Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.

Dictionary settings

Enabled Dictionaries
Search Scope

Match conjugated verbs and declined nouns/adjectives.

Highlight Strength 50%
Contents (5 entries · 25 senses)
L&S Lewis & Short (1)
Source
Source & Attribution
Text provided under a CC BY-SA 4.0 license by the Perseus Digital Library, with funding from the National Endowment for the Humanities. Digitized from Charlton T. Lewis and Charles Short, A Latin Dictionary (1879). Data originally from PerseusDL/lexica and accessed from github.com/nkprasad12/lexica.
ⓘ

servant: pres ind act 3rd pl

• servo, āvi, ātum, 1 (old fut. perf. servasso, Plaut. Most. 1, 3, 71: servassis, an old formula in Cato, R. R. 141, 3: servassit, Plaut. Cist. 4, 2, 76: servassint, id. As. 3, 3, 64; id. Cas. 2, 5, 16; id. Ps. 1, 1, 35; id. Stich. 4, 1, 1; id. Trin. 2, 2, 103), v. a. [cf. salus].
  1. I. Lit.
    1. A. In gen., to save, deliver, keep unharmed, preserve, protect, etc. (very freq. and class.; syn. salvo): Ph. Perdis me tuis dictis. Cu. Immo servo et servatum volo, Plaut. Curc. 2, 3, 56; cf.: qui ceteros servavi, ut nos periremus, Cic. Fam. 14, 2, 2: pol me occidistis, amici, Non servastis, Hor. Ep. 2, 2, 139: aliquem ex periculo, Caes. B. C. 2, 41 fin.: aliquem ex judicio, Cic. Verr. 2, 3, 57, § 131: vita ex hostium telis servata, id. Rep. 1, 3, 5: urbs ex belli ore et faucibus erepta atque servata, id. Arch. 9, 21.—With ab and abl. (mostly post - Aug. and rare): si tamen servari a furibus possunt, Pall. 5, 8, 7 fin.: super omnia Capitolium summamque rem in eo solus a Gallis servaverat, Plin. 7, 28, 29, § 103.—Mars pater, te precor, pastores pecuaque salva servassis duisque bonam salutem mihi, etc., an old formula of prayer, Cato, R. R. 141, 3: di te servassint semper, Plaut. As. 3, 3, 64: di te servassint mihi, id. Cas. 2, 5, 16; id. Ps. 1, 1, 35; id. Stich. 4, 1, 1; id. Trin. 2, 2, 103: ita me servet Juppiter, Ter. Phorm. 5, 3, 24: serva, quod in te est, filium et me et familiam, id. Heaut. 4, 8, 4: tu me amoris magis quam honoris servavisti gratiā. Enn. ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69 (Trag. v. 316 Vahl.): invitum qui servat idem facit occidenti, Hor. A. P. 467: Graeciae portus per se (i. e. Themistoclem) servatos, Cic. Rep. 1, 3, 5: servare rem publicam, id. Sest. 22, 49: quoniam me unā vobiscum servare non possum, vestrae quidem certe vitae prospiciam, etc., Caes. B. G. 7, 50: impedimenta cohortesque, id. B. C. 1, 70: urbem insulamque Caesari, id. ib. 2, 20: sua, Cato, R. R. 5, 1: rem suam, Hor. A. P. 329: servabit odorem Testa, id. Ep. 1, 2, 69: Sabinus Vitisator, curvam servans sub imagine falcem, keeping, retaining, Verg. A. 7, 179 et saep.: urbem et cives integros incolumesque, Cic. Cat. 3, 10, 25: pudicitiam liberorum ab eorum libidine tutam, Cic. Verr. 2, 1, 27, § 68: se integros castosque, id. Tusc. 1, 30, 72: omnia mihi integra, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 17, 1.—Poet. with inf.: infecta sanguine tela Conjugibus servant parvisque ostendere natis, Stat. Th. 9, 188.—Absol.: So. Perii, pugnos ponderat. Me. Quid si ego illum tractim tangam ut dormiat? So. Servaveris: Nam continuas has tres noctes pervigilavi, you would save me, Plaut. Am. 1, 1, 157.—
          1. β. With abl. or ab or ex and abl. of the danger or evil: si respublica populi Romani Quiritium ad quinquennium proximum salva servata erit hisce duellis, datum donum duit, etc., an ancient votive formula, Liv. 22, 10, 2: Q. SERVILIVS VVLNERE SERVATVS, Inscr. Grut. 48, 5: omnes quattuor amissis servatae a peste carinae, Verg. A. 5, 699.—Usu. with ex: quo ex judicio te ulla salus servare posset, Cic. Verr. 2, 3, 57, § 131: urbs ex omni impetu regio servata, id. Arch. 9, 21: ex eo periculo, Caes. B. C. 2, 41: navem ex hieme marique, Nep. Att. 10, 6.—
        1. b. With abstract objects: navorum imperium servare est induperantum, Enn. ap. Fest. p. 169 Müll. (Trag. v. 413 Vahl.): imperium probe, Plaut. Ps. 2, 4, 7: ordines, Caes. B. G. 4, 26; id. B. C. 1, 44; 2, 41; cf. id. B. G. 7, 23: ordinem laboris quietisque, Liv. 26, 51: praesidia indiligentius, Caes. B. G. 2, 33: vigilias, Liv. 34, 9: custodias neglegenter, id. 33, 4: discrimina rerum, id. 5, 46: concentum (fides), Cic. Fin. 4, 27, 75: cursus, id. Rep. 1, 14, 22; id. Tusc. 1, 28, 68: intervallum, Caes. B. G. 7, 23: tenorem pugnae, Liv. 30, 18: modum, Plin. 7, 53, 54, § 180 et saep.: fidem, Plaut. Rud. 5, 2, 63: fidem cum aliquo, id. Curc. 1, 2, 49; id. Merc. 3, 1, 33; Ter. And. 1, 5, 45: fides juris jurandi saepe cum hoste servanda, Cic. Off. 3, 29, 107; cf.: fidem de numero dierum, Caes. B. G. 6, 36: promissum, Plaut. Am. 5, 3, 1: promissa, Cic. Off. 1, 10, 23: officia, id. ib. 1, 11, 33: justitiam, id. ib. 1, 13, 41; cf.: aequabilitatem juris, id. Rep. 1, 34, 53: aequitatem, id. Off. 1, 19, 64: jura induciarum, Caes. B. C. 1, 85: institutum militare, id. ib. 3, 75; cf. id. ib. 3, 84; 3, 89: rectum animi, Hor S. 2, 3, 201: consulta patrum, leges juraque, id. Ep. 1, 16, 41; legem, Cic. Fam. 2, 17, 2: consuetudinem, id. Clu. 32, 89: illud quod deceat, id. Off. 1, 28, 97: dignitatem, id. de Or. 2, 54, 221: fidem cum aliquo, id. Phil. 7, 8, 22: amicitiam summā fide, id. Lael. 7, 25: Platonis verecundiam, id. Fam. 9, 22, 5: aequam mentem, Hor. C. 2, 3, 2: nati amorem, Verg. A. 2, 789: conubia alicujus, id. ib. 3, 319: foedera, Ov. F. 2, 159.—
    2. B. In partic., to keep, lay up, preserve, reserve for the future or for some purpose (syn. reservare): si voles servare (vinum) in vetustatem, ad alvum movendam servato, Cato, R. R. 114, 2; Col. 12, 28, 4: lectum Massicum, Hor. C. 3, 21, 6; Col. 12, 28, 4; cf.: Caecuba centum clavibus, Hor. C. 2, 14, 26: lapis chernites mitior est servandis corporibus nec absumendis, Plin. 36, 17, 28, § 132: vermes in melle, id. 30, 13, 39, § 115: se temporibus aliis, Cic. Planc. 5, 13: eo me servavi, id. Att. 5, 17, 1: Valerius, in parvis rebus neglegens ultor gravem se ad majora vindicem servabat, Liv. 2, 11, 4; 10, 28, 5.—With dat.: placet esse quasdam res servatas judicio voluntatique multitudinis, Cic. Rep. 1, 45, 69: in aliquod tempus quam integerrimas vires militi servare, Liv. 10, 28: Jovis auribus ista (carmina) Servas, Hor. Ep. 1, 19, 44: causa integra Caesari servaretur, Auct. B. Alex. 35, 1: durate et vosmet rebus servate secundis, Verg. A. 1, 207.—Poet. with ad: ad Herculeos servaberis arcus, Ov. M. 12, 309.—
  2. II. Transf. (from the idea of the attention being turned to any thing).
    1. A. To give heed to, pay attention to; to watch, observe any thing (syn. observo).
      1. 1. In gen.
          1. α. With acc.: uxor scelesta me omnibus servat modis, Ne, etc., Plaut. Rud. 4, 1, 5: vestimenta sua, id. ib. 2, 3, 52: iter alicujus, Caes. B. G. 5, 19: Palinurus dum sidera servat, Verg. A. 6, 338: nubem locumque, Ov. M. 5, 631: nutricis limen servantis alumnae, keeping watch over, guarding, id. ib. 10, 383: pascentes haedos, Verg. E. 5, 12: vestibulum, id. A. 6, 556: servaturis vigili Capitolia voce Cederet anseribus, Ov. M. 2, 538; cf.: pomaria dederat servanda draconi, id. ib. 4, 646.—
          2. β. With rel.-clause or final: quid servas, quo eam, quid agam? Lucil. ap. Non. 387, 26: tuus servus servet, Venerine eas (coronas) det, an viro, Plaut. As. 4, 1, 60: cum decemviri servassent, ut unus fasces haberet, Liv. 3, 36, 3: servandum in eo ante omnia, ut, etc., Plin. 17, 17, 28, § 124: ut (triumviri) servarent, ne qui nocturni coetus fierent, Liv. 39, 14 fin.; Col. 8, 5, 13.—
          3. γ. Absol., to stay, keep watch, or guard: Eu. Intus serva. Sl. Quippini Ego intus servem? an, ne quis aedes auferat? Plaut. Aul. 1, 2, 3 sq.; cf.: nemo in aedibus Servat, id. Most. 2, 2, 22: solus Sannio servat domi, Ter. Eun. 4, 7, 10; Ov. M. 1, 627.—Imper.: serva! take care! look out! beware! Plaut. Pers. 5, 2, 29; Ter. And. 2, 5, 5; id. Ad. 2, 1, 18; Hor. S. 2, 3, 59.—
      2. 2. In partic., in relig. lang., to observe an omen: secundam avem servat... servat genus altivolantum, Enn. ap. Cic. Div. 1, 48, 107 (Ann. v. 83 and 84 Vahl.): de caelo servare, Cic. Phil. 2, 32, 81; id. Div. 2, 35, 74; so of the augurs: de caelo, id. Vatin. 6, 15; id. Sest. 61, 129; id. Prov. Cons. 19, 45; id. Att. 2, 16, 2; 4, 3, 3: caelum servare, Lucr. 5, 395: fulgura caeli, id. 6, 429.—
    2. B. To keep to, remain in a place (i. e. to keep watch there); to dwell in, inhabit (ante-class. and poet.): nunc te amabo, ut hanc hoc triduum solum sinas Esse hic et servare apud me, Plaut. Cist. 1, 1, 107: tu nidum servas, Hor. Ep. 1, 10, 6: atria servantem postico falle clientem, id. ib. 1, 5, 31: nymphae sorores, Centum quae silvas, centum quae flumina servant, Verg. G. 4, 383: immanem hydrum Servantem ripas, id. ib. 4, 459: sola domum et tantas servabat filia sedes, id. A. 7, 52: DOMVM SERVAVIT, LANAM FECIT, Inscr. Orell. 3848.—
    3. C. In late jurid. Lat.: servare aliquid (pecuniam) ab aliquo, to get, obtain, receive, Dig. 17, 1, 45 fin.; so ib. 25, 5, 2; 26, 7, 61.—Hence, * servans, antis, P.a., keeping, observant; with gen.: Rhipeus servantissimus aequi, Verg. A. 2, 427.
GAF Gaffiot (1)
Source
Source & Attribution
Félix Gaffiot, Dictionnaire illustré latin-français (1934). Digital data kindly provided by gaffiot.fr.
ⓘ

servant: pres ind act 3rd pl

• servō, āvī, ātum, āre, tr.,
1. observer, faire attention à, être attentif à ; aliquem Pl. Rud. 895, avoir l'œil sur qqn ; aliquid Pl. Rud. 383, sur qqch. ; dum sidera servat Virg. En. 6, 338, pendant qu'il observait les astres ; itinera nostra servabat Cæs. G. 5, 19, 1, il suivait attentivement nos étapes || [langue augurale] : de cælo servare Cic. Phil. 2, 83, observer le ciel, cf. Cic. Sest. 129 ; Att. 2, 16, 2, etc. || [acc. de qual.] : vigilias, custodias servare Liv. 34, 9 ; 33, 4, monter la garde, être de faction || [avec ut, ne] veiller à ce que, à ce que ne pas : Liv. 3, 36, 3 ; 39, 14, 10 || [abst] veiller, être de garde, de surveillance : Pl. Aul. 81 ; Most. 412 ; Ter. Eun. 780 ; serva, fais attention, gare ! Pl. Pers. 810 ; Ter. Ad. 172, etc. ; Hor. S. 2, 3, 59
2. [poét.] garder un lieu = ne pas le quitter, y séjourner, y demeurer, l'habiter : Hor. Ep. 1, 10, 6 ; 1, 5, 31 ; Virg. G. 4, 383 ; 4, 459
3. observer, garder, conserver, maintenir : ordines Cæs. G. 4, 26, garder ses rangs ; fidem Cæs. G. 6, 36, 1, observer ses engagements ; pacem cum aliquo Cic. Phil. 7, 22, conserver la paix avec qqn ; promissa Cic. Off. 1, 23, tenir ses promesses ; legem Cic. Fam. 2, 17, 2, observer une loi ; illud quod decet Cic. Off. 1, 97, observer les convenances
4. conserver, sauver, préserver, maintenir intact : aliquid ex flamma Cic. Verr. 2, 4, 78, sauver des flammes qqch., cf. Cic. Verr. 2, 3, 131 ; Rep. 1, 5 ; Cæs. C. 2, 41, 8 ; aliquid ab aliquo Plin. 7, 103, préserver qqch. de qqn ; se servare Cæs. G. 7, 50, 4, se sauver ; rem publicam discessu suo Cic. Sest. 49, sauver l'État par son départ ; urbem Cæsari Cæs. C. 2, 20, 2, conserver la ville pour César [en la défendant contre l'ennemi] || cives integros Cic. Cat. 3, 25, maintenir les citoyens sains et saufs, cf. Cic. Verr. 2, 5, 67
5. conserver, réserver : se temporibus aliis Cic. Planc. 13, se réserver pour d'autres circonstances ; aliquid alicui Cic. Verr. 2, 4, 66, conserver, réserver qqch. pour qqn, cf. Cic. Rep. 1, 69 ; se ad tempora Cic. Planc. 13, se réserver pour certaines circonstances. ➳ arch. servasso = servavero Pl. Most. 228 ; subj.-opt. servassint Pl. Trin. 384, etc.
GES Gesner (1)
Source
Source & Attribution
Johann Matthias Gesner, Novus Linguae et Eruditionis Romanae Thesaurus (1749). Transcribed by the team of Dr. Wilhelm Kühlmann from Heidelberg University; accessed via latin-dict.github.io.
servo Copy link
ⓘ

servant: pres ind act 3rd pl

SERVO âre. [σώζω, τηρέω, φυλάττω, ταριχεύω] Retinere et tueri, atque adeo a malis vel praesentibus vel imminentibus liberare. […]
Page Scan
.
S&H Smith & Hall (1)
Source
Source & Attribution
Digitized by Distributed Proofreaders from William Smith and Theophilus D. Hall, A Copious and Critical English-Latin Dictionary (1871), and generously placed into the public domain.
• servant:
      1. 1. mĭnister; f. mĭnistra (any kind of inferior person or helper): a hundred other (slaves) and just as many s.s equal in age, centum aliae (famulae) totidemque pares aetate ministri, Virg. Aen. 1, 705. Of public officers: s.s of your empire (i. e. under officials), ministri imperii tui, Cic. Q. Fr. 1, 1, 3: a s. (i. e. a priest), of Mars, m. Martis, id. Clu. 15, 43. Another form of preced. mĭnistrātor: Sen. Ep. 95. f. mĭnistrātrix: Cic. de Or. 1, 17, 75 (ministratrices oratoris): also, mĭnistrix Gloss. Philox.
      2. 2. admĭnister; f. admĭnistra. the s.s and followers of Sextus Naevius, a. et satellites Sexti Naevii, Cic. Quint. 25, 80: cf. id. Rosc. Am. 28, 77 (puer victus quotidiani administer): Camilla, a s. in those things which are more hidden, Camilla adm. in his quae occultiora sunt, Varr. L. L. 7, 3: cf. Cic. Manil. 13, 36.
      3. 3. mercēnārius (a hired workman, labourer, or servant): your s., tuus m., Pl. Poen. 2, 55: to use slaves as if they were hired s.s, uti servis ut mercenariis, Cic. Off. 1, 13, 41.
      4. 4. fămŭlus: f. fămŭla (strictly, a slave belonging to a household): the s.s give water for the hands, dant famuli lymphas manibus, Virg. Aen. 1, 701: v. slave.
      5. 5. servus: f. serva: v. slave.
      6. 6. translate by verb servio, 4: I am thy s., tibi servio, Pl. Truc. 1, 2, 25. to be a s. of the people, populo s., Cic. Planc. 4, fin. Comps. deservio, 4: inservio, 4: v. to serve.
R&A Riddle & Arnold (1)
Source
Source & Attribution
J. E. Riddle and T. K. Arnold, A Copious and Critical English-Latin Lexicon. Data retrieved from FergusJPWalsh/riddle-arnold under a CC BY-SA 4.0 license.
SERVANT Copy link
• SERVANT
servus (a slave; opposed to dominus): puer (especially a young slave): famulus (one who serves in the house, a domestic): minister (a helper): stator, apparitor (a magistrate, officer; the former in the provinces, the latter at Rome): pedissequus, a pedibus (a lackey, footman). Your most humble and obedient servant (in letter-writing), tui studiosissimus or observantissimus. A female servant, famula (general term, a female domestic): ancilla (a maid): ministra (an assistant): ministra et famula. A good servant, famulus bonae frugi (Plaut.). The servants, a set of servants, ministerium, or, plur., ministeria (☞ of the Silver Age): famuli, ministri (the servants; familia is the whole household): my, thy servants, mei, tui, etc. (Vid: Plin., 1, 4, 3): servants of state, public servants, ministerium aulicum (courtiers, late): qui publicis muneribus funguntur; qui publica munera administrant (ministers of state).