Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Chapter 1§ 1 Chapter 2§ 2 Chapter 3§ 3 Chapter 4§ 4 Chapter 5§ 5 Chapter 6§ 6 Chapter 7§ 7 Chapter 8§ 8 Chapter 9§ 9 Chapter 10§ 10 Chapter 11§ 11 Chapter 12§ 12 Chapter 13§ 13 Chapter 14§ 14 Chapter 15§ 15 Chapter 16§ 16 Chapter 17§ 17 Chapter 18§ 18 Chapter 19§ 19 Chapter 20§ 20 Chapter 21§ 21 Chapter 22§ 22 Chapter 23§ 23 Chapter 24§ 24 Chapter 25§ 25 Chapter 26§ 26 Chapter 27§ 27 Chapter 28§ 28 Chapter 29§ 29 Chapter 30§ 30 Chapter 31§ 31 Chapter 32§ 32 Chapter 33§ 33 Chapter 34§ 34 Chapter 35§ 35 Chapter 36§ 36 Chapter 37§ 37 Chapter 38§ 38 Chapter 39§ 39 Chapter 40§ 40 Chapter 41§ 41 Chapter 42§ 42 Chapter 43§ 43 Chapter 44§ 44 Chapter 45§ 45 Chapter 46§ 46 Chapter 47§ 47 Chapter 48§ 48 Chapter 49§ 49 Chapter 50§ 50 Chapter 51§ 51 Chapter 52§ 52 Chapter 53§ 53 Chapter 54§ 54 Chapter 55§ 55 Chapter 56§ 56 Chapter 57§ 57 Chapter 58§ 58 Chapter 59§ 59 Chapter 60§ 60 Chapter 61§ 61 Chapter 62§ 62 Chapter 63§ 63 Chapter 64§ 64 Chapter 65§ 65 Chapter 66§ 66 Chapter 67§ 67 Chapter 68§ 68 Chapter 69§ 69 Chapter 70§ 70 Chapter 71§ 71 Chapter 72§ 72 Chapter 73§ 73 Chapter 74§ 74 Chapter 75§ 75 Chapter 76§ 76 Chapter 77§ 77 Chapter 78§ 78 Chapter 79§ 79 Chapter 80§ 80 Chapter 81§ 81 Chapter 82§ 82 Chapter 83§ 83 Chapter 84§ 84 Chapter 85§ 85 Chapter 86§ 86 Chapter 87§ 87 Chapter 88§ 88 Chapter 89§ 89 Chapter 90§ 90 Chapter 91§ 91 Chapter 92§ 92 Chapter 93§ 93 Chapter 94§ 94 Chapter 95§ 95 Chapter 96§ 96 Chapter 97§ 97 Chapter 98§ 98 Chapter 99§ 99 Chapter 100§ 100 Chapter 101§ 101 Chapter 102§ 102 Chapter 103§ 103 Chapter 104§ 104 Chapter 105§ 105 Chapter 106§ 106 Chapter 107§ 107 Chapter 108§ 108 Chapter 109§ 109 Chapter 110§ 110 Chapter 111§ 111 Chapter 112§ 112 Chapter 113§ 113 Chapter 114§ 114
Sallust · The Jugurthine War

Chapter 14

Text kindly provided by Perseus

"Patres conscripti, Micipsa pater meus moriens mihi praecepit, uti regni Numidiae tantummodo procurationem existimarem meam, ceterum ius et imperium eius penes vos esse; simul eniterer domi militiaeque quam maximo usui esse populo Romano; vos mihi cognatorum, vos affinium loco ducerem: si ea fecissem, in vestra amicitia exercitum divitias munimenta regni me habiturum. Quae cum praecepta parentis mei agitarem, Iugurtha, homo omnium quos terra sustinet sceleratissimus, contempto imperio vestro Masinissae me nepotem et iam ab stirpe socium atque amicum populi Romani regno fortunisque omnibus expulit. Atque ego, patres conscripti, quoniam eo miseriarum venturus eram, vellem potius ob mea quam ob maiorum meorum beneficia posse me a vobis auxilium petere, ac maxime deberi mihi beneficia a populo Romano, quibus non egerem, secundum ea, si desideranda erant, uti debitis uterer. Sed quoniam parum tuta per se ipsa probitas est neque mihi in manu fuit, Iugurtha qualis foret, ad vos confugi, patres conscripti, quibus, quod mihi miserrimum est, cogor prius oneri quam usui esse. Ceteri reges aut bello victi in amicitiam a vobis recepti sunt aut in suis dubiis rebus societatem vestram appetiuerunt; familia nostra cum populo Romano bello Carthaginiensi amicitiam instituit, quo tempore magis fides eius quam fortuna petenda erat. Quorum progeniem vos, patres conscripti, nolite pati me nepotem Masinissae frustra a vobis auxilium petere. Si ad impetrandum nihil causae haberem praeter miserandam fortunam, quod paulo ante rex genere fama atque copiis potens, nunc deformatus aerumnis, inops alienas opes expecto, tamen erat maiestatis populi Romani prohibere iniuriam neque pati cuiusquam regnum per scelus crescere. Verum ego iis finibus eiectus sum, quos maioribus meis populus Romanus dedit, unde pater et auos meus una vobiscum expulere Syphacem et Carthaginiensis. Vestra beneficia mihi erepta sunt, patres conscripti, vos in mea iniuria despecti estis. Eheu me miserum! Hucine, Micipsa pater, beneficia tua euasere, ut, quem tu parem cum liberis tuis regnique participem fecisti, is potissimum stirpis tuae extinctor sit? Numquamne ergo familia nostra quieta erit? Semperne in sanguine ferro fuga versabitur? Dum Carthaginienses incolumes fuere, iure omnia saeva patiebamur: hostes ab latere, vos amici procul, spes omnis in armis erat. Postquam illa pestis ex Africa eiecta est, laeti pacem agitabamus, quippe quis hostis nullus erat, nisi forte quem vos iussissetis. Ecce autem ex improuiso Iugurtha, intoleranda audacia scelere atque superbia sese efferens, fratre meo atque eodem propinquo suo interfecto primum regnum eius sceleris sui praedam fecit; post ubi me isdem dolis nequit capere, nihil minus quam vim aut bellum expectantem in imperio vestro, sicuti videtis, extorrem patria domo, inopem et coopertum miseriis effecit, ut ubiuis tutius quam in meo regno essem. Ego sic existimabam, patres conscripti, uti praedicantem audiueram patrem meum, qui vestram amicitiam diligenter colerent, eos multum laborem suscipere, ceterum ex omnibus maxime tutos esse. Quod in familia nostra fuit, praestitit, uti in omnibus bellis adesset vobis; nos uti per otium tuti simus, in vestra manu est, patres conscripti. Pater nos duos fratres reliquit, tertium Iugurtham beneficiis suis ratus est coniunctum nobis fore. Alter eorum necatus est, alterius ipse ego manus impias vix effugi. Quid agam? Aut quo potissimum infelix accedam? Generis praesidia omnia extincta sunt. Pater, uti necesse erat, naturae concessit. Fratri, quem minime decuit, propinquos per scelus vitam eripuit. Affinis amicos propinquos ceteros meos alium alia clades oppressit: capti ab Iugurtha pars in crucem acti, pars bestiis obiecti sunt, pauci, quibus relicta est anima, clausi in tenebris cum maerore et luctu morte grauiorem vitam exigunt. Si omnia, quae aut amisi aut ex necessariis aduersa facta sunt, incolumia manerent, tamen, si quid ex improuiso mali accidisset, vos implorarem, patres conscripti, quibus pro magnitudine imperi ius et iniurias omnis curae esse decet. Nunc vero exul patria domo, solus atque omnium honestarum rerum egens quo accedam aut quos appellem? Nationesne an reges, qui omnes familiae nostrae ob vestram amicitiam infesti sunt? An quoquam mihi adire licet, ubi non maiorum meorum hostilia monumenta plurima sint? Aut quisquam nostri misereri potest, qui aliquando vobis hostis fuit? Postremo Masinissa nos ita instituit, patres conscripti, ne quem coleremus nisi populum Romanum, ne societates, ne foedera nova acciperemus: abunde magna praesidia nobis in vestra amicitia fore; si huic imperio fortuna mutaretur, una occidendum nobis esse. Virtute ac dis volentibus magni estis et opulenti, omnia secunda et oboedientia sunt: quo facilius sociorum iniurias curare licet. Tantum illud vereor, ne quos privata amicitia Iugurthae parum cognita transuersos agat. Quos ego audio maxima ope niti ambire fatigare vos singulos, ne quid de absente incognita causa statuatis; fingere me verba et fugam simulare, cui licuerit in regno manere. Quod utinam illum, cuius impio facinore in has miserias proiectus sum, eadem haec simulantem videam, et aliquando aut apud vos aut apud deos immortalis rerum humanarum cura oriatur: ne ille, qui nunc sceleribus suis ferox atque praeclarus est, omnibus malis excruciatus impietatis in parentem nostrum, fratris mei necis mearumque miseriarum grauis poenas reddat. Iam iam, frater animo meo carissime, quamquam tibi immaturo et unde minime decuit vita erepta est, tamen laetandum magis quam dolendum puto casum tuum. Non enim regnum, sed fugam exilium egestatem et omnis has quae me premunt aerumnas cum anima simul amisisti. At ego infelix, in tanta mala praecipitatus ex patrio regno, rerum humanarum spectaculum praebeo, incertus quid agam tuasne iniurias persequar ipse auxili egens an regno consulam, cuius vitae necisque potestas ex opibus alienis pendet. utinam emori fortunis meis honestus exitus esset neu viuere contemptus viderer, si defessus malis iniuriae concessissem. Nunc neque viuere libet neque mori licet sine dedecore. Patres conscripti, per vos, per liberos atque parentis vestros, per maiestatem populi Romani, subuenite mihi misero, ite obviam iniuriae, nolite pati regnum Numidiae, quod vestrum est, per scelus et sanguinem familiae nostrae tabescere."

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation