Nōndum sōlis equōs dēclīnis mītigat aestās,
quamvīs et madidīs incumbant prēla racēmīs
et spūment raucō ferventia musta susurrō.
cernis ut ecce pater quās trādidit, Ornyte, vaccae
molle sub hirsūtā latus exsplicuēre genistā?
nōs quoque vīcīnīs cūr nōn succēdimus umbrīs?
torrida cūr sōlō dēfendimus ōra galērō?
Hoc potius, frāter Corydōn, nemus, antra petāmus
ista patris Faunī, gracilēs ubi pīnea dēnset
silva comās rapidōque caput levat obvia sōlī,
bullantēs ubi fāgus aquās rādīce sub ipsā
prōtegit et rāmīs errantibus implicat umbrās.
Quō mē cumque vocās, sequor, Ornyte; nam mea Leucē,
dum negat amplexūs nocturnaque gaudia nōbīs,
pervia cornigerī fēcit sacrāria Faunī.
prōme igitur calamōs et sī qua recondita servās.
nec tibi dēfuerit mea fistula, quam mihi nūper
mātūrā docilis compēgit harundine Lādōn.
Et jam captātae pariter successimus umbrae.
sed quaenam sacrā dēscrīpta est pāgina fāgō,
quam modo nescio quis properantī falce notāvit?
aspicis ut viridēs etiam nunc littera rīmās
servet et ārentī nōndum sē laxet hiātū?
Ornyte, fer propius tua lūmina: tū potes altō
cortice dēscrīptōs citius percurrere versūs;
nam tibi longa satis pater internōdia largus
prōcērumque dedit māter nōn invida corpus.
Nōn pāstor, nōn haec triviālī mōre viātor,
sed deus ipse canit: nihil armentāle resultat,
nec montāna sacrōs distinguunt jūbila versūs.
Mīra refers; sed rumpe morās oculōsque sequācī
quam prīmum nōbīs dīvīnum perlege carmen.
"Quī juga, quī silvās tueor, satus aethere Faunus,
haec populīs ventūra canō: juvat arbore sacrā
laeta patēfactīs incīdere carmina fātīs.
vōs ō praecipuē nemorum gaudēte colōnī,
vōs populī gaudēte meī: licet omne vagētur
sēcūrō cūstōde pecus nocturnaque pāstor
claudere fraxineā nōlit praesēpia crāte:
nōn tamen īnsidiās praedātor ovīlibus ūllās
afferet aut laxīs abiget jūmenta capistrīs.
aurea sēcūrā cum pāce renāscitur aetās
et redit ad terrās tandem squālōre sitūque
alma Themis positō juvenemque beāta sequuntur
saecula, māternīs causam quī vīcit Iūlīs.
dum populōs deus ipse reget, dabit impia victās
post tergum Bellōna manūs spoliātaque tēlīs
in sua vēsānōs torquēbit vīscera morsūs
et, modo quae tōtō cīvīlia distulit orbe,
sēcum bella geret: nūllōs jam Rōma Philippōs
dēflēbit, nūllōs dūcet captīva triumphōs;
omnia Tartareō subigentur carcere bella
immergentque caput tenebrīs lūcemque timēbunt.
candida pāx aderit; nec sōlum candida vultū,
quālis saepe fuit quae lībera Mārte professō,
quae domitō procul hoste tamen grassantibus armīs
pūblica diffūdit tacitō discordia ferrō:
omne procul vitium simulātae cēdere pācis
jussit et īnsānōs Clēmentia contudit ēnsēs.
nūlla catēnātī fērālis pompa senātūs
carnificum lassābit opus, nec carcere plēnō
īnfēlīx rārōs numerābit Cūria patrēs.
plēna quiēs aderit, quae strictī nescia ferrī
altera Sāturnī referet Latiālia rēgna,
altera rēgna Numae, quī prīmus ovantia caede
agmina, Rōmuleīs et adhūc ārdentia castrīs
pācis opus docuit jussitque silentibus armīs
inter sacra tubās, nōn inter bella, sonāre.
jam nec adumbrātī faciem mercātus honōris
nec vacuōs tacitus fascēs et ināne tribūnal
accipiet cōnsul; sed lēgibus omne reductīs
jūs aderit, mōremque forī vultumque priōrem
reddet et afflīctum melior deus auferet aevum.
exultet quaecumque notum gēns īma jacentem
ērēctumve colit boream, quaecumque vel ortū
vel patet occāsū mediōve sub aethere fervit.
cernitis ut pūrō nox jam vīcēsima caelō
fulgeat et placidā radiantem lūce comētēm
prōferat? ut liquidum niteat sine vulnere plēnus?
numquid utrumque polum, sīcut solet, igne cruentō
spargit et ārdentī scintillat sanguine lampas?
at quondam nōn tālis erat, cum Caesare raptō
indīxit miserīs fātālia cīvibus arma.
scīlicet ipse deus Rōmānae pondera mōlis
fortibus excipiet sīc inconcussa lacertīs,
ut neque trānslātī sonitū fragor intonet orbis
nec prius ex meritīs dēfūnctōs Rōma penātēs
cēnseat, occāsūs nisi cum respexerit ortūs."
Ornyte, jam dūdum velut ipsō nūmine plēnum
mē quatit et mixtus subit inter gaudia terror.
sed bona fācundī venerēmur nūmina Faunī.
carmina, quae nōbīs deus obtulit ipse canenda,
dīcāmus teretīque sonum modulēmur avēnā:
forsitan augustās feret haec Meliboeus ad aurēs.