Sed postea mihi[1] nullo meo merito, nisi quod bonis placere cupiebam, omnis est insidias sceleratissime machinatus. Ille ad eos a quibus audiebatur cotidie aliquid de me ficti[2] adferebat; ille hominem mihi amicissimum, Cn. Pompeium, monebat ut meam domum metueret atque a me ipso caveret; ille se sic cum inimico meo copularat ut illum meae[3] proscriptionis, quam adiuvabat[4], Sex. Clodius[5], homo iis dignissimus quibuscum vivit, tabulam esse, se scriptorem esse diceret[6]; ille unus ordinis nostri discessu meo, luctu vestro palam exsultavit. De quo ego, cum cotidie rueret, verbum feci, iudices, numquam; neque putavi, cum omnibus machinis ac tormentis, vi, exercitu, copiis oppugnarer, de uno sagittario me queri convenire. Acta mea sibi ait displicere. Quis nescit? qui legem meam contemnat, quae dilucide vetat gladiatores biennio quo quis petierit aut[7] petiturus sit dare.
In quo eius temeritatem satis mirari, iudices, non queo. Facit apertissime contra legem; facit is qui neque elabi ex iudicio iucunditate sua neque emitti gratia potest, neque opibus et potentia leges ac iudicia perfringere. Quae res hominem impellit ut sit tam intemperans iste nimia gloriae cupiditate[8]? Familiam gladiatoriam, credo, nactus est speciosam, nobilem, gloriosam; norat studia populi, videbat clamores et concursus futuros. Hac exspectatione elatus homo flagrans cupiditate[9] gloriae tenere se non potuit quin eos gladiatores induceret, quorum esset ipse pulcherrimus. Si ob eam[10] causam peccaret, pro[11] recenti populi Romani in se beneficio populari studio elatus, tamen ignosceret nemo: cum vero ne de venalibus quidem homines electos, sed ex ergastulis emptos nominibus gladiatoriis ornarit, et sortito alios Samnitis alios provocatores fecerit, tanta licentia, tanta legum contemptio nonne quem[12] habitura sit exitum pertimescit?
Sed habet defensiones duas: primum “do,” inquit, “bestiarios: lex scripta[13] de gladiatoribus.” Festive! Accipite aliquid etiam acutius. Dicet se non gladiatores, sed unum gladiatorem dare et totam aedilitatem in munus hoc transtulisse. Praeclara aedilitas! unus leo, ducenti bestiarii. Verum utatur hac defensione: cupio eum suae causae confidere; solet enim tribunos plebis appellare et vi iudicium disturbare, cum diffidit. Quem non tam admiror, quod meam legem contemnit[14] hominis inimici, quam quod sic statuit, omnino consularem legem nullam putare. Caeciliam Didiam, Liciniam Iuniam contempsit. Etiamne eius quem sua lege et suo beneficio ornatum, munitum, armatum solet gloriari, C. Caesaris, legem de pecuniis repetundis non putat esse legem? Et aiunt alios esse qui acta Caesaris rescindant, cum haec optima[15] lex et ab illo socero eius et ab hoc adsecula neglegatur!