Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.

Dictionary settings

Enabled Dictionaries
Search Scope

Match conjugated verbs and declined nouns/adjectives.

Highlight Strength 50%
Contents (32 entries · 42 senses)
L&S Lewis & Short (7)
Source
Source & Attribution
Text provided under a CC BY-SA 4.0 license by the Perseus Digital Library, with funding from the National Endowment for the Humanities. Digitized from Charlton T. Lewis and Charles Short, A Latin Dictionary (1879). Data originally from PerseusDL/lexica and accessed from github.com/nkprasad12/lexica.
Jump to
assis Copy link
ⓘ

assis: masc nom/gen sg

assīs: masc acc pl

• assis, is, m., = as, v. as init.
assis Copy link
ⓘ

assis: masc/fem nom/gen sg

assīs: masc/fem acc pl

• assis, is, m. and f., = axis, v. 1. axis.
ⓘ

assīs: pres subj act 2nd sg (orth)

• ad-sum (Ribbeck has written assum in Novius by conj. from suum of the MSS., Com. Trag. p. 262; in Plaut. Poen. 1, 2, 67, adsum must be pronounced assum, as the pun on the word requires, Roby, I. p. 49), adfui (affui, Merkel, L. Müller), adesse, v. n. (arfui = adfui, S. C. de Bacch.; arf = adfuerunt, ib.; arfuise = adfuisse, ib.; v. ad init.; adsiem = adsim, Verg. Cat. 5, 6 (dicam, Rib.): adsiet, Cato, R. R. 141, 4; Plaut. As. 2, 4, 9; Ter. Ad. 4, 4, 11: adsient, id. Phorm. 2, 18, 3: adfore now and then takes the place of adfuturus esse, and adforem of adessem, which is written with one s, adesent, in S. C. de Bacch.), to be at or near a person or place, to be somewhere, to be present (opp. absum, to be distant, removed, absent).
  1. I. Lit.
          1. α. Absol.: visus Homerus adesse poëta, Enn. ap. Cic. Ac. 2, 16, 51 (Ann. v. 6 Vahl.), imitated by Verg. A. 2, 271, and Ov. M. 7, 635; v. below: Hegio adsum; si quid me vis, impera, Plaut. Capt. 5, 3, 1; so id. Truc. 2, 6, 33; 4, 3, 52: quasi adfuerim simulabo, id. Am. 1, 1, 45. —
          2. β. With adv. or adj.: etsi abest, hic adesse erum Arbitror, Plaut. Ps. 4, 7, 11: Philolaches jam hic aderit, id. Most. 5, 1, 29; and id. Ps. 1, 2, 48: quod adest praesto, Lucr. 5, 1412: ut quasi coram adesse videare, cum scribo aliquid ad te, Cic. Fam. 15, 16; id. Att. 5, 18, 3; Verg. A. 1, 595: non quia ades praesens dico hoc, Ter. Ad. 3, 3, 39.—
          3. γ. With prepp.: ad exercitum, Plaut. Am. 1, 3, 6: in tabernaculo, id. ib. 1, 1, 269: adsum apud te, id. Poen. 1, 2, 67: mulier ad eam rem divinam ne adsit, Cato, R. R. 83: ad portam, Cic. Div. 1, 27, 57: ante oculos maestissimus Hector Visus adesse mihi, Verg. A. 2, 271: ante oculos eadem mihi quercus adesse ... visa est, Ov. M. 7, 635. —
          4. δ. With dat.: adsum praesens praesenti tibi, Plaut. Ps. 5, 1, 27: DVM. NE. MINVS. SENATORIBVS. C. ADESENT. S. C. de Bacch. (see Append. to this dictionary): portis, Verg. A. 2, 330: senatui, Tac. A. 4, 55: convivio, Suet. Tib. 61 fin.: quaestioni, id. ib. 62: pugnae. id. Oth. 9.
  2. II. Trop.
    1. A. Of time, to be present, be at hand: dum tempestates adsunt, Lucr. 1, 178: Vesper adest, Cat. 62, 1: jamque dies aderit, Ov. M. 3, 519; 9, 285; 12, 150: aderat judicio dies, Liv. 3, 12: cum jam partus adesset, Ov. M. 9, 674.—
    2. B. Of other abstr. things, to be present, to be at hand (incorrectly made syn. with the simple esse).
          1. α. Absol.: nunc adest occasio benefacta cumulare, Plaut. Capt. 2, 3, 63: ad narrandum argumentum adest benignitas, id. Men. prol. 16: omnia adsunt bona, quem penes est virtus, id. Am. 2, 2, 21: ut tranquillitas animi et securitas adsit, Cic. Off. 1, 20: tanti aderant morbi vesicae et viscerum, ut, etc., Cic. Fin. 2, 30.—
          2. β. With dat.: hominum quīs pudor paulum adest, Ter. And. 4, 1, 6: vigilantibus hinc aderant solacia somni, Lucr. 5, 1405: vis ad resistendum nulli aderat, Vell. 2, 61; 2, 21: vim adfore verbo Crediderat, Verg. A. 10, 547: tantus decor adfuit arti, Ov. M. 6, 18: simplicitas puerilibus adfuit annis, id. ib. 5, 400: quantus adest equis Sudor, Hor. C. 1, 15, 9: uti mox Nulla fides damnis adsit, id. Ep. 1, 17, 57: quousque patieris, Caesar, non adesse caput reipublicae? to be in his place, to be present, Tac. A. 1, 13 et saep.—
    3. C. Animo or animis, to be present in mind, with attention, interest, sympathy; also, with courage (cf. animus); to give attention to something, to give heed, observe, attend to; also, to be fearless, be of good courage: ut intellegeretis eum non adfuisse animo, oum ab illis causa ageretur, Cic. Caecin. 10 fin.: adestote omnes animis, qui adestis corporibus, id. Sull. 11, 33; id. Phil. 8, 10, 30 (cf. Ter. And. prol. 24, and Phorm. prol. 30: adeste aequo animo): quam ob rem adeste animis, judices, et timorem, si quem habetis, deponite, Cic. Mil. 2, 4: ades animo et omitte timorem, id. Rep. 6, 10 fin.—
    4. D. Poet., to be present with one, to be associated with, to attend: Tu ducibus Latiis aderis, cum laeta Triumphum Vox canet, Ov. M. 1, 560; of the cypress: aderis dolentibus, id. ib. 10, 142. —
    5. E. To be present with one's aid or support; to stand by, to assist, aid, help, protect, defend, sustain (esp. freq. of advocati; cf. absum): ibo ad forum atque aliquot mihi amicos advocabo, ad hanc rem qui adsient, Ter. Phorm. 2, 1, 82; id. Eun. 4, 6, 26: omnes enim hi, quos videtis adesse in hac causa, etc., Cic. Rosc. Am. 1; Cic. Verr. 2, 2, 29; id. Sull. 29; id. Phil. 2, 37, 95; Quint. 1, 4; 8, 30 et saep.: ego tamen tuis rebus sic adero ut difficillimis, Cic. Fam. 6, 14 fin.; so id. Att. 1, 1: Camulogenus suis aderat atque eos cohortabatur, Caes. B. G. 7, 62: dictator intercessioni adero, Liv. 6, 38: cui sententiae adest Dicaearchus, Plin. 2, 65, 65: Aderam Arrionillae, Timonis uxori, Plin. Ep. 1, 5, 5; 2, 11, 2: quod ille adversus privatum se intemperantius adfuisset, had taken part, Suet. Claud. 38 Bremi.—With inf.: non Teucros delere aderam, Sil. 9, 532; so of a protecting, aiding divinity, esp. in invocations, adsis, adsit, etc.: adsis, o Tegeaee, favens, Verg. G. 1, 18; id. A. 4, 578: adsis, o Cytherea, id. Cat. 6, 11: ades, Dea, muneris auctor, Ov. M. 10, 673; so, Huc ades, Tib. 1, 7, 49: di omnes nemorum, adeste, Ov. M. 7, 198: nostris querelis adsint (dii), Liv. 3, 25: frugumque aderit mea Delia custos, Tib. 1, 5, 21: si vocata partubus Lucina veris adfuit, Hor. Epod. 5, 6: origini Romanae et deos adfuisse et non defuturam virtutem, Liv. 1, 9; 5, 51 al.—To be present as a witness: (testes) adsunt cum adversariis, Cic. Fl. 23; promissi testis adesto, Ov. M. 2, 45; hence the t. t. scribendo adesse, to be present as a witness to some writing or contract (usually placed at the beginning of the writing), S. C. de Bacch. ap. Cic. Fam. 8, 8, 5 and 6 al.—
  3. F. Involving the idea of motion, to come, to appear (most freq. in post-Aug. prose): adsum atque advenio Acherunte, Enn. ap. Cic. Tusc. 1, 16, 37; jam ego hic adero, Plaut. Aul. 2, 3, 7; Ter. And. 4, 2, 32; id. Heaut. 3, 1, 96; id. Eun. 4, 7, 41: hi ex Africa jam adfuturi videntur, Cic. Att. 11, 15: Hymen ades o Hymenaee, Cat. 62, 5: Galli per dumos aderant, Verg. A. 8, 657; 11, 100: huc ades, o formose puer, id. E. 2, 45; 7, 9; Ov. M. 8, 598; 2, 513 (cf. also adesdum): ecce Arcas adest, appears, is arrived, id. ib. 2, 497; so 3, 102; 528; 4, 692; 5, 46; 8, 418; 9, 200, 304, 363, 760; 11, 349; 12, 341; 13, 73, 82, 662, 906: adfore tempus, quo, etc., id. ib. 1, 256; cum hostes adessent, i. e. appropinquarent, Liv. 2, 10: truci clamore aderant semisomnos in barbaros, Tac. A. 4, 25: infensi adesse et instare, Sall. J. 50: quod serius adfuisset, Suet. Aug. 94 al.—In App. with acc.: cubiculum adero, Met. 2, p. 119 Elm.: scopulum aderunt, ib. 5, p. 160.—
  4. G. As judicial t. t., to appear before a tribunal: C. Verrem altera actione responsurum non esse, neque ad judicium adfuturum ... quod iste certe statuerat non adesse, Cic. Verr. 2, 1, 1: augures adsunt, id. Dom. 34: augurem adesse jusserunt, Vell. 2, 10; cf. Brisson. de Form. V. p. 446.—
  5. H. Of the senate, to attend, to convene: edixit ut adesset senatus frequens a. d. viii. Kal. Decembris, Cic. Phil. 3, 19: ne sine causa videretur edixisse, ut senatus adcsset, id. ib. 24.
ⓘ

assīs: fem/masc/neut dat/abl pl

• assus, a, um, adj. [qs. artus, then arsus, then assus; cf.: areo, ardeo, Van.], roasted.
  1. I. Lit.: elixus esse quam assus soleo suavior, Plaut. Most. 5, 1, 66: mergi, Hor. S. 2, 2, 51: turdi, id. ib. 2, 2, 73: passeris assi, id. ib. 2, 8, 29 Bentl. (K. and H., atque): quibus (piscibus) assis Languidus in cubitum jam se conviva reponet, id. ib. 2, 4, 38; so Vulg. Luc. 24, 42: res eadem magis alit jurulenta quam assa; magis assa quam elixa, Cels. 2, 18; so, pulmo, Plin. 30, 15, 51, § 145: carnes assae igni, Vulg. Exod. 12, 8: assa caro bubula, ib. 1 Par. 16, 3: assum (quid) igni, ib. Exod. 12, 9: ova, Scrib. Comp. 221.—Also, subst.: assum, i, n., a roast, roasted meat: vitulinum, roast veal, Cic. Fam. 9, 20.—On the pun with assum = adsum, v. adsum init.—
  2. II. Meton. (prop. dried with heat, hence), dry, simple, mere: sudatio, a steam or sweating-bath, Gr. ξηροὶ ἱδρῶτες, Cels. 3, 27; also, subst.: assa, ōrum, n., = sudatorium, a sweating - bath, sudatory (without bathing), Cic. ad Q. Fr. 3, 1, 1; cf.: assa cella: ἀφιδρωτήριον, Gloss. Vet.: sol, a simple basking in the sun without a previous anointing, Cic. Att. 12, 6.—Absol. or with nutrix, a dry-nurse: Hoc monstrant vetulae pueris repentibus assae, Juv. 14, 208: assae nutricis est infantem magis diligere quam adultum, Front. Ep. ad Ant. 1, 5: VOLVMNIAE DYNAMIDI NVTRICI ASSAE ET LIB. ..., Inscr. Murat. 1512, 6: lapides, rough, unhewn stone, Serv. ad Verg. G. 2, 417: vox, the simple voice, unaccompanied by any instrument, Non. pp. 76 and 77; cf. Ascon. ad Cic. Div. in Caecil. 17; inversely, assae tibiae, pipes not accompanied by the voice, Serv. ad Verg. G. 2, 417.
assa Copy link
ⓘ

assīs: neut dat/abl pl

• assa, v. assus, a, um.
ⓘ

assis: masc gen sg

• as, assis, m. (nom. assis, Don. ad Ter. Phorm. 1, 1, 9, and Schol. ad Pers. 2, 59; old form assārĭus, ii, m.; and in the gen. plur. assariūm, Varr. L. L. 8, § 71 Müll.; Charis. p. 58 P.) [εἷς, Dor. αἴς, Tarent. ἄς, Hinter].
  1. I. In gen., unity, a unit; as a standard for different coins, weight, measure, etc. (in Vitr. 3, 1, p. 61 Rode, perfectus numerus, the perfect number, fundamental number), acc. to the duodecimal system, divided into 12 parts, or uncias, with the following particular designations: uncia = 1s./12 duodecima (sc. pars) sextans = 2/12 = 1s./6 sexta quadrans = 3/12 = 1s./4 quarta, also teruncius or triuncis triens = 4/12 = 1s./3 tertia or quincunx = 5s./12 sextans cum quadrante semissis s. semis = 6/12 = 1s./2 dimidia septunx = 7s./12 quadrans cum triente bessis s. bes = 8/12 = 2/3, for beis s. binae partes assis. dodrans = 9/12 = 3s./4 terni quadrantes dextans s. decunx = 10/12 = 5s./6 quini sextantes deunx = 11s./12 undecim unciaeThe uncia was again divided into smaller parts: semuncia = 1/2 uncia = 1/24 assis. duella = 1/3 uncia = 1/36 assis. sicilicus (-um) = 1/4 uncia = 1/48 assis. sextula = 1/6 uncia = 1/72 assis. drachma = 1/8 uncia = 1/96 assis. hemisecla = 1/12 uncia = 1/144 assis. scripulum = 1/24 uncia = 1/288 assis.The multiples of the as received the following designations: dupondius = 2 asses. tripondius s. tressis = 3 asses. (quadressis) = 4 asses. quinquessis = 5 asses. sexis (only in the connection decussissexis in Vitr. 1. c.) = 6 asses. septissis = 7 asses. octussis = 8 asses. nonussis (novissis?) = 9 asses. decussis = 10 asses. bicessis = 20 asses. tricessis = 30 asses, and so on to centussis = 100 asses. (Cf. Varr. L. L. 5, § 169 sq. Müll.)
  2. II. Esp.
  3. A. 1.. As a copper coin, the as was, acc. to the ancient custom of weighing money, originally a pound (asses librales or aes grave), of the value of about 8 8d./89, or 16 2/3 cents, and was uncoined (aes rude) until Servius Tullius stamped it with the figures of animals (hence pecunia, from pecus); cf. Varr. R. R. 2, 1, 9; Plin. 33, 3, 13, § 42 sqq. In the first Punic war, on account of the scarcity of money, the as was reduced to a sixth part of its original weight, i. e. two ounces; hence asses sextantarii (of the value of about 1 103d./297, or 2.8 cents), and the state gained five sixths. In the second Punic war, and the dictatorship of Fabius, the as was again reduced one half, to one ounce; hence asses unciales, about equal to 200d./297, or 1.4 cents. Finally, the Lex Papiria (A.U.C. 563, B.C. 191) reduced the as to half an ounce; hence asses semiunciales = 100d./297, or 7.9 1/3 mills, which continued as a standard even under the emperors. In all these reductions, however, the names of coins remained, independent of the weight of the as: uncia, sextans, quadrans, etc.; cf. Grotef. Gr. II. p. 253 sq.—From the small value of the as after the last reduction, the following phrases arose: quod non opus est, asse carum est, Cato ap. Sen. Ep. 94: Quod (sc. pondus auri) si comminuas, vilem redigatur ad assem, Hor. S. 1, 1, 43: viatica ad assem Perdiderat, to the last farthing, id. Ep. 2, 2, 27: ad assem impendium reddere, Plin. Ep. 1, 15: rumores Omnes unius aestimemus assis, Cat. 5, 3: Non assis facis? id. 42, 13.—Hence,
      1. 2. The proverbs,
        1. a. Assem habeas, assem valeas, your worth is estimated by your possessions, Petr. 77, 6: crumena plena assium, Gell. 20, 1.—
        2. b. Assem elephanto dare, to give something (as a petition, and the like) with trembling to a superior (a metaphor derived from trained elephants, which, after playing their parts, were accustomed to take pay for themselves, which was given them with fear by the multitude; cf. Plin. 8, 5, 5, § 14), Augustus ap. Quint. 6, 3, 59, and Macr. S. 2, 4; Varr. ap. Non. p. 531, 10 sq.—
    1. B. In inheritances and other money matters, where a division was made, the as, with its parts, was used to designate the portions. Thus haeres ex asse, sole heir; haeres ex semisse, he who receives one half of the inheritance; haeres ex dodrante, he who receives three fourths; and so, haeres ex besse, triente, quadrante, sextante, etc.; ex semiunciā, ex sextulā, ex duabus sextulis, etc., Dig. 28, 5, 50; 34, 9, 2; Suet. Caes. 83; Cic. Caecin. 6 et saep.: Nerva constituit, ut tu ex triente socius esses, ego ex besse, Dig. 17, 2, 76: bessem fundi emere ab aliquo, ib. 26, 21, 2, § 39: quadrans et semissis fundi, ib. 6, 1, 8 al.; hence, in assem, in asse, or ex asse, in all, entirely, completely, Dig. 36, 45: vendere fundum in assem, ib. 20, 6, 9; so Col. 3, 3, 8 and 9: in asse, id. 2, 12, 7: sic in asse flunt octo menses et dies decem, id. 2, 12, 7: ex asse aut ex parte possidere, Dig. 2, 8, 15; Sid. Ep. 2, 1; 6, 12; 8, 6 al.—
    2. C. As a measure of extent.
        1. a. An acre, acc. to the same divisions as above, from scripulum to the as, Col. 5, 1, 9 sq.: proscindere semissem, iterare assem, Plin. 18, 19, 49, § 178.—
        2. b. A foot, Col. 5, 3.—
    3. D. Of weight, a pound, acc. to the same division; cf. Fann. Pond. 41: In haec solide sexta face assis eat, Ov. Med. Fac. 60.→ Mathematicians (v. Vitr. l. c.) called the number 6 perfectus numerus (since 1 + 2 + 3 = 6), and formed, accordingly, the following terminology: 1 = sextans, as a dice-number . unio. 2 = triens . . . . . . . . . . binio. 3 = semissis . . . . . . . . . . ternio. 4 = bessis (διμοιρος) . . . . . quaternio. 5 = quintarius . . . . . . . quinio. 6 = perfectus numerus . . . . senio. 7 = ἔφεκτος, sex adjecto asse = 6 + 1. 8 = adtertiarius, sex adjectā tertiā = 6 + 2 (ἐπίτριτος). 9 = sesquialter, sex adjectā dimidiā = 6 + 3 (ἡμιόλιος). 10 = bes alter, sex duabus partibus additis = 6 + 4 (ἐπιδίμοιρος). 11 = adquintarius, sex quinque partibus additis = 6 + 5 (ἐπιπεντάμοιρος). 12 = duplio (διπλασίων).
GAF Gaffiot (12)
Source
Source & Attribution
Félix Gaffiot, Dictionnaire illustré latin-français (1934). Digital data kindly provided by gaffiot.fr.
Jump to
assis Copy link
ⓘ

assis: masc nom/gen sg · masc/fem nom/gen sg

assīs: masc acc pl · masc/fem acc pl

• 1 assis, gén. de as.
assis Copy link
ⓘ

assis: masc nom/gen sg · masc/fem nom/gen sg

assīs: masc acc pl · masc/fem acc pl

• 2 assis, is, m., comme as : Plin. 33, 42 ; Don. Phorm. 43.
assis Copy link
ⓘ

assis: masc nom/gen sg · masc/fem nom/gen sg

assīs: masc acc pl · masc/fem acc pl

• 3 assis, is, m., forme rare, comme axis 2 : Vitr. Arch. 4, 2, 1.
ⓘ

assīs: pres subj act 2nd sg (orth)

• adsum (ass-), adfŭī, ădesse, intr., être près de :
1. être là, être présent : [opp. absum] Cic. Att. 5, 18, 2 ; 16, 13, 1, etc.; Cæs. G. 1, 32, 4 ; qui aderant Cic. Verr. 2, 4, 85, etc.; Cæs. G. 1, 32, 1, etc., les personnes qui étaient présentes ; adsum, qui feci Virg. En. 9, 425, me voici, l'auteur de tout || ades, adeste Pl. Bacch. 987 ; St. 220, etc., sois présent, soyez présents = approche, approchez, cf. Cic. Mil. 77 || ad diem adesse Cic. Verr. 2, 2, 99, être présent au jour fixé ; ad tempus Cic. Att. 5, 15, 3, au moment voulu ; Kalendis Decembribus Cic. Verr. 2, 2, 94, aux calendes de décembre || ad portam Cic. Div. 1, 57 ; in Capitolio Cic. Phil. 3, 20 ; in collegio Cic. Læl. 8, se trouver (venir) à la porte de la ville, au Capitole ; dans une réunion de collègues [augures] ; Syracusis Cic. Verr. 2, 2, 94, à Syracuse ; Arimini Liv. 21, 63, 1, à Ariminum || homines honestissimos huc frequentes adesse voluerunt Cic. Clu. 197, ils ont voulu que les personnes les plus honorables vinssent ici en foule ; adesse in senatum jussit Cic. Phil. 5, 19, il m'ordonna de venir au sénat ; huc ades Virg. B. 2, 45 ; 7, 9, etc., viens ici ; ne quis aut hinc aut ab læva aut dextera nostro consilio venator adsit Pl. Mil. 607, [je ferai attention] qu'il ne se présente personne ni d'ici ni de gauche ou de droite pour faire la chasse à nos projets ; generos externis affore ab oris canunt Virg. En. 7, 270, les devins annoncent qu'un gendre se présentera de l'étranger, cf. 7, 454 ; simulque cœptus dies, aderant semisomnos in barbaros Tac. Ann. 4, 25, et, au point du jour, ils se présentaient contre les barbares à moitié endormis || être présent, se présenter sur ordre d'un magistrat : Cic. Verr. 2, 2, 94 ; Att. 4, 15, 9, etc.; Liv. 2, 35, 6, etc.; Verres adesse jubebat Cic. Verr. 2, 2, 26, Verrès ordonnait de comparaître, cf. Phil. 3, 20 ; Domo 46, etc.
2. adesse alicui, être auprès de qqn, se présenter à qqn (devant qqn) : intus dicito Mnesilochum adesse Bacchidi Pl. Bacch. 228, dis à l'intérieur que Mnésiloque va se présenter à Bacchis ; tibi adsunt quas me jussisti adducere Pl. Mil. 898, tu as devant toi les femmes que tu m'as dit d'amener, cf. Truc. 500, etc. ; Ter. Phorm. 484 ; Haut. 160 ; Eun. 811, etc.; Liv. 2, 40, 4 || ipse dux hostium suis aderat Cæs. G. 7, 62, 5, le chef des ennemis en personne était avec les siens [au milieu des siens] dans le combat || adesse alicui in consilio Cic. Læl. 37, etc., assister qqn dans une délibération, être conseiller de qqn [esse même sens : Cic. Verr. 2, 2, 70] || [fréquent au sens de] assister qqn, le soutenir [surtout en justice] : hunc defendunt, huic adsunt Cic. Sulla 13, ils le défendent, ils l'assistent ; cf. Cæc. 77 ; de Or. 2, 280 ; CM 38, etc. ; tuis rebus adero Cic. Fam. 6, 14, 3, je soignerai tes intérêts ; te precor, Alcide, cœptis ingentibus adsis Virg. En. 10, 460, je t'en conjure, Alcide, seconde ma dure entreprise ; adfuit fortuna incepto Liv. 26, 40, 1, la fortune favorisa l'entreprise ; quæ si probatis, adeste, Quirites Sall. Lep. 27, si vous approuvez ces vues, venez à moi (secondez-moi), Romains ; adeste, cives, adeste, commilitones Liv. 2, 55, 7, à moi, citoyens, à moi, compagnons d'armes ! || adesse animo (animis), être présent d'esprit, faire attention, [ou] être présent de cœur, avoir du courage : testis non adfuit animo, cum... Cic. Cæc. 30, ce témoin avait l'esprit ailleurs, quand... ; adeste omnes animis Cic. Sulla 33, ayez tous l'esprit attentif ; ades animo et omitte timorem Cic. Rep. 6, 10, rassure-toi et bannis ton effroi, cf. Mil. 4 ; Phil. 8, 30
3. adesse alicui rei, assister à qqch., y prendre part, y coopérer : decreto scribendo Cic. Fl. 43, prendre part à la rédaction d'un décret ; [formule habituelle en tête des sénatus-consultes] scribendo adfuerunt... Cic. Fam. 8, 8, 5, assistèrent à la rédaction... [noms énumérés ensuite] ; pugnis Cic. Phil. 2, 75, à des combats, cf. Sall. C. 59, 4, etc.; Liv. 7, 26, 8, etc. ; rei agendæ Liv. 29, 6, 9, participer à l'entreprise || ad rem divinam Cato Agr. 83, participer à un sacrifice ; ad suffragium Liv. 45, 35, 8, prendre part au vote || in pugna Cic. de Or. 2, 272, prendre part au combat ; in aliqua re decernenda Cic. Att. 1, 17, 8, à un décret, cf. Rab. Post. 10 ; Att. 4, 16, 3
4. [en parl. de choses] être là, être présent : aderant unguenta, coronæ Cic. Tusc. 5, 62, il y avait là parfums, couronnes ; isto bono utare, dum adsit Cic. CM 33, usons de cet avantage tant qu'il est présent (tant que nous l'avons) ; his erat rebus effectum, ut Pompeianorum impetum, cum adesset usus, sustinere auderent Cæs. C. 3, 84, 4, le résultat en était qu'ils osaient soutenir, quand le besoin se présentait, le choc des Pompéiens || Cimmeriis ignes tamen aderant Cic. Ac. 2, 61, les Cimmériens avaient tout de même le feu à leur disposition ; alicui virtus adest Cic. Ac. 1, 38, qqn possède la vertu ; illis robur ætatis adfuerat Tac. Ann. 14, 63, elles étaient parvenues à la force de l'âge ; Domitiano aderat animus Tac. H. 3, 59, Domitien avait de l'énergie ; vim affore verbo crediderat Virg. En. 10, 547, il avait cru que l'effet accompagnerait les paroles || nunc adest occasio bene facta cumulare Pl. Capt. 423, voici l'occasion de couronner tes bons offices ; dolor sæpe adest Cic. Tusc. 5, 15, la douleur est souvent là ; adsunt Kalendæ Januariæ Cic. Phil. 3, 2, nous voici aux calendes de janvier ; cum sibi finem vitæ adesse intellegeret Sall. J. 9, 4, comme il sentait sa mort (présente) prochaine ; finem bello Punico adesse Liv. 29, 14, 1, [espoir] que la fin de la guerre punique était imminente. ➳ subj. prés. arch. adsiet Pl. As. 415, etc.; adsient Ter. Phorm. 313 ; imp. adesent = adessent S. C. Bacch. CIL 1, 581, 6 ; fut. adessint = aderunt CIL 1, 583, 63 ; pf. arfuerunt = adfuerunt S. C. Bacch. CIL 1, 581, 2 ; inf. pf. arfuisse = adfuisse S. C. Bacch. CIL 1, 581, 21.
ⓘ

assīs: fem/masc/neut dat/abl pl

• 1 assus, a, um,
1. rôti, grillé : Pl. As. 180, etc.; Cato Agr. 157, 24 ; Hor. S. 2, 2, 51
2. [fig.] sec [= tel quel, dans son état naturel] : maceriæ fiunt de assis, id est, siccis lapidibus Serv. Georg. 2, 417, les maceriæ sont des murs faits de pierres sèches ; assa voce Varr. d. Non. 77, avec voix seule [sans accompagnement] ; assæ tibiæ Serv. Georg. 2, 417, flûtes seules [sans accompagnement du chœur] || pro isto asso sole, a te nitidum solem unctumque repetemus Cic. Att. 12, 6, 2, à la place de ce soleil tout sec [que tu as eu chez moi], je te réclamerai un soleil oint et parfumé, = au lieu des propos tout simples et sans apprêt que tu as trouvés chez moi, je te demanderai en retour qqch. de soigné, de raffiné
3. assa, æ, f., nourrice sèche [qui se borne à soigner les enfants, sans les nourrir] : Juv. 14, 208
Assus Copy link
ⓘ

assīs: fem/masc/neut dat/abl pl

• 2 Assus, v. Assos.
assum Copy link
ⓘ

assīs: neut dat/abl pl

• 2 assum, ī, n. (assus), rôti : Cic. Fam. 9, 20, 1 ; Hor. S. 2, 2, 73 ; Cels. Med. 1, 3 || n. pl. assa Cic. Q. 3, 1, 2, étuves.
assa Copy link
ⓘ

assīs: neut dat/abl pl

• 1 assa, ōrum, n., v. assum 2.
assa Copy link
ⓘ

assīs: neut dat/abl pl

• 2 assa, æ, f., v. assus 1.
Assa Copy link
ⓘ

assīs: neut dat/abl pl

• 3 Assa, æ, f., ville de Macédoine : Plin. 4, 38.
ⓘ

assis: masc gen sg

• as, assis, m., as
1. unité pour la monnaie, le poids, les mesures :
  1. a) = douze onces [primt = une livre, as librarius Gell. 20, 1, 31] ; [devenu synonyme d'une valeur insignifiante, cf. un sou] : Cic. Quinct. 19 ; Off. 2, 58 ; Hor. S. 1, 1, 43 ; perdere omnia ad assem Hor. Ep. 2, 2, 27, perdre jusqu'au dernier sou, cf. Plin. Min. Ep. 1, 15, 1 ; assis facere, æstimare Catul. 42, 13 ; 5, 3, ne pas faire cas de (estimer à la valeur d'un as); ab asse crevit Petr. 43, 1, il est parti de rien ; assem habeas, assem valeas Petr. 77, 6, un sou vous avez, un sou vous valez ;
  2. b) poids d'une livre : Ov. Med. 60 ;
  3. c) [mesure] = un pied : Col. Rust. 5, 3, 3 || un arpent : Col. Rust. 5, 1, 9
2. [unité opposée à n'importe quelle division] : Varro L. 9, 84 ; Hor. P. 325 ; Vitr. Arch. 3, 1, 6,
3. [d'où l'expr.] ex asse (opp. ex parte), en totalité : heres ex asse Quint. 7, 1, 20, légataire universel. ➳ gén. pl. ordt assium, mais assum Varro L. 5, 180.
GES Gesner (8)
Source
Source & Attribution
Johann Matthias Gesner, Novus Linguae et Eruditionis Romanae Thesaurus (1749). Transcribed by the team of Dr. Wilhelm Kühlmann from Heidelberg University; accessed via latin-dict.github.io.
Jump to
assis Copy link
ⓘ

assis: masc nom/gen sg · masc/fem nom/gen sg

assīs: masc acc pl · masc/fem acc pl

ASSIS [1], pro AS, vid. h. v.
assis Copy link
ⓘ

assis: masc nom/gen sg · masc/fem nom/gen sg

assīs: masc acc pl · masc/fem acc pl

ASSIS [2], s. AXIS, is. c. [σανὶς] Tabula lignea, quam vulgo, sed male Asserem vocant, et huc referunt. […]
Page Scan
adsum Copy link
ⓘ

assīs: pres subj act 2nd sg (orth)

ADSVM, adfui, adesse, adfuturus. […]
Page Scan
assus Copy link
ⓘ

assīs: fem/masc/neut dat/abl pl

ASSVS [1], [Ἄσσος] Vrbs Troadis. Hic memoranda vt sit, facit
assus Copy link
ⓘ

assīs: fem/masc/neut dat/abl pl

ASSVS [2], a, um. [μόνος, ἁπλοῦς] Prima et generali notione solus est, merus, vel vnicus, vti supra ostendimus AS vel ASSIS vnum significare. etc.41
assum Copy link
ⓘ

assīs: neut dat/abl pl

ASSVM, ades, affui, adesse. [πάρειμι] Vid.ADSVM.
assa Copy link
ⓘ

assīs: neut dat/abl pl

ASSA, orum. vid. ASSVS, a, um .
ⓘ

assis: masc gen sg

AS, vel ASSIS, assis. m. Videtur prima notione vnum significare. […]
Page Scan
FOR Forcellini (5)
Source
Source & Attribution
Egidio Forcellini, Totius Latinitatis Lexicon. Digital entries displayed from lexica.linguax.com, maintained by Godmy. All credit belongs to the respective authors and contributors.
Jump to