Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Letter 1§ 1 Letter 2§ 2 Letter 3§ 3 Letter 4§ 4 Letter 5§ 5 Letter 6§ 6 Letter 7§ 7 Letter 8§ 8 Letter 9§ 9 Letter 10§ 10 Letter 11§ 11 Letter 12§ 12 Letter 13§ 13 Letter 14§ 14 Letter 15§ 15 Letter 16§ 16 Letter 17§ 17 Letter 18§ 18 Letter 19§ 19 Letter 20§ 20 Letter 21§ 21 Letter 22§ 22 Letter 23§ 23 Letter 24§ 24 Letter 25§ 25 Letter 26§ 26 Letter 27§ 27 Letter 28§ 28 Letter 29§ 29 Letter 30§ 30 Letter 31§ 31 Letter 32§ 32 Letter 33§ 33 Letter 34§ 34 Letter 35§ 35 Letter 36§ 36 Letter 37§ 37 Letter 38§ 38 Letter 39§ 39 Letter 40§ 40 Letter 41§ 41 Letter 42§ 42 Letter 43§ 43 Letter 44§ 44 Letter 45§ 45 Letter 46§ 46 Letter 47§ 47 Letter 48§ 48 Letter 49§ 49 Letter 50§ 50 Letter 51§ 51 Letter 52§ 52 Letter 53§ 53 Letter 54§ 54 Letter 55§ 55 Letter 56§ 56 Letter 57§ 57 Letter 58§ 58 Letter 59§ 59 Letter 60§ 60 Letter 61§ 61 Letter 62§ 62 Letter 63§ 63 Letter 64§ 64 Letter 65§ 65 Letter 66§ 66 Letter 67§ 67 Letter 68§ 68 Letter 69§ 69 Letter 70§ 70 Letter 71§ 71 Letter 72§ 72 Letter 73§ 73 Letter 74§ 74 Letter 75§ 75 Letter 76§ 76 Letter 77§ 77 Letter 78§ 78 Letter 79§ 79 Letter 80§ 80 Letter 81§ 81 Letter 82§ 82 Letter 83§ 83 Letter 84§ 84 Letter 85§ 85 Letter 86§ 86 Letter 87§ 87 Letter 88§ 88 Letter 89§ 89 Letter 90§ 90 Letter 91§ 91 Letter 92§ 92 Letter 93§ 93 Letter 94§ 94 Letter 95§ 95 Letter 96§ 96 Letter 97§ 97 Letter 98§ 98 Letter 99§ 99 Letter 100§ 100 Letter 101§ 101 Letter 102§ 102 Letter 103§ 103 Letter 104§ 104 Letter 105§ 105 Letter 106§ 106 Letter 107§ 107 Letter 108§ 108 Letter 109§ 109 Letter 110§ 110 Letter 111§ 111 Letter 112§ 112 Letter 113§ 113 Letter 114§ 114 Letter 115§ 115 Letter 116§ 116 Letter 117§ 117 Letter 118§ 118 Letter 119§ 119 Letter 120§ 120 Letter 121§ 121 Letter 122§ 122 Letter 123§ 123 Letter 124§ 124
Seneca, Lucius Annaeus · Ad Lucilium Epistulae Morales

Letter 13

Text kindly provided by Perseus

Seneca Lucilio suo salutem

Multum tibi esse animi scio. Nam etiam antequam instrueres te praeceptis salutaribus et dura vincentibus, satis adversus fortunam placebas tibi, et multo magis, postquam cum illa manum conseruisti viresque expertus es tuas, quae numquam certam dare fiduciam sui possunt, nisi cum multae difficultates hinc et illinc apparuerunt, aliquando vero et propius accesserunt; sic verus ille animus et in alienum non venturus arbitrium probatur.

Haec eius obrussa est: non potest athleta magnos spiritus ad certamen adferre, qui numquam suggillatus est; ille, qui sanguinem suum vidit, cuius dentes crepuere sub pugno, ille, qui subplantatus adversarium toto tulit corpore nec proiecit animum proiectus, qui quotiens cecidit, contumacior resurrexit, cum magna spe descendit ad pugnam.

Ergo, ut similitudinem istam prosequar, saepe iam fortuna supra te fuit, nec tamen tradidisti te, sed subsiluisti et acrior constitisti. Multum enim adicit sibi virtus lacessita; tamen si tibi videtur, accipe a me auxilia, quibus munire te possis.

Plura sunt, Lucili, quae nos terrent, quam quae premunt, et saepius opinione quam re laboramus. Non loquor tecum Stoica lingua, sed hac submissiore. Nos enim dicimus omnia ista, quae gemitus mugitusque exprimunt, levia esse et contemnenda; omittamus haec magna verba, sed, di boni, vera. Illud tibi praecipio, ne sis miser ante tempus, cum illa, quae velut imminentia expavisti, fortasse numquam ventura sint, certe non venerint.

Quaedam ergo nos magis torquent quam debent; quaedam ante torquent quam debent; quaedam torquent, cum omnino non debeant. Aut augemus dolorem aut fingimus aut praecipimus.

Primum illud, quia res in controversia est et litem contestatam habemus, in praesentia differatur. Quod ego leve dixero, tu gravissimum esse contendes; scio alios inter flagella ridere, alios gemere sub colapho. Postea videbimus, utrum ista suis viribus valeant an inbecillitate nostra.

Illud praesta mihi, ut, quotiens circumsteterint, qui tibi te miserum esse persuadeant, non quid audias, sed quid sentias, cogites et cum patientia tua deliberes ac te ipse interroges, qui tua optime nosti: Quid est, quare isti me conplorent? Quid est, quod trepident, quod contagium quoque mei timeant, quasi transilire calamitas possit? Est aliquid istic mali, an res ista magis infamis est quam mala? Ipse te interroga: Numquid sine causa crucior et maereo et quod non est malum, facio?

“Quomodo,” inquis, “intellegam, vana sint an vera, quibus angor?” Accipe huius rei regulam: aut praesentibus torquemur aut futuris aut utrisque. De praesentibus facile iudicium est; si corpus tuum liberum et[1] sanum est, nec ullus ex iniuria dolor est. Videbimus quid futurum sit. Hodie nihil negotii habet.

“At enim futurum est.” Primum dispice, an certa argumenta sint venturi mali. Plerumque enim suspicionibus laboramus, et inludit nobis illa, quae conficere bellum solet, fama, multo autem magis singulos conficit. Ita est, mi Lucili; cito accedimus opinioni Non coarguimus illa, quae nos in metum adducunt, nec excutimus, sed trepidamus et sic vertimus terga, quemadmodum illi, quos pulvis motus fuga pecorum exuit castris, aut quos aliqua fabula sine auctore sparsa conterruit.

Nescio quomodo magis vana perturbant. Vera enim modum suum habent; quicquid ex incerto venit, coniecturae et paventis animi licentiae traditur. Nulli itaque tam perniciosi, tam inrevocabiles quam lymphatici metus sunt. Ceteri enim sine ratione, hi sine mente sunt.

Inquiramus itaque in rem diligenter. Verisimile est aliquid futurum mali; non statim verum est. Quam multa non expectata venerunt! Quam multa expectata nusquam conparuerunt! Etiam si futurum est, quid iuvat dolori suo occurrere? Satis cito dolebis, cum venerit; interim tibi meliora promitte.

Quid facies lucri? Tempus. Multa intervenient, quibus vicinum periculum vel prope admotum aut subsistat aut desinat aut in alienum caput transeat. Incendium ad fugam patuit; quosdam molliter ruina deposuit; aliquando gladius ab ipsa cervice revocatus est; aliquis carnifici suo superstes fuit. Habet etiam mala fortuna levitatem. Fortasse erit, fortasse non erit; interim non est. Meliora propone.

Nonnumquam nullis apparentibus signis, quae mali aliquid praenuntient, animus sibi falsas imagines fingit; aut verbum aliquod dubiae significationis detorquet in peius aut maiorem sibi offensam proponit alicuius quam est, et cogitat non quam iratus ille sit, sed quantum liceat irato. Nulla autem causa vitae est, nullus miseriarum modus, si timeatur quantum potest; hic prudentia prosit, hic robore animi evidentem quoque metum respue. Si minus, vitio vitium repelle; spe metum tempera. Nihil tam certum est ex his, quae timentur, ut non certius sit et formidata subsidere et sperata decipere.

Ergo spem ac metum examina, et quotiens incerta erunt omnia, tibi fave; crede quod mavis. Si plures habet[2] sententias metus, nihilominus in hanc partem potius inclina et perturbare te desine, ac subinde hoc in animo volve, maiorem partem mortalium, cum illi nec sit quicquam mali nec pro certo futurum sit, aestuare ac discurrere. Nemo enim resistit sibi, cum coepit inpelli, nec timorem suum redigit ad verum. Nemo dicit: “Vanus auctor est, vanus haec aut finxit aut credidit.” Damus nos aurae ferendos.[3]

Expavescimus dubia pro certis. Non servamus modum rerum. Statim in timorem vertit[4] scrupulus.

Pudet me et triste[5] tecum loqui, et tam lenibus te remediis focillare. Alius dicat: “Fortasse non veniet.” Tu dic: “Quid porro, si veniet? Videbimus uter vincat. Fortasse pro me venit, et mors ista vitam honestabit.” Cicuta magnum Socratem fecit.[6] Catoni gladium adsertorem libertatis extorque; magnam partem detraxeris gloriae.

Nimium diu te cohortor, cum tibi admonitione magis quam exhortatione opus sit. Non in diversum te a natura tua ducimus; natus es ad ista, quae dicimus. Eo magis bonum tuum auge et exorna.

Sed iam finem epistulae faciam, si illi signum suum inpressero, id est aliquam magnificam vocem perferendam ad te mandavero. “Inter cetera mala hoc quoque habet stultitia: semper incipit vivere.” Considera quid vox ista significet, Lucili virorum optime, et intelleges, quam foeda sit hominum levitas cotidie nova vitae fundamenta ponentium, novas spes etiam in exitu inchoantium.

Circumspice tecum singulos; occurrent tibi senes, qui se cum maxime ad ambitionem, ad peregrinationes, ad negotiandum parent. Quid est autem turpius quam senex vivere incipiens? Non adicerem auctorem huic voci, nisi esset secretior nec inter vulgata Epicuri dicta, quae mihi et laudare et adoptare permisi. Vale.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation