Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Vergil · Aeneid

Book 5

Text kindly provided by Hypotactic

Intereā medium Aenēās jam classe tenēbat
certus iter flūctūsque ātrōs Aquilōne secābat
moenia respiciēns, quae jam īnfēlīcis Elissae
conlūcent flammīs. quae tantum accenderit ignem
causa latet; dūrī magnō sed amōre dolōrēs
pollūtō, nōtumque furēns quid fēmina possit,
trīste per augurium Teucrōrum pectora dūcunt.
ut pelagus tenuēre ratēs nec jam amplius ūlla
occurrit tellūs, maria undique et undique caelum,
ollī caeruleus suprā caput astitit imber
noctem hiememque ferēns et inhorruit unda tenebrīs.
ipse gubernātor puppī Palinūrus ab altā:
‘heu quianam tantī cīnxērunt aethera nimbī?
quidve, pater Neptūne, parās?’ sīc deinde locūtus
colligere arma jubet validīsque incumbere rēmīs,
oblīquatque sinūs in ventum ac tālia fātur:
‘magnanime Aenēā, nōn, sī mihi Juppiter auctor
spondeat, hōc spērem Ītaliam contingere caelō.
mūtātī trānsversa fremunt et vespere ab ātrō
cōnsurgunt ventī, atque in nūbem cōgitur āēr.
nec nōs obnītī contrā nec tendere tantum
sufficimus. superat quoniam Fortūna, sequāmur,
quōque vocat vertāmus iter. nec lītora longē
fīda reor frāterna Erycis portūsque Sicānōs,
sī modo rīte memor servāta remētior astra.’
tum pius Aenēās: ‘equidem sīc poscere ventōs
jamdūdum et frūstrā cernō tē tendere contrā.
flecte viam vēlīs. an sit mihi grātior ūlla,
quōve magis fessās optem dīmittere nāvīs,
quam quae Dardanium tellūs mihi servat Acestēn
et patris Anchīsae gremiō complectitur ossa?’
haec ubi dicta, petunt portūs et vēla secundī
intendunt Zephyrī; fertur cita gurgite classis,
et tandem laetī nōtae advertuntur harēnae.
At procul ex celsō mīrātus vertice montis
adventum sociāsque ratēs occurrit Acestēs,
horridus in jaculīs et pelle Libystidis ursae,
Trōjā Crīnīsō conceptum flūmine māter
quem genuit. veterum nōn immemor ille parentum
grātātur reducēs et gāzā laetus agrestī
excipit, ac fessōs opibus sōlātur amīcīs.
Postera cum prīmō stēllās Oriente fugārat
clāra diēs, sociōs in coetum lītore ab omnī
advocat Aenēās tumulīque ex aggere fātur:
‘Dardanidae magnī, genus altō ā sanguine dīvum,
annuus exāctīs complētur mēnsibus orbis,
ex quō rēliquiās dīvīnīque ossa parentis
condidimus terrā maestāsque sacrāvimus ārās;
jamque diēs, nisi fallor, adest, quem semper acerbum,
semper honōrātum (sīc dī voluistis) habēbō.
hunc ego Gaetūlīs agerem sī Syrtibus exul,
Argolicōve marī dēprēnsus et urbe Mycēnae,
annua vōta tamen sollemnīsque ōrdine pompās
exsequerer strueremque suīs altāria dōnīs.
nunc ultrō ad cinerēs ipsīus et ossa parentis
haud equidem sine mente, reor, sine nūmine dīvum
adsumus et portūs dēlātī intrāmus amīcōs.
ergō agite et laetum cūnctī celebrēmus honōrem:
poscāmus ventōs, atque haec mē sacra quotannīs
urbe velit positā templīs sibi ferre dicātīs.
bīna boum vōbīs Trōjā generātus Acestēs
dat numerō capita in nāvīs; adhibēte penātīs
et patriōs epulīs et quōs colit hospes Acestēs.
praetereā, sī nōna diem mortālibus almum
Aurōra extulerit radiīsque retēxerit orbem,
prīma citae Teucrīs pōnam certāmina classis;
quīque pedum cursū valet, et quī vīribus audāx
aut jaculō incēdit melior levibusque sagittīs,
seu crūdō fīdit pugnam committere caestū,
cūnctī adsint meritaeque exspectent praemia palmae.
ōre favēte omnēs et cingite tempora rāmīs.’
Sīc fātus vēlat māternā tempora myrtō.
hoc Helymus facit, hoc aevī mātūrus Acestēs,
hoc puer Ascanius, sequitur quōs cētera pūbēs.
ille ē conciliō multīs cum mīlibus ībat
ad tumulum magnā medius comitante catervā.
hīc duo rīte merō lībāns carchēsia Bacchō
fundit humī, duo lacte novō, duo sanguine sacrō,
purpureōsque jacit flōrēs ac tālia fātur:
‘salvē, sāncte parēns, iterum; salvēte, receptī
nēquīquam cinerēs animaeque umbraeque paternae.
nōn licuit fīnīs Italōs fātāliaque arva
nec tēcum Ausonium, quīcumque est, quaerere Thybrim.’
dīxerat haec, adytīs cum lūbricus anguis ab īmīs
septem ingēns gȳrōs, septēna volūmina trāxit
amplexus placidē tumulum lāpsusque per ārās,
caeruleae cui terga notae maculōsus et aurō
squāmam incendēbat fulgor, ceu nūbibus arcus
mīlle jacit variōs adversō sōle colōrēs.
obstipuit vīsū Aenēās. ille agmine longō
tandem inter paterās et lēvia pōcula serpēns
lībāvitque dapēs rūrsusque innoxius īmō
successit tumulō et dēpāsta altāria līquit.
hōc magis inceptōs genitōrī īnstaurat honōrēs,
incertus geniumne locī famulumne parentis
esse putet; caedit bīnās dē mōre bidentīs
totque suēs, totidem nigrantīs terga juvencōs,
vīnaque fundēbat paterīs animamque vocābat
Anchīsae magnī mānīsque Acheronte remissōs.
nec nōn et sociī, quae cuique est cōpia, laetī
dōna ferunt, onerant ārās mactantque juvencōs;
ōrdine aēna locant aliī fūsīque per herbam
subiciunt veribus prūnās et vīscera torrent.
Exspectāta diēs aderat nōnamque serēnā
Aurōram Phaethontis equī jam lūce vehēbant,
fāmaque fīnitimōs et clārī nōmen Acestae
excierat; laetō complērant lītora coetū
vīsūrī Aeneadās, pars et certāre parātī.
mūnera prīncipiō ante oculōs circōque locantur
in mediō, sacrī tripodēs viridēsque corōnae
et palmae pretium victōribus, armaque et ostrō
perfūsae vestēs, argentī aurīque talenta;
et tuba commissōs mediō canit aggere lūdōs.
Prīma parēs ineunt gravibus certāmina rēmīs
quattuor ex omnī dēlēctae classe carīnae.
vēlōcem Mnēstheus agit ācrī rēmige Pristim,
mox Italus Mnēstheus, genus ā quō nōmine Memmī,
ingentemque Gyās ingentī mōle Chimaeram,
urbis opus, triplicī pūbēs quam Dardana versū
impellunt, ternō cōnsurgunt ōrdine rēmī;
Sergestusque, domus tenet ā quō Sergia nōmen,
Centaurō invehitur magnā, Scyllāque Cloanthus
caeruleā, genus unde tibī, Rōmāne Cluentī.
Est procul in pelagō saxum spūmantia contrā
lītora, quod tumidīs summersum tunditur ōlim
flūctibus, hībernī condunt ubi sīdera Cōrī;
tranquillō silet immōtāque attollitur undā
campus et aprīcīs statiō grātissima mergīs.
hīc viridem Aenēās frondentī ex īlice mētam
cōnstituit signum nautīs pater, unde revertī
scīrent et longōs ubi circumflectere cursūs.
tum loca sorte legunt ipsīque in puppibus aurō
ductōrēs longē effulgent ostrōque decōrī;
cētera pōpuleā vēlātur fronde juventūs
nūdātōsque umerōs oleō perfūsa nitēscit.
cōnsīdunt trānstrīs, intentaque bracchia rēmīs;
intentī exspectant signum, exsultantiaque haurit
corda pavor pulsāns laudumque arrēcta cupīdō.
inde ubi clāra dedit sonitum tuba, fīnibus omnēs,
haud mora, prōsiluēre suīs; ferit aethera clāmor
nauticus, adductīs spūmant freta versa lacertīs.
īnfindunt pariter sulcōs, tōtumque dehīscit
convulsum rēmīs rōstrīsque tridentibus aequor.
nōn tam praecipitēs bijugō certāmine campum
corripuēre ruuntque effūsī carcere currūs,
nec sīc immissīs aurīgae undantia lōra
concussēre jugīs prōnīque in verbera pendent.
tum plausū fremitūque virum studiīsque faventum
cōnsonat omne nemus, vōcemque inclūsa volūtant
lītora, pulsātī collēs clāmōre resultant.
Effugit ante aliōs prīmīsque ēlābitur undīs
turbam inter fremitumque Gyās; quem deinde Cloanthus
cōnsequitur, melior rēmīs, sed pondere pīnus
tarda tenet. post hōs aequō discrīmine Pristis
Centaurusque locum tendunt superāre priōrem;
et nunc Pristis habet, nunc victam praeterit ingēns
Centaurus, nunc ūnā ambae jūnctīsque feruntur
frontibus et longā sulcant vada salsa carīnā.
jamque propinquābant scopulō mētamque tenēbant,
cum prīnceps mediōque Gyās in gurgite victor
rēctōrem nāvis compellat vōce Menoetēn:
‘quō tantum mihi dexter abīs? hūc dērige cursum;
lītus amā et laevā stringat sine palmula cautēs;
altum aliī teneant.’ dīxit; sed caeca Menoetēs
saxa timēns prōram pelagī dētorquet ad undās.
‘quō dīversus abīs?’ iterum ‘pete saxa, Menoetē!’
cum clāmōre Gyās revocābat, et ecce Cloanthum
respicit īnstantem tergō et propiōra tenentem.
ille inter nāvemque Gyae scopulōsque sonantīs
rādit iter laevum interior subitōque priōrem
praeterit et mētīs tenet aequora tūta relictīs.
tum vērō exārsit juvenī dolor ossibus ingēns
nec lacrimīs caruēre genae, sēgnemque Menoetēn
oblītus decorisque suī sociumque salūtis
in mare praecipitem puppī dēturbat ab altā;
ipse gubernāclō rēctor subit, ipse magister
hortāturque virōs clāvumque ad lītora torquet.
at gravis ut fundō vix tandem redditus īmō est
jam senior madidāque fluēns in veste Menoetēs
summa petit scopulī siccāque in rūpe resēdit.
illum et lābentem Teucrī et rīsēre natantem
et salsōs rīdent revomentem pectore flūctūs.
Hīc laeta extrēmīs spēs est accēnsa duōbus,
Sergestō Mnēstheique, Gyān superāre morantem.
Sergestus capit ante locum scopulōque propinquat,
nec tōtā tamen ille prior praeeunte carīnā;
parte prior, partim rōstrō premit aemula Pristis.
at mediā sociōs incēdēns nāve per ipsōs
hortātur Mnēstheus: ‘nunc, nunc īnsurgite rēmīs,
Hectoreī sociī, Trōjae quōs sorte suprēmā
dēlēgī comitēs; nunc illās prōmite vīrīs,
nunc animōs, quibus in Gaetūlīs Syrtibus ūsī
Īoniōque marī Maleaeque sequācibus undīs.
nōn jam prīma petō Mnēstheus neque vincere certō
(quamquam ō! sed superent quibus hoc, Neptūne, dedistī);
extrēmōs pudeat rediisse: hoc vincite, cīvēs,
et prohibēte nefās.’ ollī certāmine summō
prōcumbunt: vastīs tremit ictibus aerea puppis
subtrahiturque solum, tum crēber anhēlitus artūs
āridaque ōra quatit, sūdor fluit undique rīvīs.
attulit ipse virīs optātum cāsus honōrem:
namque furēns animī dum prōram ad saxa suburget
interior spatiōque subit Sergestus inīquō,
īnfēlīx saxīs in prōcurrentibus haesit.
concussae cautēs et acūtō in mūrice rēmī
obnīxī crepuēre inlīsaque prōra pependit.
cōnsurgunt nautae et magnō clāmōre morantur
ferrātāsque trudēs et acūtā cuspide contōs
expediunt frāctōsque legunt in gurgite rēmōs.
at laetus Mnēstheus successūque ācrior ipsō
agmine rēmōrum celerī ventīsque vocātīs
prōna petit maria et pelagō dēcurrit apertō.
quālis spēluncā subitō commōta columba,
cui domus et dulcēs latebrōsō in pūmice nīdī,
fertur in arva volāns plausumque exterrita pennīs
dat tēctō ingentem, mox āere lāpsa quiētō
rādit iter liquidum celerīs neque commovet ālās:
sīc Mnēstheus, sīc ipsa fugā secat ultima Pristis
aequora, sīc illam fert impetus ipse volantem.
et prīmum in scopulō luctantem dēserit altō
Sergestum brevibusque vadīs frūstrāque vocantem
auxilia et frāctīs discentem currere rēmīs.
inde Gyān ipsamque ingentī mōle Chimaeram
cōnsequitur; cēdit, quoniam spoliāta magistrō est.
sōlus jamque ipsō superest in fīne Cloanthus,
quem petit et summīs adnīxus vīribus urget.
Tum vērō ingeminat clāmor cūnctīque sequentem
īnstīgant studiīs, resonatque fragōribus aethēr.
hī proprium decus et partum indignantur honōrem
nī teneant, vītamque volunt prō laude pacīscī;
hōs successus alit: possunt, quia posse videntur.
et fors aequātīs cēpissent praemia rōstrīs,
nī palmās pontō tendēns utrasque Cloanthus
fūdissetque precēs dīvōsque in vōta vocāsset:
‘dī, quibus imperium est pelagī, quōrum aequora currō,
vōbīs laetus ego hōc candentem in lītore taurum
cōnstituam ante ārās vōtī reus, extaque salsōs
prōiciam in flūctūs et vīna liquentia fundam.’
dīxit, eumque īmīs sub flūctibus audiit omnis
Nēreidum Phorcīque chorus Panopēaque virgō,
et pater ipse manū magnā Portūnus euntem
impulit: illa Notō citius volucrīque sagittā
ad terram fugit et portū sē condidit altō.
tum satus Anchīsā cūnctīs ex mōre vocātīs
victōrem magnā praecōnis vōce Cloanthum
dēclārat viridīque advēlat tempora laurō,
mūneraque in nāvīs ternōs optāre juvencōs
vīnaque et argentī magnum dat ferre talentum.
ipsīs praecipuōs ductōribus addit honōrēs:
victōrī chlamydem aurātam, quam plūrima circum
purpura maeandrō duplicī Meliboea cucurrit,
intextusque puer frondōsā rēgius Īdā
vēlōcīs jaculō cervōs cursūque fatīgat
ācer, anhēlantī similis, quem praepes ab Īdā
sublīmem pedibus rapuit Jovis armiger uncīs;
longaevī palmās nēquīquam ad sīdera tendunt
cūstōdēs, saevitque canum lātrātus in aurās.
at quī deinde locum tenuit virtūte secundum,
lēvibus huic hāmīs cōnsertam aurōque trilīcem
lōrīcam, quam Dēmoleō dētrāxerat ipse
victor apud rapidum Simoenta sub Īliō altō,
dōnat habēre, virō decus et tūtāmen in armīs.
vix illam famulī Phēgeus Sagarisque ferēbant
multiplicem cōnīxī umerīs; indūtus at ōlim
Dēmoleos cursū pālantīs Trōas agēbat.
tertia dōna facit geminōs ex aere lebētas
cymbiaque argentō perfecta atque aspera signīs.
jamque adeō dōnātī omnēs opibusque superbī
pūniceīs ībant ēvīnctī tempora taenīs,
cum saevō ē scopulō multā vix arte revulsus
āmissīs rēmīs atque ōrdine dēbilis ūnō
inrīsam sine honōre ratem Sergestus agēbat.
quālis saepe viae dēprēnsus in aggere serpēns,
aerea quem oblīquum rota trānsiit aut gravis ictū
sēminecem līquit saxō lacerumque viātor;
nēquīquam longōs fugiēns dat corpore tortūs
parte ferōx ārdēnsque oculīs et sībila colla
arduus attollēns; pars vulnere clauda retentat
nexantem nōdīs sēque in sua membra plicantem:
tālī rēmigiō nāvis sē tarda movēbat;
vēla facit tamen et vēlīs subit ōstia plēnīs.
Sergestum Aenēās prōmissō mūnere dōnat
servātam ob nāvem laetus sociōsque reductōs.
ollī serva datur operum haud ignāra Minervae,
Cressa genus, Pholoē, geminīque sub ūbere nātī.
Hōc pius Aenēās missō certāmine tendit
grāmineum in campum, quem collibus undique curvīs
cingēbant silvae, mediāque in valle theātrī
circus erat; quō sē multīs cum mīlibus hērōs
cōnsessū medium tulit exstrūctōque resēdit.
hīc, quī forte velint rapidō contendere cursū,
invītat pretiīs animōs, et praemia pōnit.
undique conveniunt Teucrī mixtīque Sicānī,
Nīsus et Euryalus prīmī,
Euryalus fōrmā īnsignis viridīque juventā,
Nīsus amōre piō puerī; quōs deinde secūtus
rēgius ēgregiā Priamī dē stirpe Diōrēs;
hunc Salius simul et Patrōn, quōrum alter Acarnān,
alter ab Arcadiō Tegeaeae sanguine gentis;
tum duo Trīnacriī juvenēs, Helymus Panopēsque
adsuētī silvīs, comitēs seniōris Acestae;
multī praetereā, quōs fāma obscūra recondit.
Aenēās quibus in mediīs sīc deinde locūtus:
‘accipite haec animīs laetāsque advertite mentēs.
nēmō ex hōc numerō mihi nōn dōnātus abībit.
Cnōsia bīna dabō lēvātō lūcida ferrō
spīcula caelātamque argentō ferre bipennem;
omnibus hic erit ūnus honōs. trēs praemia prīmī
accipient flāvāque caput nectentur olīvā.
prīmus equum phalerīs īnsignem victor habētō;
alter Amāzoniam pharetram plēnamque sagittīs
Thrēiciīs, lātō quam circum amplectitur aurō
balteus et teretī subnectit fībula gemmā;
tertius Argolicā hāc galeā contentus abītō.’
Haec ubi dicta, locum capiunt signōque repente
corripiunt spatia audītō līmenque relinquunt,
effūsī nimbō similēs. simul ultima signant,
prīmus abit longēque ante omnia corpora Nīsus
ēmicat et ventīs et fulminis ōcior ālīs;
proximus huic, longō sed proximus intervāllō,
īnsequitur Salius; spatiō post deinde relictō
tertius Euryalus;
Euryalumque Helymus sequitur; quō deinde sub ipsō
ecce volat calcemque terit jam calce Diōrēs
incumbēns umerō, spatia et sī plūra supersint
trānseat ēlāpsus prior ambiguumque relinquat.
jamque ferē spatiō extrēmō fessīque sub ipsam
fīnem adventābant, lēvī cum sanguine Nīsus
lābitur īnfēlīx, caesīs ut forte juvencīs
fūsus humum viridīsque super madefēcerat herbās.
hīc juvenis jam victor ovāns vestīgia pressō
haud tenuit titubāta solō, sed prōnus in ipsō
concidit immundōque fimō sacrōque cruōre.
nōn tamen Euryalī, nōn ille oblītus amōrum:
nam sēsē opposuit Saliō per lūbrica surgēns;
ille autem spissā jacuit revolūtus harēnā,
ēmicat Euryalus et mūnere victor amīcī
prīma tenet, plausūque volat fremitūque secundō.
post Helymus subit et nunc tertia palma Diōrēs.
hīc tōtum caveae cōnsessum ingentis et ōra
prīma patrum magnīs Salius clāmōribus implet,
ēreptumque dolō reddī sibi poscit honōrem.
tūtātur favor Euryalum lacrimaeque decōrae,
grātior et pulchrō veniēns in corpore virtūs.
adjuvat et magnā prōclāmat vōce Diōrēs,
quī subiit palmae frūstrāque ad praemia vēnit
ultima, sī prīmī Saliō reddentur honōrēs.
tum pater Aenēās ‘vestra’ inquit ‘mūnera vōbīs
certa manent, puerī et palmam movet ōrdine nēmō;
mē liceat cāsūs miserārī īnsontis amīcī.’
sīc fātus tergum Gaetūlī immāne leōnis
dat Saliō villīs onerōsum atque unguibus aureīs.
hīc Nīsus ‘sī tanta’ inquit ‘sunt praemia victīs,
et tē lāpsōrum miseret, quae mūnera Nīsō
digna dabis, prīmam meruī quī laude corōnam
nī mē, quae Salium, fortūna inimīca tulisset?’
et simul hīs dictīs faciem ostentābat et ūdō
turpia membra fimō. rīsit pater optimus ollī
et clipeum efferrī jussit, Didymāonis artīs,
Neptūnī sacrō Danaīs dē poste refīxum.
hōc juvenem ēgregium praestantī mūnere dōnat.
Post, ubi cōnfectī cursūs et dōna perēgit,
‘nunc, sī cui virtūs animusque in pectore praesēns,
adsit et ēvīnctīs attollat bracchia palmīs’:
sīc ait, et geminum pugnae prōpōnit honōrem,
victōrī vēlātum aurō vittīsque juvencum,
ēnsem atque īnsignem galeam sōlācia victō.
nec mora; continuō vastīs cum vīribus effert
ōra Darēs magnōque virum sē murmure tollit,
sōlus quī Paridem solitus contendere contrā,
īdemque ad tumulum quō maximus occubat Hector
victōrem Būtēn immānī corpore, quī sē
Bēbryciā veniēns Amycī dē gente ferēbat,
perculit et fulvā moribundum extendit harēnā.
tālis prīma Darēs caput altum in proelia tollit,
ostenditque umerōs lātōs alternaque jactat
bracchia prōtendēns et verberat ictibus aurās.
quaeritur huic alius; nec quisquam ex agmine tantō
audet adīre virum manibusque indūcere caestūs.
ergō alacris cūnctōsque putāns excēdere palmā
Aenēae stetit ante pedēs, nec plūra morātus
tum laevā taurum cornū tenet atque ita fātur:
‘nāte deā, sī nēmō audet sē crēdere pugnae,
quae fīnis standī? quō mē decet usque tenērī?
dūcere dōna jubē.’ cūnctī simul ōre fremēbant
Dardanidae reddīque virō prōmissa jubēbant.
Hīc gravis Entellum dictīs castīgat Acestēs,
proximus ut viridante torō cōnsēderat herbae:
‘Entelle, hērōum quondam fortissime frūstrā,
tantane tam patiēns nūllō certāmine tollī
dōna sinēs? ubi nunc nōbīs deus ille, magister
nēquīquam memorātus, Eryx? ubi fāma per omnem
Trīnacriam et spolia illa tuīs pendentia tēctīs?’
ille sub haec: ‘nōn laudis amor nec glōria cessit
pulsa metū; sed enim gelidus tardante senectā
sanguis hebet, frīgentque effētae in corpore vīrēs.
sī mihi quae quondam fuerat quāque improbus iste
exsultat fīdēns, sī nunc foret illa juventās,
haud equidem pretiō inductus pulchrōque juvencō
vēnissem, nec dōna moror.’ sīc deinde locūtus
in medium geminōs immānī pondere caestūs
prōjēcit, quibus ācer Eryx in proelia suētus
ferre manum dūrōque intendere bracchia tergō.
obstipuēre animī: tantōrum ingentia septem
terga boum plumbō īnsūtō ferrōque rigēbant.
ante omnīs stupet ipse Darēs longēque recūsat,
magnanimusque Anchīsiadēs et pondus et ipsa
hūc illūc vinclōrum immēnsa volūmina versat.
tum senior tālīs referēbat pectore vōcēs:
‘quid, sī quis caestūs ipsīus et Herculis arma
vīdisset trīstemque hōc ipsō in lītore pugnam?
haec germānus Eryx quondam tuus arma gerēbat
(sanguine cernis adhūc sparsōque īnfecta cerebrō),
hīs magnum Alcīdēn contrā stetit, hīs ego suētus,
dum melior vīrīs sanguis dabat, aemula necdum
temporibus geminīs cānēbat sparsa senectūs.
sed sī nostra Darēs haec Trōius arma recūsat
idque piō sedet Aenēae, probat auctor Acestēs,
aequēmus pugnās. Erycis tibi terga remittō
(solve metūs), et tū Trōjānōs exue caestūs.’
haec fātus duplicem ex umerīs rejēcit amictum
et magnōs membrōrum artūs, magna ossa lacertōsque
exuit atque ingēns mediā cōnsistit harēnā.
tum satus Anchīsā caestūs pater extulit aequōs
et paribus palmās ambōrum innexuit armīs.
cōnstitit in digitōs extemplō arrēctus uterque
bracchiaque ad superās interritus extulit aurās.
abdūxēre retrō longē capita ardua ab ictū
immiscentque manūs manibus pugnamque lacessunt,
ille pedum melior mōtū frētusque juventā,
hic membrīs et mōle valēns; sed tarda trementī
genua labant, vastōs quatit aeger anhēlitus artūs.
multa virī nēquīquam inter sē vulnera jactant,
multa cavō laterī ingeminant et pectore vastōs
dant sonitūs, erratque aurīs et tempora circum
crēbra manus, dūrō crepitant sub vulnere mālae.
stat gravis Entellus nīsūque immōtus eōdem
corpore tēla modō atque oculīs vigilantibus exit.
ille, velut celsam oppugnat quī mōlibus urbem
aut montāna sedet circum castella sub armīs,
nunc hōs, nunc illōs aditūs, omnemque pererrat
arte locum et variīs adsultibus inritus urget.
ostendit dextram īnsurgēns Entellus et altē
extulit, ille ictum venientem ā vertice vēlōx
praevīdit celerīque ēlāpsus corpore cessit;
Entellus vīrīs in ventum effūdit et ultrō
ipse gravis graviterque ad terram pondere vastō
concidit, ut quondam cava concidit aut Erymanthō
aut Īdā in magnā rādīcitus ēruta pīnus.
cōnsurgunt studiīs Teucrī et Trīnacria pūbēs;
it clāmor caelō prīmusque accurrit Acestēs
aequaevumque ab humō miserāns attollit amīcum.
at nōn tardātus cāsū neque territus hērōs
ācrior ad pugnam redit ac vim suscitat īrā;
tum pudor incendit vīrīs et cōnscia virtūs,
praecipitemque Darēn ārdēns agit aequore tōtō
nunc dextrā ingemināns ictūs, nunc ille sinistrā.
nec mora nec requiēs: quam multā grandine nimbī
culminibus crepitant, sīc dēnsīs ictibus hērōs
crēber utrāque manū pulsat versatque Darēta.
Tum pater Aenēās prōcēdere longius īrās
et saevīre animīs Entellum haud passus acerbīs,
sed fīnem imposuit pugnae fessumque Darēta
ēripuit mulcēns dictīs ac tālia fātur:
‘īnfēlīx, quae tanta animum dēmentia cēpit?
nōn vīrīs aliās conversaque nūmina sentīs?
cēde deō.’ dīxitque et proelia vōce dirēmit.
ast illum fīdī aequālēs genua aegra trahentem
jactantemque utrōque caput crassumque cruōrem
ōre ējectantem mixtōsque in sanguine dentēs
dūcunt ad nāvīs; galeamque ēnsemque vocātī
accipiunt, palmam Entellō taurumque relinquunt.
hīc victor superāns animīs taurōque superbus
‘nāte deā, vōsque haec’ inquit ‘cognōscite, Teucrī,
et mihi quae fuerint juvenālī in corpore vīrēs
et quā servētis revocātum ā morte Darēta.’
dīxit, et adversī contrā stetit ōra juvencī
quī dōnum astābat pugnae, dūrōsque reductā
lībrāvit dextrā media inter cornua caestūs
arduus, effrāctōque inlīsit in ossa cerebrō:
sternitur exanimisque tremēns prōcumbit humī bōs.
ille super tālīs effundit pectore vōcēs:
‘hanc tibi, Eryx, meliōrem animam prō morte Darētis
persolvō; hīc victor caestūs artemque repōnō.’
Prōtinus Aenēās celerī certāre sagittā
invītat quī forte velint et praemia dīcit,
ingentīque manū mālum dē nāve Serestī
ērigit et volucrem trājectō in fūne columbam,
quō tendant ferrum, mālō suspendit ab altō.
convēnēre virī dējectamque aerea sortem
accēpit galea, et prīmus clāmōre secundō
Hyrtacidae ante omnīs exit locus Hippocoontis;
quem modo nāvālī Mnēstheus certāmine victor
cōnsequitur, viridī Mnēstheus ēvīnctus olīvā.
tertius Eurytiōn, tuus, ō clārissime, frāter,
Pandare, quī quondam jussus cōnfundere foedus
in mediōs tēlum torsistī prīmus Achīvōs.
extrēmus galeāque īmā subsēdit Acestēs,
ausus et ipse manū juvenum temptāre labōrem.
tum validīs flexōs incurvant vīribus arcūs
prō sē quisque virī et dēprōmunt tēla pharetrīs,
prīmaque per caelum nervō strīdente sagitta
Hyrtacidae juvenis volucrīs dīverberat aurās,
et venit adversīque īnfīgitur arbore mālī.
intremuit mālus timuitque exterrita pennīs
āles, et ingentī sonuērunt omnia plausū.
post ācer Mnēstheus adductō cōnstitit arcū
alta petēns, pariterque oculōs tēlumque tetendit.
ast ipsam miserandus avem contingere ferrō
nōn valuit; nōdōs et vincula līnea rūpit
quīs innexa pedem mālō pendēbat ab altō;
illa Notōs atque ātra volāns in nūbila fūgit.
tum rapidus, jamdūdum arcū contenta parātō
tēla tenēns, frātrem Eurytiōn in vōta vocāvit,
jam vacuō laetam caelō speculātus et ālīs
plaudentem nigrā fīgit sub nūbe columbam.
dēcidit exanimis vītamque relīquit in astrīs
aetheriīs fīxamque refert dēlāpsa sagittam.
Āmissā sōlus palmā superābat Acestēs,
quī tamen āeriās tēlum contendit in aurās
ostentāns artemque pater arcumque sonantem.
hīc oculīs subitum obicitur magnōque futūrum
auguriō mōnstrum; docuit post exitus ingēns
sēraque terrificī cecinērunt ōmina vātēs.
namque volāns liquidīs in nūbibus ārsit harundō
signāvitque viam flammīs tenuīsque recessit
cōnsūmpta in ventōs, caelō ceu saepe refīxa
trānscurrunt crīnemque volantia sīdera dūcunt.
attonitīs haesēre animīs superōsque precātī
Trīnacriī Teucrīque virī, nec maximus ōmen
abnuit Aenēās, sed laetum amplexus Acestēn
mūneribus cumulat magnīs ac tālia fātur:
‘sūme, pater, nam tē voluit rēx magnus Olympī
tālibus auspiciīs exsortem dūcere honōrēs.
ipsius Anchīsae longaevī hoc mūnus habēbis,
crātēra impressum signīs, quem Thrācius ōlim
Anchīsae genitōrī in magnō mūnere Cisseus
ferre suī dederat monimentum et pignus amōris.’
sīc fātus cingit viridantī tempora laurō
et prīmum ante omnīs victōrem appellat Acestēn.
nec bonus Eurytiōn praelātō invīdit honōrī,
quamvīs sōlus avem caelō dējēcit ab altō.
proximus ingreditur dōnīs quī vincula rūpit,
extrēmus volucrī quī fīxit harundine mālum.
At pater Aenēās nōndum certāmine missō
cūstōdem ad sēsē comitemque impūbis Iūlī
Ēpytidēn vocat, et fīdam sīc fātur ad aurem:
‘vāde age et Ascaniō, sī jam puerīle parātum
agmen habet sēcum cursūsque īnstrūxit equōrum,
dūcat avō turmās et sēsē ostendat in armīs
dīc’ ait. ipse omnem longō dēcēdere circō
īnfūsum populum et campōs jubet esse patentīs.
incēdunt puerī pariterque ante ōra parentum
frēnātīs lūcent in equīs, quōs omnis euntīs
Trīnacriae mīrāta fremit Trōjaeque juventūs.
omnibus in mōrem tōnsā coma pressa corōnā;
cornea bīna ferunt praefīxa hastīlia ferrō,
pars lēvīs umerō pharetrās; it pectore summō
flexilis obtortī per collum circulus aurī.
trēs equitum numerō turmae ternīque vagantur
ductōrēs; puerī bis sēnī quemque secūtī
agmine partītō fulgent paribusque magistrīs.
ūna aciēs juvenum, dūcit quam parvus ovantem
nōmen avī referēns Priamus, tua clāra, Polītē,
prōgeniēs, auctūra Italōs; quem Thrācius albīs
portat equus bicolor maculīs, vestīgia prīmī
alba pedis frontemque ostentāns arduus albam.
alter Atys, genus unde Atiī dūxēre Latīnī,
parvus Atys puerōque puer dīlēctus Iūlō.
extrēmus fōrmāque ante omnīs pulcher Iūlus
Sīdoniō est invectus equō, quem candida Dīdō
esse suī dederat monimentum et pignus amōris.
cētera Trīnacriīs pūbēs seniōris Acestae
fertur equīs.
excipiunt plausū pavidōs gaudentque tuentēs
Dardanidae, veterumque agnōscunt ōra parentum.
postquam omnem laetī cōnsessum oculōsque suōrum
lūstrāvēre in equīs, signum clāmōre parātīs
Ēpytidēs longē dedit īnsonuitque flagellō.
ollī discurrēre parēs atque agmina ternī
dīductīs solvēre chorīs, rūrsusque vocātī
convertēre viās īnfēstaque tēla tulēre.
inde aliōs ineunt cursūs aliōsque recursūs
adversī spatiīs, alternōsque orbibus orbīs
impediunt pugnaeque cient simulācra sub armīs;
et nunc terga fugā nūdant, nunc spīcula vertunt
īnfēnsī, factā pariter nunc pāce feruntur.
ut quondam Crētā fertur Labyrinthus in altā
parietibus textum caecīs iter ancipitemque
mīlle viīs habuisse dolum, quā signa sequendī
frangeret indēprēnsus et inremeābilis error;
haud aliō Teucrum nātī vestīgia cursū
impediunt texuntque fugās et proelia lūdō,
delphīnum similēs quī per maria ūmida nandō
Carpathium Libycumque secant.
hunc mōrem cursūs atque haec certāmina prīmus
Ascanius, Longam mūrīs cum cingeret Albam,
rettulit et prīscōs docuit celebrāre Latīnōs,
quō puer ipse modō, sēcum quō Trōia pūbēs;
Albānī docuēre suōs; hinc maxima porrō
accēpit Rōma et patrium servāvit honōrem;
Trōjaque nunc puerī, Trōjānum dīcitur agmen.
hāc celebrāta tenus sānctō certāmina patrī.
Hinc prīmum Fortūna fidem mūtāta novāvit.
dum variīs tumulō referunt sollemnia lūdīs,
Īrim dē caelō mīsit Sāturnia Jūnō
Īliacam ad classem ventōsque aspīrat euntī,
multa movēns necdum antīquum saturāta dolōrem.
illa viam celerāns per mīlle colōribus arcum
nūllī vīsa citō dēcurrit trāmite virgō.
cōnspicit ingentem concursum et lītora lūstrat
dēsertōsque videt portūs classemque relictam.
at procul in sōlā sēcrētae Trōades āctā
āmissum Anchīsēn flēbant, cūnctaeque profundum
pontum aspectābant flentēs. heu tot vada fessīs
et tantum superesse maris, vōx omnibus ūna;
urbem ōrant, taedet pelagī perferre labōrem.
ergō inter mediās sēsē haud ignāra nocendī
conicit et faciemque deae vestemque repōnit;
fit Beroē, Tmariī conjūnx longaeva Doryclī,
cui genus et quondam nōmen nātīque fuissent,
ac sīc Dardanidum mediam sē mātribus īnfert.
‘ō miserae, quās nōn manus’ inquit ‘Achāica bellō
trāxerit ad lētum patriae sub moenibus! ō gēns
īnfēlīx, cui tē exitiō Fortūna reservat?
septima post Trōjae excidium jam vertitur aestās,
cum freta, cum terrās omnīs, tot inhospita saxa
sīderaque ēmēnsae ferimur, dum per mare magnum
Ītaliam sequimur fugientem et volvimur undīs.
hīc Erycis fīnēs frāternī atque hospes Acestēs:
quis prohibet mūrōs jacere et dare cīvibus urbem?
ō patria et raptī nēquīquam ex hoste penātēs,
nūllane jam Trōjae dīcentur moenia? nusquam
Hectoreōs amnīs, Xanthum et Simoenta, vidēbō?
quīn agite et mēcum īnfaustās exūrite puppīs.
nam mihi Cassandrae per somnum vātis imāgō
ārdentīs dare vīsa facēs: “hīc quaerite Trōjam;
hīc domus est” inquit “vōbīs.” jam tempus agī rēs,
nec tantīs mora prōdigiīs. ēn quattuor ārae
Neptūnō; deus ipse facēs animumque ministrat.’
haec memorāns prīma īnfēnsum vī corripit ignem
sublātāque procul dextrā cōnīxa coruscat
et jacit. arrēctae mentēs stupefactaque corda
Īliadum. hīc ūna ē multīs, quae maxima nātū,
Pyrgō, tot Priamī nātōrum rēgia nūtrīx:
‘nōn Beroē vōbīs, nōn haec Rhoetēia, mātrēs,
est Doryclī conjūnx; dīvīnī signa decōris
ārdentīsque notāte oculōs, quī spīritus illī,
quī vultus vōcisque sonus vel gressus euntī.
ipsa egomet dūdum Beroēn dīgressa relīquī
aegram, indignantem tālī quod sōla carēret
mūnere nec meritōs Anchīsae īnferret honōrēs.’
haec effāta.
at mātrēs prīmō ancipitēs oculīsque malignīs
ambiguae spectāre ratēs miserum inter amōrem
praesentis terrae fātīsque vocantia rēgna,
cum dea sē paribus per caelum sustulit ālīs
ingentemque fugā secuit sub nūbibus arcum.
tum vērō attonitae mōnstrīs actaeque furōre
conclāmant, rapiuntque focīs penetrālibus ignem,
pars spoliant ārās, frondem ac virgulta facēsque
coniciunt. furit immissīs Volcānus habēnīs
trānstra per et rēmōs et pictās abiete puppīs.
Nūntius Anchīsae ad tumulum cuneōsque theātrī
incēnsās perfert nāvīs Eumēlus, et ipsī
respiciunt ātram in nimbō volitāre favīllam.
prīmus et Ascanius, cursūs ut laetus equestrīs
dūcēbat, sīc ācer equō turbāta petīvit
castra, nec exanimēs possunt retinēre magistrī.
‘quis furor iste novus? quō nunc, quō tenditis’ inquit
‘heu miserae cīvēs? nōn hostem inimīcaque castra
Argīvum, vestrās spēs ūritis. ēn, ego vester
Ascanius!’ galeam ante pedēs prōjēcit inānem,
quā lūdō indūtus bellī simulācra ciēbat.
accelerat simul Aenēās, simul agmina Teucrum.
ast illae dīversa metū per lītora passim
diffugiunt, silvāsque et sīcubi concava fūrtim
saxa petunt; piget inceptī lūcisque, suōsque
mūtātae agnōscunt excussaque pectore Jūnō est.
Sed nōn idcircō flamma atque incendia vīrīs
indomitās posuēre; ūdō sub rōbore vīvit
stuppa vomēns tardum fūmum, lentusque carīnās
ēst vapor et tōtō dēscendit corpore pestis,
nec vīrēs hērōum īnfūsaque flūmina prōsunt.
tum pius Aenēās umerīs abscindere vestem
auxiliōque vocāre deōs et tendere palmās:
‘Juppiter omnipotēns, sī nōndum exōsus ad ūnum
Trōjānōs, sī quid pietās antīqua labōrēs
respicit hūmānōs, dā flammam ēvādere classī
nunc, pater, et tenuīs Teucrum rēs ēripe lētō.
vel tū, quod superest, īnfēstō fulmine mortī,
sī mereor, dēmitte tuāque hīc obrue dextrā.’
vix haec ēdiderat cum effūsīs imbribus ātra
tempestās sine mōre furit tonitrūque tremēscunt
ardua terrārum et campī; ruit aethere tōtō
turbidus imber aquā dēnsīsque nigerrimus Austrīs,
implenturque super puppēs, sēmusta madēscunt
rōbora, restīnctus dōnec vapor omnis et omnēs
quattuor āmissīs servātae ā peste carīnae.
At pater Aenēās cāsū concussus acerbō
nunc hūc ingentīs, nunc illūc pectore cūrās
mūtābat versāns, Siculīsne resīderet arvīs
oblītus fātōrum, Italāsne capesseret ōrās.
tum senior Nautēs, ūnum Trītōnia Pallas
quem docuit multāque īnsignem reddidit arte
haec respōnsa dabat, vel quae portenderet īra
magna deum vel quae fātōrum posceret ōrdō;
isque hīs Aenēān sōlātus vōcibus īnfit:
‘nāte deā, quō fāta trahunt retrahuntque sequāmur;
quidquid erit, superanda omnis fortūna ferendō est.
est tibi Dardanius dīvīnae stirpis Acestēs:
hunc cape cōnsiliīs socium et conjunge volentem,
huic trāde āmissīs superant quī nāvibus et quōs
pertaesum magnī inceptī rērumque tuārum est.
longaevōsque senēs ac fessās aequore mātrēs
et quidquid tēcum invalidum metuēnsque perīclī est
dēlige, et hīs habeant terrīs sine moenia fessī;
urbem appellābunt permissō nōmine Acestam.’
Tālibus incēnsus dictīs seniōris amīcī
tum vērō in cūrās animō dīdūcitur omnīs;
et Nox ātra polum bīgīs subvecta tenēbat.
vīsa dehinc caelō faciēs dēlāpsa parentis
Anchīsae subitō tālīs effundere vōcēs:
‘nāte, mihī vītā quondam, dum vīta manēbat,
cāre magis, nāte Īliacīs exercite fātīs,
imperiō Jovis hūc veniō, quī classibus ignem
dēpulit, et caelō tandem miserātus ab altō est.
cōnsiliīs pārē quae nunc pulcherrima Nautēs
dat senior; lēctōs juvenēs, fortissima corda,
dēfer in Ītaliam. gēns dūra atque aspera cultū
dēbellanda tibī Latiō est. Dītis tamen ante
īnfernās accēde domōs et Averna per alta
congressūs pete, nāte, meōs. nōn mē impia namque
Tartara habent, trīstēs umbrae, sed amoena piōrum
concilia Ēlysiumque colō. hūc casta Sibylla
nigrārum multō pecudum tē sanguine dūcet.
tum genus omne tuum et quae dentur moenia discēs.
jamque valē; torquet mediōs Nox ūmida cursūs
et mē saevus equīs Oriēns adflāvit anhēlīs.’
dīxerat et tenuīs fūgit ceu fūmus in aurās.
Aenēās ‘quō deinde ruis? quō prōripis?’ inquit,
‘quem fugis? aut quis tē nostrīs complexibus arcet?’
haec memorāns cinerem et sōpītōs suscitat ignīs,
Pergameumque Larem et cānae penetrālia Vestae
farre piō et plēnā supplex venerātur acerrā.
Extemplō sociōs prīmumque accersit Acestēn
et Jovis imperium et cārī praecepta parentis
ēdocet et quae nunc animō sententia cōnstet.
haud mora cōnsiliīs, nec jussa recūsat Acestēs:
trānscrībunt urbī mātrēs populumque volentem
dēpōnunt, animōs nīl magnae laudis egentīs.
ipsī trānstra novant flammīsque ambēsa repōnunt
rōbora nāvigiīs, aptant rēmōsque rudentīsque,
exiguī numerō, sed bellō vīvida virtūs.
intereā Aenēās urbem dēsignat arātrō
sortīturque domōs; hoc Īlium et haec loca Trōjam
esse jubet. gaudet rēgnō Trōjānus Acestēs
indīcitque forum et patribus dat jūra vocātīs.
tum vīcīna astrīs Erycīnō in vertice sēdēs
fundātur Venerī Īdaliae, tumulōque sacerdōs
ac lūcus lātē sacer additur Anchīsēō.
Jamque diēs epulāta novem gēns omnis, et ārīs
factus honōs: placidī strāvērunt aequora ventī
crēber et aspīrāns rūrsus vocat Auster in altum.
exoritur prōcurva ingēns per lītora flētus;
complexī inter sē noctemque diemque morantur.
ipsae jam mātrēs, ipsī, quibus aspera quondam
vīsa maris faciēs et nōn tolerābile nōmen,
īre volunt omnemque fugae perferre labōrem.
quōs bonus Aenēās dictīs sōlātur amīcīs
et cōnsanguineō lacrimāns commendat Acestae.
trīs Erycī vitulōs et Tempēstātibus agnam
caedere deinde jubet solvīque ex ōrdine fūnem.
ipse caput tōnsae foliīs ēvīnctus olīvae
stāns procul in prōrā pateram tenet, extaque salsōs
prōicit in flūctūs ac vīna liquentia fundit.
certātim sociī feriunt mare et aequora verrunt;
prōsequitur surgēns ā puppī ventus euntīs.
At Venus intereā Neptūnum exercita cūrīs
adloquitur tālīsque effundit pectore questūs:
‘Jūnōnis gravis īra neque exsaturābile pectus
cōgunt mē, Neptūne, precēs dēscendere in omnīs;
quam nec longa diēs pietās nec mītigat ūlla,
nec Jovis imperiō fātīsque īnfrācta quiēscit.
nōn mediā dē gente Phrygum exēdisse nefandīs
urbem odiīs satis est nec poenam traxe per omnem
rēliquiās Trōjae: cinerēs atque ossa perēmptae
īnsequitur. causās tantī sciat illa furōris.
ipse mihī nūper Libycīs tū testis in undīs
quam mōlem subitō excierit: maria omnia caelō
miscuit Aeoliīs nēquīquam frēta procellīs,
in rēgnīs hoc ausa tuīs.
per scelus ecce etiam Trōjānīs mātribus āctīs
exussit foedē puppīs et classe subēgit
āmissā sociōs ignōtae linquere terrae.
quod superest, ōrō, liceat dare tūta per undās
vēla tibī, liceat Laurentem attingere Thybrim,
sī concessa petō, sī dant ea moenia Parcae.’
tum Sāturnius haec domitor maris ēdidit altī:
‘fās omne est, Cytherēa, meīs tē fīdere rēgnīs,
unde genus dūcis. meruī quoque; saepe furōrēs
compressī et rabiem tantam caelīque marisque.
nec minor in terrīs, Xanthum Simoentaque testor,
Aenēae mihi cūra tuī. cum Trōia Achillēs
exanimāta sequēns impingeret agmina mūrīs,
mīlia multa daret lētō, gemerentque replētī
amnēs nec reperīre viam atque ēvolvere posset
in mare sē Xanthus, Pēlīdae tunc ego fortī
congressum Aenēān nec dīs nec vīribus aequīs
nūbe cavā rapuī, cuperem cum vertere ab īmō
strūcta meīs manibus perjūrae moenia Trōjae.
nunc quoque mēns eadem perstat mihi; pelle timōrēs.
tūtus, quōs optās, portūs accēdet Avernī.
ūnus erit tantum āmissum quem gurgite quaerēs;
ūnum prō multīs dabitur caput.’
hīs ubi laeta deae permulsit pectora dictīs,
jungit equōs aurō genitor, spūmantiaque addit
frēna ferīs manibusque omnīs effundit habēnās.
caeruleō per summa levis volat aequora currū;
subsīdunt undae tumidumque sub axe tonantī
sternitur aequor aquīs, fugiunt vastō aethere nimbī.
tum variae comitum faciēs, immānia cētē,
et senior Glaucī chorus Īnōusque Palaemōn
Trītōnesque citī Phorcīque exercitus omnis;
laeva tenet Thetis et Melitē Panopēaque virgō,
Nīsaeē Spīōque Thalīaque Cȳmodocēque.
Hīc patris Aenēae suspēnsam blanda vicissim
gaudia pertemptant mentem; jubet ōcius omnīs
attollī mālōs, intendī bracchia vēlīs.
ūnā omnēs fēcēre pedem pariterque sinistrōs,
nunc dextrōs solvēre sinūs; ūnā ardua torquent
cornua dētorquentque; ferunt sua flāmina classem.
prīnceps ante omnīs dēnsum Palinūrus agēbat
agmen; ad hunc aliī cursum contendere jussī.
jamque ferē mediam caelī Nox ūmida mētam
contigerat, placidā laxābant membra quiēte
sub rēmīs fūsī per dūra sedīlia nautae,
cum levis aetheriīs dēlāpsus Somnus ab astrīs
āera dīmōvit tenebrōsum et dispulit umbrās,
tē, Palinūre, petēns, tibi somnia trīstia portāns
īnsontī; puppīque deus cōnsēdit in altā
Phorbantī similis funditque hās ōre loquēlās:
‘Īasidē Palinūre, ferunt ipsa aequora classem,
aequātae spīrant aurae, datur hōra quiētī.
pōne caput fessōsque oculōs fūrāre labōrī.
ipse ego paulisper prō tē tua mūnera inībō.’
cui vix attollēns Palinūrus lūmina fātur:
‘mēne salis placidī vultum flūctūsque quiētōs
ignōrāre jubēs? mēne huic cōnfīdere mōnstrō?
Aenēān crēdam (quid enim?) fallācibus aurīs
et caelī totiēns dēceptus fraude serēnī?’
tālia dicta dabat, clāvumque adfīxus et haerēns
nusquam āmittēbat oculōsque sub astra tenēbat.
ecce deus rāmum Lēthaeō rōre madentem
vīque sopōrātum Stygiā super utraque quassat
tempora, cūnctantīque natantia lūmina solvit.
vix prīmōs inopīna quiēs laxāverat artūs,
et super incumbēns cum puppis parte revulsā
cumque gubernāclō liquidās prōjēcit in undās
praecipitem ac sociōs nēquīquam saepe vocantem;
ipse volāns tenuīs sē sustulit āles ad aurās.
currit iter tūtum nōn sētius aequore classis
prōmissīsque patris Neptūnī interrita fertur.
jamque adeō scopulōs Sīrēnum advecta subībat,
difficilīs quondam multōrumque ossibus albōs
(tum rauca adsiduō longē sale saxa sonābant),
cum pater āmissō fluitantem errāre magistrō
sēnsit, et ipse ratem nocturnīs rēxit in undīs
multa gemēns cāsūque animum concussus amīcī:
‘ō nimium caelō et pelagō cōnfīse serēnō,
nūdus in ignōtā, Palinūre, jacēbis harēnā.’

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation