[Lūcīlī, quam sīs mendōsus, teste Catōne,
dēfēnsōre tuō, pervincam, quī male factōs
ēmendāre parat versūs, hōc lēnius ille,
quō melior vir et est longē subtīlior illō,
quī multum puer et lōrīs et fūnibus ūdīs
exōrātus, ut esset, opem quī ferre poētīs
antīquīs posset contrā fastīdia nostra,
grammaticōrum equitum doctissimus. ut redeam illūc:]
Nempe inconpositō dīxī pede currere versūs
Lūcīlī. quis tam Lūcīlī fautor ineptē est,
ut nōn hoc fateātur? at īdem, quod sale multō
urbem dēfricuit, chartā laudātur eādem.
nec tamen hoc tribuēns dederim quoque cētera; nam sīc
et Laberī mīmōs ut pulchra poēmata mīrer.
ergō nōn satis est rīsū dīdūcere rictum
audītōris; et est quaedam tamen hīc quoque virtūs.
est brevitāte opus, ut currat sententia neu sē
inpediat verbīs lassās onerantibus aurīs,
et sermōne opus est modo trīstī, saepe jocōsō,
dēfendente vicem modo rhētoris atque poētae,
interdum urbānī, parcentis vīribus atque
extenuantis eās cōnsultō. rīdiculum ācrī
fortius et melius magnās plērumque secat rēs.
illī, scrīpta quibus cōmoedia prīsca virīs est,
hōc stābant, hōc sunt imitandī; quōs neque pulcher
Hermogenēs umquam lēgit neque sīmius iste
nīl praeter Calvum et doctus cantāre Catullum.
‘at magnum fēcit, quod verbīs graeca latīnīs
miscuit.' ō sērī studiōrum, quīne putētis
difficile et mīrum, Rhodiō quod Pītholeontī
contigit? ‘at sermō linguā concinnus utrāque
suāvior, ut Chīō nota sī conmixta Falernī est.'
cum versūs faciās, tē ipsum percontor, an et cum
dūra tibī peragenda reī sit causa Petillī?
scīlicet oblītus patriaeque patrisque Latīnī,
cum Pedius causās exsūdet Poplicola atque
Corvīnus, patriīs intermiscēre petīta
verba forīs mālīs, Canusīnī mōre bilinguis.
atque ego cum graecōs facerem, nātus mare citrā,
versiculōs, vetuit mē tālī vōce Quirīnus
post mediam noctem vīsus, cum somnia vēra:
‘in silvam nōn ligna ferās īnsānius ac sī
magnās Graecōrum mālīs inplēre catervās.'
turgidus Alpīnus jugulat dum Memnona dumque
diffingit Rhēnī luteum caput, haec ego lūdō,
quae neque in aede sonent certantia jūdice Tarpā
nec redeant iterum atque iterum spectanda theātrīs.
argūtā meretrīce potes Dāvōque Chremēta
ēlūdente senem cōmīs garrīre libellōs
ūnus vīvōrum, Fundānī; Pollio rēgum
facta canit pede ter percussō; forte epos ācer
ut nēmō Varius dūcit, molle atque facētum
Vergiliō adnuerunt gaudentēs rūre Camēnae:
hoc erat, expertō frūstrā Varrōne Atacīnō
atque quibusdam aliīs, melius quod scrībere possem,
inventōre minor; neque ego illī dētrahere ausim
haerentem capitī cum multā laude corōnam.
at dīxī fluere hunc lutulentum, saepe ferentem
plūra quidem tollenda relinquendīs. age quaesō,
tū nihil in magnō doctus reprehendis Homērō?
nīl cōmis tragicī mūtat Lūcīlius Accī?
nōn rīdet versūs Ennī gravitāte minōrēs,
cum dē sē loquitur nōn ut majōre reprēnsīs?
quid vetat et nōsmet Lūcīlī scrīpta legentīs
quaerere, num illīus, num rērum dūra negārit
versiculōs nātūra magis factōs et euntīs
mollius ac sīquis pedibus quid claudere sēnīs,
hōc tantum contentus, amet scrīpsisse ducentōs
ante cibum versūs, totidem cēnātus, Etrūscī
quāle fuit Cassī rapidō ferventius amnī
ingenium, capsīs quem fāma est esse librīsque
ambustum propriīs. fuerit Lūcīlius, inquam,
cōmis et urbānus, fuerit līmātior īdem
quam rudis et Graecīs intāctī carminis auctor
quamque poētārum seniōrum turba; sed ille,
sī foret hoc nostrum fātō dēlāpsus in aevum,
dētereret sibi multa, recīderet omne quod ultrā
perfectum traherētur, et in versū faciendō
saepe caput scaberet vīvōs et rōderet unguīs.
saepe stilum vertās, iterum quae digna legī sint
scrīptūrus, neque tē ut mīrētur turba labōrēs,
contentus paucīs lēctōribus. an tua dēmēns
vīlibus in lūdīs dictārī carmina mālīs?
nōn ego; nam satis est equitem mihi plaudere, ut audāx,
contemptīs aliīs, explōsa Arbuscula dīxit.
mēn moveat cīmex Pantīlius aut cruciet quod
vellicet absentem Dēmētrius aut quod ineptus
Fannius Hermogenis laedat convīva Tigellī?
Plōtius et Varius, Maecēnās Vergiliusque,
Valgius et probet haec Octāvius optimus atque
Fuscus et haec utinam Viscōrum laudet uterque
ambitiōne relēgātā. tē dīcere possum,
Pollio, tē, Messalla, tuō cum frātre, simulque
vōs, Bibule et Servī, simul hīs tē, candide Furnī,
conplūrīs aliōs, doctōs ego quōs et amīcōs
prūdēns praetereō, quibus haec, sint quāliacumque,
adrīdēre velim, dolitūrus, sī placeant spē
dēterius nostrā. Dēmētrī, tēque, Tigellī,
discipulārum inter jubeō plōrāre cathedrās.
ī, puer, atque meō citus haec subscrībe libellō.