grātus Copy link Outline I. Pass., beloved, dear, acceptable, pleasing ...A. Of thingsB. Of living beings.(a). With dat.(b). Absol.II. Act., thankful, grateful; thankworthy ...1. With pleasure ...2. Thankfully, gratefully ... ⓘgrātē: adverbialgrāte: masc/neut voc sg • grātus, a, um, adj. [Sanscr. har-jami, love, desire; Gr. χαίρω, χάρμα, χάρις]. I. Pass., beloved, dear, acceptable, pleasing, agreeable (syn.: acceptus, jucundus, optatus, dulcis, blandus, suavis; in this signif. in ante-Aug. prose, viz. in Cic. and Cæs., only of things; gratiosus, mostly of persons). A. Of things: non ille (amor tuus) quidem mihi ignotus, sed tamen gratus et optatus: dicerem jucundus, nisi id verbum in omne tempus perdidissem, Cic. Fam. 5, 15, 1; cf.: illud tamen dicam, mihi id, quod fecisti, esse gratissimum. Tale enim tuum judicium non potest mihi non summe esse jucundum. Quod cum ita sit, esse gratum necesse est, id. ib. 13, 8, 2: ista veritas, etiam si jucunda non est, mihi tamen grata est, id. Att. 3, 24, 2; cf. also: cujus officia jucundiora licet saepe mihi fuerint, numquam tamen gratiora, id. Fam. 4, 6, 1: quae omnia mihi jucunda, hoc extremum etiam gratum fuit, id. ib. 10, 3, 1; so corresp. or connected with jucundus, id. ib. 1, 17, 6; id. Rosc. Am. 18, 51; id. Cat. 4, 1, 1; Plin. 26, 3, 8, § 14; Plin. Ep. 5, 3, 1; 8, 23, 5: quid est, quod aut populo Romano gratius esse debeat aut sociis exterisque nationibus optatius esse possit, Cic. Div. in Caecil. 3, 7; so with optatus cf. above, the passage Cic. Fam. 5, 15, 1: quod approbaris, id gratum acceptumque habendum. id. Tusc. 5, 15, 45; cf.: mihi pol grata acceptaque hujus est benignitas, Plaut. Stich. 1, 1, 49; Cat. 96, 1: munus eorum gratum acceptumque esse, Nep. Hann. 7; rarely in the contrary order: quorum mihi Dona accepta et grata habeo, tuaque ingrata, Plaut. Truc. 2, 7, 56: Tox. Credidi gratum fore Beneficium meum apud te. Do. Immo equidem gratiam tibi habeo, id. Pers. 4, 7, 8; cf.: grata tibi esse mea officia non miror: cognovi enim te gratissimum omnium, etc., Cic. Fam. 5, 11, 1: quam multi, ut Galli, ut Poeni homines immolare et pium et diis immortalibus gratissimum esse duxerunt! Cic. Rep. 3, 9; cf. Caes. B. G. 6, 16, 5; Cic. ap. Non. 398, 28 (Rep. 6, 2 Mos.); cf. in comp.: sedere in his scholis gratius erat quam ire per solitudines, etc., Plin. 26, 2, 6, § 11; cf. also: hedera est gratissima Baccho, Ov. F. 3, 767: dapibus supremi Grata testudo Jovis, Hor. C. 1, 32, 14: eoque erat cujusque gratior in re publica virtus, quod, etc., Cic. Rep. 2, 34 fin.; 2, 35: o diva, gratum quae regis Antium, Hor. C. 1, 35, 1; cf.: grato sub antro, id. ib. 1, 5, 3: locus, id. Ep. 2, 2, 46: tempus, id. ib. 2, 2, 198: hora, id. ib. 1, 4, 14: dies, id. C. 4, 5, 7: lux, id. S. 1, 5, 39: nox, id. Carm. Sec. 23: carmina, id. C. 1, 15, 14; 3, 11, 23: artes, id. ib. 4, 13, 22: error mentis, id. Ep. 2, 2, 140: protervitas, id. C. 1, 19, 7 et saep.: feceris, si de re publica quid sentias explicaris, nobis gratum omnibus, will do us all a favor, Cic. Rep. 1, 21 fin.; cf.: quamobrem utrique nostrum gratum admodum feceris, id. Lael. 4, 16: quod si eum interfecerit, multis sese nobilibus gratum esse facturum, Caes. B. G. 1, 44, 20: quapropter gratissimum mihi feceris, si curaris, ut, etc. ... Hoc mihi gratius facere nihil potes, a very great favor ... no greater favor, Cic. Fam. 13, 44: is adulescens ita locatus est, ut, quae rebus grata erant, gratiora verbis faceret, Liv. 45, 13, 13: gratum elocuta consiliantibus Junone divis, something pleasant, Hor. C. 3, 3, 17.— B. Of living beings. α. With dat.: Herophile Phoebo grata, Tib. 2, 5, 68; cf.: vates diis gratissima, Ov. F. 1, 585; and: superis deorum gratus (Mercurius) et imis, Hor. C. 1, 10, 20: donec gratus eram tibi, id. ib. 3, 9, 1; cf. Prop. 1, 2, 31: gratus Alexandro regi Magno fuit ille Choerilus, Hor. Ep. 2, 1, 232; Suet. Caes. 27: cui (Maecenati) cum se gratum et acceptum in modum amici videret, id. Gramm. 21: filio ejus Fausto gratissimus fuit, id. ib. 12: (cervus) gratus erat tibi, Ov. M. 10, 121.— β. Absol.: olim gratus eram, Prop. 1, 12, 7; Hor. C. 4, 6, 21: conviva, id. S. 2, 2, 119: comitum gratissime, Ov. M. 14, 221; cf.: juvenum gratissime Crantor, id. ib. 12, 367: o mihi de fratris longe gratissime natis, id. ib. 12, 586: quaestor consulibus suis non minus jucundus et gratus quam usui fuit, Plin. Ep. 8, 23, 5.—Hence, subst.: grātus, i, m., a favorite, darling: quam (classem) non amicorum sed gratorum appellabat, Suet. Tib. 46 fin. II. Act., thankful, grateful; thankworthy, deserving or procuring thanks (beneficii memor): cognovi te gratissimum omnium: nec enim tu mihi habuisti modo gratiam, verum etiam cumulatissime retulisti, Cic. Fam. 5, 11, 1; cf. id. Leg. 1, 18, 49: quamquam gratiarum actionem a te non desiderabam, cum te re ipsa atque animo scirem esse gratissimum, tamen, etc., id. Fam. 10, 19, 1: si bene de me meritis gratum me praebeo, etc., id. Planc. 38, 91 (v. Krebs, Antibarb. p. 508); cf.: ut grati ac memores beneficii esse videantur, id. Agr. 2, 8, 21: Hegesaratus, magnis meis beneficiis ornatus in consulatu suo, memor et gratus fuit, id. Fam. 13, 25; cf. also id. Att. 9, 11, A, 3: tu quam gratus erga me fueris, ipse existimare potes, id. Fam. 5, 5, 2; cf.: ut quam gratissimus erga te esse cognoscerer, id. ib. 1, 5, 1; Quint. 11, 2, 12: gratiorem me esse in te, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 10, 1: si quod adest gratum juvat, Hor. S. 2, 6, 13; id. C. 1, 12, 39: laudo vos, Quirites, cum gratissimis animis prosequimini nomen clarissimi adolescentis, Cic. Phil. 4, 1, 3; cf. id. ib. 14, 11, 30, and 10, 3, 7: tu, quamcumque deus tibi fortunaverit horam, gratā sume manu, Hor. Ep. 1, 11, 23: quod tamen nunc faciam: tum, cum gratum mihi esse potuit, nolui, i. e. might have procured me thanks, Ter. Heaut. 2, 3, 21: est istuc datum Profecto, ut grata mihi sint, quae facio, omnia, id. Eun. 3, 1, 6 Ruhnk.; cf.: didicisse, quam sit re pulchrum, beneficio gratum, fama gloriosum, tyrannum occidere, productive of gratitude, Cic. Phil. 2, 46, 117: pro quibus beneficiis vix satis gratus videar, Sall. H. 2, 41, 5 Dietsch.— Hence, adv.: grātē. 1. (Acc. to I. = jucunde.) With pleasure, agreeably, willingly (rare in the class. period): praeterita grate meminit et, etc., Cic. Fin. 1, 19, 62: liberti pupillorum grate facient, si, etc., Dig. 26, 10, 3: insignis haec munificentia ... nec a debitoribus magis quam a creditoribus gratius excepta, Just. 12, 11, 2: gratissime provocari, Macr. S. 7, 2.— 2. (Acc. to II.) Thankfully, gratefully (class.): aliquid et grate et pie facere, Cic. Planc. 41, 98; cf.: quid pie, quid grate, quid humaniter, aut fecerit aut tulerit, id. de Or. 2, 11, 46; Suet. Aug. 66: natales grate numeras, Hor. Ep. 2, 2, 210: beneficium qui dat, vult accipi grate, Sen. Ben. 2, 31: aliquid recipere, Suet. Ner. 22; and in sup.: id munus inter censoria opera gratissime acceptum est, Plin. 7, 60, 60, § 214.
grātē Copy link Outline 1 avec plaisir, volontiers :2 avec reconnaissance ; || -tius -tissime . • grātē (gratus), 1. avec plaisir, volontiers : Cic. Fin. 1, 62 2. avec reconnaissance ; Cic. de Or. 2, 46 || -tius Just. 12, 11, 2 ; -tissime Plin. 7, 214.
grātus Copy link Outline 1 agréable, bienvenu, qui reçoit bon accueil : il ne pouvait rien faire ...2 aimable, charmant : charmant endroit, cf.3 accepté avec reconnaissance, cher, précieux, dont on a de la gratitude : ...4 reconnaissant : le plus reconnaissant des hommes, cf. se montrer reconnaissant à ... ⓘgrātē: adverbialgrāte: masc/neut voc sg • 1 grātus, a, um, 1. agréable, bienvenu, qui reçoit bon accueil : nihil erat quod aut patri gratius aut sibi jucundius facere posset Cic. Amer. 51, il ne pouvait rien faire qui fût ou plus agréable à son père ou plus attrayant pour lui-même ; (amor tuus mihi est) gratus et optatus, dicerem jucundus nisi... Cic. Fam. 5, 15, 1, (ce témoignage de ton amitié) est le bienvenu et comble mes vœux, je dirais qu'il me cause du plaisir, si [ce mot n'était à jamais perdu pour moi] ; aliquid gratum acceptumque habere Cic. Tusc. 5, 45, tenir une chose pour agréable et bien venue ; homines immolare diis immortalibus gratissimum esse duxerunt Cic. Rep. 3, 15, ils crurent que les sacrifices humains étaient très agréables aux dieux, cf. Cæs. G. 6, 16, 5 ; eoque erat cujusque gratior in re publica virtus, quod... Cic. Rep. 2, 59, et les vertus politiques de chacun trouvaient d'autant meilleur accueil que... ; gratum est quod volunt Cic. Br. 68, applaudissons à leur intention || [avec noms de pers.] : gratus conviva Hor. S. 2, 2, 119, convive bienvenu ; gratus Alexandro regi fuit Chœrilus Hor. Ep. 2, 1, 232, Chœrilus trouva bon accueil auprès du roi Alexandre ; classis non amicorum, sed gratorum Suet. Tib. 46, la classe non des amis, mais des bienvenus 2. aimable, charmant : gratus locus Hor. Ep. 2, 2, 46, charmant endroit, cf. Hor. O. 1, 35, 1, etc. 3. accepté avec reconnaissance, cher, précieux, dont on a de la gratitude : ista veritas, etiam si jucunda non est, mihi tamen grata est Cic. Att. 3, 24, 2, cette vérité, même si elle n'est pas attrayante, ne laisse pas de m'être précieuse ; ejus officia jucundiora sæpe mihi fuerunt, numquam tamen gratiora Cic. Fam. 4, 6, 1, ses services m'ont souvent causé plus de plaisir, mais jamais ils ne m'ont été plus chers ; quæ omnia mihi jucunda, hoc extremum etiam gratum fuit Cic. Fam. 10, 3, 1, tous ces renseignements m'ont causé du plaisir, le dernier, je l'ai même reçu avec gratitude ; facere alicui gratum, gratissimum, pergratum, faire plaisir à qqn (le plus grand, un très grand plaisir), obliger qqn beaucoup : Cic. Læl. 16 ; Att. 8, 2, 2, etc. ; Cæs. G. 1, 44, 12 4. reconnaissant : gratissimus hominum Cic. Fam. 5, 11, 1, le plus reconnaissant des hommes, cf. Cic. Leg. 1, 49 ; Fam. 10, 19, 1, etc. ; gratum se præbere alicui Cic. Planc. 91, se montrer reconnaissant à qqn ; gratus erga aliquem Cic. Fam. 5, 5, 2, etc. ; in aliquem Cic. Planc. 77 ; in aliquo Cic. Fam. 3, 8, 3, reconnaissant envers qqn, à propos de qqn ; pro aliqua re Sall. H. 2, 47, 5, pour qqch. || grato animo Cic. Br. 5, avec reconnaissance ; gratissimo animo, gratissimis animis [pluralité] Cic. Sulla 72 ; Phil. 4, 3, avec la plus grande reconnaissance ; gratissima memoria omnium civium Cic. Phil. 10, 7, le souvenir si reconnaissant de tous les citoyens ; grata manu Hor. Ep. 1, 11, 23, d'une main reconnaissante.
Grātus Copy link ⓘgrātē: adverbialgrāte: masc/neut voc sg • 2 Grātus, ī, m., surnom romain : Tac. Ann. 15, 50.
grate Copy link GRATE Adu. [εὐγνωμόνως] Ex grato animo: Cuius contrarium est Ingrate. […] 🗁 Page Scan
gratus Copy link ⓘgrātē: adverbialgrāte: masc/neut voc sg GRATVS a, um. Adi. [εὐγνώμων, ἐπίχαρις, χαρίεις, ἀσπάσιος] Qui gratiam habet, agit, et si potest refert. […] 🗁 Page Scan
grate (subs.) Copy link Outline I. A framework of barsII. A fire-place • grate (subs.): I. A framework of bars: v. grating (subs.). II. A fire-place: fŏcus, cămīnus: v. fire-place.
grate (v.) Copy link Outline I. To grind to powderII. To produce a harsh sensation1. rādo, si, sum, 3 (lit. to scrape)2. strīdeo or strīdo, i (to make a harsh noise of any kind) • grate (v.): I. To grind to powder: tĕro, contĕro: v. to grind, bruise. II. To produce a harsh sensation: 1. rādo, si, sum, 3 (lit. to scrape): to g. upon nice ears, aures delicatas r., Quint. 3, 1, 3. 2. strīdeo or strīdo, i (to make a harsh noise of any kind): the g.ing saw, stridens serra, Lucr. 2, 410: to make a g.ing noise with the teeth, s. dentibus, Cels. (v. to grind.) Phr.: to g. upon any one's feelings, alicujus animum, sensum offendere: v. to offend.
GRATE Copy link • GRATE 1. s. A partition of iron bars, cancelli: clathri (the clathri were smaller; e.g., lattice-work in windows, doors, etc.; the wooden bars or iron rods composing them were perpendicular and horizontal; so that the openings were, of course, rectangular: in the cancelli one set of bars or rods was either perpendicular or oblique, the other set being arranged obliquely on these, so that the openings were not rectangular. The cancelli were used, e.g., in the circus, and as partition rails, etc.; Vid: Varr., R.R., 3, 3): transenna (wire-work, so narrow as almost to prevent people from looking through it; Cic., De Or., 1, 85, extr.): made like a grate, cancellatim. In a stove or fire-place, fortax (Vid: Schneider, Cat. R.R., 38, p. 102). 2. v. TRANS., and INTRANS., To wear anything by the attrition of a rough body, terere (to rub off): conterere (to rub into small parts): deterere (e.g., frumentum, squillam, etc.): fricare (to scrape): aliquid in pulverem conterere (to grate to dust): terere aliquid in farinam (to meal, Plin., 34, 18, 50). To grate one’s teeth, dentibus stridere (of a sick person, Cels., 2, 6; dentibus frendere is “to gnash the teeth”). To furnish with a grate, clathrare (also written clatrare); cancellare [SYN. in GRATE]. Grated, ad cancellorum or clathrorum speciem factus (Vid: Varr., R.R., 3, 5, 4, made like gratings); clathratus; cancellatus (fitted up, respectively, with clathri or cancelli): a grated door, fores clathratae: cancelli (a larger one, a grating): a grated window, fenestra clathrata; transenna [Vid: in GRATE]. To offend by anything harsh, offendere: laedere: violare: pungere: mordere [Vid: To OFFEND]. Anything grates against my feelings, habeo ad rem aliquam offensionem atque fastidium: aliquid mihi offensioni est: vehementer mihi displicet aliquid: to grate the ear, aures or auriculas radere (Quint., 3, 1, 3: Persius, 1, 107).
Gräte Copy link Gräte, spina piscis. im Plur. auch ossa. die Gräten aus den Fischen nehmen, exossare pisces.