aestuat; ecce jacentis
Īnachius vātēs jugulum fodit, expulit ingēns
vīna cruor frāctumque perit in sanguine murmur.
fors illī praesāga quiēs, nigrāsque gravātus
per somnum Thēbās et Thīodamanta vidēbat.
quārta sopōriferae superābant tempora noctī,
cum vacuae nūbēs et honor nōn omnibus astrīs,
adflātūsque fugit currū majōre Boōtēs.
jamque ipsum dēfēcit opus, cum prōvidus Actor
Thīodamanta vocat: 'satis haec inopīna Pelasgīs
gaudia: vix ūllōs tantō reor agmine saevam
effūgisse necem, nī quōs dēfōrmis in altō
sanguine dēgenerēs occultat vīta; secundīs
pōne modum; sunt et dīrīs sua nūmina Thēbīs.
forsitan et nōbīs modo quae fāvēre recēdunt.'
pāruit, et madidās tollēns ad sīdera palmās:
'Phoebe, tibi exuviās mōnstrātae praemia noctis
nōndum ablūtus aquīs (tibi enim haec ego sacra litāvī)
trādo ferus mīles tripodum fīdusque sacerdōs.
sī nōn dēdecuī tua jussa tulīque prementem,
saepe venī, saepe hanc dignāre inrumpere mentem.
nunc tibi crūdus honōs, trunca arma cruorque virōrum:
at patriās sī quando domōs optātaque, Paeān,
templa, Lycīe, dabis, tot dītia dōna sacrātīs
postibus et totidem vōtī memor exige taurōs.'
dīxerat, et laetīs sociōs revocābat ab armīs.
vēnerat hōs inter fātō Calydōnius Hopleus
Maenaliusque Dymās, dīlēctī rēgibus ambō,
rēgum ambō comitēs, quōrum post fūnera maestī
vītam indignantur. prior Arcada concitat Hopleus:
'nūllane post mānēs rēgis tibi cūra perēmptī,
cāre Dymā, teneant quem jam fortasse volucrēs
Thēbānīque canēs? patriae quid deinde ferētis,
Arcades? ēn reducēs contrā venit aspera māter:
fūnus ubi? at nostrō semper sub pectore Tȳdeus
saevit inops tumulī, quamvīs patientior artūs
ille nec abruptīs adeō lacrimābilis annīs.
īre tamen saevumque libet nūllō ōrdine passim
scrūtārī campum, mediāsve inrumpere Thēbās.'
excipit ōrsa Dymās: 'per ego haec vaga sīdera jūrō,
per ducis errantēs īnstar mihi nūminis umbrās,
īdem animus miserō; comitem circumspicit ōlim
mēns humilī lūctū, sed nunc prior ībo' viamque
incohat et maestō conversus ad aethera vultū
sīc ait: 'arcānae moderātrīx Cynthia noctis,
sī tē tergeminīs perhibent variāre figūrīs
nūmen et in silvās aliō dēscendere vultū,
ille comes nūper nemorumque īnsignis alumnus,
ille tuus, Dīāna, puer (nunc respice saltem)
quaeritur.' intendit prōnīs dea curribus almum
sīdus et admōtō mōnstrāvit fūnera cornū.
appārent campī Thēbaeque altusque Cithaerōn:
sīc ubi nocturnum tonitrū malus aethera frangit
Juppiter, absiliunt nūbēs et fulgure clārō
astra patent, subitusque oculīs ostenditur orbis.
accēpit radiōs et eādem percitus Hopleus
Tȳdea lūce videt; longē dant signa per umbrās
mūtua laetantēs, et amīcum pondus uterque,
ceu reducēs vītae saevāque ā morte remissōs,
subjectā cervīce levant; nec verba, nec ausī
flēre diū: prope saeva diēs indexque minātur
ortus. eunt tacitī per maesta silentia magnīs
passibus exhaustāsque dolent pallēre tenebrās.
invida fāta piīs et fors ingentibus ausīs
rāra comes. jam castra vident animīsque propinquant,
et dēcrēscit onus, subitī cum pulveris umbra
et sonus ā tergō. monitū ducis ācer agēbat
Amphīōn equitēs, noctem vigilātaque castra
explōrāre datus, prīmusque per āvia campī
usque procul (necdum tōtās lūx solverat umbrās)
nescio quid vīsū dubium incertumque movērī
corporaque īre videt; subitus mox fraude repertā
exclāmat, 'cohibēte gradum quīcumque!' sed hostēs
esse patet: miserī pergunt anteīre timentque
nōn sibi; tunc mortem trepidīs minitātur et hastam
expulit, ac vānōs altē levat ēminus ictūs,
adfectāns errāre manum. stetit illa Dymantis
ante oculōs, quī forte prior, gressumque repressit.
at nōn magnanimus cūrāvit perdere jactūs
Aepytus, et fīxō trānsverberat Hoplea tergō
pendentisque etiam perstrīnxit Tȳdeos armōs.
lābitur ēgregiī nōndum ducis inmemor Hopleus,
expīratque tenēns (fēlīx, sī corpus adēmptum
nesciat), et saevās tālis dēscendit ad umbrās.
vīderat hoc retrō conversus et agmina sentit
jūncta Dymās, dubius precibusne subīret an armīs
īnstantēs: arma īra dabat, fortūna precārī
nōn audēre jubet; neutrī fīdūcia coeptō:
distulit īra precēs; pōnit miserābile corpus
ante pedēs, tergōque gravēs quās forte gerēbat
tigridis exuviās in laevam torquet et obstat
exertum objectāns mucrōnem, inque omnia tēla
versus et ad caedem juxtā mortemque parātus:
ut lea, quam saevō fētam pressēre cubīlī
vēnantēs Numidae, nātōs ērēcta superstat,
mente sub incertā torvum ac miserābile frendēns;
illa quidem turbāre globōs et frangere morsū
tēla queat, sed prōlis amor crūdēlia vincit
pectora, et ā mediā catulōs circumspicit īrā.
et jam laeva virō, quamvīs saevīre vetāret
Amphīōn, ērepta manus, puerīque trahuntur
ōra supīna comīs. sērus tunc dēnique supplex
dēmissō mucrōne rogat: 'moderātius, ōrō,
dūcite, fulmineī per vōs cūnābula Bacchī
Īnōamque fugam vestrīque Palaemonis annōs!
sī cui forte domī nātōrum gaudia, sī quis
hīc pater, angustī puerō date pulveris haustūs
exiguamque facem! rogat, ēn rogat ipse jacentis
vultus: ego īnfandās potior satiāre volucrēs,
mē praebēte ferīs, ego bella audēre coēgī.'
'immō,' ait Amphīōn, 'rēgem sī tanta cupīdō
condere, quae timidīs bellī mēns, ēde, Pelasgīs,
quid frāctī exsanguēsque parent; cūncta ōcius effer,
et vītā tumulōque ducis dōnātus abītō.'
horruit et tōtō praecordia prōtinus Arcas
implēvit capulō. 'summumne hoc clādibus,' inquit,
'dēerat ut adflīctōs turpārem ego prōditor Argōs?
nīl emimus tantī, nec sīc velit ipse cremārī.'
sīc ait, et magnō prōscissum vulnere pectus
injēcit puerō, suprēmaque murmura volvēns:
'hōc tamen intereā certē potiāre sepulcrō.'
tālēs optātīs rēgum in complexibus ambō,
pār īnsigne animīs, Aetōlus et inclutus Arcas,
ēgregiās efflant animās lētōque fruuntur.
vōs quoque sacrātī, quamvīs mea carmina surgant
īnferiōre lyrā, memorēs superābitis annōs.
forsitan et comitēs nōn aspernābitur umbrās
Euryalus Phrygiīque admittet glōria Nīsī.
at ferus Amphīōn, rēgī quī facta reportent
ēdoceantque dolum captīvaque corpora reddant,
mittit ovāns; clausīs ipse īnsultāre Pelasgīs
tendit et abscīsōs sociōrum ostendere vultūs.
intereā reducem mūrōrum ē culmine Grāī
Thīodamanta vident nec jam ērumpentia cēlant
gaudia. ut exsertōs ēnsēs et caede recentī
arma rubēre notant, novus adsilit aethera magnum
clāmor, et ē summō pendent cupida agmina vāllō
nōscere quisque suōs. volucrum sīc turba recentum,
cum reducem longō prōspexit in āere mātrem,
īre cupit contrā summīque ē margine nīdī
exstat hiāns, jam jamque cadat, nī pectore tōtō
obstet aperta parēns et amantibus increpat ālīs.
dumque opus arcānum et tacitī compendia Mārtis
ēnumerant laetīsque suōs complexibus implent
Hopleaque exquīrunt tardumque Dymanta queruntur:
ecce et Dircaeae juxtā dux concitus ālae
vēnerat Amphīōn; nōn longum caede recentī
laetātus videt innumerīs fervēre catervīs
tellūrem atque ūnā gentem expīrāre ruīnā.
quī tremor inicitur caelī dē lampade tāctīs,
hic fīxit juvenem, pariterque horrōre sub ūnō
vōx, aciēs sanguisque perit, gemitūsque parantem
ipse ultrō convertit equus; fugit āla retortō
pulvere. nōndum illī Thēbārum claustra subībant,
et jam Argīva cohors nocturnō frēta triumphō
prōsilit in campōs; per et arma et membra jacentum
taetraque congeriē sola sēmianimumque cruōrem
cornipedēs ipsīque ruunt: gravis exterit artūs
ungula, sanguineus lavat imber et impedit axēs.
dulce virīs hāc īre viā, ceu tēcta superbī
Sīdonia atque ipsās calcent in sanguine Thēbās.
hortātur Capaneus: 'satis occultāta, Pelasgī,
dēlituit virtūs: nunc, nunc mihi vincere pulchrum
teste diē; mēcum clāmōre et pulvere apertō
īte palam, juvenēs: sunt et mihi prōvida dextrae
ōmina et horrendī strictō mucrōne furōrēs.'
sīc ait; ārdentēs alacer succendit Adrastus
Argolicusque gener, sequitur jam trīstior augur.
jamque premunt mūrōs (et adhūc nova fūnera nārrat
Amphīōn) miseramque intrārant prōtinus urbem,
nī Megareus speculā citus exclāmāsset ab altā:
'claude, vigil, subeunt hostēs, claude undique portās!'
est ubi dat vīrēs nimius timor: ōcius omnis
porta coit; sōlās dum tardius artat Echīōn
Ōgygiās, audāx animīs Spartāna juventūs
inrūpit, caesīque ruunt in līmine prīmō
incola Tāygetī Panopeus rigidīque natātor
Oebalus Eurōtae; tūque, ō spectāte palaestrīs
omnibus et nūper Nemeaeō in pulvere fēlīx,
Alcidamā, prīmīs quem caestibus ipse ligārat
Tyndaridēs, nitidī moriēns convexa magistrī
respicis: āversō pariter deus occidit astrō.
tē nemus Oebalium, tē lūbrica rīpa Lacaenae
virginis et falsō gurges cantātus olōrī
flēbit, Amyclaeīs Triviae lūgēbere Nymphīs,
et quae tē lēgēs praeceptaque fortia bellī
ērudiit genetrīx, nimium didicisse querētur.
tālis Echīoniō Māvors in līmine saevit.
tandem umerīs obnīxus Acrōn et pectore tōtō
prōnus Ialmenidēs aerātae rōbora portae
torsērunt: quantā pariter cervīce gementēs
profringunt inarāta diū Pangaea juvencī.
pār operis jactūra lucrō, quippe hoste retentō
exclūsēre suōs; cadit intrā moenia Grāius
Ormenus, et prōnās tendentis Amyntoris ulnās
fundentisque precēs penitus cervīce remissā
verba solō vultūsque cadunt, colloque decōrus
torquis in hostīlēs cecidit per vulnus harēnās.
solvitur intereā vallum, prīmaeque recūsant
stāre morae; jam sē peditum jūnxēre catervae
moenibus: at patulās saltū trānsmittere fossās
horror equīs: haerent trepidī atque inmāne paventēs
abruptum mīrantur agī; nunc impetus īre
margine ab extrēmō, nunc sponte in frēna recēdunt.
hī praefīxa solō vellunt mūnīmina, at illī
portārum objectūs minuunt et ferrea sūdant
claustra remōlīrī, trabibusque artāta sonōrō
pellunt saxa locō; pars ad fastīgia missās
exultant haesisse facēs, pars īma lacessunt
scrūtanturque cavās caecā testūdine turrēs.
at Tyriī, quae sōla salūs, caput omne corōnant
mūrōrum, nigrāsque sudēs et lūcida ferrō
spīcula et ārsūrās caelī per inānia glandēs
saxaque in adversōs ipsīs āvulsa rotābant
moenibus: exundant saevō fastīgia nimbō,
armātaeque vomunt strīdentia tēla fenestrae.
quāliter aut Maleān aut alta Ceraunia suprā
cessantēs in nūbe sedent nigrīsque leguntur
collibus et subitae saliunt in vēla procellae:
tālis Agēnoreīs Argīvum exercitus armīs
obruitur; nōn ōra virum, nōn pectora flectit
imber atrōx, rēctōsque tenent in moenia vultūs
inmemorēs lētī et tantum sua tēla videntēs.
Anthea falcātō lūstrantem moenia currū
dēsuper Ōgygiae pepulit gravis impetus hastae;
lōra excussa manū, retrōque in terga volūtus
sēmianimōs artūs ocreīs retinentibus haeret;
mīrandum vīsū bellī scelus: arma trahuntur,
fūmantēsque rotae tellūrem et tertius hastae
sulcus arat; longō sequitur vaga pulvere cervīx,
et resupīnārum patet orbita lāta comārum.
at tuba lūctificīs pulsat clangōribus urbem
obsaeptāsque forēs sonitū perfringit amārō.
dīvīsēre aditūs, omnīque in līmine saevus
signifer; ante omnēs sua damna et gaudia portās.
dīra intus faciēs, vix Māvors ipse videndō
gaudeat; īnsānīs lymphātam horrōribus urbem
scindunt dissēnsū variō Lūctusque Furorque
et Pavor et caecīs Fuga circumfūsa tenebrīs.
Bellum intrāsse putēs: fervent discursibus arcēs,
miscentur clāmōre viae, ferrum undique et ignēs
mente vident, saevās mente accēpēre catēnās.
cōnsūmpsit ventūra timor: jam tēcta replērant
templaque, et ingrātae vāllantur plānctibus ārae.
ūna omnēs eademque subit formīdo per annōs:
poscunt fāta senēs, ārdet palletque juventūs,
ātria fēmineīs trepidant ululāta querēlīs.
flent puerī et flendī nequeunt cognōscere causās
attonitī et tantum mātrum lāmenta trementēs.
illās cōgit amor, nec habent extrēma pudōrem:
ipsae tēla virīs, ipsae īram animōsque ministrant,
hortanturque ūnāque ruunt, nec avīta gementēs
līmina nec parvōs cessant ostendere nātōs.
sīc ubi pūmiceō pāstor raptūrus ab antrō
armātās ērēxit apēs, fremit aspera nūbēs,
inque vicem sēsē strīdōre hortantur et omnēs
hostis in ōra volant, mox dēficientibus ālīs
amplexae flāvamque domum captīvaque plangunt
mella labōrātāsque premunt ad pectora cērās.
nec nōn ancipitis pugnat sententia vulgī
discordēsque serit mōtūs: hī reddere frātrem
(nec mussant, sed vōce palam clārōque tumultū),
reddere rēgna jubent; periit reverentia rēgis
sollicitīs: 'veniat pactumque hīc computet annum,
Cadmēōsque larēs exul patriāsque salūtet
īnfēlīx tenebrās; cūr autem ego sanguine fraudēs
et perjūra luam rēgālis crīmina noxae?'
inde aliī: 'sēra ista fidēs, jam vincere māvult.'
Tīresiān aliī lacrimīs et supplice coetū
ōrant, quodque ūnum rēbus sōlāmen in artīs,
nōsse futūra rogant. tenet ille inclūsa premitque
fāta deum: 'quiane ante ducī bene crēdita nostrō
cōnsilia et monitūs, cum perfida bella vetārem?
tē tamen, īnfēlīx,' inquit, 'peritūraque Thēbē,
sī taceam, nequeō miser exaudīre cadentem
Argolicumque oculīs haurīre vacantibus ignem.
vincāmur, Pietās; pōne heia altāria, virgō,
quaerāmus superōs.' facit illa, aciēque sagācī
sanguineōs flammārum apicēs geminumque per ārās
ignem et clāra tamen mediae fastīgia lūcis
orta docet; tunc in speciem serpentis inānem
ancipitī gȳrō volvī frangīque rubōre
dēmōnstrat dubiō, patriāsque inlūminat umbrās.
ille corōnātōs jamdūdum amplectitur ignēs,
fātidicum sorbēns vultū flagrante vapōrem.
stant trīstēs horrōre comae, vittāsque trementēs
caesariēs īnsāna levat: dīducta putārēs
lūmina cōnsūmptumque genīs rediisse nitōrem.
tandem exundantī permīsit verba furōrī:
'audīte, ō sontēs, extrēma litāmina dīvum,
Labdacidae: venit alma salūs, sed līmite dūrō.
Mārtius īnferiās et saeva efflāgitat anguis
sacra: cadat generis quīcumque novissimus extat
vīpereī, datur hōc tantum victōria pactō.
fēlīx quī tantā lūcem mercēde relinquet.'
stābat fātidicī prope saeva altāria vātis
maestus, adhūc patriae tantum commūnia lūgēns
fāta, Creōn: grandem subitī cum fulminis ictum,
nōn secus ac tortā trājectus cuspide pectus,
accipit exanimis sentitque Menoecea poscī.
mōnstrat enim suādetque timor; stupet ānxius altō
corda metū glaciante pater: Trīnacria quālis
ōra repercussum Libycō mare sūmit ab aestū.
mox plēnum Phoebō vātem et celerāre jubentem,
nunc humilis genua amplectēns, nunc ōra canentis,
nēquīquam reticēre rogat; jam Fāma sacrātam
vōcem amplexa volat, clāmantque ōrācula Thēbae.
nunc age, quis stimulōs et pulchrae gaudia mortis
addiderit juvenī (neque enim haec absentibus umquam
mēns hominī trānsmissa deīs), memor incipe Clīō,
saecula tē quoniam penes et dīgesta vetustās.
dīva Jovis soliō juxtā comes, unde per orbem
rāra darī terrīsque solet contingere, Virtūs,
seu pater omnipotēns tribuit, sīve ipsa capācēs
ēlēgit penetrāre virōs, caelestibus ut tunc
dēsiluit gāvīsa plagīs! dant clāra meantī
astra locum quōsque ipsa polīs adfīxerat ignēs.
jamque premit terrās, nec vultus ab aethere longē;
sed placuit mūtāre genās, fit prōvida Mantō,
respōnsīs ut plāna fidēs, et fraude priōrēs
exuitur vultūs. abiit horrorque vigorque
ex oculīs, paulum decoris permānsit honōsque
mollior, et positō vātum gestāmina ferrō
subdita; dēscendunt vestēs, torvīsque ligātur
vitta comīs (nam laurus erat); tamen aspera prōdunt
ōra deam nimiīque gradūs. sīc Lȳdia conjūnx
Amphitryōniadēn exūtum horrentia terga
perdere Sīdoniōs umerīs rīdēbat amictūs
et turbāre colūs et tympana rumpere dextrā.
sed neque tē indecorem sacrīs dignumque jubērī
tālia Dircaeā stantem prō turre, Menoeceu,
invenit; inmēnsae reserātō līmine portae
sternēbās Danaōs, pariter Māvortius Haemōn.
sed cōnsanguineī quamvīs atque omnia frātrēs,
tū prior: exanimēs circum cumulantur acervī;
omne sedet tēlum, nūllī sine caedibus ictūs
(necdum aderat Virtūs); nōn mēns, nōn dextra quiēscit,
nōn avida arma vacant, ipsa īnsānīre vidētur
Sphinx galeae cūstōs, vīsōque animāta cruōre
ēmicat effigiēs et sparsa orichalca renīdent:
cum dea pugnantis capulum dextramque repressit:
'magnanime ō juvenis, quō nōn agnōverit ūllum
certius armiferō Cadmī dē sēmine Māvors,
linque humilēs pugnās, nōn haec tibi dēbita virtūs:
astra vocant, caelōque animam, plūs concipe, mittēs.
jamdūdum hoc hilarēs genitor bacchātur ad ārās,
hoc ignēs fibraeque volunt, hoc urguet Apollō:
terrigenam cūnctō patriae prō sanguine poscunt.
Fāma canit monitūs, gaudet Cadmēia plēbēs
certa tuī; rape mente deōs, rape nōbile fātum.
ī, precor, accelerā, nē proximus occupet Haemōn.'
sīc ait, et magnā cūnctantis pectora dextrā
permulsit tacitē sēsēque in corde relīquit.
fulminis haud citius radiīs adflāta cupressus
combibit īnfēstās et stirpe et vertice flammās,
quam juvenis multō possessus nūmine pectus
ērēxit sēnsūs lētīque invāsit amōrem.
ut vērō āversae gressumque habitumque notāvit
et subitam ā terrīs in nūbila crēscere Mantō,
obstipuit. 'sequimur, dīvum quaecumque vocāstī,
nec tardē pārēmus,' ait; jam jamque recēdēns
īnstantem vāllō Pylium tamen Agrea fīxit.
armigerī fessum excipiunt; tum vulgus euntem
auctōrem pācis servātōremque deumque
conclāmat gaudēns atque ignibus implet honestīs.
jamque iter ad mūrōs cursū festīnus anhēlō
obtinet et miserōs gaudet vītāsse parentēs,
cum genitor steterunt ambō et vōx haesit utrīque,
dējectaeque genae. tandem pater ante profātus:
'quis novus inceptīs rapuit tē cāsus ab armīs?
quae bellō graviōra parās? dīc, nāte, precantī,
cūr tibi torva aciēs? cūr hic truculentus in ōre
pallor, et ad patriōs nōn stant tua lūmina vultūs?
audīstī respōnsa, palam est. per ego ōro tuōsque,
nāte, meōsque annōs miseraeque per ūbera mātris,
nē vātī, nē crēde, puer! superīne profānum
dignantur stimulāre senem, cui vultus inānis
extīnctīque orbēs et poena simillima dīrō
Oedipodae? quid sī īnsidiīs et fraude dolōsā
rēx agit, extrēmā cui nostra in sorte timōrī
nōbilitās tuaque ante ducēs nōtissima virtūs?
illius haec forsan, rēmur quae verba deōrum;
ille monet! nē frēna animō permitte calentī,
dā spatium tenuemque moram, male cūncta ministrat
impetus; hoc, ōrō, mūnus concēde parentī.
sīc tua mātūrīs signentur tempora cānīs,
et sīs ipse parēns et ad hunc, animōse, timōrem
perveniās: nē perge meōs orbāre penātēs.
externī tē nempe patrēs aliēnaque tangunt
pignora? sī pudor est, prīmum miserēre tuōrum.
haec pietās, hic vērus honōs; ibi glōria tantum
ventōsumque decus titulīque in morte latentēs.
nec timidus tē flecto parēns: ī, proelia miscē,
ī Danaās aciēs mediōsque per obvius ēnsēs:
nōn teneō; liceat miserō tremibunda lavāre
vulnera et undantem lacrimīs siccāre cruōrem,
tēque iterum saevīs iterumque remittere bellīs.
hoc mālunt Thēbae.' sīc colla manūsque tenēbat
implicitus; sed nec lacrimae nec verba movēbant
dīs vōtum juvenem; quīn et mōnstrantibus illīs
fraude patrem tacitā subit āvertitque timōrem:
'falleris heu vērōsque metūs, pater optime, nescīs.
nōn mē ūllī monitūs, nec vātum exōrsa furentum
sollicitant vānīsque movent (sibi callidus ista
Tīresiās nātaeque canat) nōn sī ipse reclūsīs
comminus ex adytīs in mē īnsānīret Apollō.
sed gravis ūnanimī cāsus mē frātris ad urbem
sponte refert: gemit Īnachiā mihi saucius Haemōn
cuspide; vix illum mediō dē pulvere bellī
inter utrasque aciēs, jam jamque tenentibus Argīs,
sed moror. ī, refovē dubium turbaeque ferentī
dīc, parcant leviterque vehant; ego vulnera doctum
jungere suprēmīque fugam revocāre cruōris
Āetiōna petam.' sīc imperfecta locūtus
effugit; illī ātrā mersum cālīgine pectus
cōnfūdit sēnsūs; pietās incerta vagātur
discordantque metūs, impellunt crēdere Parcae.
turbidus intereā ruptīs venientia portīs
agmina belligerī Capaneus agit aequore campī,
cornua nunc equitum, cuneōs nunc ille pedestrēs,
et prōculcantēs moderantum fūnera currūs;
īdem altās turrēs saxīs et turbine crēbrō
laxat, agit turmās īdem atque in sanguine fūmat.
nunc spargit torquēns volucrī nova vulnera plumbō,
nunc jaculum excussō rotat in sublīme lacertō,
nūllaque tēctōrum subit ad fastīgia, quae nōn
dēferat hasta virum perfūsaque caede recurrat.
nec jam aut Oenīdēn aut Hippomedonta perēmptōs
aut vātem Pelopēa Phalānx aut Arcada crēdunt;
quīn socium coiisse animās et corpore in ūnō
stāre omnēs, ita cūncta replet. nōn ūllius aetās,
nōn cultūs, nōn fōrma movet; pugnantibus īdem
supplicibusque furit; nōn quisquam obsistere contrā,
nōn bellī temptāre vicēs: procul arma furentis
terribilēsque jubās et frontem cassidis horrent.
at pius ēlēctā mūrōrum in parte Menoeceus
jam sacer aspectū solitōque augustior ōre,
ceu subitō in terrās superō dēmissus ab axe,
cōnstitit, exēmptā manifēstus casside nōscī,
dēspexitque aciēs hominum et clāmōre profundō
convertit campum jussitque silentia bellō.
'armōrum superī, tūque ō quī fūnere tantō
indulgēs mihi, Phoebe, morī, date gaudia Thēbīs
quae pepigī et tōtō quae sanguine prōdigus ēmī.
ferte retrō bellum captaeque impingite Lernae
rēliquiās turpēs, cōnfīxaque terga foventēs
Īnachus indecorēs pater āversētur alumnōs.
at Tyriīs templa, arva, domōs, cōnūbia, nātōs
reddite morte meā: sī vōs placita hostia jūvī,
sī nōn attonitīs vātis cōnsulta recēpī
auribus et Thēbīs nōndum crēdentibus hausī,
haec Amphīoniīs prō mē persolvite terrīs
ac mihi dēceptum, precor, exōrāte parentem.'
sīc ait, īnsignemque animam mucrōne coruscō
dēdignantem artūs prīdem maestamque tenērī
arripit atque ūnō quaesītam vulnere rumpit.
sanguine tunc spargit turrēs et moenia lūstrat,
sēque super mediās aciēs, nōndum ēnse remissō,
jēcit et in saevōs cadere est cōnātus Achīvōs.
ast illum amplexae Pietās Virtūsque ferēbant
lēniter ad terrās corpus; nam spīritus ōlim
ante Jovem et summīs apicem sibi poscit in astrīs.
jamque intrā mūrōs nūllō sūdōre receptum
gaudentēs hērōa ferunt: abscesserat ultrō
Tantalidum venerāta cohors; subit agmine longō
colla inter juvenum, laetīsque favōribus omnī
concinitur vulgō Cadmum atque Amphīona suprā
conditor; hī sertīs, hī vēris honōre solūtō
accumulant artūs patriāque in sēde repōnunt
corpus adōrātum. repetunt mox bella perāctīs
laudibus; hīc victā genitor lacrimābilis īrā
congemit, et tandem mātrī data flēre potestās:
'lūstrālemne ferīs ego tē, puer inclute, Thēbīs
dēvōtumque caput vīlis ceu māter alēbam?
quod mōlīta nefās? cui tantum invīsa deōrum?
nōn ego mōnstriferō coitū revolūta notāvī
pignora, nec nātō peperī fūnesta nepōtēs.
quid rēfert? habet ecce suōs Iocasta ducēsque
rēgnantēsque videt: nōs saeva piācula bellō
dēmus, ut alternī (placet hoc tibi, fulminis auctor?)
Oedipodīoniī mūtent diadēmata frātrēs?
quid superōs hominēsve queror? tū, saeve Menoeceu,
tū miseram ante omnēs properāstī extinguere mātrem.
unde hic mortis amor? quae sacra īnsānia mentī?
quōsve ego conceptūs aut quae male pignora fūdī
tam dīversa mihī? nīmīrum Mārtius anguis,
quaeque novīs proavum tellūs efflōruit armīs
hinc animī trīstēs nimiusque in pectore Māvors,
et dē mātre nihil. sponte ēn ultrōque perēmptus
inrumpis maestās Fātīs nōlentibus umbrās.
ast egomet Danaōs Capanēaque tēla verēbar:
haec erat, haec metuenda manus ferrumque quod āmēns
ipsa dedī. viden ut jugulō cōnsūmpserit ēnsem?
altius haud quisquam Danaum mucrōne subīsset.'
dīceret īnfēlīx etiamnum et cūncta replēret
questibus: abdūcunt comitēs famulaeque perōsam
sōlantēs thalamōque tenent, sedet ēruta multō
ungue genās; nōn illa diem, nōn verba precantum
respicit aut vīsūs flectit tellūre relictōs,
jam vōcis, jam mentis inops. sīc aspera tigris
fētibus abreptīs Scythicō dēserta sub antrō
accubat et tepidī lambit vestīgia saxī;
nusquam īrae, sēdit rabidī feritāsque famēsque
ōris, eunt praeter sēcūra armenta gregēsque:
aspicit illa jacēns; ubi enim quibus ūbera pāscat
aut quōs ingentī premat expectāta rapīnā?
hāctenus arma, tubae, ferrumque et vulnera: sed nunc
comminus astrigerōs Capaneus tollendus in axēs.
nōn mihi jam solitō vātum dē mōre canendum;
major ab Āoniīs poscenda āmentia lūcīs:
mēcum omnēs audēte deae! sīve ille profundā
missus nocte furor, Capanēaque signa secūtae
arma Jovem contrā Stygiae rapuēre sorōrēs,
seu virtūs ēgressa modum, seu glōria praeceps,
seu magnae data fāma necī, seu laeta malōrum
prīncipia et blandae superum mortālibus īrae.
jam sordent terrēna virō taedetque profundae
caedis, et exhaustīs ōlim Grāiumque suīsque
missilibus lassā respexit in aethera dextrā.
ardua mox torvō mētītur culmina vīsū,
innumerōsque gradūs geminā latus arbore clausōs
āerium sibi portat iter, longēque timendus
multifidam quercum flagrantī lūmine vibrat;
arma rubent ūnā clipeōque incenditur ignis.
'hāc' ait 'in Thēbās, hāc mē jubet ardua virtūs
īre, Menoecēō quā lūbrica sanguine turris.
experiar quid sacra juvent, an falsus Apollō.'
dīcit, et alternō captīva in moenia gressū
surgit ovāns: quālēs mediīs in nūbibus aethēr
vīdit Alōīdās, cum crēsceret impia tellūs
dēspectūra deōs nec adhūc inmāne venīret
Pēlion et trepidum jam tangeret Ossa Tonantem.
tunc vērō attonitī fātōrum in cardine summō,
ceu suprēma luēs urbī facibusque cruentīs
aequātūra solō turrēs Bellōna subīret,
omnibus ē tēctīs certātim ingentia saxa
rōboraque et validās fundae Baleāris habēnās,
nam jaculīs caelōque vagīs spēs unde sagittīs?
vērum avidī et tormenta rotant et mōlibus urguent.
ille nec ingestīs nec terga sequentibus umquam
dētrahitur tēlīs, vacuōque sub āere pendēns
plāna velut terrā certus vestīgia fīgat,
tendit et ingentī subit occurrente ruīnā:
amnis ut incumbēns longaevī rōbora pontis
adsiduīs oppugnat aquīs; jam saxa fatīscunt
ēmōtaeque trabēs: tantō violentior ille
(sentit enim) majōre salō quassatque trahitque
mōlem aegram, nexūs dōnec celer alveus omnēs
abscidit et cursū victor respīrat apertō.
utque petīta diū celsus fastīgia suprā
ēminuit trepidamque adsurgēns dēsuper urbem
vīdit et ingentī Thēbās exterruit umbrā,
increpat attonitōs: 'humilēsne Amphīonis arcēs,
prō pudor, hī facilēs, carmenque imbelle secūtī,
hī, mentīta diū Thēbārum fābula, mūrī?
et quid tam ēgregium prōsternere moenia mollī
strūcta lyrā?' simul īnsultāns gressūque manūque
mōlibus obstantēs cuneōs tabulātaque saevus
restruit: absiliunt pontēs, tēctīque trementis
saxea frēna labant, dissaeptōque aggere rūrsus
ūtitur et truncās rūpēs in templa domōsque
praecipitat frangitque suīs jam moenibus urbem.
jamque Jovem circā studiīs dīversa fremēbant
Argolicī Tyriīque deī; pater, aequus utrīsque,
aspicit ingentēs ardentum comminus īrās
sēque obstāre videt. gemit īnservante novercā
Līber et oblīquō respectāns lūmine patrem:
'nunc ubi saeva manus, meaque heu cūnābula flammae?
fulmen, iō ubi fulmen?' ait. gemit auctor Apollō
quās dedit ipse domōs; Lernam Thēbāsque rependit
maestus et intentō dubitat Tīrynthius arcū;
māternōs plangit volucer Danaēius Argōs;
flet Venus Harmoniae populōs metuēnsque marītī
stat procul et tacitā Grādīvum respicit īrā.
increpat Āoniōs audāx Trītōnia dīvōs,
Jūnōnem tacitam furibunda silentia torquent.
nōn tamen haec turbant pācem Jovis, ecce quiērant
jūrgia cum mediīs Capaneus audītus in astrīs,
'nūllane prō trepidīs,' clāmābat, 'nūmina Thēbīs
stātis? ubi īnfandae sēgnēs tellūris alumnī,
Bacchus et Alcīdēs? piget īnstīgāre minōrēs:
tū potius veniās (quis enim concurrere nōbīs
dignior?); ēn cinerēs Semelaeaque busta tenentur!
nunc age, nunc tōtīs in mē cōnītere flammīs,
Juppiter! an pavidās tonitrū turbāre puellās
fortior et socerī turrēs exscindere Cadmī?'
ingemuit dictīs superum dolor; ipse furentem
rīsit et incussā sānctārum mōle comārum,
'quaenam spēs hominum tumidae post proelia Phlegrae?
tūne etiam feriendus?' ait. premit undique lentum
turba deum frendēns et tēla ultrīcia poscit,
nec jam audet fātīs turbāta obsistere conjūnx.
ipsa datō nōndum caelestis rēgia signō
sponte tonat, coeunt ipsae sine flāmine nūbēs
accurruntque imbrēs: Stygiās rūpisse catēnās
Īapetum aut victam supera ad convexa levārī
Īnarimēn Aetnamve putēs. pudet ista timēre
caelicolās; sed cum in mediā vertīgine mundī
stāre virum īnsānāsque vident dēposcere pugnās,
mīrantur tacitī et dubiō prō fulmine pallent.
coeperat Ōgygiae suprā fastīgia turris
arcānum mūgīre polus caelumque tenebrīs
auferrī: tenet ille tamen, quās nōn videt, arcēs,
fulguraque attrītīs quotiēns micuēre procellīs,
'hīs' ait 'in Thēbās, hīs jam decet ignibus ūtī,
hinc renovāre facēs lassamque accendere quercum.'
tālia dīcentem tōtō Jove fulmen adāctum
corripuit: prīmae fūgēre in nūbila cristae,
et clipeī niger umbo cadit, jamque omnia lūcent
membra virī. cēdunt aciēs, et terror utrimque,
quō ruat, ārdentī feriat quās corpore turmās.
[intrā sē strīdēre facem galeamque comāsque
quaerit, et ūrentem thōrāca repellere dextrā
cōnātus ferrī cinerem sub pectore tractat.]
stat tamen, extrēmumque in sīdera versus anhēlat,
pectoraque invīsīs obicit fūmantia mūrīs;
nec caderet, sed membra virum terrēna relinquunt,
exuiturque animus; paulum sī tardius artūs
cessissent, potuit fulmen spērāre secundum.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation