mŏdĕro Copy link Outline I. Lit.(a). With acc.(b). With dat.II. Transf., to regulate, Dig. 3, 5, 14 ...A. Of personsB. Of things, moderated, kept within due measure ... ⓘmŏdĕrāte: perf part pass masc/neut voc sg · pres imperat act 2nd plmŏdĕrātē: adverbial • mŏdĕro, āvi, ātum, 1, v. a. [modus], to moderate a thing (in verb. fin. only anteand post-class.). I. Lit. α. With acc.: neque tuum te ingenium moderat, Pac. ap. Non. 471, 7.— β. With dat.: ego voci moderabo meae, Plaut. Mil. 2, 2, 115.— II. Transf., to regulate, Dig. 3, 5, 14: ita res moderatur, ut, etc., ib. 23, 3, 39.—Hence, mŏdĕrātus, a, um, P. a., keeping within due bounds, observing moderation, moderate (Ciceron.). A. Of persons: moderati senes tolerabilem agunt senectutem, Cic. Sen. 3, 7: in omnibus vitae partibus moderatus ac temperans, id. Font. 14, 40: moderatum esse in re aliquā, id. Phil. 2, 16, 40; cf.: Gracchis cupidine victoriae haud satis moderatus animus, Sall. J. 42, 2.— B. Of things, moderated, kept within due measure or bounds, moderate: convivium moderatum atque honestum, Cic. Mur. 6, 13: ventus, Ov. Tr. 4, 4, 57: mores, Cic. Fam. 12, 27, 1: otium, id. Brut. 2, 8: doctrina, id. Mur. 29, 60: oratio, id. de Or. 2, 8, 34.—Comp.: quando annona moderatior? Vell. 2, 126, 3. —Sup.: moderatissimus sensus, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 24, 5.—Hence, adv.: mŏdĕ-rātē, with moderation, moderately (Ciceron.): moderate dictum, Cic. Font. 10, 31: omnia humana placate et moderate feramus, id. Fam. 6, 1, 4: moderate et clementer jus dicere, Caes. B. C. 3, 20.—Comp.: moderatius id volunt fieri, Cic. Fin. 1, 1, 2. —Sup.: res moderatissime constituta, Cic. Leg. 3, 5, 12.
mŏdĕror Copy link Outline I. Lit., to moderate, mitigate, restrain, allay, temper, qualify; ...(b). With acc.II. Transf., to manage, regulate, rule, guide, govern, direct ... ⓘmŏdĕrāte: perf part pass masc/neut voc sg (dep) · pres imperat act 2nd pl (dep)mŏdĕrātē: adverbial (dep) • mŏdĕror, ātus, 1 (inf. moderarier for moderari, Lucr. 5, 1298), v. dep. [modus], to set a measure, set bounds to a thing (syn.: tempero, rego, guberno). I. Lit., to moderate, mitigate, restrain, allay, temper, qualify; with dat. (class.): moderari linguae, Plaut. Curc. 4, 1, 25: moderare animo, ne sis cupidus, id. Mil. 4, 5, 16: dictis, id. Curc. 1, 3, 39: alicui, Cic. Att. 5, 20, 9; cf.: moderari uxoribus, id. Rep. 4, 6, 16 (also ap. Non. 499, 15): quis illi finem statuet aut quis moderabitur, Sall. C. 51, 36: irae, Hor. Ep. 1, 2, 59: fortunae suae, Liv. 37, 35, 5: animo et orationi, Cic. Q. Fr. 1, 1, 13: cursui, to sail slowly, Tac. A. 2, 70.— β. With acc. (post-Aug.): gaudium moderans, Tac. A. 2, 75: duritiam legum, Suet. Claud. 14: pretia, id. Dom. 7.— II. Transf., to manage, regulate, rule, guide, govern, direct (class. with acc.): senatum servire populo, cui populus ipse moderandi et regendi sui potestatem tradidisset? Cic. de Or. 1, 52, 226: deus, qui regit et moderatur et movet id corpus, id. Rep. 6, 24, 26: linguam, Sall. J. 82, 2: moderari equos ac flectere, Caes. B. G. 4, 33: habenas, Ov. M. 6, 223: hocine fieri, ut inmodestis te hic moderere moribus? i. e. immodeste te geras, Plaut. Curc. 1, 3, 44: res rusticas, Cic. Verr. 2, 3, 98, § 227: officio consilia, id. Fin. 2, 25, 81: fidem blandius Orpheo, to strike more harmoniously, Hor. C. 1, 24, 14: mens quae omnia moderetur, Cic. Ac. 2, 37, 119: cantus numerosque, id. Tusc. 5, 36, 104.—With dat.: ego inscitus sum, qui ero me postulem moderarier, Plaut. Men. 2, 3, 88: non vinum hominibus moderari, sed homines vino solent, id. Truc. 4, 3, 57: pleni moderari frena theatri, Juv. 10, 128: funiculo navi moderari, Cic. Inv. 2, 51, 154.—Absol.: in utroque magis studia partium quam bona aut mala sua moderata (sunt), Sall. J. 73, 4: fortuna, cujus libido gentibus moderatur, id. C. 51, 25.
mŏdĕrātus Copy link ⓘmŏdĕrātē: adverbialmŏdĕrāte: masc/neut voc sg • mŏdĕrātus, a, um, P. a., v. modero fin.
mŏdĕrātē Copy link • mŏdĕrātē (moderatus), modérément, avec modération, avec mesure : Cic. Font. 31 ; Fam. 6, 1, 4 ; Cæs. C. 3, 20 || -tius Cic. Fin. 1, 2 ; -tissime Cic. Leg. 3, 12.
mŏdĕrō Copy link ⓘmŏdĕrāte: perf part pass masc/neut voc sg · pres imperat act 2nd plmŏdĕrātē: adverbial • mŏdĕrō, āvī, ātum, āre (modus), tr., tenir dans la mesure, modérer, régler : Pacuv. 306 ; Acc. Tr. 303 || pass., Paul. Dig. 3, 5, 15 ; Ulp. Dig. 23, 3, 39.
mŏdĕror Copy link Outline I tr.,1 tenir dans la mesure, être maître de, régler, diriger, conduire : conduire ...2 imposer une limite à, modérer : modérer sa joie, cf. .II intr., avec dat.,1 imposer une limite à, apporter un tempérament à, réprimer les excès de ...2 régler, diriger : . inf. moderarier . ⓘmŏdĕrāte: perf part pass masc/neut voc sg (dep) · pres imperat act 2nd pl (dep)mŏdĕrātē: adverbial (dep) • mŏdĕror, ātus sum, ārī (modus), tr. et intr. ; deux acceptions très voisines. I. tr., 1. tenir dans la mesure, être maître de, régler, diriger, conduire : equum frenis Lucr. 5, 1298, conduire un cheval avec le mors ; equos sustinere et brevi moderari ac flectere Cæs. G. 4, 33, 3, arrêter les chevaux et en un clin d'œil régler leur allure et les faire tourner ; [fig.] Cic. de Or. 1, 226 ; Rep. 6, 26 ; mens, quæ omnia moderatur Cic. Ac. 2, 119, une intelligence qui a la haute main sur tout ; res rusticas non ratio neque labor, sed res incertissimæ, venti tempestatesque, moderantur Cic. Verr. 2, 3, 227, les choses de la campagne, ce n'est pas le calcul ni le travail, ce sont les choses les plus variables, le vent et le temps, qui en règlent le cours ; linguam Sall. J. 82, 2, être maître de ses propos ; tuus dolor magnopere moderandus est Cic. Att. 12, 10, ta douleur doit être vigoureusement maîtrisée ; victoriam moderari Cic. Fam. 11, 27, 8, régler le cours de la victoire, en rester le maître || [abst] nulla moderante natura Cic. Nat. 1, 67, sans que la nature dirige ; quid tandem in causis existimandum est, quibus totis moderatur oratio ? Cic. Or. 51, que penser alors des plaidoiries dans le cours entier desquelles le grand maître, c'est le style ? cf. Sall. J. 73, 4 2. imposer une limite à, modérer : gaudium Tac. Ann. 2, 75, modérer sa joie, cf. Suet. Claud. 14 ; Dom. 7. II. intr., avec dat., 1. imposer une limite à, apporter un tempérament à, réprimer les excès de : linguæ Pl. Curc. 486, retenir sa langue (se taire) ; animo, dictis Pl. Mil. 1215 ; Curc. 195, mettre un frein à ses sentiments, à ses paroles ; alicui Cic. Att. 5, 20, 9, tenir la bride à qqn, veiller sur sa conduite ; et animo et orationi Cic. Q. 1, 1, 38, réfréner à la fois ses sentiments et ses paroles ; uxoribus Cic. Rep. 4, 6, tenir la bride aux femmes 2. régler, diriger : Cic. Inv. 2, 154 ; Sall. C. 51, 25. ➳ inf. moderarier Pl. Men. 443 ; Lucr. 5, 1296 ; 1310.
mŏdĕrātus Copy link ⓘmŏdĕrātē: adverbialmŏdĕrāte: masc/neut voc sg • mŏdĕrātus, a, um, part. de modero et moderor || pris adjt [de modero] modéré, mesuré, réglé, sage : Cic. CM 7 ; in aliqua re Cic. Phil. 2, 40, modéré dans, à propos de qqch. || [en parl. de choses] modéré, qui tient dans de justes limites, dans une juste mesure, raisonnable : Cic. Mur. 13 ; Br. 8 || [en parl. du style] bien rythmé : Cic. Or. 178 ; de Or. 2, 34 || -ior Cic. Rep. 1, 65 ; -tissimus Cic. Vat. 21.
modero Copy link ⓘmŏdĕrāte: perf part pass masc/neut voc sg · pres imperat act 2nd plmŏdĕrātē: adverbial MODERO âre. μετρέω, διοικῶ Gloss. Lat. Gr.] Modum ponere. […] 🗁 Page Scan
moderor Copy link ⓘmŏdĕrāte: perf part pass masc/neut voc sg (dep) · pres imperat act 2nd pl (dep)mŏdĕrātē: adverbial (dep) MODEROR âri. Depon. [εὐθύνω, πρυτανεύω, ἐπιστατέω] Idem. […] 🗁 Page Scan
moderatus Copy link ⓘmŏdĕrātē: adverbialmŏdĕrāte: masc/neut voc sg MODERÂTVS a, um. Partic. [μέτριος, σύμμετρος] Cic. de Senect. 7 Moderati enim et nec difficiles, nec inhumani senes, tolerabilem agunt senectutem. […] 🗁 Page Scan
moderatus Copy link ⓘmŏdĕrātē: adverbialmŏdĕrāte: masc/neut voc sg MODERATVS u. Liu. 4,.. Manum moderatu difficilem.
MŎDĔRO Copy link ⓘmŏdĕrāte: perf part pass masc/neut voc sg · pres imperat act 2nd plmŏdĕrātē: adverbial MŎDĔRO ↗Open in new tab (modero)
MŎDĔROR Copy link ⓘmŏdĕrāte: perf part pass masc/neut voc sg (dep) · pres imperat act 2nd pl (dep)mŏdĕrātē: adverbial (dep) MŎDĔROR ↗Open in new tab (moderor)
MŎDĔRĀTUS Copy link ⓘmŏdĕrātē: adverbialmŏdĕrāte: masc/neut voc sg MŎDĔRĀTUS ↗Open in new tab (moderatus)
moderate (adj.) Copy link Outline I. Kept within due measure, temperate1. mŏdĭcus2. mŏdĕrātus (brought under due restraint and control)3. tempĕrātus (like moderatus4. mŏdestus (having the passions duly in check; hence nearly = virtuous)II. Of a middle rate1. mĕdiocris, e2. mŏdĭcus3. tĕnuis, e (esp. with ref. to fortune; when it denotes a lower scale than mediocris or modicus) • moderate (adj.): I. Kept within due measure, temperate: 1. mŏdĭcus: by temperate eating and m. drinking, temperatis escis modicisque potionibus, Cic. Div. 1, 51, 115. m. strictness, m. severitas, id. Sen. 18, fin.: m. in dress, in cultu modicus, Plin. Ep. 1, 22, 4. (N.B.--Modicus is chiefly used of things, moderatus of persons and things.) 2. mŏdĕrātus (brought under due restraint and control): to be m. in both (respects), in utroque moderatum esse, Cic. Ph. 2, 16, 40: a m. style of habits and living, moderatus cultus atque victus, id. Div. 1, 29, 61: m. excitements of mind, moderatae perturbationes (strictly a contradiction in terms), id. Tusc. 4, 18, 42: m. prices, annona moderata, Vell. 3. tempĕrātus (like moderatus: under due control, well-regulated): Cic.: Hor.: v. temperate. Cf. also supr. (1). 4. mŏdestus (having the passions duly in check; hence nearly = virtuous): Join: frugi et modestus, Cic. Fam. 13, 70; modestus et prudens, ib. 13, 10, med.: v. modest, virtuous. II. Of a middle rate: 1. mĕdiocris, e: v. middling. 2. mŏdĭcus: (a person) of m. means, modicus facultatibus, Plin. Ep. 6, 32, 2: to walk at a m. pace, m. gradu ire, Pl. Poen. 3, 1, 19: a m.-sized body (of history), m. corpus, Cic. Fam. 5, 12, 2. 3. tĕnuis, e (esp. with ref. to fortune; when it denotes a lower scale than mediocris or modicus): people of (but) m. means, tenuiores, Cic. Leg. 3, 10, 24.
moderate (v.) Copy link Outline I. To render less severe1. tempĕro, 12. mītĭgo, 1II. To keep under check and controlIII. To preside over a meeting • moderate (v.): I. To render less severe: 1. tempĕro, 1: the excess of heat is m.d by the Etesian winds, Etesiarum flatu nimii temperantur calores, Cic. N. D. 2, 53, 131: also, t. modum alicujus rei, ib. 2, 19, 49: Plin. 2. mītĭgo, 1: v. to mitigate. Phr.: as the cold became more m., mitescente hieme, frigore: v. mild (I.). II. To keep under check and control: mŏdĕror, tempĕro, 1 (usu. with dat.), coerceo, 2 (with acc.): v. to control, restrain. Phr.: carefully to m. one's pleasures, diligenter tenere modum fruendae voluptatis, Cic. Off. 1, 30, 106: so, m. retinere, ib. 29, extr.: also, moderationem in aliqua re adhibere, Cels. 3, 18, med.: Cic.: v. moderation. III. To preside over a meeting: praesum, irr.: v. to preside.
MODERATE Copy link • MODERATE 1. That observes measure, moderatus (rarely): modicus (that does not exceed measure or bounds; opposed to effrenatus): medius (in the mean, not in the extreme): modestus (opposed to cupidus, petulans): temperans, temperatus (the former of persons, the latter of persons and things; opposed to libidinosus): continens (moderate in enjoyment; opposed to libidinosus); (The words are found in this connection and order.) moderatus ac temperans; temperans moderatusque continens ac temperans: very moderate in drinking, parcissimus vini: moderate in joy, temperans gaudii (both of the Silver Age): moderate exercise, exercitationes modicae: moderate in one’s wishes, paucis contentus: in a moderate manner, moderate; modeste; temperanter: to live in a moderate manner, continentem esse in omni victu cultuque. Middling, modicus (of quantity): mediocris (of quality): moderate talents, ingenium mediocre. ☞ Medius, in this sense, is foreign to the prose of the gotden period; thus, ingenium medium, Tac., Hist., 1, 49, 2, is what Cic. (De Orat., 2, 27, 119) expresses by ingenium mediocre; for (Pompeius) eloquentia medius in Vell., 2, 29, 3, Cic. would have said (Pompeius) eloquentia mediocri (☞ De Or., 1, 29, extr): very moderate, permediocris: in a moderate degree, mediocriter; modice. 2. v. To restrain, repress, make temperate, moderari (with the dative, to set a measure and limit, to observe due measure; with the accusative, to keep in due bounds, to observe the mean): temperare (with a dative, to give a person or thing suitable activity or efficacy; with the accusative, to set anything in the right state or condition): modum or moderationem adhibere alicui rei or in aliqua re (to keep anything within proper bounds): continere, coercere (to restrain, check): to moderate one’s anger, irae moderari or temperare; iram tenere, continere (opposed to irae indulgere): to moderate one’s passions, cupiditates continere, coercere; cupiditatibus modum facere: to moderate one’s speech, orationi or linguae moderari: linguam continere; modum tenere verborum: not to be able to moderate one’s self, intemperantem esse; sui impotentem or non potentem esse; sui non compotem esse; animo suo imperare non posse: the heat is moderated by the breeze, ventorum flatu nimii temperantur calores. To act as mediator, arbitrate, between persons, arbitri partes suscipere: esse arbitrum or disceptatorem inter aliquos: aliquorum controversiam disceptare or dirimere.