Prīma Syrācosiō dignāta est lūdere versū
nostra, neque ērubuit silvās habitāre, Thalīa.
Cum canerem rēgēs et proelia, Cynthius aurem
vellit, et admonuit: "Pāstōrem, Tītyre, pinguīs
pāscere oportet ovīs, dēductum dīcere carmen."
Nunc ego (namque super tibi erunt, quī dīcere laudēs,
Vāre, tuās cupiant, et trīstia condere bella)
agrestem tenuī meditābor harundine mūsam.
Nōn injussa canō. Sī quis tamen haec quoque, sī quis
captus amōre leget, tē nostrae, Vāre, myrīcae,
tē nemus omne canet; nec Phoebō grātior ūlla est
quam sibi quae Vārī praescrīpsit pāgina nōmen.
Pergite, Pīerides. Chromis et Mnāsȳlus in antrō
Sīlēnum puerī somnō vīdēre jacentem,
īnflātum hesternō vēnās, ut semper, Iacchō;
serta procul tantum capitī dēlāpsa jacēbant,
et gravis attrītā pendēbat cantharus ānsā.
Adgressī (nam saepe senex spē carminis ambō
lūserat) iniciunt ipsīs ex vincula sertīs.
Addit sē sociam timidīsque supervenit Aeglē.
Aeglē, Nāiadum pulcherrima, jamque videntī
sanguineīs frontem mōrīs et tempora pingit.
Ille dolum rīdēns: "Quō vincula nectitis?" inquit.
"Solvite mē, puerī; satis est potuisse vidērī.
Carmina quae voltis cognōscite; carmina vōbīs,
huic aliud mercēdis erit." Simul incipit ipse.
Tum vērō in numerum Faunōsque ferāsque vidērēs
lūdere, tum rigidās mōtāre cacūmina quercūs.
Nec tantum Phoebō gaudet Parnāsia rūpēs,
nec tantum Rhodopē mīrātur et Ismarus Orphea.
Namque canēbat utī magnum per ināne coācta
sēmina terrārumque animaeque marisque fuissent
et liquidī simul ignis; ut hīs exōrdia prīmīs
omnia, et ipse tener mundī concrēverit orbis;
tum dūrāre solum et disclūdere Nērea pontō
coeperit, et rērum paulātim sūmere fōrmās;
jamque novum terrae stupeant lūcēscere sōlem,
altius atque cadant submōtīs nūbibus imbrēs,
incipiant silvae cum prīmum surgere, cumque
rāra per ignārōs errent animālia montīs.
Hinc lapidēs Pyrrhae jactōs, Sāturnia rēgna,
Caucasiāsque refert volucrīs, fūrtumque Promētheī.
Hīs adjungit Hylān nautae quō fonte relictum
clāmāssent, ut lītus Hylā, Hyla, omne sonāret;
et fortūnātam, sī numquam armenta fuissent,
Pāsiphaēn niveī sōlātur amōre juvencī.
Ā! virgō īnfēlīx, quae tē dēmentia cēpit!
Proetides implērunt falsīs mūgītibus agrōs;
at nōn tam turpīs pecudum tamen ūlla secūta
concubitūs, quamvīs collō timuisset arātrum,
et saepe in lēvī quaesīsset cornua fronte.
Ā! virgō īnfēlīx, tū nunc in montibus errās:
ille, latus niveum mollī fultus hyacinthō,
īlice sub nigrā pallentīs rūminat herbās,
aut aliquam in magnō sequitur grege. "Claudite Nymphae,
Dictaeae Nymphae, nemorum jam claudite saltūs,
sī quā forte ferant oculīs sēsē obvia nostrīs
errābunda bovis vestīgia: forsitan illum
aut herbā captum viridī aut armenta secūtum
perdūcant aliquae stabula ad Cortȳnia vaccae."
Tum canit Hesperidum mīrātam māla puellam;
tum Phaethontiadas muscō circumdat amārae
corticis, atque solō prōcērās ērigit alnōs.
Tum canit, errantem Permessī ad flūmina Gallum
Āonas in montīs ut dūxerit ūna sorōrum,
utque virō Phoebī chorus adsurrēxerit omnis;
ut Linus haec illī dīvīnō carmine pāstor,
flōribus atque apiō crīnīs ōrnātus amārō,
dīxerit: "Hōs tibi dant calamōs, ēn accipe, Mūsae,
Ascraeō quōs ante senī; quibus ille solēbat
cantandō rigidās dēdūcere montibus ornōs.
Hīs tibi Grȳnēī nemoris dīcātur orīgō,
nē quis sit lūcus quō sē plūs jactet Apollō."
Quid loquar aut Scyllam Nīsī, quam fāma secūta est
candida succīnctam lātrantibus inguina mōnstrīs
Dūlichiās vexāsse ratēs, et gurgite in altō,
ā, timidōs nautās canibus lacerāsse marīnīs,
aut ut mūtātōs Tēreī nārrāverit artūs,
quās illī Philomēla dapēs, quae dōna parārit,
quō cursū dēserta petīverit, et quibus ante
īnfēlīx sua tēcta super volitāverit ālīs?
Omnia, quae Phoebō quondam meditante beātus
audiit Eurōtās jussitque ēdiscere laurūs,
ille canit (pulsae referunt ad sīdera vallēs),
cōgere dōnec ovīs stabulīs numerumque referre
jussit et invītō prōcessit Vesper Olympō.