(CHREMES. MENEDEMUS.)
CHREMES
Luciscit hoc iam: cesso pultare ostium
Vicini, primum ex me ut sciat sibi filium
Redisse? etsi adolescentem hoc nolle intelligo.
Verum quum videam miserum hunc tam excruciarier
Eius abitu, celem tam insperatum gaudium,
Cum illi pericli nihil ex indicio siet?
Haud faciam: nam, quod potero, adiutabo senem;
Ita ut filium meum amico atque aequali suo
Video inservire, et socium esse in negotiis;
Nos quoque senes est aequum senibus obsequi.
MENEDEMUS
Aut ego profecto ingenio egregie ad miserias
Natus sum: aut illud falsum est, quod vulgo audio
Dici, diem adimere aegritudinem hominibus:
Nam mihi quidem quotidie augescit magis
De filio aegritudo; et quanto diutius
Abest, magis cupio tanto et magis desidero.
CHREMES
Sed ipsum foras egressum video: ibo, alloquar.
Menedeme, salve: nuntium apporto tibi,
Cuius maxime te fieri participem cupis.
MENEDEMUS
Numquidnam de gnato meo audisti, Chreme?
CHREMES
Valet atque vivit.
MENEDEMUS
Ubinam est, quaeso?
CHREMES
Apud me domi.
MENEDEMUS
Meus gnatus?
CHREMES
Sic est.
MENEDEMUS
Venit?
CHREMES
Certe.
MENEDEMUS
Clinia
Meus venit?
CHREMES
Dixi.
MENEDEMUS
Eamus: duc me ad eum, obsecro.
CHREMES
Non vult te scire se redisse etiam, et tuum
Conspectum fugitat, propter peccatum; tum hoc timet,
Ne tua duritia antiqua illa etiam adaucta sit.
MENEDEMUS
Non tu ei dixisti ut essem?
CHREMES
Non.
MENEDEMUS
Quamobrem, Chreme?
CHREMES
Quia pessime istoc in te atque in illum consulis,
Si te tam leni et victo animo esse ostenderis.
MENEDEMUS
Non possum: satis iam satis pater durus fui.
CHREMES
Ah!
Vehemens in utramque partem, Menedeme, es nimis,
Aut largitate nimia, aut parsimonia.
In eandem fraudem ex hac re atque ex illa incides.
Primum; olim potius quam paterere filium
Commetare ad mulierculam, quae paululo
Tum erat contenta, cuique erant grata omnia,
Proterruisti hinc: ea coacta ingratiis
Postilla coepit victum vulgo quaerere.
Nunc cum sine magno intertrimento non potest
Haberi, quidvis dare cupis: nam ut tu scias
Quam ea nunc instructa pulchre ad perniciem siet,
Primum, iam ancillas secum adduxit plus decem,
Oneratas veste atque auro. Satrapes si siet
Amator, nunquam sufferre eius sumtus queat;
Nedum tu possis.
MENEDEMUS
Estne ea intus?
CHREMES
Sit rogas?
Sensi: namque ei unam coenam atque eius comitibus
Dedi; quod si iterum mihi sit danda, actum siet.
Nam ut alia omittam, pytissando modo mihi
Quid vini absumsit! “Sic hoc,” dicens; “Asperum,”
“Pater, hoc est; aliud lenius sodes vide.”
Relevi dolia omnia, omnes serias;
Omnes sollicitos habui: atque haec una nox.
Quid te futurum censes quem assidue exedent?
Sic me Di amabunt, ut me tuarum miseritum est,
Menedeme, fortunarum.
MENEDEMUS
Faciat quod libet:
Sumat, consumat, perdat, decretum est pati,
Dum illum modo habeam mecum.
CHREMES
Si certum est tibi
Sic facere, illud permagni referre arbitror,
Ut ne cientem sentiat te id sibi dare.
MENEDEMUS
Quid faciam?
CHREMES
Quidvis potius quam quod cogitas:
Per alium quemvis ut des; falli te sinas
Technis per servulum; etsi subsensi id quoque,
Illos ibi esse et id agere inter se clanculum.
Syrus cum illo vestro consusurrat; conferunt
Consilia ad adolescentes: et tibi perdere
Talentum hoc pacto satius est quam illo minam.
Non nunc pecunia agitur; sed illud, quomodo
Minimo periclo id demus adolescentulo.
Nam si semel tuum animum ille intellexerit,
Prius proditurum te tuam vitam, et prius
Pecuniam omnem, quam abs te amittas filium; hui,
Quantam fenestram ad nequitiam patefeceris!
Tibi autem porro ut non sit suave vivere:
Nam deteriores omnes sumus licentia.
Quodcunque inciderit in mentem volet: neque id
Putabit, pravum siet an rectum quod petet.
Tu rem perire et ipsum non poteris pati.
Dare denegaris; ibit ad illud ilico,
Quo maxime apud te se valere sentiet:
Abiturum se abs te esse ilico minabitur.
MENEDEMUS
Videre verum, atque ita uti res est, dicere.
CHREMES
Somnum hercle ego hac nocte oculis non vidi meis,
Dum id quaero tibi qui filium restituerem.
MENEDEMUS
Cedo dextram: porro te idem oro ut facias, Chreme.
CHREMES
Paratus sum.
MENEDEMUS
Scin quid nunc facere te volo?
CHREMES
Dic.
MENEDEMUS
Quod sensisti illos me incipere fallere.
Id ut maturent facere: cupio illi dare
Quod vult: cupio iam videre.
CHREMES
Operam dabo.
Paulum negoti mihi obstat: Simus et Crito
Vicini nostri hic ambigunt de finibus:
Me cepere arbitrum: ibo ac dicam, ut dixeram
Operam daturum me, hodie non posse his dare.
Continuo hic adero.
MENEDEMUS
Ita quaeso. Di vestram fidem!
Ita comparatam esse hominum naturam omnium,
Aliena ut melius videant et diiudicent
Quam sua? an eo fit quia in re nostra aut gaudio
Sumus praepediti nimio aut aegritudine?
Hic mihi quanto nunc plus sapit quam egomet mihi !
CHREMES
Dissolvi me otiosus operam ut tibi darem.
Syrus est prehendendus, atque adhortandus mihi.
A me nescio quis exit: concede hinc domum,
Ne nos inter nos congruere sentiant.