Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.

Dictionary settings

Enabled Dictionaries
Search Scope

Match conjugated verbs and declined nouns/adjectives.

Highlight Strength 50%
Contents (11 entries · 23 senses)
L&S Lewis & Short (2)
Source
Source & Attribution
Text provided under a CC BY-SA 4.0 license by the Perseus Digital Library, with funding from the National Endowment for the Humanities. Digitized from Charlton T. Lewis and Charles Short, A Latin Dictionary (1879). Data originally from PerseusDL/lexica and accessed from github.com/nkprasad12/lexica.
Jump to
ⓘ

sānē: adverbial

sāne: masc/neut voc sg

• sānus, a, um (sanun', for sanusne, Plaut. Bacch. 3, 6, 37; id. Men. 5, 2, 66; id. Mere. 2, 2, 21; 2, 4, 21; id. Rud. 3, 2, 19; id. Truc. 2, 4, 13; cf. sanan', id. Am. 3, 2, 48; id. Cure. 5, 2, 54; id. Cist. 4, 1, 14; id. Ep. 5, 1, 42; id. Men. 2, 3, 43; and sanin', id. Ps. 4, 7, 83), adj. [kindr. with ΣΑ, σῶς], sound, whole, healthy, physically or mentally (cf.: integer, incolumis, sospes, salvus).
  1. I. Lit., sound in body, whole, healthy, well: pars corporis, Cic. Sest. 65, 135: sensus si sani sunt et valentes, id. Ac. 2, 7, 19: sanis modo et integris sensibus, id. ib. 2, 25, 90: corpora sana, Quint. 8, prooem. § 19: ut alimenta sanis corporibus agri cultura, sic sanitatem aegris medicina promittit, Cels. praef. 1: homo, id. ib. 1, 1: sanum recteque valentem, Hor. Ep. 1, 16, 21: domi meae eccam salvam et sanam, Plaut. Ep. 4, 1, 36: sana et salva amica, id. Merc. 5, 2, 48 (cf. infra, B. and II. A.): sanus ac robustus, Quint. 2, 10, 6: si noles sanus, curres hydropicus, Hor. Ep. 1, 2, 34: sanus utrisque Auribus atque oculis, id. S. 2, 3, 284: ulcera sana facere, Cato, R. R. 157, 3; cf.: aliquem sanum facere ... sanus fieri, id. ib. 157, 8: si eo medicamento sanus factus sit, Cic. Off. 3, 24, 92.—Poet.: volnera ad sanum nunc coiere mea (for ad sanitatem), are healed, Prop. 3 (4), 24, 18.—Comp.: aegrotare malim quam esse tuā salute sanior, Plaut. Truc. 2, 2, 5.—Sup.: interim licet negotia agere, ambulare, etc.... perinde atque sanissimo, Cels. 7, 4, 4.—
    1. B. Transf., sound, safe, whole, etc. (very rare): Ac. Salvast, navis, ne time. Ch. Quid alia armamenta? Ac. Salva et sana sunt, Plaut. Merc. 1, 2, 62: sana et salva res publica, Cic. Fam. 12, 23, 3: civitas, Liv. 3, 17: nare sagaci Aëra non sanum sentire, i. e. tainted, Luc. 7, 830.—
  2. II. Trop.
    1. A. Sound in mind, in one's right mind, rational, sane, sober, discreet, etc.: eos sanos intellegi necesse est, quorum mens motu quasi morbi perturbata nullo sit: qui contra affecti sunt, hos insanos appellari necesse est, Cic. Tusc. 3,5,11: Am. Delirat uxor. Al. Equidem ecastor sana et salva sum, Plaut. Am. 2, 2, 98: Am. Haec sola sanam mentem gestat meorum familiarium. Br. Immo omnes sani sunt profecto. Am. At me uxor insanum facit Suis foedis factis, id. ib. 5, 1, 31 sqq.; cf. Cic. Off. 3, 25, 95: quam ego postquam inspexi non ita amo, ut sani solent Homines, sed eodem pacto ut insani solent, Plaut. Merc. 2, 1, 38: sanus non est ex amore illius (shortly after: insanior ex amore), id. ib. 2, 3, 106: si sis sanus aut sapias satis ... nisi sis stultior stultissimo, id. Am. 3, 2, 23; cf. (opp. insipiens), id. Bacch. 4, 3, 14: hic homo sanus non est, is out of his senses, is insane, id. Am. 1, 1, 246; id. Merc. 5, 2, 110; id. Men. 1, 3, 15; 2, 2, 39 et saep.; cf.: En. Sanun' es? Ch. Pol sanus si sim, non te medicum mihi expetam, id. Merc. 2, 4, 21; so, sanun' es? sanan' es? sanin' estis? v. the passages cited init.: satin' sanus es? are you in your senses? Ter. Heaut. 4, 3, 29 (opp. sobrius); 5, 2, 33; id. And. 4, 4, 10; id. Ad. 5, 8, 14; id. Phorm. 5, 3, 19.—With gen.: satin' tu sanus mentis aut animi tui, Qui conditionem hanc repudies? Plaut. Trin. 2, 4, 53: vix sanae mentis estis, Liv. 32, 21: mentis bene sanae, Hor. S. 1, 9, 44: mentis sanae vix compos, Ov. M. 8, 35; so, sanae mentis, Tib. ap. Suet. Tib. 67: ego illum male sanum semper putavi, a man of not very sound mind, Cic. Att. 9, 15, 5: male sana (Dido), i. e. raving, Verg. A. 4, 8: male sani poëtae, i. e. inspired, Hor. Ep. 1, 19, 4; cf. Ov. M. 3, 474: excludit sanos Helicone poëtas, calculating, sober, Hor. A. P. 296: bene sanus Ac non incautus, very prudent, discreet, id. S. 1, 3, 61: praecipue sanus, id. Ep. 1, 1, 108: rem publicam capessere hominem bene sanum non oportere, Cic. Sest. 10, 23: sani ut cretā an carbone notati? id. ib. 2, 3, 246: pro sano loqueris, cum me appellas nomine, like a rational being, rationally, Plaut. Men. 2, 2, 24; so, pro sano, id. ib. 5, 5, 42; cf.: nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui, etc., * Caes. B. G. 5, 7: adeo incredibilis visa res, ut non pro vano modo, sed vix pro sano nuncius audiretur, Liv. 39, 49: quem in locum nemo sanus hostis subiturus esset, Auct. B. Alex. 74 fin.: solve senescentem sanus equum, Hor. Ep. 1, 1, 8 et saep.: tumultu etiam sanos consternante animos, discreet, well-disposed, Liv. 8, 27: sensus, Verg. E. 8, 66: mores, Dig. 27, 10, 1.—With ab: ego sanus ab illis (vitiis), sound as respects them, i. e. free from, unaffected by them, etc., Hor. S. 1, 4, 129.—Comp.: qui sanior, ac si, etc., Hor. S. 2, 3, 241; 2, 3, 275.—Sup.: quisquam sanissimus tam certa putat, quae videt, quam? etc., Cic. Ac. 2, 28, 89 init.: confluentibus ad eum (Sullam) optimo quoque et sanissimo, Vell. 2, 25, 2.—
    2. B. Of style, sound, correct, sensible, sober, chaste: qui rectum dicendi genus sequi volunt, alii pressa demum et tenuia et quae minimum ab usu cottidiano recedant, sana et vere Attica putant, etc., Quint. 10, 1, 44: nihil erat in ejus oratione, nisi sincerum, nihil nisi siccum atque sanum, Cic. Brut. 55, 202; cf.: Attici oratores sani et sicci, id. Opt. Gen. 3, 8; and: Rhodii (oratores) saniores et Atticorum similiores, id. Brut. 13, 51: orator rectus et sanus, Plin. Ep. 9, 26, 1; Vulg. 2 Tim. 4, 3; id. Tit. 2, 8; cf.: sana ratio, Val. Max. 9, 13, 3; Aug. Civ. Dei, 1, 22, 2.—Hence, advv., in two forms, saniter (ante-class.) and sane (class.). *
    3. A. sānĭter, rationally, Afran. ap. Non. 515, 22.—
    4. B. sānē. *
      1. 1. (Acc. to I.) Soundly, healthily, well: sane sarteque, Porphyrio ap. Charis. p. 195 fin.; 196 init. P.—
      2. 2. (Acc. to II.) Soberly, sensibly, reasonably, discreetly (very rare; not in Cic.): bonum est, pauxillum amare sane, insane non bonum est, Plaut. Curc. 1, 3, 20: sane sapio et sentio, I am in full possession of my reason and senses, id. Am. 1, 1, 292: non ego sanius Bacchabor Edonis (with furere), Hor. C. 2, 7, 26: dixit sanius, Sen. Contr. 5, 34 fin.—
        1. b. In gen., like valde (i. e. valide), an intensive particle, well, indeed, doubtless, by all means, truly, certainly, of course, forsooth, right, very, etc. (freq. and class.): sane sapis et consilium placet, Plaut. Ps. 2, 2, 67 sq.; so, sapis sane, id. Cas. 3, 6, 25: sapit, id. Men. 5, 2, 39: sane haud quicquam'st, magis quod cupiam, id. Curc. 1, 3, 15; 2, 3, 43: sane ego illum metuo, id. Men. 5, 2, 108: cum illā sane congruost sermo tibi, id. Mil. 4, 3, 23: sane ego sum amicus nostris aedibus, id. As. 2, 3, 7: dabant hae feriae tibi opportunam sane facultatem ad explicandas tuas litteras, Cic. Rep. 1, 9, 14: odiosum sane genus hominum officia exprobrantium, id. Lael. 20, 71; id. Quint. 3, 11: humilem sane relinquunt ortum amicitiae, id. Lael. 9, 29; cf.: tenui sane muro dissepiunt, id. Rep. 4, 4, 4: judicare difficile est sane, id. Lael. 17, 62: explicat orationem sane longam et verbis valde bonis, id. Agr. 2, 5, 13: (narratio) res sane difficilis, id. de Or. 2, 66, 264: sane grandes libros, id. Rep. 3, 8, 12: cui sane magna est in mento cicatrix, Auct. Her. 4, 49, 63: Herennium quendam, sane hominem nequam atque egentem, coepisse, etc., Cic. Att. 1, 19, 5: Paulus mihi de re publicā alia quaedam sane pessima, id. Att. 14, 7, 1: sane murteta relinqui, Hor. Ep. 1, 15, 5: id sane est invisum duobus, id. ib. 2, 2, 64: bonus sane vicinus, id. ib. 2, 2, 132: sane populus numerabilis, id. A. P. 206.— In replies: Mi. Te moneri numne vis? Ha. Sane volo, by all means, surely, to be sure, certainly, Plaut. Poen. 5, 2, 119; so, sane volo, id. Cas. 2, 3, 55; id. Rud. 5, 3, 51; Ter. Heaut. 4, 8, 31: Ch. Estne, ut fertur, forma? Pa. Sane, id. Eun. 2, 3, 69; 4, 7, 15: sane hoc multo propius ibis, id. Ad. 4, 2, 41. Th. Quid taces? Ph. Sane quia vero hae mihi patent semper fores, id. Eun. 1, 2, 9; id. And. 1, 2, 24: C. F. Visne igitur, etc. C. P. Sane placet, Cic. Part. Or. 1, 2: sane et libenter quidem, id. Rep. 2, 38, 64.—Ironically: quam sane magni referat, Plaut. Mil. 3, 3, 9; cf.: sane legem Juliam timeo, Ner. ap. Suet. Ner. 33 med.: beneficium magnum sane dedit! Phaedr. 3, 15, 12.— With other adverbs: esse aedificatas has sane bene, right well, very well, Plaut. Most. 3, 2, 74: res rustica sane bene culta, Cic. Quint. 3, 12; Ter. Hec. 1, 2, 103: bene sane, as an answer, very well, id. And. 5, 2, 7; id. Ad. 4, 2, 47: recte sane, id. Eun. 5, 5, 11; id. Heaut. 3, 2, 27; 3, 3, 20; id. Ad. 3, 3, 63; id. Phorm. 5, 8, 10: sane commode, Plaut. Poen. 1, 2, 72: sapienter sane, id. Pers. 3, 3, 42 et saep.: scite hercle sane, id. Trin. 3, 3, 53: sane hercle, Ter. Eun. 3, 5, 59; id. Hec. 3, 5, 9; id. Phorm. 3, 3, 9: sane quidem, id. And. 1, 2, 24: sane quidem hercle, Cic. Leg. 2, 4, 8: sane pol, Ter. And. 1, 4, 2.—Sane quam, how very, i. e. very much indeed, uncommonly, exceedingly (cf.: admodum quam and valde quam): conclusa est a te tam magna lex sane quam brevi, Cic. Leg. 2, 10, 23: quod de Pompeio Caninius agit, sane quam refrixit, id. Q. Fr. 2, 4 (6), 5; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 1, 2; 8, 4, 2; Brut. ib. 11, 13, 4 (shortly before: suos valde quam paucos habet); Sulp. ib. 4, 5, 1.—With negatives: haud sane diu est, not very long since, Plaut. Merc. 3, 1, 44: edepol commissatorem haud sane commodum, Ter. Ad. 5, 2, 8: haud sane intellego, quidnam sit, etc., Cic. Off. 2, 2, 5; Sall. C. 37, 9; 53, 5; id. Rep. Ord. 2, 11; Cic. Sen. 1, 3; Curt. 3, 1, 14: agellus non sane major jugero uno, Varr. R. R. 3, 16, 10: cum his temporibus non sane in senatum ventitarem, Cic. Fam. 13, 77, 1: non sane mirabile hoc quidem, id. Div. 2, 31, 67: non ita sane vetus, id. Brut. 10, 41: non sane credere, Hor. Ep. 1, 7, 61: nihil sane esset, quod, etc., absolutely nothing, nothing at all, Cic. Q. Fr. 1, 2, 2, § 7; so, nihil sane, id. de Or. 2, 1, 5; Sall. C. 16, 5; Hor. S. 2, 3, 138; id. Ep. 2, 1, 206 al.—
          1. β. In restrictive concessions, to be sure, indeed, certainly, however: sane bonum, ut dixi, rei publicae genus, Cic.Rep. 2, 26, 48; cf.: hoc sane frequentissimum est ... sed, etc., Quint. 4, 2, 130: negant quemquam esse virum bonum nisi sapientem. Sit ita sane, sed, etc., Cic. Lael. 5, 18; cf. id. Rep. 1, 19, 32: haec si vobis non probamus, sint falsa sane, id. Ac. 2, 32, 105: sint sane, quoniam ita mores se habent, liberales, Sall. C. 52, 12; id. J. 31, 8: sit hoc sane leve, Cic. Sest. 54, 115: sed fruatur sane hoc solacio, id. Prov. Cons. 7, 16; Ov. H. 17, 13; Curt. 5, 1, 6: repetita narratio sane res declamatoria magis quam forensis, Quint. 4, 2, 128: poëtis permittamus sane ejusmodi exempla, id. 8, 3, 73: non sane recepto in usum nomine, not indeed, id. 5, 11, 20; cf. id. 7, 1, 41.—
          2. γ. With imperatives in colloq. lang. likewise concessive, like the English then, pray then, if you will: ubi ego Sosia nolim esse, tu esto sane Sosia, Plaut. Am. 1, 1, 283: Al. Num quid vis, quin abeam jam intro? Ju. I sane, id. ib. 3, 3, 16: abi tu sane superior, id. Stich. 5, 4, 14: i sane, id. As. 3, 3, 86; id. Aul. 2, 5, 7; id. Ep. 1, 1, 73; id. Pers. 4, 4, 25; 4, 4, 55; id. Rud. 2, 3, 55; Ter. Ad. 4, 2, 48: ite sane, Plaut. Aul. 3, 3, 3: abi sane, id. Am. 1, 1, 197; id. Rud. 3, 6, 17; id. Stich. 1, 3, 107; Ter. Heaut. 3, 3, 27: sequere sane, Plaut. Merc. 3, 1, 2: age sane, id. Men. 1, 2, 44; id. Ps. 5, 2, 27: da sane, id. Merc. 4, 1, 11: dato sane, id. Stich. 4, 1, 47: cedo sane, id. Pers. 4, 3, 30; 5, 1, 20; Ter. Heaut. 4, 7, 4: nosce sane, Plaut. As. 2, 4, 58: age sane, omnes, Liv. 1, 57, 8.
GAF Gaffiot (2)
Source
Source & Attribution
Félix Gaffiot, Dictionnaire illustré latin-français (1934). Digital data kindly provided by gaffiot.fr.
Jump to
• sānē (sanus),
1. d'une façon saine, raisonnable : Pl. Amph. 448 ; Hor. O. 2, 7, 26
2. vraiment, réellement : regalis sane... sententia Cic. Off. 1, 38, pensée bien digne d'un roi ; sane exiguus sumptus ædilitatis fuit Cic. Off. 2, 59, les dépenses de mon édilité furent vraiment modiques ; haud sane intellego Cic. Off. 2, 5, je ne comprends vraiment pas ; non ita sane vetus Cic. Br. 41, non pas vraiment si vieux || [dans les rép.], oui vraiment, sans doute, assurément : Pl., Ter. ; Cic. Part. 2 ; Rep. 2, 64 ; Leg. 2, 1 || [dans les concessions] je veux bien : laudent te jam sane Mamertini Cic. Verr. 2, 4, 150, que maintenant les Mamertins fassent en ta faveur une déposition élogieuse, j'y consens ; tibi habe sane istam laudationem Mamertinorum Cic. Verr. 2, 4, 151, conserve pour toi, je veux bien, cette déposition élogieuse des Mamertins, cf. Cic. Mil. 12 ; Off. 2, 24 ; 2, 71, etc.; testis non modo Afer aut Sardus sane, sed Cic. Scauro 15, un témoin, je ne dis pas seulement africain ou, si vous voulez, sarde, mais || [avec impér.] i sane, abi sane, va seulement, va-t'en seulement, etc.: Pl., Ter.; age sane Liv. 1, 57, 8, allons donc, cf. Cic. Marc. 22
3. tout à fait, absolument, pleinement : Cic. Verr. 2, 4, 74 ; 94, etc. || sane quam [av. adj. ou verbe], complètement, absolument : Cic. Leg. 2, 23 ; Q. 2, 4, 5, v. quam § 9 ; sane bene Cic. Quinct. 12, tout à fait bien ; nihil sane est quod Cic. Q. 1, 2, 7, il n'y a absolument pas de raison pour que.
ⓘ

sānē: adverbial

sāne: masc/neut voc sg

• sānus, a, um,
1. sain, en bon état, bien portant [au phys. et au moral] : Cic. Ac. 2, 19 ; Sest. 135 ; Hor. Ep. 1, 16, 21 ; sanus utrisque auribus Hor. S. 2, 3, 284, sain des deux oreilles ; sanus ab illis (vitiis) Hor. S. 1, 4, 129, exempt de ces vices-là ; aliquem sanum facere Cic. Off. 3, 92, rendre qqn à la santé ; [en parl. d'une blessure qui se ferme, qui se cicatrise] ad sanum coire Prop. 3, 24, 18, se guérir || [en parl. de l'État] : sana res publica Cic. Fam. 12, 23, 3, un gouvernement en bon état, cf. Liv. 3, 17, 4
2. [fig.]
  1. a) d'intelligence saine, raisonnable, sensé, sage : Cic. Tusc. 3, 11 ; Off. 3, 95 ; sanus mentis Pl. Trin. 454, sain d'esprit ; male sanus Cic. Att. 9, 15, 5, ayant le cerveau dérangé, mal en point ; saniores Cic. Fam. 9, 5, 2, plus sages ; sana mente Cic. Att. 9, 7, 3, raisonnablement ; sanissimus Cic. Ac. 2, 89, ayant tout son bon sens ; [poét.] sanus gurges Claud. Cons. Theod. 235, un tourbillon sage, raisonnable ;
  2. b) [en parl. du style] sain, pur, de bon goût, naturel : Cic. Br. 51 ; 202 ; Opt. 8 ; Quint. 10, 1, 44 ; Plin. Min. Ep. 9, 26, 1.
GES Gesner (3)
Source
Source & Attribution
Johann Matthias Gesner, Novus Linguae et Eruditionis Romanae Thesaurus (1749). Transcribed by the team of Dr. Wilhelm Kühlmann from Heidelberg University; accessed via latin-dict.github.io.
Jump to
sane Copy link
SANE [1] [τῷ ὄντι] Aduerbium asseuerandi, vel certe cum fiducia quadam concedendi. […]
Page Scan
.
sane Copy link
SANE [2] Adu. [ὑγιηρῶς] Plaut. Curc. 1, 3, 20 […]
Page Scan
.
sanus Copy link
ⓘ

sānē: adverbial

sāne: masc/neut voc sg

SANVS a, um. Adi. [ὑγιὴς, ὑγιεινὸς] Integer et incorruptus, bene habens, ad corporis pariter valetudinem, et animi statum inconcussum pertinet. […]
Page Scan
.
FOR Forcellini (2)
Source
Source & Attribution
Egidio Forcellini, Totius Latinitatis Lexicon. Digital entries displayed from lexica.linguax.com, maintained by Godmy. All credit belongs to the respective authors and contributors.
Jump to
S&H Smith & Hall (1)
Source
Source & Attribution
Digitized by Distributed Proofreaders from William Smith and Theophilus D. Hall, A Copious and Critical English-Latin Dictionary (1871), and generously placed into the public domain.
R&A Riddle & Arnold (1)
Source
Source & Attribution
J. E. Riddle and T. K. Arnold, A Copious and Critical English-Latin Lexicon. Data retrieved from FergusJPWalsh/riddle-arnold under a CC BY-SA 4.0 license.
SANE Copy link
• SANE
  • Of the body, sanus: validus.
  • Of the mind, sanus: integer: animi or mentis integer, compos.