mātūrus Copy link Outline I. Lit., of fruitsII. Transf.A. Ripe, mature, of the proper age, proper, fit, seasonable, timely ...2. Powerful, vigorousB. That takes place early, early, speedy, quick ...A. Seasonably, opportunely, at the proper time ...B. Betimes, early, speedily, quickly, soon ...C. Prematurely, untimely ⓘmātūrē: adverbialmātūre: masc/neut voc sg • mātūrus, a, um (sup. usually maturissimus; less freq. maturrimus, Tac. A. 12, 65; cf. the adv.), adj. [root, Sanscr. ma-, measure, time, whence mane, matutinus; cf.: manus, modus; hence, timely, ready in time], ripe, mature (class.). I. Lit., of fruits: poma matura et cocta (opp. cruda), Cic. Sen. 19, 71: uva, Verg. E. 10, 36: fruges, id. ib. 3, 80: maturissimae ficus, Col. 12, 17, 2.—With dat.: seges matura messi, ripe for harvesting, Liv. 2, 5.—Neutr. as subst.: quod maturi erat (opp. viride), Liv. 34, 26, 8. — II. Transf. A. Ripe, mature, of the proper age, proper, fit, seasonable, timely, etc.—With dat.: filia matura viro, ripe for marriage, marriageable, Verg. A. 7, 53: maturus bello, Juv. 8, 169: vitulus templis maturus et arae, old enough for sacrifice, id. 12, 7: virgo, Hor. C. 3, 6, 22: ovis, fit for bearing, Col. 7, 3, 1: Roxane matura ex Alexandro, Just. 13, 2, 5; cf. venter, ripe for delivery, ready to bring forth, Ov. M. 11, 311: infans, id. ib. 7, 127: aetas, mature, fit for action, Verg. A. 12, 438: progenies matura militiae, Liv. 42, 52: L. Caesar viris, of the proper age for assuming the toga virilis, Vell. 2, 99.—Piur. subst.: mātūri, adults (opp. pueri), Lact. 5, 13, 3: omnia matura sunt, victoria, praeda, laus, ready to be seized, Sall. J. 85, 48.—With ad: ad arma, Sil. 16, 657.—Of mental qualities: ipse enim Thucydides, si posterius fuisset, multo maturior ac mitior fuisset, Cic. Brut. 83, 288: annis gravis atque animi maturus Aletes, mature in judgment, Verg. A. 9, 246: aevi, ripe in years, id. ib. 5, 73: centuriones, who had served out their time, Suet. Calig. 44: imperia, old, antiquated, Just. 11, 5, 7: scribendi tempus maturius, more seasonable, more favorable, Cic. Att. 15, 4, 3: mihi vero ad nonas bene maturum videtur fore, just at the right time, id. Fam. 9, 5, 1: se maturam oppetere mortem, in good old age, id. Div. 1, 18, 36: senex, Hor. A. P. 115.— 2. Powerful, vigorous: glaebasque jacentis Pulverolenter coquat maturis solibus aestas, Verg. G. 1, 66: lux, id. A. 10, 257: ignes (anni), Grat. Cyn. 59: maturae mala nequitiae, full-grown depravity, Juv. 14, 216.— B. That takes place early, early, speedy, quick: mittam hodie huic suo die natali malam rem magnam et maturam, Plaut. Ps. 1, 3, 5: matura faba, the early bean (opp. to the late bean), Col. 2, 10: satio (opp. to late sowing), id. ib.: fenum, the first hay (opp. to the after-math), id. 7, 3: hiemes, early, Caes. B. G. 4, 20: decessio, Cic. Q. Fr. 1, 1, 1: honores, Ov. P. 2, 1, 59: judicium, quick, Cic. Caecin. 3, 7: robur aetatis quam maturrimum precari, Tac. A. 12, 65: aetas maturissima, early life, Auct. Her. 4, 17, 25: si mora pro culpa est, ego sum maturior illo, was there earlier, Ov. M. 13, 300.—Hence, adv.: mātūrē (sup. maturissime and maturrime; v. the foll.). A. Seasonably, opportunely, at the proper time (class.): custodes mature sentiunt, Cic. Verr. 2, 4, 44, § 96: satis mature occurrit, Caes. B. C. 3, 7: ubi consulueris, mature facto opus est, Sall. C. 1 fin.— B. Betimes, early, speedily, quickly, soon: mature fieri senem, Cic. Sen. 10, 32: proficisci, id. Fam. 3, 3, 1: Romam venire, id. Q. Fr. 3, 1, 4.— Comp.: maturius proficiscitur, Caes. B. G. 4, 6: maturius pervenire, Cic. Verr. 2, 3, 24, § 60: tempus quam res maturius me deserat, Sall. J. 42, 5: maturius ad Epulas ire, Juv. 11, 88: voluerunt veteres maturius hereditates adiri, Gai. Inst. 2, 55.—Sup.: maximos tumultus maturissime disjeci, Cato ap. Charis. p. 184 P.: res maturissime vindicanda est, as quickly, as early as possible, Cic. Caecin. 2, 7: quippe qui omnium maturrime ad publicas causas accesserim, id. de Or. 3, 20, 74: perge qua coeptas, ut quam maturrime merita invenias, Sall. H. 1, 48, 16 Dietsch.: quibus rebus quam maturrime occurrendum putabat, Caes. B. G. 1, 33 fin.— C. Prematurely, untimely: pater mature decessit, Nep. Att. 2, 1.—With a play upon the three meanings of the word (A., B., and C.): qui homo mature quaesivit pecuniam, Nisi eam mature parsit, mature esurit, he who has made money at the right time, if he is not soon sparing of it, will too soon suffer hunger, Plaut. Curc. 3, 10.
mātūrē Copy link Outline 1 en son temps, à point, à propos :2 promptement, de bonne heure, bientôt : -urissime -urrime3 prématurément, trop tôt : || v. les trois sens réunis : . ... • mātūrē (maturus), 1. en son temps, à point, à propos : Cic. Verr. 2, 4, 96 ; Cæs. C. 3, 7 2. promptement, de bonne heure, bientôt : Cic. CM 32 ; Fam. 3, 3, 1 ; maturius Cic. Verr. 2, 3, 60 ; Cæs. G. 4, 6, 1 ; -urissime Cic. Cæc. 7 ; -urrime Cic. de Or. 3, 74 ; Cæs. G. 1, 33 3. prématurément, trop tôt : Nep. Att. 2, 1 || v. les trois sens réunis : Pl. Curc. 380.
mātūrus Copy link Outline 1 mûr : fruits mûrs || n. pris subst t : ce qu'il ...2 [fig.] mûr, dans le développement voulu : des soleils dans leur pleine ...3 prompt, hâtif : hivers hâtifs ; prompt retour de province ; par ...4 qui a atteint tout son développement : vieux ; ceux des centurions ... ⓘmātūrē: adverbialmātūre: masc/neut voc sg • mātūrus, a, um, 1. mûr : poma matura Cic. CM 71, fruits mûrs || n. pris substt : quod maturi erat Liv. 34, 26, 8, ce qu'il y avait de mûr 2. [fig.] mûr, dans le développement voulu : maturi soles Virg. G. 1, 66, des soleils dans leur pleine ardeur ; filia matura viro Virg. En. 7, 53, fille en âge de prendre époux ; progenies matura militiæ Liv. 42, 52, 2, une jeunesse en âge de servir || mûr, à point : Thucydides... multo maturior fuisset Cic. Br. 288, Thucydide aurait été beaucoup plus mûr, aurait eu un style moins rude ; tempus maturum mortis Cic. CM 76, le moment voulu de la mort, qui vient à point ; matura mors Cic. Div. 1, 36, mort qui arrive à l'âge normal ; mihi ad nonas bene maturum videtur fore Cic. Fam. 9, 5, 1, il me semble que l'époque des nones sera le bon moment ; scribendi tempus maturius Cic. Att. 15, 4, 3, un moment plus favorable pour écrire 3. prompt, hâtif : maturæ hiemes Cæs. G. 4, 20, 1, hivers hâtifs ; matura decessio Cic. Q. 1, 1, 1, prompt retour de province ; maturo judicio Cic. Cæc. 7, par un prompt jugement ; supplicium maturius Cic. Verr. 2, 5, 147, un supplice plus prompt ; robur ætatis quam maturrimum precari Tac. Ann. 12, 65, souhaiter dans des prières la plus prompte maturité possible de l'âge 4. qui a atteint tout son développement : maturus ævi Virg. En. 5, 73, vieux ; centurionum maturi Suet. Cal. 44, ceux des centurions qui ont fait leur temps ; animi maturus Virg. En. 9, 246, d'esprit mûri par l'expérience, cf. Tac. Ann. 1, 4. ➳ sup. maturissimus Her. 4, 25 ; Col. Rust. 12, 17, 2.
mature Copy link MATVRE � Adu. [ὡρίως, κατὰ καιρὸν, ἐπισπερχῶς] Tempestiue, siue Ad tempus, vid. Nigid. ap. Gell. 10, 11. […] 🗁 Page Scan
maturus Copy link ⓘmātūrē: adverbialmātūre: masc/neut voc sg MATVRVS � a, um. Adi. [ὡραῖος, ὥριμος, πέπων, πέπειρος] proprie de frugibus dicitur, Quod neque crudum, neque mite, neque caducum, neque nimium coctum, sed in tempore temperatum prouenit: vt, Poma matura. […] 🗁 Page Scan
mature (adj.) Copy link • mature (adj.): mātūrus (rare in exactly the sense of Eng.): m. in mind (judgment), m. animi, Virg. Aen. 9, 246. (Oftener = ready, quick, prompt.) Phr.. m. years, adulta aetas (v. adult): possessing a m. judgment, *judicii considerati ac bene sani; or simply, consideratus, consideratissimus (v. considerate, sagacious): see also ripe (fig.).
mature (v.) Copy link Outline I. Lit.II. Fig. • mature (v.): I. Lit.: mātūro, cŏquo, percŏquo: v. to ripen. II. Fig.: to prepare thoroughly: Phr.: to m. one's plans, consilia sua expedire, Tac. H. 3, 73; *rationes suas expedire; omnia rite parare (v. to prepare): my plans are already m.d, jam instructa sunt mihi in corde consilia omnia, Ter. Ph. 2, 2, 7. (Maturo is to hasten anything on lose no time: cf. Sall. Cat. 32, insidias consuli maturare.)
MATURE Copy link • MATURE 1. adj., maturus, tempestivus (PROP. and figuratively): adultus (having reached the years of maturity, PROP. and figuratively; e.g., Athenae adultae; opposed to nascentes): a mature judgement, judicium firmum, certum, subtile, rectum, verum (Cic.): ☞ not subactum judicium. In Cic., Caec., maturum judicium is a prompt decision; judgement passed without any delay): mature age, aetas adulta (when the person is grown up); aetas firmata (Cic.), matura (Ulp.): of mature understanding, maturus animo: to have mature experience, magno praeditum esse usu; usu et experientia praetantem esse (Cic.): mature consideration, bonum consilium. To become mature, maturescere (Cic.). 2. v. maturare; ad maturitatem perducere aliquid (Plin.); coquere (Cic.); percoquere (especially of fruit, Plin., Ep.). To mature plans, etc., alicujus rei rationem explicatam atque exploratam habere; consilia explicare (but implying previous state of confusion, etc., Caes., B.C., 2, 78): all my plans are matured, instructa mihi sunt corde consilia omnia (Terentianus): to mature one’s judgement, ad judicandi maturitatem pervenire.