căpĭo Copy link Outline I. Lit.A. In gen., to take in hand, take hold of ...B. In partic.1. Of living objects.a. To take into possession, take captive ...(a). Of persons(b). Of animals, birds, fish, etc., to catch ...b. To win, captivate, charm, allure, enchain ...c. To cheat, seduce, deceive, mislead, ...d. To defeat, convict, overcome in a suit or disputee. To deprive one of his powers or faculties ...(a). Of the physical powers, to lame, mutilate ...(b). Of the mental powers, to deprive of sense ...f. To choose, select, elect, take, pick out ...2. Of places.a. To occupy, choose, select, take possession of ...b. To take by force, capture, storm, reduce ...c. To reach, attain, arrive at, betake one ...3. Of things of value, property, money, etc. ...a. In gen., to take, seize, wrest, receive ...b. In particular connections.(a). With pecuniam(b). Of inheritance and bequest, to take ...(g). Of regular income, revenue, etc., rents, tolls, profits, etc., ...C. Trop.1. Of profit, benefit, advantage, to take ...2. Of external characteristics, form, figure, appearance, etc., ...3. Of mental characteristics, habits, etc., ...4. Of offices, employments, duties, etc., = suscipio, ...5. In gen., of any occupation, work, or undertaking, ...6. Of an opportunity or occasion, to seize ...7. Of operations of the mind, resolutions, purposes, plans, thoughts, etc., ...8. Of examples, instances, proofs, etc., ...9. Of impressions, feelings, etc., to take ...10. Transf., with the feelings, experience, etc., as subj., ...11. Of injury, damage, loss, etc., to suffer ...II. To take in, receive, hold, contain, ...A. Lit.1. In gen.2. Esp., with negatives, not to hold, ...B. Trop.1. To swallow up, ingulf, take in2. To contain, hold, be large or strong enough for ...a. Affirmativelyb. With negatives3. Transf., of things, to admit of, be capable of ...4. With inf., to be susceptible of, to be of a nature to ...5. Of the mind, to take, receive into the mind ... ⓘcaptī | ve: perf part pass masc/neut gen sg · perf part pass masc nom/voc pl • căpĭo, cēpi, captum (old fut. perf. capso, Plaut. Bacch. 4, 4, 61: capsit, Enn. ap. Non. p. 66, 27, or Ann. v. 324 Vahl.; Plaut. Ps. 4, 3, 6; Att. ap. Non. p. 483, 12, or Trag. Rel. v. 454 Rib.; Paul. ex. Fest. p. 57 Müll.: capsimus, Plaut. Rud. 2, 1, 15: capsis, acc. to Cic. Or. 45, 154, = cape si vis, but this is an error; cf. Quint. 1, 5, 66; old perf. cepet, Col. Rostr. 5; v. Wordsworth, Fragm. and Spec. p. 170), 3, v. a. [cf. κώπη, handle; Lat. capulum; Engl. haft; Germ. Heft; Sanscr. root hri-, take; cf. Gr. χείρ, Engl. and Germ. hand, and Goth. hinthan, seize]. I. Lit. A. In gen., to take in hand, take hold of, lay hold of, take, seize, grasp (cf.: sumo, prehendo): si hodie hercule fustem cepero aut stimulum in manum, Plaut. Aul. 1, 1, 9: cape hoc flabellum, Ter. Eun. 3, 5, 47: cepit manibus tympanum, Cat. 6, 3, 8: tu, genitor, cape sacra manu patriosque Penatis, Verg. A. 2, 717: cape saxa manu, cape robora, pastor, id. G. 3, 420: flammeum, Cat. 61, 8: acria pocula, Hor. S. 2, 6, 69: lora, Prop. 3 (4), 9, 57. baculum, Ov. M. 2, 789: colum cum calathis, id. ib. 12, 475: florem ternis digitis, Plin. 24, 10, 48, § 81: pignera, Liv. 3, 38, 12; Dig. 48, 13, 9, § 6; Gai Inst. 4, 29: ut is in caveā pignus capiatur togae, Plaut. Am. prol. 68: rem manu, Gai Inst. 1, 121: rem pignori, Dig. 42, 1, 15, § 7; cf. ib. 42, 1, 15, § 4: scutum laevā, Plin. 33, 1, 4, § 13: capias tu illius vestem, Ter. Eun. 2, 3, 79: cape vorsoriam, seize the sheet, i. e. take a tack, turn about, Plaut. Trin. 4, 3, 19.—Very freq. of arms (cf. sumo); so in gen.: arma, to take up arms, i. e. engage in war or battle, Cic. Rab. Perd. 7, 20 sq.; 9, 27; 11, 31; id. Planc. 36, 88; id. Phil. 4, 3, 7; Caes. B.G. 5, 26; 7, 4; Sall. C. 27, 4; 30, 1; 33, 2; 52, 27; id. J. 38, 5; 102, 12; Ov. M. 3, 115 sq.; 12, 91; 13, 221; and of particular weapons: ensem, Ov. M. 13, 435: tela, id. ib. 3, 307; 5, 366 et saep.—Of food, to take, partake of: quīcum una cibum Capere soleo, Plaut. Trin. 4, 2, 61; Ter. Eun. 2, 3, 77; Sall. J. 91, 2: lauti cibum capiunt, Tac. G. 22.— B. In partic. 1. Of living objects. a. To take into possession, take captive, seize, make prisoner. α. Of persons: oppidum expugnavimus, et legiones Teleboarum vi pugnando cepimus, Plaut. Am. 1, 1, 258: summus ibi capitur meddix, occiditur alter, Enn. ap. Paul. ex Fest. p. 123 Müll. (Ann. v. 296 Vahl.): quoniam belli nefarios duces captos jam et comprehensos tenetis, Cic. Cat. 3, 7, 16: ibi Orgetorigis filia atque unus e filiis captus est, Caes. B. G. 1, 26: reges capiuntur, Lucr. 4, 1013; Tac. A. 4, 33: capta eo proelio tria milia peditum dicuntur, Liv. 22, 49, 18: quos Byzantii ceperat, Nep. Paus. 2, 3; id. Alcib. 9, 2; id. Dat. 2, 5; Quint. 6, 3, 61: captos ostendere civibus hostes, Hor. Ep. 1, 17, 33: captus Tarento Livius, Cic. Brut. 18, 72: servus ex hoste captus, Quint. 5, 10, 67.—Hence, P. a. as subst.: captus, i, m., = captivus, a prisoner, captive: in captos clementiā uti, Nep. Alcib. 5, 7: inludere capto, Verg. A. 2, 64: quae sit fiducia capto, id. ib. 2, 75: ex captorum numero, Liv. 28, 39, 10; Tac. A. 6, 1; 12, 37; 15, 1.—Also, capta, ae, f., a female captive: dicam hanc esse captam ex Cariā, Ditem ac nobilem, Ter. Heaut. 3, 3, 47.— β. Of animals, birds, fish, etc., to catch, hunt down, take: quid hic venatu non cepit? Varr. ap. Non. p. 253, 31: si ab avibus capiundis auceps dicatur, debuisse ajunt ex piscibus capiundis, ut aucupem, sic piscicupem dici, id. L. L. 8, § 61 Müll.: hic jaculo pisces, illa capiuntur ab hamis, Ov. A. A. 1, 763: neque quicquam captum'st piscium, Plaut. Rud. 2, 1, 12; cf.: nisi quid concharum capsimus, id. ib. v. 18; Cic. Off. 3, 14, 58; Plin. 33, 1, 6, § 27: acipenserem, Cic. ap. Macr. S. 2, 12: cervum, Phaedr. 1, 5, 5; cf.: hic (Nereus) tibi prius vinclis capiendus, Verg. G. 4, 396.— b. To win, captivate, charm, allure, enchain, enslave, fascinate; mostly with abl. of means: Ph. Amore ardeo. Pa. Quid agas? nisi ut te redimas captum quam queas Minumo, Ter. Eun. 1, 1, 29: quod insit in iis aliquid probi, quod capiat ignaros, Cic. Off. 3, 3, 15: animum adulescentis... pellexit eis omnibus rebus, quibus illa aetas capi ac deleniri potest, id. Clu. 5, 13: quamvis voluptate capiatur, id. Off. 1, 30, 105; Quint. 5, 11, 19: quem quidem adeo suā cepit humanitate, Nep. Alcib. 9, 3: secum habuit Pomponium, captus adulescentis et humanitate et doctrinā, id. Att. 4, 1: nec bene promeritis capitur (deus), nec tangitur irā, Lucr. 2, 651: ut pictura poësis; erit quae si propius stes Te capiat magis, et quaedam si longius abstes, Hor. A. P. 362: hunc capit argenti splendor, id. S. 1, 4, 28: te conjux aliena capit, id. ib. 2, 7, 46: Cynthia prima suis miserum me cepit ocellis, Prop. 1, 1, 1: carmine formosae, pretio capiuntur avarae, Tib. 3, 1, 7: munditiis capimur, Ov. A. A. 3, 133; id. M. 4, 170; 6, 465; 7, 802; 8, 124; 8, 435; 9, 511; 10, 529; 14, 373: amore captivae victor captus, Liv. 30, 12, 18: dulcedine vocis, Ov. M. 1, 709; 11, 170: voce novā, id. ib. 1, 678: temperie aquarum, id. ib. 4, 344: (bos) herbā captus viridi, Verg. E. 6, 59: amoenitate loci, Tac. A. 18, 52: auro, Hor. C. 2, 18, 36: neque honoris neque pecuniae dulcedine sum captus, Cic. Fam. 11, 28, 2: splendore hominis, id. Fin. 1, 13, 42: ne oculis quidem captis in hanc fraudem decidisti; nam id concupisti quod numquam videras, Cic. Verr. 2, 4, 45, § 102.— c. To cheat, seduce, deceive, mislead, betray, delude, catch: sapientis hanc vim esse maximam, cavere ne capiatur, ne fallatur videre, Cic. Ac. 2, 20, 66: injurium autem'st ulcisci advorsarios? Aut quā viā te captent eādem ipsos capi? Ter. Hec. 1, 1, 16: uti ne propter te fidemque tuam captus fraudatusque sim, form. ap. Cic. Off. 3, 17, 70: eodem captus errore quo nos, involved in the same error, Cic. Phil. 12, 2, 6; id. ap. Non. p. 253, 25; cf.: ne quo errore milites caperentur, Liv. 8, 6, 16: capere ante dolis Reginam, Verg. A. 1, 673: captique dolis lacrimisque coactis (Sinonis), id. ib. 2, 196: ubi me eisdem dolis non quit capere, Sall. J. 14, 11: adulescentium animi molles et aetate fluxi dolis haud difficulter capiebantur, id. C. 14, 5: capi alicujus dolo, Nep. Dat. 10, 1: dolum ad capiendos eos conparant, Liv. 23, 35, 2: quas callida Colchis (i.e. Medea) amicitiae mendacis imagine cepit, Ov. M. 7, 301.— d. To defeat, convict, overcome in a suit or dispute (rare): tu si me impudicitiae captas, non potes capere, Plaut. Am. 2, 2, 189: tu caves ne tui consultores, ille ne urbes aut castra capiantur (cf. B. 2. b. infra), Cic. Mur. 9, 22: callidus et in capiendo adversario versutus (orator), id. Brut. 48, 178.— e. To deprive one of his powers or faculties, to harm. α. Of the physical powers, to lame, mutilate, maim, impair or weaken in the limbs, senses, etc. (only pass. capi, and esp. in part. perf. captus): mancus et membris omnibus captus ac debilis, Cic. Rab. Perd. 7, 21: ipse Hannibal ... altero oculo capitur, loses an eye, Liv. 22, 2, 11: captus omnibus membris, id. 2, 36, 8: capti auribus et oculis metu omnes torpere, id. 21, 58, 5: oculis membrisque captus, Plin. 33, 4, 24, § 83: congerantur in unum omnia, ut idem oculis et auribus captus sit, Cic. Tusc. 5, 40, 117: si captus oculis sit, ut Tiresias fuit, id. Div. 2, 3, 9; Verg. G. 1, 183: habuit filium captum altero oculo, Suet. Vit. 6: censorem Appium deum irā post aliquot annos luminibus captum, Liv. 9, 29, 11; Val. Max. 1, 1, 17: lumine, Ov. F. 6, 204: princeps pedibus captus, Liv. 43, 7, 5; cf.: captum leto posuit caput, Verg. A. 11, 830; and of the mole: aut oculis capti fodere cubilia talpae, id. G. 1, 183.— β. Of the mental powers, to deprive of sense or intellect; only in part. perf. captus, usu. agreeing with pers. subj., and with abl. mente, silly, insane, crazy, crazed, lunatic, mad: labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum, Cic. Off. 1, 27, 94: vino aut somno oppressi aut mente capti, id. Ac. 2, 17, 53; Quint. 8, 3, 4; rarely mentibu' capti, Lucr. 4, 1022; so, animo, Sen. Herc. Fur. 107; very rarely with gen.: captus animi, Tac. H. 3, 73.— Absol.: virgines captae furore, Liv. 24, 26, 12.—Less freq. agreeing with mens or animus: viros velut mente captā cum jactatione fanaticā corporis vaticinari, Liv. 39, 13, 12: captis magis mentibus, quam consceleratis similis visa, id. 8, 18, 11; cf.: capti et stupentes animi, id. 6, 36, 8.— f. To choose, select, elect, take, pick out, adopt, accept a person for a particular purpose or to sustain a particular office or relation: de istac sum judex captus, Plaut. Merc. 4, 3, 33: Aricini atque Ardeates de ambiguo agro... judicem populum Romanum cepere, Liv. 3, 71, 2: me cepere arbitrum, Ter. Heaut. 3, 1, 91: te mihi patronam capio, Thais, id. Eun. 5, 2, 48: quom illum generum cepimus, id. Hec. 4, 1, 22; cf.: non, si capiundos mihi sciam esse inimicos omnis homines, make them enemies thereby, id. And. 4, 2, 12: si quis magistrum cepit ad eam rem inprobum, id. ib. 1, 2, 21.—So the formula of the Pontifex Maximus, in the consecration of a vestal virgin: sacerdotem Vestalem, quae sacra faciat... ita te, Amata, capio, Fab. Pict. ap. Gell. 1, 12, 14; cf.: plerique autem capi virginem solam debere dici putant, sed flamines quoque Diales, item pontifices et augures capi dicebantur, Gell. 1, 12, 15: jam ne eā causā pontifex capiar?... ecquis me augurem capiat? Cat. ib. § 17: Amata inter capiendum a pontifice maximo appellatur, quoniam, quae prima capta est, hoc fuisse nomen traditum est, Gell. ib. § 19: rettulit Caesar capiendam virginem in locum Occiae, Tac. A. 2, 86; 4, 16; 15, 22: religio, quae in annos singulos Jovis sacerdotem sortito capi jubeat, Cic. Verr. 2, 2, 51, § 127: C. Flaccus flamen captus a P. Licinio pontifice maximo erat, Liv. 27, 8, 5 Weissenb. ad loc.— 2. Of places. a. To occupy, choose, select, take possession of, enter into; mostly milit. t. t., to take up a position, select a place for a camp, etc.: loca capere, castra munire, Caes. B. G. 3, 23: castris locum capere, Liv. 9, 17, 15; Suet. Aug. 94 fin.: locum capere castris, Quint. 12, 2, 5: ut non fugiendi hostis, sed capiendi loci causā cessisse videar, Cic. de Or. 2, 72, 294: ad Thebanos transfugere velle, et locum extra urbem editum capere, Nep. Ages. 6, 2: nocte mediā profectus, ut locum quem vellet, priusquam hostes sentirent, caperet, Liv. 34, 14, 1: neminem elegantius loca cepisse, praesidia disposuisse, id. 35, 14, 9: erat autem Philopoemen praecipuae in ducendo agmine locisque capiendis solertiae atque usus, id. 35, 28, 1: locum cepere paulo quam alii editiorem, Sall. J. 58, 3: duces, ut quisque locum ceperat, cedere singulos, Dict. Cret. 2, 46; so, of position on the battle-field: quod mons suberat, eo se recipere coeperunt. Capto monte, etc., Caes. B. G. 1, 25: tenuit non solum ales captam semelsedem, sed, etc., Liv. 7, 26, 5: quem quis in pugnando ceperat locum, eum amissā animā corpore tegebat, Flor. 4, 1; Sall. C. 61, 2; rarely with dat. of pers.: tumulum suis cepit, Liv. 31, 41, 9, for a tomb: LOCVM SIBI MONVMENTO CEPIT. Inscr. Grut. 346, 6; for taking the auspices' se (Gracchum) cum legeret libros, recordatum esse, vitio sibi tabernaculum captum fuisse, Cic. N. D. 2, 4, 11; cf.: Palatium Romulus, Remus Aventinum ad inaugurandum templa capiunt, Liv. 1, 6, 4; for refuge: omnes Samnitium copiae montes proximos fugā capiunt, id. 9, 43, 20: Anchises natum Conventus trahit in medios... Et tumulum capit, Verg. A. 6, 753; 12, 562: ante locum capies oculis ( = eliges), Verg. G. 2, 230 Serv. ad loc.: nunc terras ordine longo Aut capere aut captas jam despectare videntur (cycni), to select places on which to light, or to be just settling down on places already selected, id. A. 1, 396 Forbig. ad loc.— b. To take by force, capture, storm, reduce, conquer, seize: invadam extemplo in oppidum antiquom: Si id capso, etc., Plaut. Bacch. 4, 4, 61: oppidum vi, Cat. ap. Charis. 2, p. 191 P.: MACELLAM OPPVGNANDO, Col. Rostr. Inscr. Orell. 549: CORSICAM, Inscr. Orell. 551: oppida, Enn. ap. Prisc. 9, p. 868 P. (Ann. v. 487 Vahl.): ad alia oppida pergit, pauca repugnantibus Numidis capit, Sall. J. 92, 3; Prop. 3, 4 (4, 3), 16: Trojā captā, Liv. 1, 1, 1; Hor. S. 2, 3, 191: Coriolos. Liv. 3, 71, 7: urbem opulentissimam, id. 5, 20, 1: ante oppidum Nolam fortissuma Samnitium castra cepit, Cic. Div. 1, 33, 72: castra hostium, Nep. Dat. 6, 7: concursu oppidanorum facto scalis vacua defensoribus moenia capi possent, Liv. 42, 63, 6: plurimas hostium vestrorum in Hispaniā urbes, id. 28, 39, 10: sedem belli, Vell. 2, 74, 3; cf. Cic. Mur. 9, 22 (B. 1. d. supra).—Trop.: oppressā captāque re publicā, Cic. Dom. 10, 26: qui, bello averso ab hostibus, patriam suam cepissent, Liv. 3, 50, 15.— c. To reach, attain, arrive at, betake one's self to (mostly by ships, etc.): insulam capere non potuerant, Caes. B. G. 4, 26 fin.: onerariae duae eosdem quos reliqui portus capere non potuerunt, id. ib. 4, 36: accidit uti, ex iis (navibus) perpaucae locum caperent, id. ib. 5, 23: nostrae naves, cum ignorarent, quem locum reliquae cepissent, id. B. C. 3, 28: praemiis magnis propositis, qui primus insulam cepisset, Auct. B. Alex. 17.—Trop.: qui... tenere cursum possint et capere otii illum portum et dignitatis, Cic. Sest. 46, 99.— 3. Of things of value, property, money, etc. a. In gen., to take, seize, wrest, receive, obtain, acquire, get, etc.: AVRVM, ARGENTVM, Col. Rostr. Inscr. Orell. 549: de praedonibus praedam capere, Plaut. Truc. 1, 2, 14: agros de hostibus, Cic. Dom. 49, 128: ut ager ex hostibus captus viritim divideretur, Liv. 4, 48, 2: quinqueremem una cum defensoribus remigibusque, Auct. B. Alex. 16, 7: naves, Nep. Con. 4, 4: classem, id. Cim. 2, 2: magnas praedas, id. Dat. 10, 2: ex hostibus pecuniam, Liv. 5, 20, 5; cf.: e nostris spolia cepit laudibus, Cic. poët. Tusc. 2, 9, 22: signum ex Macedoniā, Cic. Verr. 2, 4, 58, § 149: signum pulcherrimum Carthagine captum, id. ib. 2, 4, 38, § 82: sed eccam ipsa egreditur, nostri fundi calamitas: nam quod nos capere oportet, haec intercipit, Ter. Eun. 1, 1, 35: cape cedo, id. Phorm. 5, 8, 57: ut reliqui fures, earum rerum quas ceperunt, signa commutant, Cic. Fin. 5, 25, 74: majores nostri non solum id, quod de Campanis (agri) ceperant, non imminuerunt, etc., id. Agr. 2, 29, 81: te duce ut insigni capiam cum laude coronam, Lucr. 6, 95.—With abstr. objects: paupertatem adeo facile perpessus est, ut de republicā nihil praeter gloriam ceperit, Nep. Epam. 3, 4: ut ceteri, qui per eum aut honores aut divitias ceperant, id. Att. 7, 2: quoniam formam hujus cepi in me et statum, assumed, Plaut. Am. 1, 1, 110: quare non committeret, ut is locus ex calamitate populi Romani nomen caperet, Caes. B. G. 1, 13: regnum Tiberinus ab illis Cepit, succeeded to, Ov. M. 14, 615.— b. In particular connections. α. With pecuniam (freq. joined with concilio; v. infra), to take illegally, exact, extort, accept a bribe. take blackmail, etc., esp. of magistrates who were accused de pecuniis repetundis: his ego judicibus non probabo C. Verrem contra leges pecuniam cepisse? Cic. Verr. 2, 1, 4, § 10: HS. quadringentiens cepisse te arguo contra leges, id. ib. 2, 2, 10, § 26; cf.: quicquid ab horum quopiam captum est, id. ib. § 27: tamen hae pecuniae per vim atque injuriam tuam captae et conciliatae tibi fraudi et damnationi esse deberent, id. ib. 2, 3, 40, § 91: utrum (potestis), cum judices sitis de pecuniā captā conciliatā, tantam pecuniam captam neglegere? id. ib. 2, 3, 94, § 218: quid est aliud capere conciliare pecunias. si hoc non est vi atque imperio cogere invitos lucrum dare alteri? id. ib. 2, 3, 30, § 71: sequitur de captis pecuniis et de ambitu, id. Leg. 3, 20, 46: ita aperte cepit pecunias ob rem judicandam, ut, etc., id. Fin. 2, 16, 54: quos censores furti et captarum pecuniarum nomine notaverunt, id. Clu. 42, 120: nondum commemoro rapinas, non exactas pecunias, non captas, non imperatas, id. Pis. 16, 38: si quis ob rem judicandam pecuniam cepisset... neque solum hoc genus pecuniae capiendae turpe, sed etiam nefarium esse arbitrabantur, id. Rab. Post. 7, 16; id. N. D. 3, 30, 70; Sall. J. 32, 1: ab regibus Illyriorum, Liv. 42, 45, 8: saevitiae captarumque pecuniarum teneri reum, Tac. A. 3, 67; 4, 31.— β. Of inheritance and bequest, to take, inherit, obtain, acquire, get, accept: si ex hereditate nihil ceperit, Cic. Off, 3, 24, 93: qui morte testamentove ejus tantundem capiat quantum omnes heredes, id. Leg. 2, 19, 48: abdicatus ne quid de bonis patris capiat, Quint. 3, 6, 96: aut non justum testamentum est, aut capere non potes, id. 5, 14, 16: si capiendi Jus nullum uxori, Juv. 1, 55: qui testamentum faciebat, ei, qui usque ad certum modum capere potuerat, legavit, etc., Dig. 22, 3, 27: quod ille plus capere non poterat, ib. fin.: qui ex bonis testatoris solidum capere non possit, ib. 28, 6, 6; 39, 6, 30.— γ. Of regular income, revenue, etc., rents, tolls, profits, etc., to collect, receive, obtain: nam ex eis praediis talenta argenti bina Capiebat statim, Ter. Phorm. 5, 3, 7: capit ille ex suis praediis sexcenta sestertia, ego centena ex meis, Cic. Par. 6, 3, 49: stipendium jure belli, Caes. B. G. 1, 28: quinquagena talenta vectigalis ex castro, Nep. Alcib. 9, 4: vectigal ex agro eorum capimus, Liv. 28, 39, 13: quadragena annua ex scholā, Suet. Gram. 23: si recte habitaveris... fundus melior erit... fructūs plus capies, Cato, R. R. 4, 2.— C. Trop. 1. Of profit, benefit, advantage, to take, seize, obtain, get, enjoy, reap (mostly in phrase fructum capere): metuit semper, quem ipsa nunc capit Fructum, nequando iratus tu alio conferas, Ter. Eun. 3, 1, 59: honeste acta superior aetas fructus capit auctoritatis extremos, Cic. Sen. 18, 62: ex iis etiam fructum capio laboris mei, id. Div. 2, 5: ex quibus (litteris) cepi fructum duplicem, id. Fam. 10, 5, 1: multo majorem fructum ex populi existimatione illo damnato cepimus, quam ex ipsius, si absolutus esset, gratiā cepissemus, id. Att. 1, 4, 2: fructum immortalem vestri in me et amoris et judicii, id. Pis. 14, 31: aliquem fructum dulcedinis almae, Lucr. 2, 971; 5, 1410; Luc. 7, 32.—In other connections: quid ex eā re tandem ut caperes commodi? Ter. Eun. 3, 5, 25: utilitates ex amicitiā maximas, Cic. Lael. 9, 32: usuram alicujus corporis, Plaut. Am. prol. 108.— 2. Of external characteristics, form, figure, appearance, etc., to take, assume, acquire, put on: gestum atque voltum novom, Ter. Phorm. 5, 6, 50' faciem aliquam cepere morando, Ov. M. 1, 421; 13, 605: figuras Datque capitque novas, id. ib. 15, 309: formam capit quam lilia, id. ib. 10, 212; cf.: duritiam ab aëre, id. ib. 4, 751.— Transf., of plants, etc.: radicem capere, to take root, Cato, R. R. 51: cum pali defixi radices cepissent, Plin. 17, 17, 27, § 123: siliculam capere, Varr. R. R. 1, 23, 3: maturitatem capere, Col. 4, 23, 1: radix libere capit viris, Plin. 17, 21, 35, § 161: vires cepisse nocendi, Ov. M. 7, 417: (telinum) rursus refrigeratum odorem suum capit, Plin. 13, 1, 2, § 13.— 3. Of mental characteristics, habits, etc., to take, assume, adopt, cultivate, cherish, possess: cape sis virtutem animo et corde expelle desidiam tuo, Plaut. Trin. 3, 2, 24: quā re si Glabrionis patris vim et acrimoniam ceperis ad resistendum hominibus audacissimis, si avi prudentiam ad prospiciendas insidias, etc., Cic. Verr. 1, 17, 52: aliquando, patres conscripti, patrium animum virtutemque capiamus, id. Phil. 3, 11, 29: consuetudinem exercitationemque, id. Off. 1, 18, 59: misericordiam, id. Quint. 31, 97: quam (adsuetudinem) tu dum capias, taedia nulla fuge, Ov. A. A. 2, 346: disciplinam principum, Plin. Pan. 46. —With dat.: quorum animis avidis... neque lex neque tutor capere est qui possit modum, Plaut. Aul. 3, 5, 14 Wagn. ad loc.— 4. Of offices, employments, duties, etc., = suscipio, to undertake, assume, enter upon, accept, take upon one's self, etc.: nam olim populi prius honorem capiebat suffragio, Quam magistro desinebat esse dicto oboediens, Plaut. Bacch. 3, 3, 34: o Geta, provinciam Cepisti duram, Ter. Phorm. 1, 2, 23: in te cepi Capuam, non quo munus illud defugerem, took command at Capua, Cic. Att. 8. 3, 4: consulatum, id. Pis. 2, 3; Sall. J. 63, 2: honores, Nep. Att. 7, 2; Suet. Aug. 26: imperium, id. Claud. 10: magistratum, Cic. Imp. Pomp. 21, 62; Liv. 2, 33, 1; Suet. Aug. 2: magistratus, Sall. H. 1, 41, 21 Dietsch; Nep. Phoc. 1, 1; Suet. Caes. 75: capiatque aliquis moderamina (navis), Ov. M. 3, 644: rerum moderamen, id. ib. 6, 677: pontificatum maximum, Suet. Vit. 11: rem publicam, Sall. C. 5, 6: neve cui patrum capere eum magistratum liceret, Liv. 2, 33, 1: ut ceperat haud tumultuose magistratum majore gaudio plebis, etc., id. 5, 13, 2.—Rarely with dat. of pers., to obtain for, secure for: patres praeturam Sp. Furio Camillo gratiā campestri ceperunt, Liv. 7, 1, 2.— 5. In gen., of any occupation, work, or undertaking, to begin, enter upon, take, undertake, etc.: augurium ex arce, Liv. 10, 7, 10: augurium capienti duodecim se vultures ostenderunt, Suet. Aug. 95; id. Vesp. 11: omen, Cic. Div. 1, 46, 104: in castris Romanis cum frustra multi conatus ad erumpendum capti essent, Liv. 9, 4, 1: rursus impetu capto enituntur, id. 2, 65, 5; Quint. 6, 1, 28; Suet. Aug. 42; id. Calig. 43: cursum, id. Oth. 6: a quibus temporibus scribendi capiatur exordium, Cic. Leg. 1, 3, 8: experimentum eorum inversā manu capitur, Plin. 13, 2, 3, § 19 (poet.): nec vestra capit discordia finem, Verg. A. 10, 106: fugam, to take to flight, flee, Caes. B. G. 7, 26; so, capere impetum, to take a start, gather momentum: ad impetum capiundum modicum erat spatium, Liv. 10, 5, 6; cf.: expeditionis Germanicae impetum cepit, suddenly resolved to make, Suet. Calig. 43: capere initium, to begin: ea pars artis, ex quā capere initium solent, Quint. 2, 11, 1.— Transf., of place: eorum (finium) una pars, quam Gallos optinere dictum est, initium capit a flumine Rhodano, Caes. B. G. 1, 1: a dis inmortalibus sunt nobis agendi capienda primordia, Cic. Leg. 2, 3, 7.— 6. Of an opportunity or occasion, to seize, embrace, take: si occassionem capsit, Plaut. Ps. 4, 3, 6: si lubitum fuerit, causam ceperit, Ter. And. 1, 3, 8: quod tempus conveniundi patris me capere suadeat, Ter. Phorm. 5, 4, 9: si satis commode tempus ad te cepit adeundi, Cic. Fam. 11, 16, 1.— 7. Of operations of the mind, resolutions, purposes, plans, thoughts, etc., to form, conceive, entertain, come to, reach: quantum ex ipsā re conjecturam cepimus, Ter. Heaut. 2, 3, 25 MSS. (Fleck. al. ex conj. fecimus); Varr. R. R. 3, 16, 32: cum jam ex diei tempore conjecturam ceperat, Caes. B. G. 7, 35: hujusce rei conjecturam de tuo ipsius studio, Servi, facillime ceperis, Cic. Mur. 4, 9.— Absol.: conjecturam capere, Cic. Div. 1, 57, 130: nec quid corde nunc consili capere possim, Scio, Plaut. Merc. 2, 3, 12: capti consili memorem mones, id. Stich 4, 1, 72: quo pacto porro possim Potiri consilium volo capere unā tecum, Ter. Eun. 3, 5, 66; 5, 2, 28: temerarium consilium, Liv. 25, 34, 7: tale capit consilium, Nep. Eum. 9, 3.— With inf.: confitendum... eādem te horā consilium cepisse hominis propinqui fortunas funditus evertere, Cic. Quint. 16, 53; Caes. B. G. 7, 71 init.—With ut: subito consilium cepi, ut exirem, Cic. Att. 7, 10 init. —With gen. gerund. (freq.): legionis opprimendae consilium capere, Caes. B. G. 3, 2: obprimundae reipublicae consilium cepit, Sall. C. 16, 4.—With sibi: si id non fecisset, sibi consilium facturos, Caes. B. C. 2, 20: ut ego rationem oculis capio, Plaut. Ps. 2, 2, 2: cepi rationem ut, etc., Ter. Heaut. 5, 2, 11.— 8. Of examples, instances, proofs, etc., to take, derive, draw, obtain: ex quo documentum nos capere fortuna voluit quid esset victis extimescendum, Cic. Phil. 11, 2, 5: quid istuc tam mirum'st, de te si exemplum capit? Ter And. 4, 1, 26: exemplum ex aliquā re, Cic. Lael. 10, 33: praesagia a sole, Plin. 18, 35, 78, § 341: illud num dubitas quin specimen naturae capi debeat ex optimā quāque naturā? Cic. Tusc. 1, 14, 32.— 9. Of impressions, feelings, etc., to take, entertain, conceive, receive, be subjected to, suffer, experience, etc.: tantum laborem capere ob talem filium? Ter. And. 5, 2, 29: omnes mihi labores fuere quos cepi leves, id. Heaut. 2, 4, 19: laborem inanem ipsus capit, id. Hec. 3, 2, 9: ex eo nunc misera quem capit Laborem! id. And. 4, 3, 4: miseriam omnem ego capio; hic potitur gaudia, id. Ad. 5, 4, 22: satietatem dum capiet pater Illius quam amat, Plaut. Am. 1, 2, 10: plus aegri ex abitu viri quam ex adventu voluptatis cepi, id. ib. 2, 2, 9: cum illā quācum volt voluptatem capit, id. ib. prol. 114: angor iste, qui pro amico saepe capiendus est, Cic. Lael. 13, 48: quae (benevolentia) quidem capitur beneficiis maxime, id. Off. 2, 9, 32: laetitiam quam capiebam memoriā rationum inventorumque nostrorum, id. Fin. 2, 30, 96: lenire desiderium quod capiebat e filio, id. Sen. 15, 54: opinione omnium majorem animo cepi dolorem, id. Brut. 1, 1: itaque cepi voluptatem, tam ornatum virum fuisse in re publicā, id. ib. 40, 147: ex civibus victis gaudium meritum capiam, Liv. 27, 40, 9: ne quam... invidiam apud patres ex prodigā largitione caperet, id. 5, 20, 2: ad summam laetitiam meam, quam ex tuo reditu capio, magnus illius adventu cumulus accedet, id. Att. 4, 19, 2(4, 18, 3): laetitia, quam oculis cepi justo interitu tyranni, id. ib. 14, 14, 4: ex praealto tecto lapsus matris et adfinium cepit oblivionem, lost his memory, Plin. 7, 24, 24, § 90: virtutis opinionem, Auct. B. G. 8, 8: somnum, Cic. Tusc. 4, 19, 44: taedium vitae, Nep. ap. Gell. 6 ($3), 18, 11: maria aspera juro Non ullum pro me tantum (me) cepisse timorem, Quam, etc., Verg. A. 6, 352 Forbig. ad loc.: et in futurum etiam metum ceperunt, Liv. 33, 27, 10: voluptatem animi, Cic. Planc. 1, 1: malis alienis voluptatem capere laetitiae (cum sit), id. Tusc. 4, 31, 66: quaeque mihi solā capitur nunc mente voluptas, Ov. P. 4, 9, 37.— 10. Transf., with the feelings, experience, etc., as subj., to seize, overcome, possess, occupy, affect, take possession of, move, etc. (cf. λαμβάνω, in this sense and like 9. supra): nutrix: Cupido cepit miseram nunc me, proloqui Caelo atque terrae Medeaï miserias, Enn. ap. Cic. Tusc. 3, 26, 63 (Trag. Rel. v. 291 Vahl.): edepol te desiderium Athenarum arbitror cepisse saepe, Ter. Hec. 1, 2, 14: numquam commerui merito ut caperet odium illam mei, id. ib. 4, 2, 4: sicubi eum satietas Hominum aut negoti odium ceperat, id. Eun. 3, 1, 14: nos post reges exactos servitutis oblivio ceperat, Cic. Phil. 3, 4, 9: te cepisse odium regni videbatur, id. ib. 2, 36, 91: Romulum Remumque cupido cepit urbis condendae, Liv. 1, 6, 3: cupido eum ceperat in verticem montis ascendendi, id. 40, 21, 2: etiam victores sanguinis caedisque ceperat satietas, id. 27, 49, 8; Mel. 3, 5, 2: qui pavor hic, qui terror, quae repente oblivio animos cepit? Liv. 27, 13, 2: oblivio deorum capiat pectora vestra, id. 38, 46, 12: tantane te cepere oblivia nostri? Ov. Tr. 1, 8, 11: ut animum ejus cura sacrorum cepit, Liv. 27, 8, 6: hostis primum admiratio cepit, quidnam, etc., id. 44, 12, 1: tanta meae si te ceperunt taedia laudis, Verg. G. 4, 332; cf. Anthol. Lat. I. p. 178; I. p. 196 Burm.: ignarosque loci passim et formidine captos Sternimus, Verg. A. 2, 384: infelix, quae tanta animum dementia cepit! id. ib. 5, 465; id. E. 6, 47: cum subita incautum dementia cepit amantem, id. G. 4, 488; cf. Anthol. Lat. I. p. 170, 15; I. p. 168, 14 Burm.: Tarquinium mala libido Lucretiae stuprandae cepit, Liv. 1, 57, 10: ingens quidem et luctus et pavor civitatem cepit, id. 25, 22, 1: tantus repente maeror pavorque senatum eorum cepit, id. 23, 20, 7: senatum metus cepit, id. 23, 14, 8: si me... misericordia capsit. Att. ap. Non. p. 483, 11 (Trag. Rel. v. 454 Rib.): nec tuendi capere satietas potest, Pac. ap. Cic. Div. 1, 14, 24 (Trag. Rel. v. 410 ib.): quantus timor socios populi Romani cepisset, Liv. 43, 11, 9.— 11. Of injury, damage, loss, etc., to suffer, take, be subjected to: calamitatem, Cic. Div. 1, 16, 29: detrimenti aliquid in aliquā re, Col. 1, 8, 2.—Esp., in the legal formula, by which dictatorial powers were conferred by the senate upon the consuls or the entire magistracy in times of extreme danger to the state; videant ne quid res publica detrimenti capiat: decrevit quondam senatus, ut L. Opimius consul videret ne quid res publica detrimenti caperet, Cic. Cat. 1, 2, 4: Hernici tantum terrorem incussere patribus, ut, quae forma senatūs consulti ultimae semper necessitatis habita est, Postumio, alteri consulum, negotium daretur, videret, ne, etc., Liv. 3, 4, 9; cf. id. 6, 19, 2 sqq.: quod plerumque in atroci negotio solet, senatus decrevit, darent operam consules, ne quid, etc.... Ea potestas per senatum more Romano magistratui maxuma permittitur, exercitum parare, bellum gerere, coërcere omnibus modis socios atque civis, domi militiaeque inperium atque judicium summum habere, Sall. C. 29, 2 sq. II. To take in, receive, hold, contain, be large enough for. A. Lit. 1. In gen.: Ph. Sitit haec anus. Pa. Quantillum sitit? Ph. Modica'st, capit quadrantal, Plaut. Curc. 1, 2, 8: parte quod ex unā spatium vacat et capit in se (ferrum), Lucr. 6, 1030: jam mare litus habet, plenos capit alveus amnes, Ov. M. 1, 344; cf.: terra feras cepit, volucres agitabilis aër, id. ib. 1, 75: dum tenues capiat suus alveus undas, id. ib. 8, 558: cunctosque (deos) dedisse Terga fugae, donec fessos Aegyptia tellus Ceperit, id. ib. 5, 324.— 2. Esp., with negatives, not to hold, to be too small for, etc.; cf.: di boni, quid turba est! Aedes nostrae vix capient, scio, Ter. Heaut. 2, 3, 13: qui cum unā domo jam capi non possunt, in alias domos exeunt, Cic. Off. 1, 17, 54: nec jam se capit unda; volat vapor ater ad auras, Verg. A. 7, 466: non tuus hoc capiet venter plus ac meus, Hor. S. 1, 1, 46: non capit se mare, Sen. Agam. 487: neque enim capiebant funera portae, Ov. M. 7, 607: officium populi vix capiente domo, id. P. 4, 4, 42: si di habitum corporis tui aviditati animi parem esse voluissent, orbis te non caperet, Curt. 7, 8, 12: ut non immerito proditum sit... Graeciam omnem vix capere exercitum ejus (Xerxis) potuisse, Just. 2, 10, 19.— B. Trop. 1. To swallow up, ingulf, take in (rare): tot domus locupletissimas istius domus una capiet? Cic. Verr. 2, 2, 4, § 7.— 2. To contain, hold, be large or strong enough for, bear. a. Affirmatively (rare): quidquid mortalitas capere poterat, implevimus, Curt. 9, 3, 7: si puer omni curā et summo, quantum illa aetas capit, labore, scripserit, Quint. 2, 4, 17: dummodo ejus aetatis sit, ut dolum capiat, Dig. 40, 12, 15.— b. With negatives: non capiunt angustiae pectoris tui (tantam personam), Cic. Pis. 11, 24: leones, qui... nec capere irarum fluctus in pectore possunt, Lucr. 3, 298: nec capiunt inclusas pectora flammas, Ov. M. 6, 466: vix spes ipse suas animo capit, id. ib. 11, 118: ardet et iram Non capit ipsa suam Progne, id. ib. 6, 610; cf.: sic quoque concupiscis quae non capis, Curt. 7, 8, 13: majora quam capit spirat, id. 6, 9, 11: ad ultimum magnitudinem ejus (fortunae) non capit, id. 3, 12, 20: infirma aetas majora non capiet, Quint. 1, 11, 13.— 3. Transf., of things, to admit of, be capable of, undergo (post-Aug. and rare): rimam fissuramque non capit sponte cedrus, Plin. 16, 40, 78, § 212: molluscum... si magnitudinem mensarum caperet, id. 16, 16, 27, § 68: res non capit restitutionem, cum statum mutat, Dig. 4, 4, 19.— 4. With inf., to be susceptible of, to be of a nature to, etc., = ἐνδέχεται (late Lat.): nec capit humanis angoribus excruciari (Deus), Prud. Apoth. 154: crimina, quae non capiunt indulgeri, Tert. Pud. 1 fin.; id. Apol. 17; id. adv. Haer. 44 fin.; Paul. Nol. Carm. 9, 22.— 5. Of the mind, to take, receive into the mind, comprehend, grasp, embrace (cf. intellego, to penetrate mentally, have insight into): sitque nonnumquam summittenda et contrahenda oratio, ne judex eam vel intellegere vel capere non possit, Quint. 11, 1, 45: nullam esse gratiam tantam, quam non vel capere animus meus in accipiendo... posset, id. 2, 6, 2: quae quidem ego nisi tam magna esse fatear, ut ea vix cujusquam mens aut cogitatio capere possit, Cic. Marcell. 2, 6; id. N. D. 1, 19, 49: senatus ille, quem qui ex regibus constare dixit, unus veram speciem Romani senatus cepit, Liv. 9, 17, 14: somnium laetius, quam quod mentes eorum capere possent, id. 9, 9, 14.—P. a. as subst.: Capta, ae, f., a surname of Minerva, as worshipped on the Cœlian Mount, but for what reason is not known, Ov. F. 3, 837 sq.
captus Copy link Outline I. A taking, seizing; that which is taken ...II. Power of comprehension ...B. Of physical power ⓘcaptī | ve: masc gen sg · masc nom/voc pl • captus, ūs, m. [capio]. I. A taking, seizing; that which is taken or grasped (so post-Aug. and rare): flos (ederae) trium digitorum captu, i. e. as much as one can grasp with three fingers, a pinch, Plin. 24, 10, 47, § 79: piscium vel avium vel missilium, a draught, Dig. 18, 1, 8, § 1: bonorum, Val. Max. 3, 3, ext. 7.— II. (Acc. to capio, II. B. 4.) Power of comprehension, capacity, notion (this is the usu. class. signif. in the phrase ut est captus alicujus, according to one's capacity or notion): hic Geta, ut captus est servorum, non malus Neque iners, Ter. Ad. 3, 4, 34 (ut se habet condicio servorum, Don.); so Afran. ap. Don. ib.: civitas ampla atque florens, ut est captus Germanorum, according to German notions (ὥς γε κατὰ Γερμανούς, Metaphr.), Caes. B. G. 4, 3: Graeci homines non satis animosi, prudentes, ut est captus hominum, satis, for this people's capacity, Cic. Tusc. 2, 27, 65.—With pro or supra (post-class.): pro captu, Gell. 1, 9, 3; App. Mag. p. 277; Cod. Th. 6, 4, 21, § 5: SVPRA CAPTVM, Inscr. Grut. 1120, 7. — B. Of physical power (very rare): iracundissimae ac pro corporis captu pugnacissimae sunt apes, in proportion to or in view of their bodily size, Sen. Clem. 1, 19, 2.
căpĭo Copy link Outline I. A takingII. = usu capio or usucapio, the right of property acquired by prescription ... ⓘcaptī | ve: perf part pass masc/neut gen sg · perf part pass masc nom/voc pl • căpĭo, ōnis, f. [1. capio]; in the Lat. of the jurists, I. A taking: dominii, Dig. 39, 2, 18; Gell. 6 ($3), 10, 3.— II. = usu capio or usucapio, the right of property acquired by prescription, Dig. 41, 1, 48, § 1; 41, 3, 21; 41, 5, 4; v. 1. usucapio.
captīvus Copy link Outline I. Of living beings.A. Of men, taken prisoner, captive.1. In gen.2. Subst.b. captīva, ae, f.B. Transf., poet., that pertains or belongs to captives ...C. Of animals, caught or takenII. Of inanim. things, captured, plundered ...B. Trop. ⓘcaptīvē: adverbialcaptīve: masc/neut voc sg · masc voc sg • captīvus, a, um, adj. [captus, capio, II. A. 1.]. I. Of living beings. A. Of men, taken prisoner, captive. 1. In gen. (rare): urbs regi, captiva corpora Romanis cessere, Liv. 31, 46, 16; cf.: vix precibus, Neptune, tuis captiva resolvit Corpora, Ov. A. A. 2, 587: multitudo captiva servorum, Liv. 7, 27, 9: mancipia, id. 32, 26, 6: Tecmessa, Hor. C. 2, 4, 6: pubes, id. ib. 3, 5, 18: matres, Ov. M. 13, 560.— 2. Subst.: cap-tīvus, i, m., a captive in war, a captive, prisoner (freq. and class.), Cic. N. D. 3, 33, 82; id. Phil. 8, 11, 32; id. Tusc. 3, 22, 54; id. Off. 1, 12, 38; 1, 13, 39; id. Fam. 5, 11, 3; Caes. B. G. 1, 22; 1, 50; Nep. Hann. 7, 2; Quint. 5, 10, 115 al.; Verg. A. 9, 273; Hor. S. 1, 3, 89; id. Ep. 1, 16, 69; Ov. M. 13, 251; Juv. 7, 201.— b. captīva, ae, f.: tristis captiva, Ov. Am. 1, 7, 39; id. M. 13, 471; Curt. 6, 2, 5; 8, 4, 26; Claud. Rapt. Pros. 2, 264. — B. Transf., poet., that pertains or belongs to captives: sanguis, Verg. A. 10, 520: cruor, Tac. A. 14, 30: crines, Ov. Am. 1, 14, 45: lacerti, id. M. 13, 667: colla, id. P. 2, 1, 43: sitis, Mart. 11, 96, 4: bracchia, Sen. Herc. Oet. 109 al.— C. Of animals, caught or taken: pisces, Ov. M. 13, 932: ferae, id. ib. 1, 475: vulpes, id. F. 4, 705: crocodili, Plin. 8, 25, 38, § 93: mullus, Mart. 10, 37 al.— II. Of inanim. things, captured, plundered, taken as booty, spoiled, taken by force: naves, Caes. B. C. 2, 5; Liv. 26, 47, 3: navigia, id. 10, 2, 12: carpenta, id. 33, 23, 4: pecunia, id. 1, 53, 3; 10, 46, 6: aurum argentumque, id. 45, 40, 1: signa, id. 7, 37, 13: arma, id. 9, 40, 15: solum, id. 5, 30, 3: ager, id. 2, 48, 2; Tac. A. 12, 32: res, Plin. 33, 1, 3, § 7: vestis, Verg. A. 2, 765: portatur ebur, captiva Corinthus, Hor. Ep. 2, 1, 193: currus, Verg. A. 7, 184: caelum, Ov. M. 1, 184 al.— B. Trop.: captiva mens, i.e. by love, Ov. Am. 1, 2, 30.
captŭs Copy link Outline 1 faculté de prendre ; capacité [phys. ou mor.] : eu égard à ...2 action de prendre, prise, acquisition : . ⓘcaptī | ve: masc gen sg · masc nom/voc pl • 2 captŭs, ūs, m., 1. faculté de prendre ; capacité [phys. ou mor.] : pro corporis captu Sen. Clem. 1, 19, 3, eu égard à la qualité physique ; ut est captus Germanorum Cæs. G. 4, 3, 3, suivant les capacités des Germains, autant que cela est possible chez des Germains, cf. Cic. Tusc. 2, 65 ; pro æstimato captu sollertiæ Gell. 1, 9, 3, d'après l'estimation de leur capacité intellectuelle (de la portée de leur intelligence) 2. action de prendre, prise, acquisition : Val. Max. 3, 3, 7 ; Plin. 24, 79.
căpĭō Copy link Outline I 1 prendre, saisir : prends des pierres dans ta main ; prendre son ...2 [fig.] : ce bruit, les oreilles humaines ne peuvent le percevoir ; ...3 prendre, choisir : choisir un emplacement favorable pour camper ; choisir (prendre) ...4 prendre, s'emparer de, s'approprier : [avec abl., question unde ] statue prise ...5 qqch. s'empare de qqn : [affection] comment pourras-tu avoir ces sentiments, si ...6 au pass., être pris (saisi) par qqch. : saisi de pitié ; ...7 obtenir, recueillir, recevoir : recevoir la récompense des vainqueurs aux jeux olympiques ...II 1 contenir, renfermer : les registres ne purent contenir leurs noms, cf. les ...2 renfermer dans sa capacité, comporter : la nature renferme dans ses possibilités ...3 embrasser, concevoir : ton âme étroite n'est pas à la mesure de ... ⓘcaptī | ve: perf part pass masc/neut gen sg · perf part pass masc nom/voc pl • 1 căpĭō, cēpī, captum, ĕre, tr. I. 1. prendre, saisir : cape saxa manu Virg. G. 3, 420, prends des pierres dans ta main ; clipeum Virg. En. 10, 242, prendre son bouclier ; cibum potionemque Liv. 24, 16, 13, prendre la nourriture et la boisson (= manger et boire) ; ab igne ignem Cic. Off. 1, 52, prendre du feu au feu || collem Cæs. G. 7, 62, 8, prendre, occuper une colline ; montem Cæs. G. 1, 25, 6, une montagne || atteindre : insulam Cæs. G. 4, 26, 5 ; portus Cæs. G. 4, 36, 4, atteindre l'île, les ports ; locum Cæs. G. 5, 23, 4, prendre terre ; terras capere videntur (cycni) Virg. En. 1, 395, (ces cygnes) vous les voyez gagner la terre 2. [fig.] : eum sonitum aures hominum capere non possunt Cic. Rep. 6, 1, ce bruit, les oreilles humaines ne peuvent le percevoir ; misericordiam Cic. Quinct. 97, prendre pitié [se laisser attendrir] ; patrium animum virtutemque capiamus Cic. Phil. 3, 29, prenons (ressaisissons) le courage et la vertu de nos pères ; deorum cognitionem Cic. Nat. 2, 140, prendre une connaissance de la divinité || fugam Cæs. G. 7, 26, 3, prendre la fuite ; tempus ad te adeundi capere Cic. Fam. 11, 16, 1, saisir l'occasion de t'aborder, cf. Liv. 3, 9, 7 ; 26, 12, 15 ; Tac. H. 4, 34 ; augurium ex arce Liv. 10, 7, 10, prendre les augures du haut de la citadelle ; consilium Cic. Verr. 1, 1, 32, adopter un conseil [mais aussi « prendre une résolution », v. consilium] ; ex aliqua re documentum capere Cic. Phil. 11, 5, tirer d'une chose un enseignement ; specimen naturæ ex optima quaque natura Cic. Tusc. 1, 32, prendre (tirer) le type d'un être dans (de) ce qu'il y a de plus parfait parmi ces êtres ; conjecturam ex facto ipso Cic. Inv. 2, 16, tirer la conjecture du fait lui-même ; a Bruto exordium Cic. Phil. 5, 35, commencer par Brutus || consulatum Cic. Pis. 3, gagner, obtenir le consulat ; cepi et gessi maxima imperia Cic. Fam. 3, 7, 5, j'ai obtenu et exercé les plus hautes fonctions ; honores Nep. Att. 6, 2 (Sall. J. 85, 18), obtenir les magistratures [mais lubido rei publicæ capiundæ Sall. C. 5, 6, désir de s'emparer du gouvernement] ; rursus militiam capere Tac. H. 2, 97, reprendre du service 3. prendre, choisir : locum castris idoneum Cæs. G. 5, 9, 1, choisir un emplacement favorable pour camper ; anfractum longiorem Nep. Eum. 9, 6, choisir (prendre) le détour plus long ; tabernaculum vitio captum Cic. Nat. 2, 11, emplacement de la tente augurale mal choisi ; Veios sedem belli capere Liv. 4, 31, 8, choisir Véies comme siège des opérations ; sedem ipsi sibi circa Halyn flumen cepere Liv. 38, 16, 13, ils choisirent eux-mêmes pour s'installer les bords du fleuve Halys 4. prendre, s'emparer de, s'approprier : [avec abl., question unde] signum Carthagine captum Cic. Verr. 2, 4, 82, statue prise à Carthage (sur les Carthaginois) || [av. prépositions] ex Macedonia Cic. Verr. 2, 4, 129, prendre en Macédoine ; de præda hostium Cic. Verr. 2, 4, 88, prendre sur le butin des ennemis ; capere aliquid ex hostibus Cic. Inv. 1, 85 ; Liv. 5, 20, 5 ; de hostibus Cato Orat. 2, l. 11 ; Liv. 26, 34, 12, prendre qqch. aux ennemis (sur les ennemis) ; agros ex hostibus Cæs. C. 3, 59, 2 ; Cænonem ab Antiatibus Liv. 2, 63, 6, prendre des champs aux ennemis, Cénon aux Antiates ; (tabula picta) ab hostibus victis capta atque deportata Cic. Verr. 2, 5, 127, (tableau) pris et enlevé aux ennemis vaincus [mais classis a prædonibus capta et incensa est Cic. Verr. 2, 5, 137, la flotte fut prise et incendiée par les pirates] ; urbem vi copiisque capere Cic. Verr. 2, 4, 120, prendre une ville de vive force, avec des troupes [vi, copiis, consilio, virtute Cic. Verr. 2, 1, 56, par la force, avec une armée, en même temps que par l'habileté tactique et la valeur personnelle] || cotidie capitur urbs nostra Liv. 29, 17, 16, c'est chaque jour comme une prise de notre ville (= on la traite en ville prise) ; sexennio post Veios captos Cic. Div. 1, 100, six ans après la prise de Véies || prendre, capturer, faire prisonnier qqn : a prædonibus capti Cic. Verr. 2, 5, 72, pris par les pirates ; [avec abl. question unde] Corfinio captus Cæs. C. 1, 34, 1 ; captus Tarento Cic. Br. 72, fait prisonnier à Corfinium, à Tarente || in acie capere aliquem Cic. Off. 3, 114, faire prisonnier qqn dans la bataille || [fig.] oppressa captaque re publica Cic. Domo 26, en opprimant et asservissant la république, cf. Sest. 52 ; 112 || d'où le part. pris substt captus, ī, = captivus, prisonnier : Cic. Off. 2, 63 ; Cæs. C. 2, 32, 9 ; Nep. Alc. 5, 6 ; Liv. 9, 7, 10, etc. || [prendre des oiseaux] Cic. Nat. 2, 129 ; [des poissons] Cic. Off. 3, 58 ; [les urus au moyen de fosses, de trappes] Cæs. G. 6, 28, 3 || prendre, dérober qqch. : fures earum rerum quas ceperunt signa commutant Cic. Fin. 5, 74, les voleurs changent les marques des objets qu'ils ont dérobés || [fig.] prendre qqn, le surprendre, avoir raison de lui, le battre : cum obsignes tabulas clientis tui, quibus in tabellis id sit scriptum quo ille capiatur Cic. de Or. 1, 174, du moment que tu signes des actes pour ton client, des actes où figure une clause bonne pour le faire battre ; in capiendo adversario versutus Cic. Br. 178, habile à envelopper l'adversaire || prendre, captiver, gagner : magis specie capiebat homines quam dicendi copia Cic. Br. 224, par l'allure extérieure il avait prise sur la foule plutôt que par la richesse de son éloquence ; nomine nos capis summi viri Cic. Br. 295, c'est par le nom d'un homme éminent que tu forces notre assentiment ; aures capere Cic. Or. 170, captiver les oreilles ; sensus Cic. Nat. 2, 146, captiver les sens 5. qqch. s'empare de qqn : [affection] qui (eo animo) esse poteris nisi te amor ipse ceperit ? Cic. Fin. 2, 78, comment pourras-tu avoir ces sentiments, si l'affection elle-même ne s'est pas d'abord emparée de toi ; [crainte] Sall. J. 85, 47 ; Liv. 10, 35, 3 ; [colère, pitié] Liv. 21, 16, 2 ; [honte] Liv. 24, 42, 9 ; [crainte religieuse] Liv. 28, 15, 11 || [l'oubli] Cic. Mil. 99 ; [le sommeil] Sall. J. 71, 2 6. au pass., être pris (saisi) par qqch. : misericordia captus Cic. de Or. 2, 195, saisi de pitié ; pravis cupidinibus Sall. J. 1, 4, possédé par des passions mauvaises ; formidine Virg. En. 2, 384, en proie à l'effroi ; vana religione Curt. 4, 10, 7, en proie à de vaines craintes religieuses ; somno Sall. J. 99, 2, saisi par le sommeil || être séduit, charmé : facetiis Cic. Fam. 9, 15, 2, par les plaisanteries (cf. oculis captus Cic. Verr. 2, 4, 101, séduit par le moyen des yeux, par la vue, mais v. plus loin oculis captus, privé de la vue) ; voluptate Cic. Leg. 1, 31, par le plaisir ; dignitate hujus sententiæ capitur Cic. Tusc. 5, 31, la beauté de cette pensée le séduit || être gagné, entraîné, abusé : eodem errore captus Cic. Phil. 12, 6, abusé par la même erreur ; hac ratione capi Cæs. G. 1, 40, 9, être abusé par ce calcul ; dolis capiebantur Sall. C. 14, 5, ils étaient gagnés par ses artifices || [abst] : cavere, ne capiatur Cic. Ac. 2, 66, [la supériorité du sage est] de prendre garde de se laisser surprendre ; uti ne propter te fidemve tuam captus fraudatusve sim Cic. Off. 3, 70, pour que ni par toi ni par ta garantie je ne sois abusé ni fraudé || mente captus, pris du côté de l'intelligence, aliéné, en délire : Cic. Cat. 3, 21 ; Pis. 47 ; Off. 1, 94 ; captus animi Tac. H. 3, 73, hébété ; velut mente captā vaticinari Liv. 39, 13, 12, rendre des oracles comme en proie au délire prophétique || membris omnibus captus Cic. Rab. perd. 21, pris de tous ses membres (paralysé) ; oculis et auribus Cic. Tusc. 5, 117, privé de la vue et de l'ouïe 7. obtenir, recueillir, recevoir : Olympionicarum præmia Cic. Inv. 2, 144, recevoir la récompense des vainqueurs aux jeux olympiques ; donum Cic. Leg. 3, 11, recevoir un présent (hereditatem Cic. Cæc. 102, un héritage) ; capit ex suis prædiis sescena sestertia Cic. Par. 49, il retire 600 000 sesterces de ses domaines ; stipendium jure belli Cæs. G. 1, 44, 2, percevoir un tribut par le droit de la guerre ; benevolentia capitur beneficiis Cic. Off. 2, 32, la bienveillance se gagne par les bienfaits ; gloriam Cic. Læl. 25, recueillir de la gloire ; lætitiam memoria rei Cic. Fin. 2, 96, trouver de la joie dans le souvenir d'une chose ; utilitatem ex belua Cic. Nat. 1, 101, tirer parti d'une bête || dolorem Cic. Att. 11, 21, 1, éprouver de la douleur ; infamiam Cic. Verr. 2, 5, 40, encourir le discrédit ; molestiam ex aliqua re Cic. Sulla 1, éprouver de la peine de qqch. ; calamitatem Cic. Div. 1, 29, éprouver un malheur [un désastre] ; desiderium e filio Cic. CM 54, ressentir du regret de l'absence de son fils || [jurisc.] recevoir qqch. légalement, avoir la capacité juridique pour recevoir : Pætus mihi libros donavit ; cum mihi per legem Cinciam licere capere Cincius diceret, libenter dixi me accepturum Cic. Att. 1, 20, 7, Pétus m'a offert en cadeau des livres ; Cincius me déclarant que la loi Cincia me permettait de les prendre, j'ai répondu que je les recevrais avec plaisir ; [en part. pour les héritages] : Leg. 2, 48 ; 2, 49 ; 2, 51 ; 2, 52 ; [abst] capere non potes Quint. 5, 14, 16, tu n'as pas capacité d'hériter || usu capere, v. usus. II. 1. contenir, renfermer : tabulæ nomina illorum capere non potuerunt Cic. Phil. 2, 16, les registres ne purent contenir leurs noms, cf. Agr. 2, 59 ; Verr. 2, 4, 7 ; Off. 1, 54 ; capere ejus amentiam provinciæ, regna non poterant Cic. Mil. 87, les provinces, les royaumes étrangers ne pouvaient contenir sa démence (fournir à sa démence un théâtre suffisant) ; gloriam, quæ vix cælo capi posse videatur Cic. Phil. 2, 114, une gloire telle que le ciel semble à peine pouvoir la contenir ; est ille plus quam capit Sen. Ep. 47, 2, celui-là mange au-delà de sa capacité ; itaque orientem (fortunam) tam moderate tulit, ad ultimum magnitudinem ejus non cepit Curt. 3, 12, 20, aussi, après avoir supporté avec tant de modération sa fortune naissante, à la fin il n'en put contenir la grandeur [il en fut grisé] || nec te Troja capit Virg. En. 9, 644, Troie ne peut plus te contenir [= ne te suffit plus]; vires populi Romani, quas vix terrarum capit orbis Liv. 7, 25, 9, la puissance romaine, que l'univers suffit à peine à contenir 2. renfermer dans sa capacité, comporter : capit hoc natura, quod nondum ulla ætas tulit Sen. Ben. 3, 32, 6, la nature renferme dans ses possibilités ce fait, qu'aucun âge encore n'a produit ; metire ætatem tuam ; tam multa non capit Sen. Ep. 88, 41, mesure la durée de ton existence ; elle n'est pas faite pour tenir tant de choses ; dum, quicquid mortalitas capiebat, impleret Curt. 8, 3, 7, jusqu'à ce qu'il eût accompli tout ce dont un mortel était capable ; temet ipsum ad ea serva, quæ magnitudinem tuam capiunt Curt. 9, 6, 14, conserve-toi toi-même en vue des actions qui sont à la mesure de ta grandeur ; (promissa) quanta ipsius fortuna capiebat Curt. 5, 4, 12, (des promesses) aussi grandes que la position de cet homme les comportait ; ætates nondum rhetorem capientes Quint. 1, 9, 2, les âges qui ne sont pas encore faits pour l'enseignement du rhéteur || contio capit omnem vim orationis Cic. de Or. 2, 334, l'assemblée du peuple comporte (admet) tout le déploiement de l'éloquence 3. embrasser, concevoir : (ista) non capiunt angustiæ pectoris tui Cic. Pis. 24, ton âme étroite n'est pas à la mesure de ces sentiments ; tam magna, ut ea vix cujusquam mens capere possit Cic. Marc. 6, de si grandes choses que l'intelligence d'un homme peut à peine les concevoir ; (docet) nostram intellegentiam capere, quæ sit et beata natura et æterna Cic. Nat. 1, 49, (il montre) que notre intelligence conçoit l'idée d'un être à la fois heureux et éternel ; majus lætiusque quam quod mente capere possent Liv. 27, 50, 7, [succès] trop important et trop réjouissant pour que l'on pût s'en faire l'idée ; qui ex regibus (senatum) constare dixit, unus veram speciem Romani senatus cepit Liv. 9, 17, 14, celui qui a dit du sénat romain que c'était une assemblée de rois en a par excellence embrassé la véritable image. ➳ arch. capso = cepero Pl. Bacch. 712 ; capsit = ceperit Pl. Ps. 1022 ; Acc. Tr. 454 (v. P. Fest. 57, 15) ; capsimus = ceperimus Pl. Rud. 304 || capsis est expliqué par cape si vis Cic. Or. 154 (v. Quint. 1, 5, 66) || cepet = cepit CIL 3, 14203, 22.
căpiō Copy link ⓘcaptī | ve: perf part pass masc/neut gen sg · perf part pass masc nom/voc pl • 2 căpiō, ōnis, f. (capere), action de prendre possession : Gell. 5, 10, 3 ; Dig. || [en part.] usus capio, v. usucapio.
captīvus Copy link Outline 1 captif : citoyens captifs ; navires prisonniers : territoire conquis || pris ...2 [poét.] de captif : sang des captifs, cf.3 subst. m. , prisonnier de guerre : , , etc. ⓘcaptīvē: adverbialcaptīve: masc/neut voc sg · masc voc sg • captīvus, a, um (captus), 1. captif : captivi cives Cic. Verr. 2, 5, 69, citoyens captifs ; naves captivæ Cæs. C. 2, 5, navires prisonniers : captivi agri Sall. Mithr. 8 ; Liv. 2, 48, 2 ; Tac. Ann. 12, 32, territoire conquis || pris à la chasse : Varro R. 3, 13 ; Ov. M. 1, 475 || [fig.] mens captiva Ov. Am. 1, 2, 30, esprit captif [de l'amour] 2. [poét.] de captif : captivus sanguis Virg. En. 10, 520, sang des captifs, cf. Tac. Ann. 14, 30 ; Liv. 31, 46, 16 3. subst. m., prisonnier de guerre : Cæs., Liv., etc.
captus Copy link ⓘcaptī | ve: masc gen sg · masc nom/voc pl CAPTVS [1], a, um. Partic. [ληφθεὶς] vt, Interclusus et captus Cic. Art. 10, 4. […] 🗁 Page Scan
captus Copy link ⓘcaptī | ve: masc gen sg · masc nom/voc pl CAPTVS [2], ûs. m. [κατάληψις] Capiendi facultas vel actus. […] 🗁 Page Scan
capio Copy link ⓘcaptī | ve: perf part pass masc/neut gen sg · perf part pass masc nom/voc pl CAPIO [1], cepi, captum, ere. [λαμβάνω, αἱρέω, ἀλίσκω, δέχομαι, χειρόω] Latissimae, sed notae et simplicis significationis est, et tum ad manum et ea, quae tangi possunt, refertur, tum ad animum: sumere, prehendere, in potestatem suam redigere, idque vel vi, vel blanditiis, vel fraude, etc. Ter. Eun. 3, 5, 47 […] 🗁 Page Scan
capio Copy link ⓘcaptī | ve: perf part pass masc/neut gen sg · perf part pass masc nom/voc pl CAPIO [2], onis. Vid. Vsucapio in VTOR. Nimirum Capio, pro Captio dicitur in duobus vocabulis Vsucapio et Pignoriscapio Gell. 7, 10 […] 🗁 Page Scan
captivus Copy link ⓘcaptīvē: adverbialcaptīve: masc/neut voc sg · masc voc sg CAPTIVVS, a, um. Adi. [αἰχμάλωτος, δορύληττος] Captus, qui sui iuris non est, sed in potestatem alterius redactus. […] 🗁 Page Scan
CĂPĬO Copy link ⓘcaptī | ve: perf part pass masc/neut gen sg · perf part pass masc nom/voc pl CĂPĬO ↗Open in new tab (capio)
captive (subs.) Copy link • captive (subs.): captīvus: fem. captīva: to ransom c.s from slavery, captivos e servitute redimere, Cic.: Ov.: v. prisoner.
captive (adj.) Copy link • captive (adj.): captīvus: c. bodies, c. corpora, Liv.: a c. mind, c. mens, Ov. Phr.: Jugurtha is led c. to Rome, J. Romam adducitur vinctus, Sall.
CAPTIVE Copy link • CAPTIVEs. CAPTIVE, adj., captus; captivus; in custodiam datus: custodiae or vinculis mandatus: to make captive, vincula alicui injicere; vincuiis colligare; vincire catenis: the mind can not, be held captive, animo vincula injici non possunt.