Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.

Dictionary settings

Enabled Dictionaries
Search Scope

Match conjugated verbs and declined nouns/adjectives.

Highlight Strength 50%
Contents (21 entries · 37 senses)
L&S Lewis & Short (4)
Source
Source & Attribution
Text provided under a CC BY-SA 4.0 license by the Perseus Digital Library, with funding from the National Endowment for the Humanities. Digitized from Charlton T. Lewis and Charles Short, A Latin Dictionary (1879). Data originally from PerseusDL/lexica and accessed from github.com/nkprasad12/lexica.
Jump to
ⓘ

altē: adverbial

alte: masc/neut voc sg

• altus, a, um, participle from alo., lit., grown or become great, great (altus ab alendo dictus, Paul. ex Fest. p. 7 Müll.; cf. the Germ. gross with the Engl. grow), a polar word meaning both high and deep.
    1. A. Seen from below upwards, high.
  1. I. Lit.: IN ALTOD MARID PVCNANDOD, etc., Columna Duilii; so, maria alta, Liv. Andron. ap. Macr. S. 6, 5, 10; id. ib. ap. Prisc. p. 725 P.: aequor, Pac. ap. Varr. L. L. 7, § 23 Müll.: parietes, Enn. ap. Cic. Tusc. 3, 19, 44: sub ramis arboris altae, Lucr. 2, 30: acervus, id. 3, 198 al.: columellam tribus cubitis ne altiorem, Cic. Leg. 2, 26, 66: altior illis Ipsa dea est colloque tenus supereminet omnes, taller, Ov. M. 3, 181: altis de montibus, Verg. E. 1, 83: umbras Altorum nemorum, Ov. M. 1, 591 al.—With the acc. of measure: clausi lateribus pedem altis, a foot high, Sall. H. Fragm. 4, 39 Gerl.; cf. Lind. C. Gr. I. p. 215.—With gen.: triglyphi alti unius et dimidiati moduli, lati in fronte unius moduli, Vitr. 4, 3: majorem turrim altam cubitorum CXX., id. 10, 5: alta novem pedum, Col. 8, 14, 1: singula latera pedum lata tricenum, alta quinquagenum, Plin. 36, 13, 19, § 4.—
  2. II. Trop., high, lofty, elevated, great, magnanimous, high-minded, noble, august, etc.: altissimus dignitatis gradus, Cic. Phil. 1, 6, 14; so id. Clu. 55; id. Dom. 37.—Of mind or thought: te natura excelsum quendam videlicet et altum et humana despicientem genuit, Cic. Tusc. 2, 4, 11: homo sapiens et altā mente praeditus, highminded, id. Mil. 8: qui altiore animo sunt, id. Fin. 5, 20, 57 al.—So of gods, or persons elevated in birth, rank, etc.; also of things personified: rex aetheris altus Juppiter, Verg. A. 12, 140: Apollo, id. ib. 10, 875: Caesar, Hor. C. 3, 4, 37: Aeneas, i. e. deā natus, id. S. 2, 5, 62: Roma, Ov. Tr. 1, 3, 33: Carthago, Prop. 2, 1, 23 al.—Of the voice, high, shrill, loud, clear: Conclamate iterum altiore voce, Cat. 42, 18: haec fatus altā voce, Sen. Troad. 196: altissimus sonus, Quint. 11, 3, 23 (cf.: vox magna, Ov. Tr. 4, 9, 24; Juv. 4, 32).—Subst.: altum, i, n., a height: sic est hic ordo (senatorius) quasi propositus atque editus in altum, on high, Cic. Verr. 2, 3, 41, § 98: aedificia in altum edita, Tac. H. 3, 71: quidquid in altum Fortuna tulit, ruitura levat, Sen. Agam. 100.—Esp.
          1. α. (Sc. caelum.) The height of heaven, high heaven, the heavens: ex alto volavit avis, Enn. Ann. 1, 108: haec ait, et Maiā genitum demisit ab alto, Verg. A. 1, 297.—Still more freq.,
          2. β. (Sc. mare.) The high sea, the deep, the sea: rapit ex alto navīs velivolas, Enn. ap. Serv. ad Verg. A. 1, 224: ubi sumus provecti in altum, capiunt praedones navem illam, ubi vectus fui, Plaut. Mil. 2, 1, 39; so id. Men. 1, 2, 2; id. Rud. prol. 66; 2, 3, 64: terris jactatus et alto, Verg. A. 1, 3: in altum Vela dabant, id. ib. 1, 34: collectae ex alto nubes, id. G. 1, 324: urget ab alto Notus, id. ib. 1, 443 al.: alto mersā classe, Sil. 6, 665: ab illā parte urbis navibus aditus ex alto est, Cic. Verr. 2, 5, 32: in alto jactari, id. Inv. 2, 31, 95: naves nisi in alto constitui non poterant, Caes. B. G. 4, 24: naves in altum provectae, id. ib. 4, 28: scapha in altum navigat, Sall. Fragm.—So in the plur.: alta petens, Verg. A. 7, 362.—Trop.: quam magis te in altum capessis, tam aestus te in portum refert, Plaut. As. 1, 3, 6: imbecillitas ... in altum provehitur imprudens, Cic. Tusc. 4, 18, 42: te quasi quidam aestus ingenii tui in altum abstraxit, id. de Or. 3, 36, 145.—
    1. B. Seen from above downwards, deep, profound.
  3. I. Lit. (hence sometimes opp. summus): Acherusia templa alta Orci, salvete, Enn. ap. Varr. L. L. 7, 2, 81; Cic. Tusc. 1, 21, 48: quom ex alto puteo sursum ad summum escenderis, Plaut. Mil. 4, 4, 14: altissimae radices, Cic. Phil. 4, 5: altae stirpes, id. Tusc. 3, 6, 13: altissima flumina, Caes. B. C. 3, 77: altior aqua, id. ib. 1, 25: alta theatri Fundamenta, Verg. A. 1, 427: gurgite in alto, in the deep whirlpool, id. E. 6, 76: altum vulnus, id. A. 10, 857; Petr. 136; Sen. Troad. 48: altum totā metitur cuspide pectus, Sil. 4, 292; so id. 6, 580 al.: unde altior esset Casus, Juv. 10, 106.—With the abl. of measure: faciemus (scrobes) tribus pedibus altas, Pall. Jan. 10, 3.—
  4. II. Trop. (more freq. in and after the Aug. per.), deep, profound: somno quibus est opus alto, Hor. S. 2, 1, 8; so Liv. 7, 35: sopor, Verg. A. 8, 27: quies, id. ib. 6, 522: silentium, id. ib. 10, 63; Quint. 10, 3, 22: altissima tranquillitas, Plin. Ep. 2, 1: altissima eruditio, id. ib. 4, 30: altiores artes, Quint. 8, 3, 2.—Subst.: altum, i, n., the depth, i. e. what is deep or far removed: ex alto dissimulare, Ov. Am. 2, 4, 16: non ex alto venire nequitiam, sed summo, quod aiunt, animo inhaerere, Sen. Ira, 1, 16 med. al.—Hence, ex alto repetere, or petere, in discourse, to bring from far; as P. a., farfetched: quae de nostris officiis scripserim, quoniam ex alto repetita sunt, Cic. Fam. 3, 5: quid causas petis ex alto? Verg. A. 8, 395 (cf.: alte repetere in the same sense, Cic. Sest. 13; id. Rep. 4, 4, and v. al. infra).—
    1. C. Poet., in reference to a distant (past) time: cur vetera tam ex alto appetissis discidia, Agamemno? Att. ap. Non. 237, 22 (altum: vetus, antiquum, Non.); cf. Verg. G. 4, 285.—With the access. idea of venerable (cf. antiquus), ancient, old: genus alto a sanguine Teucri, Verg. A. 6, 500: Thebanā de matre nothum Sarpedonis alti, id. ib. 9, 697; genus Clauso referebat ab alto, Ov. F. 4, 305: altā gente satus, Val. Fl. 3, 202: altis inclitum titulis genus, Sen. Herc. Fur. 338.—Adv.: altē, and very rarely altum, high, deep (v. supra, altus, P. a. init.).
    2. A. High, on high, high up, from on high, from above (v. altus, P. a., A.).
  5. I. Lit.: alte ex tuto prospectum aucupo, Att. Trag. Rel. p. 188 Rib.: colomen alte geminis aptum cornibus, id. ib. p. 221: alte jubatos angues, Naev. ib. p. 9: jubar erigere alte, Lucr. 4, 404: roseā sol alte lampade lucens, id. 5, 610: in vineā ficos subradito alte, ne eas vitis scandat, Cato, R. R. 50: cruentum alte extollens pugionem, Cic. Phil. 2, 12, 28: non animadvertis cetarios escendere in malum alte, ut perspiciant pisces? Varr. ap. Non. 49, 15: (aër) tollit se ac rectis ita faucibus eicit alte, Lucr. 6, 689: dextram Entellus alte extulit, Verg. A. 5, 443: alte suras vincire cothurno, high up, id. ib. 1, 337: puer alte cinctus, Hor. S. 2, 8, 10, and Sen. Ep. 92: unda alte subjectat arenam, Verg. G. 3, 240: Nihil tam alte natura constituit, quo virtus non possit eniti, Curt. 7, 11, 10: alte maesti in terram cecidimus, from on high, Varr. ap. Non. 79, 16: eo calcem cribro succretam indito alte digitos duo, to the height of two fingers, Cato, R. R. 18, 7; so Col. R. R. 5, 6, 6.—Comp.: quae sunt humiliora neque se tollere a terrā altius possunt, Cic. Tusc. 5, 13, 37: tollam altius tectum, id. Har. Resp. 15, 33: altius praecincti, Hor. S. 1, 5, 5: pullus in arvis altius ingreditur, Verg. G. 3, 75: caput altius effert, id. ib. 3, 553: altius atque cadant imbres, id. E. 6, 38 ubi v. Forb.: altius aliquid tenere, Sen. Q. N. 1, 5.—Sup.: cum altissime volāsset (aquila), Suet. Aug. 94.—
  6. II. Trop.: alte natus, Albin. 1, 379 (cf.: altus Aeneas, supra, P. a., A. II.): alte enim cadere non potest, Cic. Or. 28, 98: video te alte spectare, id. Tusc. 1, 34, 82; id. Rep. 6, 23, 25.—Comp.: altius se efferre, Cic. Rep. 6, 23, 25; 3, 3, 4: altius irae surgunt ductori, Verg. A. 10, 813: altius aliquid agitare, Cels. 1 prooem.: attollitur vox altius, Quint. 11, 3, 65: verbis altius atque altius insurgentibus, id. 8, 4, 27.— Sup.: Ille dies virtutem Catonis altissime illuminavit, Vell. 2, 35: ingenium altissime adsurgit, Plin. Ep. 8, 4.—
    1. B. Deep, deeply (v. altus, P. a. B.).
  7. I. Lit.: ablaqueato ficus non alte, Cato, R. R. 36: ferrum haud alte in corpus descendere, Liv. 1, 41: alte vulnus adactum, Verg. A. 10, 850; Ov. M. 6, 266; Curt. 4, 6, 18; Cels. 5, 26, 30: timidum caput abdidit alte, Verg. G. 3, 422: alte consternunt terram frondes, deeply strew, id. A. 4, 443: ut petivit Suspirium alte! Plaut. Cist. 1, 1, 58 (cf.: ingentem gemitum dat pectore ab imo, Verg. A. 1, 485): inter cupam pertundito alte digitos primorīs tres, Cato, R. R. 21, 2: minimum alte pedem, Col. de Arb. 30.—Comp.: ne radices altius agant, Col. 5, 6, 8: terra altius effossa, Quint. 10, 3, 2: cum sulcus altius esset impressus, Cic. Div. 2, 23, 50: frigidus imber Altius ad vivum persedit, Verg G. 3, 441: tracti altius gemitus, Sen. Ira, 3, 4, 2.— Sup.: (latronibus gladium) altissime demergo, App. M. 2, 32.—
  8. II. Trop., deeply, profoundly, far, from afar: privatus ut altum Dormiret, Juv. 1, 16: alte terminus haerens, Lucr. 1, 77: longo et alte petito prooemio respondere, Cic. Clu. 21, 58: ratio alte petita, Quint. 11, 1, 62: alte et a capite repetis, quod quaerimus, Cic. Leg. 1, 6, 18; id. Rep. 4, 4, 4; id. Sest. 13, 31.—Comp.: qui altius perspiciebant, had a deeper insight, Cic. Verr. 1, 7, 19: quae principia sint, repetendum altius videtur, must be sought out more deeply, id. Off. 1, 16: altius repetitae causae, Quint. 11, 1, 62: de quo si paulo altius ordiri ac repetere memoriam religionis videbor, Cic. Verr. 4, 105: Hisce tibi in rebus latest alteque videndum, Lucr. 6, 647: altius supprimere iram, Curt. 6, 7, 35: altius aliquem percellere, Tac. A. 4, 54: altius metuere, id. ib. 4, 41: altius animis maerere, id. ib. 2, 82: cum verbum aliquod altius transfertur, Cic. Or. 25, 82: Altius omnem Expediam primā repetens ab origine famam, Verg. G. 4, 285; so, Tac. H. 4, 12: altius aliquid persequi, Plin. 2, 23, 31, § 35: hinc altius cura serpit, id. 4, 11, 13, § 87.— Sup.: qui vir et quantus esset, altissime inspexi, Plin. Ep. 5, 15, 5.
altum Copy link
ⓘ

alte: neut voc sg

• altum, i, n., v. altus, P. a. from alo.
ⓘ

altē: adverbial

alte: perf part pass masc/neut voc sg

• ălo, ălŭi, altum, and ălĭtum, 3, v. a. (the ante-class. and class. form of the part. perf. from Plautus until after Livy is altus (in Cic. four times); alitus seems to have been first used in the post-Aug. per. to distinguish it from altus, the adj. Altus is found in Plaut. Rud. 3, 4, 36; Varr. ap. Non. 237, 15; Cic. Planc. 33, 81; id. Brut. 10, 39; id. N. D. 2, 46, 118; id. Fam. 6, 1; Sall. J. 63, 3; on the contrary, alitus, Liv. 30, 28; Curt. 8, 10, 8; Val. Max. 3, 4, 4; 5, 4, 7; 7, 4, 1; 9, 3, 8; Sen. Contr. 3, praef. 10; Just. 44, 4, 12; Dig. 27, 3, 1; cf. Prisc. 897; Diom. 371; Charis. 220 P.; Wund. ad Cic. Planc. p. 201) [cf.: ἄν-αλτος = insatiable, ἄλσος = growth (of wood), 1. ad-oleo, ad-olesco, elementum; Goth. alan = to bring up; Germ. alt = old; Engl. old, eld, elder, and alderman], to feed, to nourish, support, sustain, maintain (in gen. without designating the means, while nutrire denotes sustenance by animal food; cf. Herz. ad Caes. B. G. 1, 18; 7, 32; Doed. Syn. II. p. 99).
  1. I. Lit.: quem ego nefrendem alui, Liv. And. ap. Fest. s. v. nefrendes, p. 163 Müll. (Trag. Rel. p. 5 Rib.): Athenis natus altusque, Plaut. Rud. 3, 4, 36: alebat eos, Vulg. Gen. 47, 12: esurientes alebat, ib. Tob. 1, 20.—With natus, educatus, or a similar word, several times: Alui, educavi, Att. ap. Non. 422, 14 (Trag. Rel. p. 150 Rib.): cum Hannibale alto atque educato inter arma, Liv. 30, 28 (cf. II. infra): aut equos Alere aut canes ad venandum, Ter. And. 1, 1, 30; id. Hec. 4, 4, 49: alere nolunt hominem edacem, id. Phorm. 2, 2, 21: quoniam cibus auget corpus alitque, Lucr. 1, 859; 5, 221 al.: quae etiam aleret adulescentes, Cic. Cael. 38: milites, Cic. Verr. 5, 80: nautas, id. ib. 5, 87: exercitum, id. Deiot. 24: magnum numerum equitatus, Caes. B. G. 1, 18: cum agellus eum non satis aleret, Cic. N. D. 1, 26, 72; so Nep. Phoc. 1, 4: locus ille, ubi altus aut doctus est, Cic. Planc. 33, 81: quibus animantes aluntur, id. N. D. 2, 19: (animus) aletur et sustentabitur isdem rebus, quibus astra sustentantur et aluntur, id. Tusc. 1, 19, 43 al.: latrociniis se suosque alebat, Caes. B. G. 8, 47; 1, 18: quos manus aut lingua perjurio aut sanguine civili alebat, Sall. C. 14, 3; cf. Kritz ad Sall. C. 37, 3; Nep. Arist. 3 fin.: ut nepotem elephantos alere prohiberet, Cic. Phil. 9, 4: canes, id. Sex. Rosc. 56: quod alerentur regiones eorum ab illo, Vulg. Act. 12, 20: velut amnis imbres Quem super notas aluere ripas, have swollen, Hor. C. 4, 2, 5: rhombos aequora alebant, id. S. 2, 2, 48 al.; Ov. M. 9, 339; 3, 411; and in a paradoxical phrase: infelix minuendo corpus alebat, and sustained his body by consuming it, i. e. nourished himself by his own flesh, id. ib. 8, 878 al.—Hence in pass. with the abl. = vesci, to be nourished or sustained with or by something, to live or feed upon: panico vetere atque hordeo corrupto omnes alebantur, Caes. B. C. 2, 22: quia viperinis carnibus alantur, Plin. 7, 2, 2, § 27: locustis eos ali, etc., id. 7, 2, 2, § 29: hoc cibo aliti sunt, Vulg. Exod. 16, 35.—
  2. II. Fig., to nourish, cherish, promote, increase, strengthen: honos alit artes, Cic. Tusc. 1, 2, 4: in eā ipsā urbe, in quā et nata et alta sit eloquentia, id. Brut. 10, 39: hominis mens alitur discendo et cogitando, id. Off. 1, 30: haec studia adulescentiam alunt, id. Arch. 7, 16; cf. Ochsn. Eclog. 134 al.: civitas, quam ipse semper aluisset, i. e. whose prosperity he had always promoted, Caes. B. G. 7, 33: vires, id. ib. 4, 1: nolo meis impensis illorum ali augerique luxuriam, Nep. Phoc. 1 fin.: alere morbum, id. Att. 21 fin.: insita hominibus libido alendi de industriā rumores, Liv. 28, 24: regina Vulnus alit venis, Verg. A. 4, 2: divitiis alitur luxuriosus amor, Ov. R. Am. 746: alitur diutius controversia, Caes. B. G. 7, 32: quid alat formetque poëtam, Hor. A. P. 307 al.—Hence, altus, a, um.
GAF Gaffiot (6)
Source
Source & Attribution
Félix Gaffiot, Dictionnaire illustré latin-français (1934). Digital data kindly provided by gaffiot.fr.
Jump to
• altē, adv. (altus),
1. en haut, de haut : alte spectare Cic. Tusc. 1, 82 ; Rep. 6, 25, regarder en haut (vers les hauteurs) ; cruentum alte extollere pugionem Cic. Phil. 2, 28, lever en l'air un poignard ensanglanté ; alte cadere Cic. Or. 98, tomber de haut
2. profondément : sulcus altius impressus Cic. Div. 2, 50, sillon creusé un peu profondément ; ferrum haud alte in corpus descendisse Liv. 1, 41, 5, [elle dit] que le fer n'a pas pénétré profondément dans le corps ; quod verbum in pectus Jugurthæ altius descendit Sall. J. 11, 7, cette parole pénétra dans l'âme de Jugurtha plus profondément ; altius animis mærebant Tac. Ann. 2, 82, la douleur était plutôt au fond des âmes
3. de loin : rem alte repetere Cic. Or. 11, reprendre une chose de loin ; altius initium rei demonstrandæ petere quam... Cic. Cæc. 10, commencer sa démonstration en remontant plus haut que...; cum verbum aliquod altius transfertur Cic. Or. 82, quand on emploie une métaphore un peu hardie || altissime Plin. Min. Ep. 5, 14, 5 ; 8, 4 ; Suet. Aug. 94.
altus Copy link
ⓘ

altē: adverbial

alte: masc/neut voc sg

• 1 altus, part. de alo.
ⓘ

altē: adverbial

alte: masc/neut voc sg

• 2 altus, a, um, adj. dérivé du part. de alo, développé :
I. haut, élevé
  1. 1. [au pr.] ex altissimo muro Cic. Scauro 4, du haut d'un mur très élevé ; aggerem altum pedes octoginta exstruxerunt Cæs. G. 7, 24, 1, ils élevèrent une terrasse de 80 pieds de haut ; sub alta Albunea Virg. En. 7, 82, au pied de la haute Albunée [source] ; est animus ex altissimo domicilio depressus Cic. CM 77, l'âme a été précipitée des régions d'en haut où elle habitait ; altior illis dea est Ov. M. 3, 181, la déesse est plus grande qu'elles
  2. 2. [fig.] altus gradus dignitatis Cic. Læl. 12, etc., haut degré d'honneur ; in altiorem locum pervenire Cic. Amer. 83, arriver à une situation plus élevée ; iste vir altus et excellens Cic. Fin. 3, 29, cet homme à l'esprit élevé et supérieur aux contingences ; altiores spiritus gerere Tac. H. 3, 66, avoir des sentiments plus élevés (une âme plus haute) ; alto voltu Hor. O. 4, 9, 42, avec une mine hautaine ; [épithète des dieux et des héros] : altus Apollo Virg. En. 10, 873, le grand Apollon ; altus Cæsar Hor. O. 3, 4, 37, le grand César || litteræ altiores Sen. Ben. 5, 13, 3 culture littéraire un peu relevée || altum [n. sing. ou pl. pris substt] altum petere Virg. G. 2, 210, gagner les hauteurs de l'air ; super alta tenentes Virg. En. 6, 787, occupant les hauteurs de l'Olympe ; altiora murorum Tac. H. 2, 22, les parties les plus élevées des murs || [fig.] nimis alta semper cupiebat Sall. C. 5, 5, [son âme] n'avait que des désirs (trop hauts) chimériques ; optumos mortalium altissima cupere Tac. Ann. 4, 38, [on disait] que les meilleurs des mortels ont les visées les plus hautes || ab alto Virg. En. 1, 297, des hauteurs [du ciel] ; ex alto Sen. Clem. 1, 21, 2, des hauteurs du pouvoir ; sic est hic ordo quasi... editus in altum ut Cic. Verr. 2, 3, 98, notre ordre est en quelque sorte si haut placé que... ; in alto Lucr. 4, 133, dans les hauteurs.
II. profond
  1. 1. fossæ quinos pedes altæ Cæs. G. 7, 73, 2, fossés profonds chacun de cinq pieds ; flumen latissimum atque altissimum Cæs. G. 1, 2, 3, fleuve très large et très profond ; valle altissima munita (spatii pars) Cæs. C. 2, 1, 3, (partie de l'espace) protégée par une vallée très profonde ; altissimis defixus radicibus Cic. Phil. 4, 13, fixé par les plus profondes racines ; altum vulnus Virg. En. 10, 856, blessure profonde
  2. 2. [au fig.] profond : [en parl. du sommeil] Liv. 7, 35, 11 ; [du repos] Virg. En. 6, 522 ; [du silence] En. 10, 63 ; [de la paix] Luc. 1, 249 ; [de la nuit] Sen. Marc. 26, 3 || alta mente repostum Virg. En. 1, 26, [le jugement de Pâris] gravé au fond du cœur ; premit altum corde dolorem Virg. En. 1, 209, il enfouit sa douleur profondément dans son cœur ; altiorem iracundiam ejus verebantur Tac. H. 2, 91, ils craignaient qu'il n'eût un ressentiment plus profond ; altior cupido Tac. H. 4, 82, un désir plus profond || n. altum [pris substt au pr. et fig.], profondeur : latum funda verberat amnem alta petens Virg. G. 1, 142, de son épervier il frappe le large fleuve, cherchant les profondeurs ; in alto vitiorum omnium sum Sen. Vita b. 17, 4, je suis dans un abîme de tous les vices ; ex alto corporis extrahere Plin. 20, 238, extirper du fond du corps || non solum ex alto penitusque, verum de summis Lucr. 4, 73, [émettre] non seulement du fond et de l'intérieur, mais encore de la surface ; non in alto latet spiritus Sen. Prov. 6, 9, le souffle de vie ne se tient pas caché dans les profondeurs ; putei in altum acti Sen. Nat. 3, 7, 3, puits menés en profondeur [creusés]
  3. 3. profond en étendue, qui s'étend au loin, reculé ; altos recessus habere Curt. 7, 11, 3, avoir des retraites profondes [en parl. de grottes] ; navis portu se condidit alto Virg. En. 5, 243, le navire s'abrita au fond du port ; (cohortes) altis ordinibus Tac. H. 2, 24, (cohortes) avec leurs rangs en profondeur || ad altiorem memoriam Œdipodis Cic. Fin. 5, 3, au souvenir reculé d'Œdipe ; alto a sanguine Teucri Virg. En. 4, 230, [provenant] du sang lointain de Teucer ; altiore initio aliquid repetere Tac. H. 2, 27, reprendre qqch. assez loin à ses débuts ; ex alto rem repetere Cic. Fam. 3, 5, 1, reprendre les choses de loin || [le n. sing. pris substt] altum, i, la haute mer : naves in altum provectæ Cæs. G. 4, 28, 3, navires entraînés dans la haute mer ; in alto jactari Cic. Inv. 2, 95, être ballotté en pleine mer ; in portum ex alto invehi Cic. Mur. 4, arriver de la haute mer dans le port ; [par anal. en parlant d'un fleuve] Liv. 21, 28, 10.
altŭs Copy link
ⓘ

altē: adverbial

alte: masc/neut voc sg

• 3 altŭs, ūs, m. (alo), nourriture, produit : Macr. Sat. 1, 20, 18.
altum Copy link
ⓘ

alte: neut voc sg

• altum, ī, n., v. altus passim.
ⓘ

altē: adverbial

alte: perf part pass masc/neut voc sg

• ălō, ălŭī, altum ou ălĭtum, ĕre, tr.
1. nourrir, alimenter, sustenter : (nutrix) quæ illam aluit parvolam Ter. Eun. 892, (la nourrice) qui l'a nourrie toute petite, cf. Pl. Mil. 698 ; Varro R. 2, 10, 8 ; pulli aluntur ab iis ut a matribus Cic. Nat. 2, 124, les petits [canards] sont nourris par elles [les poules] comme par leurs mères, cf. 2, 137 || exercitum alere Cic. Dej. 24, nourrir (entretenir) une armée, cf. Verr. 2, 5, 80 ; canes aluntur in Capitolio Cic. Amer. 56, on nourrit (entretient) des chiens au Capitole ; cum agellus eum non satis aleret Cic. Nat. 1, 72, comme son petit coin de champ ne suffisait pas à son entretien || nourrir, élever : cum in agresti cultu laboreque Romulum aluissent Cic. Rep. 2, 4, [des bergers] ayant élevé Romulus dans les mœurs et les travaux de la campagne ; omnem pueritiam Arpini altus Sall. J. 63, 3, élevé pendant toute son enfance à Arpinum [alitus Cic. Planc. 81] || alimenter, faire se développer : terra stirpes alit Cic. Nat. 2, 83, la terre nourrit (alimente) les racines ; imbres amnem aluere Hor. O. 4, 2, 5, les pluies ont alimenté (grossi) le fleuve ; cum sol Oceani alatur umoribus Cic. Nat. 2, 40, le soleil étant alimenté par les vapeurs de l'Océan
2. [fig.] nourrir, développer : spem Catilinæ mollibus sententiis alere Cic. Cat. 1, 30, nourrir les espérances de Catilina par la mollesse des décisions ; quæ res vires alit Cæs. G. 4, 1, 9, cette vie développe les forces ; eorum furor alitur impunitate Cic. Sest. 82, leur folie est nourrie par l'impunité ; si diutius alatur controversia Cæs. G. 7, 32, 5, si le débat était entretenu plus longtemps ; quem per annos decem aluimus contra nos Cic. Att. 7, 5, 5, un homme que nous avons pendant dix ans aidé à grandir contre nous ; civitas quam ipse semper aluisset Cæs. G. 7, 33, 1, une cité qu'il avait lui-même toujours soutenue (aidée à se développer)
3. [passif sens réfléchi], se nourrir : radicibus palmarum ali Cic. Verr. 2, 5, 87, se nourrir de racines de palmiers, cf. Verr. 2, 3, 102 ; Agr. 2, 95 ; Cæs. C. 2, 22, 1 ; lacte Cic. Nat. 2, 128, se nourrir de lait ; hominis mens discendo alitur Cic. Off. 1, 105, l'intelligence humaine se nourrit (se développe) par l'étude || cf. se alere Cæs. G. 4, 1, 5 ; 4, 4, 7 ; Cic. Tim. 18 ; Liv. 26, 30, 10.
GES Gesner (5)
Source
Source & Attribution
Johann Matthias Gesner, Novus Linguae et Eruditionis Romanae Thesaurus (1749). Transcribed by the team of Dr. Wilhelm Kühlmann from Heidelberg University; accessed via latin-dict.github.io.
Jump to
alte Copy link
ALTE, [ὑψηλῶς] Adu. Liu. 1, 41 Ferrum haud alte in corpus descendisse, i. non profunde. […]
Page Scan
altus Copy link
ⓘ

altē: adverbial

alte: masc/neut voc sg

ALTVS [1], et ALITVS, [τεθραμμένος] Altus alieno sumtu Varr. ap. Non 4, 8. […]
Page Scan
altus Copy link
ⓘ

altē: adverbial

alte: masc/neut voc sg

ALTVS [2], ûs. m. Nutricatio. Macrob. Saturn. 1, 2 Rerum naturae altu nutritur vniuersitas.
altus Copy link
ⓘ

altē: adverbial

alte: masc/neut voc sg

ALTVS [3], a, um. Adi. [ὑψηλὸς] Cum sit proprie Participium ex Alo, de quo s. l. generatim distantiam perpendicularem, inter id quod summum et imum est, notat. […]
Page Scan
alo Copy link
ⓘ

altē: adverbial

alte: perf part pass masc/neut voc sg

ALO, ui, itum et altum, ere. [τρέφω] Est Rebus ad vitam, victum, cultumque necessariis sustentare: Cic. Parad. 8 […]
Page Scan
FOR Forcellini (4)
Source
Source & Attribution
Egidio Forcellini, Totius Latinitatis Lexicon. Digital entries displayed from lexica.linguax.com, maintained by Godmy. All credit belongs to the respective authors and contributors.
Jump to
GRG Georges (2)
Source
Source & Attribution
Karl Ernst Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch (8th ed., 1913/1918). Digitized data accessed from latin-dict.github.io and is in the public domain.
Jump to
alt, älter, älteste,
I. was schon eine Zeit, eine lange Zeit dagewesen, nicht neu etc.: vetus, sehr alt, pervetus, veterrimus (was schon seit langen, also eine Reihe von Jahren hindurch existiert, Ggstz. novus).
vetustus (durch langes Bestehen, Liegen etc. alt u. gut geworden).
vetulus (ältlich, schon ziemlich alt, schon ziemlich in die Jahre, bes. oft v. Tieren und Dingen, Ggstz. novellus).
inveteratus (schon alt geworden und dah. fest eingewurzelt).
antiquus, sehr alt, perantiquus, antiquissimus (was früher-, vorher gewesen ist, der Vorzeit angehörig, dah. auch altertümlich, Ggstz. recens).
priscus (uralt, der grauen Vorzeit angehörig, verschollen, Ggstz. novus).
pristinus (vormalig, vorherig, steht rein temporal im Gegensatz zu dem, was und wie es jetzt ist).
antiquo artificio factus. antiquo opere factus. antiquae od. priscae artis. antiqui operis (von alter Arbeit, antik, von Kunstwerken).
antiquitus acceptus od. traditus. a maioribus acceptus od. traditus (von alters her, von den Vorfahren her empfangen, überliefert, Ggstz. novus).
antiquitusod. a maioribus institutus (vor alters, von den Vorfahren eingerichtet, z. B. ludi).
obsoletus (nicht neu, d. i. sowohl abgetragen, abgenutzt, als aus der Mode gekommen, abgekommen); verb. antiquus et obsoletus.
ruinosus (baufällig).
Komparat. älter, der ältere, prior. superior (der früher lebende, z. B. Dionysius; Ggstz. nostrae od. huius aetatis, posterior); aetate maior (der dem Zeitalter nach frühere, Ggstz. aetate minor): die Älteren (= Früheren), priores. superiores (Ggstz. homines nostrae aetatis, posteri): um ein Menschenalter älter, saeculo prior.
Superl. älteste auch durch ultimus (der der Zeit nach entfernteste, z. B. tempora, antiquitas, origo).
ein alter Soldat, veteranus miles u. bl. veteranus. miles exercitatus et vetus (beide ein durch langen Kriegsdienst geübter Soldat); plurimorum stipendiorum miles (ein viele Dienstjahre zählender); miles annis et senectā debilis (ein durch Alter u. Alterschwäche invalider).
alte Einrichtungen, vetera et prisca instituta; antiquitus instituta: du bist noch der alte, antiquum morem et ingenium obtines, od. bl. antiquum obtines; esidem, qui fuisti semper: etwas wieder auf den a. Fuß setzen, in pristinum restituere: alles im a. Stande (Zustande) lassen, es beim alten lassen, omnia integra servare.
a. Geschichte, res gestae et memoria vetus: eine a. Geschichte, historia vetus et antiqua.
die a. Welt, antiquitas (das Altertum); vetus aetas (die alte Zeit u. die Leute der alten Zeit); veteres. antiqui od. prisci homines (die Leute von der a. Welt).
ein Alter (alter Schriftsteller), vetus od. vetustior scriptor.
die Alten, veteres. antiqui. prisci. auch superiores (die früher, in der Vorzeit lebten; die beiden ersteren auch = die alten Schriftsteller); maiores (die Vorfahren); veterum scripta (die Schriften der Alten).
Adv.vetuste; antique
alt werden, vetusteseere (von Sachen, die durch das Alter besser werden); senescere (von Sachen, die durch das Alter verderben); inveterascere (alt werden, einwurzeln, verjähren, z. B. von Schulden): etwas a. werden lassen, vetustati mandaro (z. B. Früchte, Wein etc.).
II. ein ziemliches Alter habend,
a. von Menschen: grandis. iam aetate provectus (schon im Alter vorgerückt).
grandis od. grandior natu (im hohen, höhern Mannesalter stehend, Ggstz. senex).
senex (greise, ein Greis, Ggstz. puer, adulescens, iuvenis).
anus (greise, eine Greisin, v. weibl. Wesen, z. B. anus uxor, Ggstz. puella, virgo).
pergrandis natu. exactae iam aetatis (in sehr hohem Lebensalter stehend, hochbetagt).
aetate od. annis gravis (alterschwer, vom Alter gedrückt).
aetate od. senectute iam affectus (schon vom hohen Alter beschlichen).
senectute invalidus. annis infirmus (alt u. schwach; vgl. »alterschwach«).
aetate od. senectute od. senio confectus (alt und stumpf).
der a. Verres. senex Verres (der greise Vater Verres, Ggstz. adulescens Verres, der junge Sohn Verres); Verres pater (der Vater Verres übh., Ggstz. Verres filius).
ein Alter, senex; homo aetate grandior.
der Alte, pater (der Vater, Ggstz. filius).
Alter! mi vetule! (in der traulichen Anrede): wie ein Alter, seniliter.
eine Alte, eine alte Jungfer, ein altes Weib, Mütterchen, vetula (mehr im verächtlichen Sinne); anus. anicula (sowohl im edlen als im verächtlichen Sinne): wie ein a. Weib, aniliter.
die Alten, senes (die Greise, Ggstz. pueri, adulescentes); parentes (die Eltern, Ggstz. liberi; auch von Vögeln): Alte u. Junge, alt u. jung, pueri, senes.
der, die ältere, aetate superior. superioris aetatis. grandior natu (bejahrter, betagter, Ggstz. puer, iuvenis oder cuius media est aetas); senior (sich dem Greisenalter mehr nähernd, Ggstz. iunior); maior natu, im Zshg. gew. bl. maior (der Geburt nach relativ älter als ein anderer, Ggstz. minor natu, minor; bes. von Söhnen, Töchtern, Geschwistern): ich bin älter (als jmd.), mea grandior est aetas.
der, die älteste, maximus natu, maxima natu; auch bl. maximus, maxima (z. B. der älteste von den Söhnen, maximus natu e filiis: die älteste von den Schwestern, maxima sororum): die älteste Vestalin, maxima virgo: der älteste unter den Zeitgenossen, vetustissimus ex iis, qui vivunt.
alt werden, s. altern.
b. v. Lebl.: senilis (greisenhaft. Ggstz. puerilis, z. B. corpus u. vultus); od. senum (der Greise, z. B. corpus).
annis infirmus (alterschwach, Ggstz. validus, z. B. corpus).
a. werden, senescere (z. B. von Bäumen).
III. ein gewisses Alter habend, so u. so viel Jahre dagewesen,
a. v. leb. Wesen: natus (so u. so viel Jahre geboren) mit folg. Akk. der Zahl der Jahre; od. durch den bl. Genet. der Zahl der Jahre (von so u. so viel Jahren); od. durch agens (das so u. so vielte Jahr verlebend) mit folg. Akk. des wievielten Jahres, in dem man eben steht; z. B. acht Jahre alt, octo annos natus; octo annorum
älter als acht Jahre, maior (quam) octo annos natus; maior octo anis natus.
noch nicht acht Jahre alt, minor (quam) octo annos natus; minor octo annis natus.
acht Jahre alt werden, octavum aetatis ingredi annum: acht Jahre alt geworden sein, octo annos vixisse: volle acht Jahre, octo annos confecisse, complevisse: acht Jahre alt sein, octo annos natum esse; octo annorum esse od. egressum esse.
ebenso alt sein als jmd., aequalem esse alci od. alcis: älter sein als jmd., alci aetate anteire, antecedere: er war um ebenso viele Jahre älter als ich, totidem annis mihi aetate praestabat: für wie alt hältst du mich? quid aetatis tibi videor?: wie alt soll sie sein? quot annos nata dicitur?: ich bin alt genug (zu einem Amte etc.), satis aetatis od. annorum habeo: ich bin noch nicht alt genug zur Bewerbung (um ein Amt), nondum ad petendum legitima aetas est: wie alt sie jedesmal zur Bewerbung um eine Stelle sein sollten, quot annos nati quemque magistratum peterent.
b. v. Lebl.; z. B. einen Tag alt, hesternus (gestrig, was von gestern ist, z. B. panis, Ggstz. panis recens).