Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.

Dictionary settings

Enabled Dictionaries
Search Scope

Match conjugated verbs and declined nouns/adjectives.

Highlight Strength 50%
Contents (7 entries · 46 senses)
L&S Lewis & Short (1)
Source
Source & Attribution
Text provided under a CC BY-SA 4.0 license by the Perseus Digital Library, with funding from the National Endowment for the Humanities. Digitized from Charlton T. Lewis and Charles Short, A Latin Dictionary (1879). Data originally from PerseusDL/lexica and accessed from github.com/nkprasad12/lexica.
ⓘ

ūsē: adverbial

ūse: perf part pass masc/neut voc sg

• ūtor (old form oetor, oesus, etc., from oitor, oisus, Lex. Thor. lin. 11; inf. parag. oetier, Rogat. Tribun. ap. Fest. p. 246 Müll.; Cic. Leg. 3, 4), ūsus (inf. utier, Plaut. Cas. 2, 3, 4; Ter. Phorm. 4, 2, 13), 3, v. dep. [etym. dub.].
  1. I. Prop., to use.
    1. A. With abl.
      1. 1. To make use of, employ: cave ... ne tibi hoc scipione malum magnum dem. Paeg. Jam utere eo, Plaut. Pers. 5, 2, 36: Th. Oh Epidicumne ego conspicor? Ep. Certe oculis utere, Plaut. Ep. 1, 1, 4: hoc oculo, id. Mil. 4, 7, 25: sola potest animi per se natura ... durare et sensibus uti, Lucr. 3, 560: de rebus ipsis utere tuo judicio, Cic. Off. 1, 1, 2: utinam, quem ad modum oratione sum usurus alienā, sic mihi ore uti liceret alieno, id. Rep. 3, 5, 8: utor neque perantiquis neque inhumanis ac feris testibus, cite, appeal to, id. ib. 1, 37, 58: neque enim accusatore muto neque teste quisquam utitur eo, qui de accusatoris subsellio surgit, id. Rosc. Am. 36, 104: num argumentis utendum in re ejus modi? Cic. Verr. 2, 4, 6, § 11: mancipium, quo et omnes utimur, et non praebetur a populo, id. ib. 2, 4, 5, § 9: quo interprete non ad linguam Graecam, sed ad furta et flagitia uti solebat, id. ib. 2, 3, 37, § 84: ut postea numquam dextro (oculo) aeque bene usus sit, Nep. Hann. 4, 3: si licet exemplis in parvo grandibus uti, Ov. Tr. 1, 3, 25: viribus utendum est, quas fecimus, Luc. 1, 347.—With ad: ad eam rem usus est tuā mihi operā Sa. Utere, ut vis, Plaut. Pers. 2, 5, 27: earum (navium) materiā atque aere ad reliquas reficiendas utebatur, Caes. B. G. 4, 31: administris ad ea sacrificia Druidibus, id. ib. 6, 16: ut eā potestate ad quaestum uteretur, Cic. Q. Fr. 1, 1, 3, § 11: ad quam rem (deus) motu mentis ac ratione utatur, id. N. D. 1, 37, 104.—With pro: utuntur aut aere aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo, Caes. B. G. 5, 12.—
      2. 2. Esp.
        1. a. To manage, control, wield: bene ut armis, optime ut equis uteretur, Cic. Deiot. 10, 28: nemo est quin eo ipso (equo), quo consuevit, libentius utatur quam intractato, id. Lael. 19, 68.—
        2. b. To spend, use: velim cum illā videas ut sit qui utamur (sc. pecunia), Cic. Att. 11, 11, 2: tantis vectigalibus ad liberalitatem utens, id. Fin. 2, 26, 84: cum horis nostris nos essemus usi, spent, exhausted, Cic. Verr. 2, 1, 11, § 30.—Absol.: notum et quaerere et uti, Hor. Ep. 1, 7, 57.—
        3. c. To wear: pellibus aut parvis renonum tegimentis utuntur, magnā corporis parte nudā, Caes. B. G. 6, 21 fin.: ne insignibus quidem regiis Tullus nisi jussu populi est ausus uti, Cic. Rep. 2, 17, 31.—
        4. d. To accept, adopt: eā condicione, quae a Caesare ferretur, se usuros ostendebant, Caes. B. G. 4, 11: praeposteris enim utimur consiliis et acta agimus, Cic. Lael. 22, 85.—
        5. e. To resort to, consult: neque Vectium ad se arcessit, quaestorem suum, cujus consilio uteretur, Cic. Verr. 2, 5, 44, § 114: oraculo, Tac. A. 2, 54.—
        6. f. Of a form or style of speech, sentiment, etc., to make, adopt, employ: sermonibus morologis utier, Plaut. Ps. 5, 1, 21: si provincia loqui posset, hac voce uteretur, Cic. Div. in Caecin. 5, 19: hac unā defensione, Cic. Verr. 2, 4, 4, § 8: haec oratio, quā me uti res publica coëgit, id. Rosc. Am. 49, 143: cum hortatione non egeas, non utar eā pluribus verbis, id. Fam. 11, 5, 3: illa criminatio, quā in me absentem usus est, id. Agr. 3, 1, 3.—
        7. g. To perform, exercise, practise, etc.: crucior, patrem ... nunc inprobi viri officio uti, Plaut. Stich. 1, 1, 14: eādem nos disciplinā utimur, id. As. 1, 3, 49; cf.: nec vero habere virtutem satis est quasi artem aliquam, nisi utare: etsi ars quidem, cum eā non utare, scientiā ipsā teneri potest, Cic. Rep. 1, 2, 2: diuturni silentii, quo eram his temporibus usus, finem hodiernus dies attulit, observed, kept, id. Marcell. 1, 1: eos (senes) ego fortasse nunc imitor et utor aetatis vitio, id. Fam. 2, 16, 6: ratione utuntur, exercise moderation, Plaut. Cas. prol. 27: ut anteponantur ... ratione utentia rationis expertibus, Cic. Top. 18, 69: ne tu, leno, postules Te hic fide lenoniā uti: non potis, Plaut. Rud. 5, 3, 30: viribus uteris per clivos, Hor. Ep. 1, 13, 10.—With adverb. acc.: ut hoc utimur maxime more moro multum, Plaut. Men. 4, 2, 1: ita aperte ipsam rem locutus nil circuitione usus es, Ter. And. 1, 2, 31.—
        8. h. In gen., to use, enjoy, profit by, take advantage of, etc.: otio qui nescit uti plus negoti habet, quam, etc., Enn. ap. Gell. 19, 20, 12 (Trag. Rel. v. 252 Vahl.): sinite ... eodem ut jure uti senem Liceat, quo jure sum usus adulescentior, i. e. enjoy, exercise, Ter. Hec. prol. alt. 2: commodius esse opinor duplici spe utier, id. Phorm. 4, 2, 13: serius a terrā provectae naves neque usae nocturnā aurā in redeundo offenderunt, Caes. B. C. 3, 8: commoda quibus utimur lucemque quā fruimur ab eo nobis dari, Cic. Rosc. Am. 45, 131: in maximo meo dolore hoc solacio utor, quod, etc., id. Fam. 11, 26 init.: usus est hoc cupidine, tamdiu, dum, etc., had the use of, i. e. borrowed, Cic. Verr. 2, 4, 3, § 6; cf. I. B. 2. infra: utatur suis bonis oportet et fruatur, qui beatus futurus est, id. N. D. 1, 37, 103: propter nauticarum rerum scientiam plurimisque maritimis rebus fruimur atque utimur, id. ib. 2, 60, 152: si fortunā permittitis uti, to try, take advantage of, Verg. A. 9, 240: nostrā utere amicitiā, ut voles, Ter. Hec. 5, 1, 38; cf.: decet hunc ordinem ... bene utier amicitiā, Plaut. Cist. 1, 1, 24: libertate modice utantur, Liv. 34, 49, 8: deorum Muneribus sapienter uti, Hor. C. 4, 9, 48: Ofellam Integris opibus novi non latius usum Quam nunc accisis, id. S. 2, 2, 113: quia parvo nesciet uti, id. Ep. 1, 10, 41: temporibus sapienter utens, taking advantage of, Nep. Epam. 3, 1.—Prov.: foro uti, to make one's market, i. e. accommodate one's prices, actions, etc., to circumstances, take advantage of events: scisti uti foro, Ter. Phorm. 1, 2, 29.—Absol.: opportunae sunt divitiae ut utare (sc. eis), Cic. Lael. 6, 22.— With adverb. acc.: ne Silius quidem quicquam utitur (sc. suis hortis), Cic. Att. 12, 22, 3. —
        9. k. Of passions, traits of character, etc., to indulge, practise, exercise, yield to, etc.: inter nos amore utemur semper subrepticio? Plaut. Curc. 1, 3, 49: alacritate ac studio, Caes. B. G. 4, 24: severitas, quā tu in iis rebus usus es, Cic. Q. Fr. 1, 1, 6, § 19: usus est ipse incredibili patientiā, id. Phil. 1, 4, 9: ego pervicaciam (esse hanc) aio, et eā me uti volo, Att. ap. Non. 433, 1 (Trag. Rel. v. 5 Rib.): dementer amoribus usa, Ov. M. 4, 259.—With in and acc.: ut suā clementiā ac mansuetudine in eos utatur, Caes. B. G. 2, 14.—
      3. 1. To experience, undergo, receive, enjoy, etc., ne simili utamur fortunā atque usi sumus, Quom, etc., Ter. Phorm. prol. 31: hoc honore usi togati solent esse, Cic. Phil. 8, 11, 32: homines amplissimis usos honoribus, id. Fl. 19, 45: nobiles amplis honoribus usi, Sall. J. 25, 4: neminem curuli honore usum praeterierunt, Liv. 34, 44, 4: primus externorum usus illo honore quem majores Latio quoque negaverint, Plin. 7, 43, 44, § 136: quoniam semel est odio civiliter usus, Ov. Tr. 3, 8, 41.—
        1. m. To use as food or medicine, to take, drink, etc.: lacte mero veteres usi memorantur et herbis, Ov. F. 4, 369: aquis frigidis, Cels. 1, 1: antidoto, Scrib. Comp. 171: medicamento, id. ib. 228: vino modice, Cels. 8, 11: ex altero (loco, i. e. ex lacu) ut pecus uti possit (sc. aquā), Varr. R. R. 1, 11, 2.—
    2. B. With the thing used, etc., as direct obj. (class. only in gerund. constr.; v. infra): nuptias abjeci, amicos utor primoris viros, Turp. ap. Non. p. 497, 15 (Com. Rel. v. 164 Rib.): facilitatem vulgariam, Nov. ib. 481, 21 (Com. Rel. v. 98 ib.): res pulchras, quas uti solet, id. ib. 500, 16 (Com. Rel. v. 69 ib.): ita uti eum oportet libertatem, Titin. ib. 481, 19 (Com. Rel. v. 98 ib.): cetera quae volumus uti Graecā mercamur fide, Plaut. As. 1, 3, 47: dic mihi, an boni quid usquam'st, quod quisquam uti possiet, id. Merc. 1, 2, 37: diutine uti bene licet partum bene, id. Rud. 4, 7, 15: profecto uteris ut voles operam meam, id. Poen. 5, 2, 128: mea, quae praeter spem evenere, utantur sine, Ter. Ad. 5, 3, 29: BALINEVM ... QVOD VSI FVERANT AMPLIVS ANNIS XXXX., Inscr. Orell. 202: si quid est, quod utar, utor: si non est, egeo, Cato ap. Gell. 13, 23, 1: oleam albam, quam voles uti, condito, id. R. R. 118: quam rem etiam nomine eodem medici utuntur, Varr. R. R. 3, 16, 23: ferrum, Aur. Vict. Caes. 17, 4.—
      1. 2. Hence, esp. gerund. in phrases dare utendum, to lend; recipere or rogare or petere utendum, to borrow, etc. (class.; freq. in Plaut.): quod datum utendum'st, Plaut. Trin. 5, 2, 7: quae utenda vasa semper vicini rogant, id. Aul. 1, 2, 18; 2, 4, 32; 2, 9, 4; id. Pers. 1, 3, 47 sq.; id. Mil. 2, 3, 76; id. Rud. 3, 1, 10: auris tibi contra utendas dabo, Enn. ap. Non. 506, 1 (Trag. Rel. v. 364 Vahl.); Ter. Heaut. 1, 1, 81: quae bona is Heraclio omnia utenda ac possidenda tradiderat, Cic. Verr. 2, 2, 18, § 46: te, quod utendum acceperis, reddidisse, id. Tusc. 3, 17, 36: multa rogant utenda dari, data reddere nolunt, Ov. A. A. 1, 433.—
  2. II. Transf. (through the intermediate idea of having and using).
    1. A. Pregn., to enjoy the friendship of any one; to be familiar or intimate with, to associate with a person.
        1. a. With abl: his Fabriciis semper est usus Oppianicus familiarissime, Cic. Clu. 16, 46: quā (Caeciliā) pater usus erat plurimum, id. Rosc. Am. 11, 27: Trebonio multos annos utor valde familiariter, id. Fam. 1, 3, 1: Lucceius qui multum utitur Bruto, id. Att. 16, 5, 3: utere Pompeio Grospho, Hor. Ep. 1, 12, 22: quo pacto deceat majoribus uti, id. ib. 1, 17, 2: si sciret regibus uti, ib. ib. 14: ita me verebatur ut me formatore morum, me quasi magistro uteretur, Plin. Ep. 8, 23, 2.—
        2. b. With acc.: vilica vicinas aliasque mulieres quam minimum utatur, Cato, R. R. 143, 1.—
    2. B. To be in possession of a thing, esp. to have, hold, or find a thing in some particular mode or character; with abl.: mihi si unquam filius erit, ne ille facili me utetur patre, he shall find an indulgent father in me, Ter. Heaut. 2, 1, 5; cf.: patre usus est diligente et diti, Nep. Att. 1, 2: bonis justisque regibus, Cic. Rep. 1, 33, 50: quae (sc. libertas) non in eo est, ut justo utamur domino, sed ut nullo, id. ib. 2, 23, 43; cf. id. Fin. 1, 1, 2: hic vide quam me sis usurus aequo, Cic. Verr. 2, 5, 59, § 154: ut is illis benignis usus est ad commodandum, id. ib. 2, 4, 3, § 6: ne bestiis quoque immanioribus uteremur, id. Rosc. Am. 26, 71: me Capitolinus convictore usus amicoque A puero est, Hor. S. 1, 4, 95: uteris monitoribus isdem, id. Ep. 2, 2, 154: valetudine non bonā, Caes. B. C. 3, 49: quo (sc. Philoctete) successore sagittae Herculis utuntur, Ov. M. 13, 52.—Absol.: nam pol placidum te et clementem eo usque modo ut volui usus sum in alto (= placidum te esse ut volui, sic te usus sum), Plaut. Trin. 4, 1, 8.—Hence, P. a.: ūtens, ntis, m., possessing, that possesses: utentior sane sit, i. e. a larger possessor, richer, Cic. Off. 2, 20, 71.
GAF Gaffiot (1)
Source
Source & Attribution
Félix Gaffiot, Dictionnaire illustré latin-français (1934). Digital data kindly provided by gaffiot.fr.
ⓘ

ūsē: adverbial

ūse: perf part pass masc/neut voc sg

• ūtor, ūsus sum, ūtī, intr. [tr. arch.],
1. se servir de, faire usage de, user de, utiliser, employer :
  1. a) avec abl. : materia ad naves reficiendas Cæs. G. 4, 31, se servir du bois pour réparer des vaisseaux ; alicujus consilio Cic. Verr. 2, 5, 114, utiliser les avis de qqn ; hac voce Cic. Cæcil. 19, parler en ces termes ; arte Cic. Rep. 1, 2, pratiquer un art ; silentio Cic. Marc. 1, observer le silence ; aura nocturna Cæs. C. 3, 8, mettre à profit les souffles de la nuit ; patientia Cic. Phil. 1, 9, user de patience ; severitate Cic. Q. 1, 1, 9, user de rigueur ; stultitia Cic. Verr. 2, 5, 103, montrer de la sottise, cf. Cic. Verr. 2, 3, 97 ;
  2. b) [avec deux abl.] : vel imperatore vel milite me utimini Sall. C. 20, 16, mettez-moi à contribution à votre gré, comme général ou comme soldat, cf. Liv. 22, 19, 6 ;
  3. c) arch. avec acc. [v. Non. 497, 15] : Pl. Pœn. 1088 ; Rud. 1241 ; Cato Agr. 118 || avec acc. n. d'un pron. : Ter. Ad. 815 ; Cat. d. Gell. 13, 23, 1 || surtout emploi de l'adj. verbal : utenda vasa rogant Pl. Aul. 96, ils demandent à emprunter des vases ; bona utenda ac possidenda alicui tradere Cic. Verr. 2, 2, 46, donner à qqn la jouissance et la possession de biens, cf. Cic. Tusc. 3, 36 ; Ov. Ars 1, 433 ;
  4. d) [abst] faire usage : quærere et uti Hor. Ep. 1, 7, 57, acquérir et jouir ; (opportunæ sunt) divitiæ, ut utare Cic. Læl. 22, la fin des richesses, c'est l'usage
2. [en part.]
  1. a) être en relation avec qqn : aliquo familiarissime Cic. Clu. 46, avoir avec qqn les relations les plus intimes, cf. Cic. Fam. 1, 3, 1 ; aliquo multum uti Cic. Att. 16, 5, 3, avoir des relations suivies avec qqn, être très lié avec qqn, cf. Cic. Amer. 27 ; Læl. 2 || scis quo pacto deceat majoribus uti Hor. Ep. 1, 17, 2, tu sais la manière d'en user avec les grands (de se comporter...) || fréquenter : hominibus improbis multis Cic. Cæl. 12, fréquenter beaucoup de mauvaises gens, cf. Cic. Br. 147 ;
  2. b) [avec un second abl. attribut] : vide quam me sis usurus æquo Cic. Verr. 2, 5, 154, vois combien tu trouveras en moi de modération ; justioribus utemur illis... quam his... Cic. Fin. 1, 2, nous trouverons plus de raison dans les premiers que dans ces derniers ; feris immanioribus uti Cic. Amer. 71, rencontrer plus de sauvagerie chez les bêtes féroces, cf. Cic. Verr. 2, 4, 6 ; Hor. S. 1, 4, 95 ; Ep. 2, 2, 154. ➳ formes arch. œtor, œsus, etc. CIL 1, 585, 11 ; Cic. Leg. 3, 10 || formes act. utito Cato Agr. 96, 2 ; 107, 2 ; utunto CIL 1, 589, 1, 8 || sens passif utitur Nov. d. Gell. 15, 13, 4 ; utetur Priap. 44, 4.
GES Gesner (1)
Source
Source & Attribution
Johann Matthias Gesner, Novus Linguae et Eruditionis Romanae Thesaurus (1749). Transcribed by the team of Dr. Wilhelm Kühlmann from Heidelberg University; accessed via latin-dict.github.io.
utor Copy link
ⓘ

ūsē: adverbial

ūse: perf part pass masc/neut voc sg

VTOR vsus sum, vti. [χράομαι] Adhibere ad finem quemcunque: latissime patet, ac de omnibus rebus dicitur: Cic. Diu. in Caec. 21 […]
Page Scan
.
FOR Forcellini (1)
Source
Source & Attribution
Egidio Forcellini, Totius Latinitatis Lexicon. Digital entries displayed from lexica.linguax.com, maintained by Godmy. All credit belongs to the respective authors and contributors.
S&H Smith & Hall (2)
Source
Source & Attribution
Digitized by Distributed Proofreaders from William Smith and Theophilus D. Hall, A Copious and Critical English-Latin Dictionary (1871), and generously placed into the public domain.
Jump to
• use (subs.):
      1. 1. ūsus, ūs: cattle were created for the u. of mankind, pecudes ad hominum usum procreatae, Cic. Leg. 1, 8, 25: the necessary u.s of parts of the body, partium corporis necessarii u., id. Off. 1, 35, 127: v. purpose, experience.
      2. 2. ūtĭlĭtas: even if there is no u. in friendship, etiamsi nulla est u. ex amicitia, id. Fin. 1, 20, 69: have I the right u. of my eyes or not? satin' ego oculis u. obtineo sincere an parum? Plaut. Epid. 5, 1, 28.
      3. 3. fructus, ūs: Plaut.: v. enjoyment.
      4. 4. commŏdum: v. profit, advantage.
      5. 5. ūsūra: v. using, enjoyment. Miscell. Phr.: To be of u., utilem esse (v. useful): usui esse, Cic. Rep. 1, 20, 33: Liv.: ex usu esse, Caes. B. G. 1, 50: Cic.: Ter.; praebere usum, Hor. Sat. 1, 1, 73; praebere (mirabiles) utilitates: Cic. Att. 7, 5; conducere (v. to serve, profit); prodesse (v. to benefit); ex re esse (alicui ut.), Plaut. Pseud. 1, 3, 103; juvare, adesse (v. assist); valere (v. efficacious); esse utilitati, Cic. (v. advantage, service); facere (with prep., ad, or dat., or abs.), Plin. 22, 18, 21; ib. 19, 22: Quint. Solitude is of u., solitudo adjuvat, Cic. Att. 12, 14: Hor. It is of u. to plant, juvat conserere, Virg. Georg. 2, 37. To be of great, much, u., magno usui esse (alicui), Cic. Att. 1, 1; bono usui esse, Plaut. Curc. 4, 2, 15; magnos usus afferre, Cic. N. D. 2, 60, 152. It is of the greatest u. to ..., plurimum facit (with acc. and inf.), Quint. 6, 4, 8. To be of no less u., non minorem uitilitatem afferre, Cic. Off. 1, 23, 79. For this purpose lowness is of great u., quam ad rem humilitas multum adjuvat, Caes. B. G. 5, 1. To be of no u., inutilem esse (v. useless); usum nullum habere, Cic. N. D. 3, 2, 1: or expr. by valere attinere, prodesse, proficere, with neg.: v. (OF NO) AVAIL. To make u. of: v. to use, employ, apply. To grow out of u., exolesco, evi, etum, 3: Liv.: Tac.: Suet. Out of u.: desuetus, Liv.: Quint.: Ov.: exoletus: v. obsolete, disuse. In common u., usitatus: words in common u., u. vocabula, Cic. Fin. 3, 2, 4. To come into u., invalesco, Quint. 10, 2, 13: in morem venio, Liv. 42, 21: v. fashion, customary. A false u. (of words), abusio, Auct. Her. 4, 33, 45. A making u., usurpatio, Cic. Brut. 71, 250: Liv.
• use (v.):
    1. I. To make u. of, employ:
      1. 1. ūtor, ūsus, 3: constr. with abl.: to u. the eyes, oculis u., Plaut. Epist. 1, 1, 4: to u. diligence and zeal, alacritate et studio u., Caes. B. G. 4, 24: u. your opportunities, utere temporibus, Ov. Trist. 4, 3, 83: we can u. the name metaphorically, in aliis rebus possumus u. vocabulo et nomine, Cic. de Or. 3, 40, 161: to u. earnest entreaty, prece et obsecratione u., id. Inv. 1, 16, 22.
      2. 2. ăbūtor, 3 (to u. thoroughly, or u. with a notion of impropriety or wrong): we u. the keen scent of hounds for our own advantage, sagacitate canum ad nostram utilitatem a., Cic. N. D. 2, 60, 151: he uses all his wickedness and treachery for my ruin, omni suo scelere et perfidia a. ad meum exitium, id. Att. 3, 14.
      3. 3. ūsurpo, 1: I will u. an old word to express a new matter, inter novam rem verbum usurpabo vetus, Plaut. Cist. 2, 1, 29: to u. a saying of Solon's, ut Solonis dictum usurpem, Cic. Ep. ad Brut. 15.
      4. 4. adhĭbeo, 2 (to apply to a purpose): to u. all diligence for recovery, a. omnem diligentiam ad convalescendum, id. Fam. 16, 9: Caes.
      5. 5. confĕro, 3 (with ad): v. apply, devote.
      6. 6. in usum verto (to make anything serve a purpose for which it was not originally designed): v. convert.
      7. 7. hăbeo, 2 (rare in this sense): riches u.d with moderation, divitiae modeste habitae, Tac. Ann. 4, 44: Ov.
    2. II. To treat:
      1. 1. tracto, 1: a father badly u.d by his son, pater parum pie tractatus a filio, Cic. Coel. 2, 3: to u. you as you deserve, te, ut merita es de me, tractare, Plaut. Asin. 1, 3, 8.
      2. 2. hăbeo, 2: v. treat.
R&A Riddle & Arnold (1)
Source
Source & Attribution
J. E. Riddle and T. K. Arnold, A Copious and Critical English-Latin Lexicon. Data retrieved from FergusJPWalsh/riddle-arnold under a CC BY-SA 4.0 license.
USE Copy link
1. s. utilitas: usus: commodum: emolumentum: lucrum: fructus (profit). To be of much use toward doing anything, multum valere ad aliquid faciendum. Anything is of little use against anything, aliquid parum valet contra aliquid. To be of use, valere (to have weight, validity, efficacy): utile esse: usui esse: ex usu esse: utilitatem or usum praebere: prodesse: conducere. To be of much use, magnae utilitati esse; magnam utilitatem afferre; plurimum or valde prodesse: to be of little use, non multum prodesse: parum prodesse (too little). To be of use to anybody, prodesse alicui; esse ex usu alicujus; esse ex re or in rem alicujus: juvare aliquem: alicui adesse (assist him with advice, etc.). Sometimes proficere may be used; patience is of no use, nihil proficies or nihil proficitur patientia. Guessing is of no use, nihil valet conjectura: to make use of [Vid: To USE]. To make one’s knowledge and good sense of use to mankind, suam intelligentiam prudentiamque ad hominum utilitatem conferre: to be of use to the state by anything, aliqua re rempublicam adjuvare: of what use is it to close the port? quid attinet claudi portum? of what use could it be? quid referret?
2. v. uti (mostly with reference to the permanent or frequent use of anything, aliqua re; for any purpose, ad aliquid): abuti aliqua re (for any purpose; ad aliquid or in aliqua re = “utendo consumere,” to make a thorough, full use of the whole of anything, otio, libertate, etc.; then = “abuse,” opposed to uti): usurpare aliquid (to employ or use anything, as a single act; often as an inchoative): adhibere (to use for a purpose, with an end and definite view); anything, aliquid; for anything, alicui rei; ad aliquid; in aliqua re (☞ never to be used generally as synonymous with uti): conferre aliquid ad (sometimes in) aliquid (to apply to a purpose; e.g., praedas in monumenta deorum immortalium, Cic.; tempus ad aliquid, Cic.): in usum alicujus rei vertere (to make it serve a purpose it was not intended for or did not usually serve; e.g., naves in onerariarum usum, to use ships of war as merchant vessels or transports). To use a word, verbo uti (☞ not usurpare or adhibere in this sense): to use a word correctly, verbum opportune proprieque collocare: to use a word in a particular meaning, subjicere sententiam vocabulo; vocabulo aliquid significare or declarare: to use a word in a rare and pedantic meaning, verbum doctiuscule ponere. Catullus uses “deprecor” in the sense of “detestor,” sic deprecor a Catullo dictum est, quasi detestor. So, too, Cic. uses the word in a similar meaning, item consimiliter Cic. verbo isto utitur: the word is used in an opposite sense by Cic., pro Caecinā, when he says, contra valet, cum Cic., pro Caecinā ita dicit. To use a saying of Solon’s, ut Solonis dictum usurpem (= adopt it, make it my own for this time). To use anybody’s assistance for anything, alicujus operā uti or abuti ad aliquid or in aliquā re; aliquo adjutore uti in aliquā re.