ex-cēdo Copy link Outline I. Neut., to go out, go forth or away, ...A. Lit.1. In gen., with ex and abl., with abl. ...2. In partic.a. To go beyond, overstep, rise above, ...b. To depart from life, to decease, to die ...B. Trop.1. In gen.2. In partic.a. To go beyond a certain boundary or a certain measure, ...b. To depart, disappear ...II. Act. .A. Lit., to depart from, to leave a placeB. Transf., to go beyond, surpass, exceed ... • ex-cēdo, cessi, cessum, 3 (subj. perf. sync. excessis, Ter. And. 4, 4, 21), v. n. and a. I. Neut., to go out, go forth or away, to depart, retire, withdraw (freq. and class.; cf.: discedo, deficio, destituo, desero, linquo, relinquo). A. Lit. 1. In gen., with ex and abl., with abl. alone, or absol.: ex istoc loco, Plaut. Aul. 1, 1, 18: e medio, Ter. Hec. 4, 3, 14: ex civitate, Caes. B. G. 6, 8, 8: ex Italia, Cic. Phil. 12, 6, 14: e templo, Liv. 29, 19; for which, templo, id. 39, 5: ex finibus, Caes. B. G. 7, 33, 2; for which, finibus, id. ib. 4, 18 fin.; 7, 77, 14; Liv. 30, 42; 41, 19 al.: ex illa circumscriptione, Cic. Phil. 8, 8: ex itinere, Caes. B. C. 1, 79 fin.; cf.: ex via, id. B. G. 5, 19, 1; for which, viā, Liv. 24, 20: ex pugna, ex proelio, Caes. B. G. 3, 4, 3; 4, 33, 2; for which, more freq., pugnā, id. B. G. 5, 36, 3; id. B. C. 2, 7, 1; Liv. 44, 42; Verg. A. 9, 789 al.; and, proelio, Caes. B. G. 2, 25, 1; 3, 4, 3; 4, 12 fin.; 7, 80, 3; cf. acio, id. B. C. 2, 41, 7; 3, 94, 5; Liv. 31, 17: loco, Caes. B. C. 1, 44, 2; 3, 45, 4; Liv. 36, 10, 15; so, locis, id. 38, 27, 9; 27, 1, 5; and bello, Sall. C. 9, 4: domo, Caes. B. G. 4, 14 fin.: oppido, id. ib. 7, 78, 1; cf. urbe, Liv. 26, 24; 30, 7; 31, 17 et saep.: Arimino, Caes. B. C. 1, 10, 3; 1, 11, 1: Galliā, id. B. G. 7, 66, 4: provinciis, id. B. C. 1, 85 fin.: patriā, Verg. A. 1, 357: sceleratā terrā, id. ib. 3, 60 et saep.—With de (very rare): de utero matris, i. e. to be born, Dig. 1, 5, 15.—Absol.: abiit, excessit, evasit, erupit, Cic. Cat. 2, 1: excedere deos, simul ingens motus excedentium, Tac. H. 5, 13: primi omnium Macedones metu excesserant, Liv. 42, 67 fin.—Designating the terminus: cave quoquam ex istoc excessis loco, Ter. And. 4, 4, 21: agro hostium in Boeotiam, Liv. 31, 26 fin.: ex his tenebris in lucem illam, Cic. Tusc. 1, 30 fin.; cf.: ad deos, Vell. 1. 2: invictum fore donec excederet ad deos, Curt. 4, 7, § 27: in exsilium, Dig. 48, 19, 4; in which sense also simply excedere, ib. 48, 22, 7, § 17.— 2. In partic. a. To go beyond, overstep, rise above, overtop a certain boundary.—Of personal subjects very rarely: alter in Pontum, alter usque Aegyptum excessit, Just. 1, 1, 6.—More freq. of inanimate subjects: ut nulla (pars) excederet extra, Cic. Univ. 5; Cels. 8, 9 fin.; cf. with eminere, id. 8, 25 fin.: montes et excedentia in nubes juga, Plin. 27, 1, 1, § 3.— b. To depart from life, to decease, to die (cf. decedo): sic ille cum undequadraginta annos regnavisset, excessit e vita, Cic. Rep. 2, 14 fin.; so, e vita, id. Fin. 3, 18, 60; id. Brut. 20 fin.; id. Lael. 3 fin.; id. Off. 1, 43, 153: vitā, id. Tusc. 1, 13, 29; id. Brut. 75, 262; id. N. D. 3, 16, 41; Val. Max. 2, 6, 8; 5, 5, 3; Curt. 3, 1, 21; 9, 6, 6; Tac. H. 4, 75: e medio, Ter. Phorm. 5, 7, 74 Ruhnk.; and simply excedere (postAug.; but v. decedo excessus, I.), Plin. 7, 13, 11, § 58; Tac. A. 1, 5 fin.; 1, 33; Suet. Aug. 5; id. Claud. 45; id. Vesp. 2; id. Tit. 11; Val. Fl. 1, 826; Curt. 10, 5, 2; Sen. Ep. 77, 10.— B. Trop. 1. In gen. (very rarely): cum animus Eudemi e corpore excesserit, Cic. Div. 1, 25, 53; id. Tusc. 1, 11, 24; 1, 32, 78; id. Lael. 4, 13 al.: corpore excedere, id. Div. 1, 30, 63: ex pristina bellandi consuetudine, Auct. B. Afr. 73: palmā, to recede from victory, to yield the victory (= decedere alicui de victoria), Verg. A. 5, 380.—Far more freq., 2. In partic. a. (Acc. to A. 2. a.) To go beyond a certain boundary or a certain measure, to advance, proceed, to transgress, digress (= procedere, progredi): mihi aetas ex magisterio tuo: Plaut. Bacch. 1, 2, 40: is postquam excessit ex ephebis, Ter. And. 1, 1, 24 (quoted in Cic. de Or. 2, 80, 327); cf.: ut primum ex pueris excessit Archias, Cic. Arch. 3: ad patres etiam et ad publicam querimoniam excessit res, Liv. 25, 1; cf. Val. Max. 5, 6, 4: haec eo anno in Africa gesta. Insequentia excedunt in eum annum, quo, etc., Liv. 30, 26; cf. id. 21, 15: paululum ad enarrandum, etc., to digress, Liv. 29, 29, 5; cf.: in fabellam, Sen. Ep. 77: in aliquid, Plin. Ep. 5, 6, 44 fin.: res parva dictu, sed quae studiis in magnum certamen excesserit, Liv. 34, 1; cf. id. 33, 35 fin.; 8, 33; cf. id. 3, 41: eo laudis excedere, quo, etc., to attain that height of fame, Tac. Agr. 42 fin.: tantum illa clades novitate et magnitudine excessit, i. e. exceeded, went beyond = eminuit, Tac. A. 2, 24.— b. (Acc. to A. 2. b.) To depart, disappear: cura ex corde excessit, Ter. Hec. 3, 2, 12: cum cupiditatum dominatus excessit, Cic. Par. 5, 3, 40: jam e memoria excessit, quo tempore? etc., Liv. 26, 13; for which, memoriā, id. 7, 32 fin.: ubi reverentia excessit animis, Curt. 8, 8.— Poet.: Cannaene tibi graviorque palude Maeonius Stygia lacus excessere Padusque? i. e. have they slipped from your memory? Sil. 15, 35. II. Act. (post-Aug.). A. Lit., to depart from, to leave a place: urbem, Liv. 2, 37, 8; 1, 29, 6; 3, 57, 10; 23, 1: curiam, id. 45, 20; cf. pass. impers.: Crotonem excessum est, id. 24; 3 fin.— B. Transf., to go beyond, surpass, exceed a certain limit, to overtop, tower above (cf. above, I. A. 2. a., and B. 2. a.): nubes excedit Olympus, Luc. 2, 271: statura, quae justam excederet, Suet. Tib. 68: summam octoginta milium, Liv. 39, 5; so of numbers, very freq., Plin. 7, 2, 2, § 22; 13, 3, 4, § 20; Quint. 9, 4, 79; Tac. A. 1, 14; Suet. Aug. 77 al.; cf. also of age, Col. 6, 21: triennium vitae, Plin. 8, 42, 67, § 166: annum aetatis centesimum, id. 25, 2, 5, § 9; Plin. Ep. 2, 1, 4; 3, 7, 9; Suet. Gramm. 7; of measure: laborum periculorumque modum, Vell. 2, 122 fin.; so, modum, Liv. 26, 19; 28, 25; Quint. 3, 6, 62; 8, 3, 48 al.: eloquentia aut aequavit praestantissimorum gloriam aut excessit, Suet. Caes. 55; cf.: praeturae gradum, id. Oth. 1: principum fastigium, id. Calig. 22: fastigium equestre, Tac. A. 4, 40: excedente humanam fidem temeritate, Vell. 2, 51, 3; so, fidem, Plin. 7, 21, 21, § 85; Ov. M. 7, 166: excessisse Priscum inmanitate et saevitia crimina, quibus, etc., Plin. Ep. 2, 11, 2: nemine tantum ceteros excedente, ut ei aliquis se summitteret, Just. 13, 2.—With simple acc.: decretum, ne vasa auro solida ministrandis cibis fierent, etc. ... Excessit Fronto ac postulavit modum argento, went beyond the proposal, Tac. A. 2, 33 (cf.: egredi relationem, id. ib. 2, 38).—Pass.: duo enim multitudo, unione jam excessā, Tert. adv. Marc. 1, 5.