Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Chapter 1§ 1 Chapter 2§ 2 Chapter 3§ 3 Chapter 4§ 4 Chapter 5§ 5 Chapter 6§ 6 Chapter 7§ 7 Chapter 8§ 8 Chapter 9§ 9 Chapter 10§ 10 Chapter 11§ 11 Chapter 12§ 12 Chapter 13§ 13 Chapter 14§ 14 Chapter 15§ 15 Chapter 16§ 16 Chapter 17§ 17 Chapter 18§ 18 Chapter 19§ 19 Chapter 20§ 20 Chapter 21§ 21 Chapter 22§ 22 Chapter 23§ 23 Chapter 24§ 24 Chapter 25§ 25 Chapter 26§ 26 Chapter 27§ 27 Chapter 28§ 28 Chapter 29§ 29 Chapter 30§ 30 Chapter 31§ 31 Chapter 32§ 32 Chapter 33§ 33 Chapter 34§ 34 Chapter 35§ 35 Chapter 36§ 36 Chapter 37§ 37 Chapter 38§ 38 Chapter 39§ 39 Chapter 40§ 40 Chapter 41§ 41 Chapter 42§ 42 Chapter 43§ 43 Chapter 44§ 44 Chapter 45§ 45 Chapter 46§ 46 Chapter 47§ 47 Chapter 48§ 48 Chapter 49§ 49 Chapter 50§ 50 Chapter 51§ 51 Chapter 52§ 52 Chapter 53§ 53 Chapter 54§ 54 Chapter 55§ 55 Chapter 56§ 56 Chapter 57§ 57 Chapter 58§ 58 Chapter 59§ 59 Chapter 60§ 60 Chapter 61§ 61 Chapter 62§ 62 Chapter 63§ 63 Chapter 64§ 64 Chapter 65§ 65 Chapter 66§ 66 Chapter 67§ 67 Chapter 68§ 68 Chapter 69§ 69 Chapter 70§ 70 Chapter 71§ 71 Chapter 72§ 72 Chapter 73§ 73 Chapter 74§ 74 Chapter 75§ 75 Chapter 76§ 76 Chapter 77§ 77 Chapter 78§ 78 Chapter 79§ 79 Chapter 80§ 80 Chapter 81§ 81 Chapter 82§ 82 Chapter 83§ 83 Chapter 84§ 84 Chapter 85§ 85 Chapter 86§ 86 Chapter 87§ 87 Chapter 88§ 88 Chapter 89§ 89 Chapter 90§ 90 Chapter 91§ 91 Chapter 92§ 92 Chapter 93§ 93 Chapter 94§ 94 Chapter 95§ 95 Chapter 96§ 96 Chapter 97§ 97 Chapter 98§ 98 Chapter 99§ 99 Chapter 100§ 100 Chapter 101§ 101 Chapter 102§ 102 Chapter 103§ 103 Chapter 104§ 104 Chapter 105§ 105 Chapter 106§ 106 Chapter 107§ 107 Chapter 108§ 108 Chapter 109§ 109 Chapter 110§ 110 Chapter 111§ 111 Chapter 112§ 112 Chapter 113§ 113 Chapter 114§ 114
Sallust · The Jugurthine War

Chapter 31

Text kindly provided by Perseus

"Multa me dehortantur a vobis, Quirites, ni studium rei publicae omnia superet: opes factionis, vestra patientia, ius nullum, ac maxime quod innocentiae plus periculi quam honoris est. Nam illa quidem piget dicere, his annis quindecim quam ludibrio fueritis superbiae paucorum, quam foede quamque inulti perierint vestri defensores, ut vobis animus ab ignavia atque socordia corruptus sit, qui ne nunc quidem obnoxiis inimicis exurgitis atque etiam nunc timetis eos, quibus decet terrori esse. Sed quamquam haec talia sunt, tamen obviam ire factionis potentiae animus subigit. Certe ego libertatem, quae mihi a parente meo tradita est, experiar. Verum id frustra an ob rem faciam, in vestra manu situm est, Quirites. Neque ego vos hortor, quod saepe maiores vestri fecere, uti contra iniurias armati eatis. Nihil vi, nihil secessione opus est; necesse est suomet ipsi more praecipites eant. Occiso Ti. Graccho, quem regnum parare aiebant, in plebem Romanam quaestiones habitae sunt; post C. Gracchi et C. Fului caedem item vestri ordinis multi mortales in carcere necati sunt: utriusque cladis non lex, verum libido eorum finem fecit. Sed sane fuerit regni paratio plebi sua restituere; quicquid sine sanguine civium ulcisci nequitur, iure factum sit. Superioribus annis taciti indignabamini aerarium expilari, reges et populos liberos paucis nobilibus uectigal pendere, penes eosdem et summam gloriam et maximas divitias esse. Tamen haec talia facinora impune suscepisse parum habuere, itaque postremo leges, maiestas vestra, divina et humana omnia hostibus tradita sunt. Neque eos qui ea fecere pudet aut paenitet, sed incedunt per ora vestra magnifici, sacerdotia et consulatus, pars triumphos suos ostentantes; proinde quasi ea honori, non praedae habeant. Servi aere parati iniusta imperia dominorum non perferunt; vos, Quirites, in imperio nati aequo animo servitutem toleratis? At qui sunt ii, qui rem publicam occupauere? Homines sceleratissimi, cruentis manibus, immani auaritia, nocentissimi et idem superbissimi, quibus fides decus pietas, postremo honesta atque inhonesta omnia quaestui sunt. Pars eorum occidisse tribunos plebis, alii quaestiones iniustas, plerique caedem in vos fecisse pro munimento habent. Ita quam quisque pessime fecit, tam maxime tutus est. metum ab scelere suo ad ignaviam vestram transtulere, quos omnis eadem cupere, eadem odisse, eadem metuere in unum coegit. Sed haec inter bonos amicitia, inter malos factio est. Quod si tam vos libertatis curam haberetis, quam illi ad dominationem accensi sunt, profecto neque res publica sicuti nunc vastaretur et beneficia vestra penes optimos, non audacissimos forent. maiores vestri parandi iuris et maiestatis constituendae gratia bis per secessionem armati Auentinum occupauere; vos pro libertate, quam ab illis accepistis, nonne summa ope nitemini? Atque eo vehementius, quo maius dedecus est parta amittere quam omnino non parauisse. Dicet aliquis "quid igitur censes?" Vindicandum in eos, qui hosti prodidere rem publicam, non manu neque vi, quod magis vos fecisse quam illis accidisse indignum est, verum quaestionibus et indicio ipsius Iugurthae. Qui si dediticius est, profecto iussis vestris oboediens erit; sin ea contemnit, scilicet existimabitis, qualis illa pax aut deditio sit, ex qua ad Iugurtham scelerum impunitas, ad paucos potentis maximae divitiae, ad rem publicam damna atque dedecora pervenerint; nisi forte nondum etiam vos dominationis eorum satietas tenet et illa quam haec tempora magis placent, cum regna prouinciae leges iura iudicia bella atque paces, postremo divina et humana omnia penes paucos erant; vos autem, hoc est populus Romanus, invicti ab hostibus, imperatores omnium gentium, satis habebatis animam retinere. Nam servitutem quidem quis vestrum recusare audebat? Atque ego tametsi viro flagitiosissimum existimo impune iniuriam accepisse, tamen vos hominibus sceleratissimis ignoscere, quoniam ciues sunt, aequo animo paterer, ni misericordia in perniciem casura esset. Nam et illis, quantum importunitatis habent, parum est impune male fecisse, nisi deinde faciendi licentia eripitur, et vobis aeterna sollicitudo remanebit, cum intellegetis aut seruiendum esse aut per manus libertatem retinendam. Nam fidei quidem aut concordiae quae spes est? Dominari illi volunt, vos liberi esse; facere illi iniurias, vos prohibere; postremo sociis nostris ueluti hostibus, hostibus pro sociis utuntur. Potestne in tam diuersis mentibus pax aut amicitia esse? quare moneo hortorque vos, ne tantum scelus impunitum omittatis. Non peculatus aerari factus est neque per vim sociis ereptae pecuniae, quae quamquam gravia sunt, tamen consuetudine iam pro nihilo habentur; hosti acerrimo prodita senatus auctoritas, proditum imperium vestrum est; domi militiaeque res publica venalis fuit. Quae nisi quaesita erunt, nisi vindicatum in noxios, quid erit relicuum, nisi ut illis qui ea fecere oboedientes vivamus? Nam impune quae libet facere, id est regem esse. Neque ego vos, Quirites, hortor, ut malitis civis vestros perperam quam recte fecisse, sed ne ignoscendo malis bonos perditum eatis. Ad hoc in re publica multo praestat benefici quam malefici immemorem esse: bonus tantummodo segnior fit, ubi neglegas, at malus improbior. Ad hoc si iniuriae non sint, haut saepe auxili egeas."

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation