Nunc, nisi me fallit, in eo statu civitas est ut, si operas conductorum[1] removeris, omnes idem de re publica sensuri esse videantur. Etenim tribus locis significari maxime de re publica populi Romani iudicium[2] ac voluntas potest, contione, comitiis, ludorum gladiatorumque consessu. Quae contio fuit per hos annos, quae quidem esset non conducta sed vera, in qua populi Romani consensus non perspici[3] posset? Habitae sunt multae de me a[4] gladiatore sceleratissimo, ad quas nemo adibat incorruptus, nemo integer; nemo illum foedum vultum aspicere, nemo furialem vocem bonus audire poterat. Erant[5] illae contiones perditorum hominum necessario turbulentae.
Habuit de eodem me P. Lentulus consul contionem: concursus est populi Romani factus; omnes ordines, tota in illa contione Italia constitit. Egit causam summa cum gravitate copiaque dicendi tanto silentio, tanta adprobatione omnium, nihil ut umquam videretur tam populare ad populi Romani auris accidisse. Productus est ab eo Cn. Pompeius, qui se non solum auctorem meae salutis, sed etiam supplicem populo Romano praebuit[6]. Huius oratio ut semper gravis et grata in contionibus[7] fuit, sic contendo numquam neque sententiam eius auctoritate neque[8] eloquentiam iucunditate fuisse maiore.
Quo silentio sunt auditi de me ceteri principes civitatis! quos idcirco non appello hoc loco ne mea oratio, si minus de aliquo dixero, ingrata, si satis[9] de omnibus, infinita esse videatur. Cedo nunc eiusdem illius inimici mei de me eodem ad verum populum in campo Martio contionem! Quis non modo adprobavit, sed non indignissimum facinus putavit illum non dicam loqui, sed vivere ac spirare? Quis fuit qui non eius voce maculari rem publicam, seque si eum audiret scelere adstringi arbitraretur?