Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.

Dictionary settings

Enabled Dictionaries
Search Scope

Match conjugated verbs and declined nouns/adjectives.

Highlight Strength 50%
Contents (4 entries · 36 senses)
L&S Lewis & Short (2)
Source
Source & Attribution
Text provided under a CC BY-SA 4.0 license by the Perseus Digital Library, with funding from the National Endowment for the Humanities. Digitized from Charlton T. Lewis and Charles Short, A Latin Dictionary (1879). Data originally from PerseusDL/lexica and accessed from github.com/nkprasad12/lexica.
Jump to
ⓘ

pūrīs | ne: fem/masc/neut dat/abl pl

• pūrus, a, um, adj. [Sanscr. root pū, purificare, lustrare; cf.: pŭtus, pŭto; whence also ποινή; Lat. poena], clean, pure, i. e. free from any foreign, esp. from any contaminating admixture (syn.: illimis, liquidus).
  1. I. Lit.
      1. 1. Clean, free from dirt or filth, pure, unstained, undefiled: purae aedes, Plaut. Truc. 2, 7, 6: et manibus puris sumite fontis aquam, Tib. 2, 1, 14; Hor. Epod. 17, 49; id. S. 1, 4, 68: vestis, Verg. A. 12, 169: ut quicquid inde haurias, purum liquidumque te haurire sentias, Cic. Caecin. 27, 78: amnis, Hor. Ep. 2, 2, 120: aqua, id. C. 3, 16, 29; cf. id. Ep. 1, 10, 20: fons, Prop. 3 (4), 1, 3. lympha, Sil. 7, 170: amphorae, Hor. Epod. 2, 15: fictilia, Tib. 1, 1, 30: torus, id. 1, 3, 26: purissima mella, Verg. G. 4, 163: aëre purior ignis, Ov. M. 15, 243: hasta, unstained with blood, Stat. Th. 11, 450.—
      2. 2. In gen., free or clear from any admixture or obstruction: terra, cleared (from stones, bushes, etc.), Cic. Sen. 17, 59: sol, clear, bright, Hor. C. 3, 29, 45: orbis, Ov. M. 4, 348: caelum, Tib. 4, 1, 10: luna, Hor. C. 2, 5, 19: vesper, id. ib. 3, 19, 26: dies, Claud. Rapt. Pros. 2, 2: aurum, refined, without dross, Plin. 33, 4, 25, § 84; 33, 6, 32, § 99: argentum, Cic. Verr. 2, 4, 23, § 52: gemma, Ov. M. 2, 856.—Absol.: pū-rum, i, n., a clear, bright, unclouded sky, Verg. G. 2, 364; Hor. C. 1, 34, 7.—
    1. B. Transf.
      1. 1. In gen., plain, natural, naked, unadorned, unwrought, unmixed, unadulterated, unsophisticated: argentum, plain, i. e. unornamented, without figures chased upon it, Cic. Verr. 2, 4, 22, § 49; 2, 4, 23, § 52; Plin. Ep. 3, 1, 9; Juv. 9, 141; cf.: coronarum aliae sunt purae, aliae caelatae, Vitr. 7, 3; and: utrum lanx pura an caelata sit, Dig. 6, 1, 6: vasa, not pitched, Col. 12, 4, 4: locus, not built upon, vacant, Varr. L. L. 5, § 38 Müll.; Liv. 24, 14; Dig. 13, 7, 43: humus, Cic. Sen. 15, 59: solum, Liv. 1, 44 fin.: ager, Ov. F. 3, 582: campus, Verg. A. 12, 771: purus ab arboribus campus, Ov. M. 3, 709: hasta, without an iron head, Prop. 4 (5), 3, 68: toga, without purple stripes, Phaedr. 3, 10, 10: esse utramque sibi per se puramque necesse'st, unmixed, Lucr. 1, 506.—
      2. 2. Cleansing, purifying: idem ter socios pura circumtulit undā, Verg. A. 6, 229: sulfur, Tib. 1, 5, 11.—
  2. II. Trop.
    1. A. Pure, unspotted, spotless, chaste, undefiled, unpolluted, faultless, etc.: animus omni admixtione corporis liberatus, purus et integer, Cic. Sen. 22, 80: castus animus purusque, id. Div. 1, 53, 121: estne quisquam qui tibi purior esse videatur? id. Rosc. Com. 6, 18: puriora et dilucidiora, id. Tusc. 1, 20, 46: vita et pectore puro, Hor.S. 1,6, 64; id. Ep. 1, 2, 67: pectus purum et firmum, stainless, faultless, Enn. ap. Gell. 7, 17 (Trag. v. 340 Vahl.): familia, that has solemnized the funeral rites, Cic. Leg. 2, 22, 57: gladium purum ab omni caede servare, Sen. Ep. 24, 7: purae a civili sanguine manus, id. Suas. 6, 2: purus sum a peccato, Vulg. Prov. 20, 9: pectus purum ab omni sceleris contagione, Lact. 5, 12, 2.—Of freedom from sensual passion: animam puram conservare, Cic. Verr. 2, 3, 58, § 134: noctes, opp. spurcae, Plaut. As. 4, 1, 62; id. Poen. 1, 2, 137; Tib. 1, 3, 26; Mart. 6, 66, 5; 9, 64: corpus, Plin. Ep. 4, 11, 9.—With gen.: integer vitae scelerisque purus, Hor. C. 1, 22, 1.—Of purity of style: oratio Catuli sic pura est, ut Latine loqui paene solus videatur, Cic. de Or. 3, 8, 29; cf.: purum et candidum genus dicendi, id. Or. 16, 53: sermone puro atque dilucido, Quint. 11, 1, 53: sermo quam purissimus, id. 4, 2, 118: multo est tersior ac magis purus (Horatius), id. 10, 1, 94: pura et illustris brevitas, Cic. Brut. 75, 262: pura et incorrupta consuetudo dicendi, id. ib. 75, 261: pressus sermo purusque, Plin. Ep. 7, 9, 8.—
    2. B. In partic., in jurid. lang., unconditional, without exception, absolute; entire, complete: judicium purum, Cic. Inv. 2, 20, 60: pura et directa libertas, Dig. 40, 4, 59: causa, ib. 46, 3, 5.—
    3. C. Clear, complete, over and above: quid possit ad dominos puri ac reliqui provenire, clear gain, Cic. Verr. 2, 3, 86, § 200.—
    4. D. Relig. t. t., free from religious claims or consecration: purus autem locus dicitur, qui neque sacer neque sanctus est neque religiosus, sed ab omnibus huiusmodi nominibus vacare videtur, Dig. 11, 7, 2, § 4; cf. ib. § 2: quae tandem est domus ab istā suspicione religionis tam vacua atque pura, Cic. Har. Resp. 6, 11.—
    5. E. Not desecrated, undefiled.
      1. 1. Untrodden, fresh: locus, Liv. 25, 17, 3.—
      2. 2. Not defiled by a funeral or burial: familia, Cic. Leg. 2, 22, 57.—
      3. 3. Free from mourning: dies, Ov. F. 2, 558.—Adv., in two forms, pūrē and (ante-class. and poet.) pūrĭ-ter (sup. † purime, acc. to Paul. ex Fest. p. 252 Müll.), purely, clearly, without spot or mixture.
    6. A. Lit.
          1. α. Form pure: pure eluere vasa, Plaut. Aul. 2, 3, 3; cf.: pure lautum=aquā purā lavatum, Paul. ex Fest. p. 248 Müll.: lavare, Liv. 5, 22.—
          2. β. Form puriter: puriter transfundere aquam in alterum dolium, Cato, R. R. 112: puriter lavit dentes, Cat. 39, 14.—
        1. b. Comp., brightly, clearly: splendens Pario marmore purius, Hor. C. 1, 19, 5: purius osculari, Sen. Ben. 2, 12, 2.—
        2. c. Sup.: quam mundissime purissimeque fiat, Cato, R. R. 66.—
    7. B. Trop., purely, chastely; plainly, clearly, simply.
          1. α. Form pure: si forte pure velle habere dixerit, Plaut. As. 4, 1, 61: quiete et pure et eleganter acta aetas, Cic. Sen. 5, 13: pure et caste deos venerari, id. N. D. 1, 2, 3; Liv. 27, 37; cf.: radix caste pureque collecta, Plin. 22, 10, 12, § 27.—Of style: pure et emendate loqui, Cic. Opt. Gen. 2, 4: pure apparere, clearly, obviously, Hor. S. 1, 2, 100: quid pure tranquillet, perfectly, fully, id. Ep. 1, 18, 102.—
          2. β. Form puriter: si vitam puriter egi, Cat. 76, 19.—
        1. b. Sup.: Scipio omnium aetatis suae purissime locutus, Gell. 2, 20, 5: purissime atque illustrissime aliquid describere, very distinctly, very clearly, id. 9, 13, 4.—
      1. 2. In partic., jurid., unconditionally, simply, absolutely: aliquid legare, Dig. 8, 2, 35: contrahi, ib. 18, 2, 4; 39, 2, 22 fin.; 26, 2, 11; Gai. Inst. 1, 186.
ⓘ

pūris | ne: neut gen sg

• pūs, pūris, n. [Sanscr. pu-, to be fetid; Gr. πῦον, πύθω, etc.].
  1. I. Lit., white and viscous matter of a sore, pus, Cels. 5, 26, 20; 5, 28, 8.—In plur.: pura, Plin. 24, 16, 92, § 145; 35, 6, 21, § 38.—
  2. II. Transf., as designation of a malicious person: Titus Lucius ... febris, senium, vomitum, pus, Lucil. ap. Non. 2, 31: Rupili pus atque venenum, Hor. S. 1, 7, 1.
GAF Gaffiot (2)
Source
Source & Attribution
Félix Gaffiot, Dictionnaire illustré latin-français (1934). Digital data kindly provided by gaffiot.fr.
Jump to
ⓘ

pūrīs | ne: fem/masc/neut dat/abl pl

• pūrus, a, um,
1. sans tache, sans souillure, propre, net, pur : aqua purior Hor. Ep. 1, 10, 20, eau plus pure, cf. [fig.] Cic. Cæc. 78 ; terra subacta atque pura Cic. CM 59, sol ameubli et net (propre) ; purissima mella Virg. G. 4, 163, le miel le plus pur ; aurum purum Plin. 33, 84, or pur [sans scories] || forum purum cæde Cic. Verr. 2, 4, 116, le forum pur de tout carnage
2. clair, pur, serein [en parl. de l'air, du ciel, du soleil, etc.] : Hor. O. 3, 29, 45 ; 3, 19, 26 ; Tib. 4, 1, 10 ; Ov. M. 4, 348 || n. pris substt : per purum Virg. G. 2, 364, dans l'air pur [dans un ciel sans nuages : Hor. O. 1, 34, 7]
3. pur, sans éléments étrangers :
  1. a) hasta pura Virg. En. 6, 760, lance sans fer [donnée primitivt comme récompense aux braves : Plin. 7, 102] ; pura vestis Virg. En. 12, 169, toge absolument blanche ; toga pura, même sens, v. toga ; pura parma Virg. En. 11, 711, bouclier sans emblème ; purum argentum Cic. Verr. 2, 4, 49, argenterie unie [sans ciselure] ;
  2. b) purus campus Virg. En. 12, 771, plaine libre, à découvert, dégarnie [sans maisons ni arbres], cf. Liv. 24, 14, 6 ; purus ab arboribus campus Ov. M. 3, 709, plaine sans arbres ;
  3. c) quid his rebus detractis possit ad dominos puri ac reliqui pervenire Cic. Verr. 2, 3, 200, [vous présumez] ce qui, ces prélèvements opérés, revient aux propriétaires comme reliquat net
4.
  1. a) animus purus Cic. Div. 1, 121, âme pure, sans tache ; (homo) purior Cic. Com. 18, (un homme) plus irréprochable || a suspicione religionis domus vacua atque pura Cic. Har. 11, maison exempte et pure de tout soupçon de consécration religieuse ; sceleris purus Hor. O. 1, 22, 1 ; vitio Hor. S. 2, 3, 213, pur de tout crime, de tout défaut || animam puram conservare Cic. Verr. 2, 3, 134, conserver son haleine pure || pura et incorrupta consuetudo Cic. Br. 260, usage pur et correct [de la langue], cf. Cic. de Or. 3, 29 ; Quint. 10, 1, 94 || [t. relig.] locus purus Liv. 25, 17, 3, lieu sans souillure, pur, cf. Liv. 31, 44, 5 ; familia pura Cic. Leg. 2, 57, famille qui a accompli les rites funèbres prescrits par la religion, donc irréprochable du point de vue religieux ; dies puri Ov. F. 2, 558, jours dégagés de tout deuil, de toute obligation funèbre [après l'expiation des Parentales], jours purifiés ; [poét.] arbor pura Ov. F. 2, 25, arbre qui purifie, cf. Tib. 1, 5, 11 ;
  2. b) sans mélange : animus purus et integer Cic. CM 80, âme dans sa pureté et son intégrité [séparée du corps] || sans ornements : purum quasi quoddam et candidum genus dicendi Cic. Or. 53, un style en qq. sorte limpide et transparent ; oratio ita pura, ut nihil liquidius Cic. Br. 274, style d'une pureté telle que rien ne surpassait sa limpidité ; pura et illustris brevitas Cic. Br. 262, brièveté toute simple et lumineuse || purum judicium Cic. Inv. 2, 60, arrêt simple [sans l'addition d'une exception].
pūs Copy link
ⓘ

pūris | ne: neut gen sg

• pūs, pūris, n. (πύον), pus, humeur : Cels. Med. 5, 26, 20 ; pl. pura Plin. 24, 145 || [injure] ordure : Lucil. d. Non. 2, 31 ; Hor. S. 1, 7, 1.