Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.

Dictionary settings

Enabled Dictionaries

Save the ticked dictionaries as a set. Click a saved set to switch to it.

Search Scope

Match conjugated verbs and declined nouns/adjectives.

Color coding
50%
Contents (11 entries · 29 senses)
L&S Lewis & Short (6)
Source
Source & Attribution
Text provided under a CC BY-SA 4.0 license by the Perseus Digital Library, with funding from the National Endowment for the Humanities. Digitized from Charlton T. Lewis and Charles Short, A Latin Dictionary (1879). Data originally from PerseusDL/lexica and accessed from github.com/nkprasad12/lexica.
Jump to
ⓘ

dīs | que: masc/fem nom sg (orth) · neut nom/voc/acc sg (orth)

Dīs | que: masc nom sg

• dīves, ĭtis, and dīs, dīte (v. seq. β), adj. [perh. root div-, gleam; Gr. δῖος; Lat. divus, dies], rich (cf.: pecuniosus, beatus, locuples, opulens, opulentus).
  1. I. dīves (class. and freq.; the nom. and acc. of the neutr. plur. do not occur; cf. Neue Formenl. 2, 51, v.
          1. β. infra; abl. sing. usually divite, e. g. Plaut. Cist. 2, 1, 56; Hor. C. 4, 8, 5; id. Ep. 2, 2, 31; id. A. P. 409; Ov. Am. 1, 10, 53; id. M. 5, 49; Quint. 4, 2, 95; 7, 4, 23 et saep.: diviti, Plin. 3, 1, 3, § 7; 7, 29, 30, § 108): ubi dives blande appellat pauperem, Plaut. Aul. 2, 2, 7; opp. pauper, id. ib. 2, 2, 19; 49; id. Cist. 2, 1, 56; id. Men. 4, 2, 9; id. Poen. 3, 1, 13 et saep.: quem intelligimus divitem? etc., Cic. Par. 6, 1: solos sapientes esse, si mendicissimi, divites, id. Mur. 29 fin.; so opp. mendici, id. Phil. 8, 3, 9 et saep.: Crassus, cum cognomine dives tum copiis, id. Off. 2, 16, 57; cf.: Fufidius Dives agris, dives positis in fenore nummis, Hor. S. 1, 2, 13; id. A. P. 421; so with abl.: pecore et multa tellure, id. Epod. 15, 19: antiquo censu, id. S. 2, 3, 169: Lare, id. ib. 2, 5, 14: amico Hercule, id. ib. 2, 6, 12: auro, Curt. 8, 5, 3; Just. 44, 3, 5; 44, 1, 7; cf. Liv. Praef. § 11: bubus, Ov. M. 15, 12: dote, id. H. 11, 100 et saep.: dives pecoris nivei, Verg. E. 2, 20; so with gen.: opum, id. G. 2, 468; id. A. 1, 14; 2, 22; Ov. F. 3, 570: armenti, id. H. 9, 91: equum pictae vestis et auri, Verg. A. 9, 26: artium, Hor. C. 4, 8, 5 et saep.: dives ab omni armento, Val. Fl. 6, 204.—
    1. B. Transf., of things.
      1. 1. Rich, sumptuous, costly, splendid, precious: animus hominis dives, non arca appellari solet, Cic. Par. 6, 1, 44: Capua, Verg. G. 2, 224: Anagnia, id. ib. 7, 684: Achaia, Ov. M. 8, 268: ager, Verg. A. 7, 262: ramus, id. ib. 6, 195: mensae, Hor. S. 2, 4, 87: lingua, id. Ep. 2, 2, 121: vena, id. A. P. 409 et saep.: templum donis dives, Liv. 45, 28: Africa triumphis, Verg. A. 4, 38: Mantua avis, id. id. 10, 201: terra amomo, Ov. M. 10, 307 et saep.: dives opis natura suae, Hor. S. 1, 2, 74.—
      2. 2. Abundant, plentiful (poet.): dives copia fiendi, Ov. Trist. 3, 1, 102; cf. stipendia, Liv. 21, 43, 9.
ⓘ

dīs | que: masc dat/abl pl

• dĕus, i (voc. sing. deus, Vulg. Psa. 22, 3 al.; but, dee, Tert. adv. Marc. 1, 29; Prud. Hamart. 931; cf. Prob. Inst. Art. 532, p. 340. The nom. plur. is di and dei; dii is freq. in MSS., but prob. indicates only the length of the ī. Di alone is found in Verg. and Hor.; di and dei indifferently in post-Aug. poets.—Gen.: deōrum and deum. —Poet. also, divum or divom, Enn. ap. Varr. L. L. 5, 10, 65; Cic. N. D. 2, 2, 4; Ter. Ad. 4, 7, 28; Verg. A. 1, 46 et saep.; Hor. Od. 1, 2, 25 al.—Dat.: dis or diis, usually monosyl.; and, deis, mostly postAug.; also, DIBVS, Inscr. Orell. 1307; 1676; 3091; 3413; and DIIBVS, ib. 2118; 4608.—As monosyllable, deus, Plaut. Am. prol. 53: deorum, dissyl. id. ib. 45; but dĭī, Luc. 4, 493: dĕī, id. 4, 519: dĕīs, Val. Fl. 7, 29), m. [root in Sanscr.: dī, div- (dyu-), to gleam: dyāus (Gr. ζεύς), heaven: dévas, God; cf. Gr. διος, εὐδία; but not θεός, Curt. Gr. etym. 503 sqq.]. a god, a deity (for syn. cf.: divus, numen).
  1. I. Prop., Cic. N. D. 1, 22 sq.; id. Tusc. 1, 26, 65 sq.; Plin. 2, 7, 5, § 14: qualem te patriae custodem di genuerunt, etc., Enn. ap. Cic. Rep. 1, 41 (Ann. v. 116 sq. ed Vahl.): ab Jove ceterisque dis deabusque immortalibus ... deorum immortalium numen, Cic. Rab. perd. 2, 5 et innum. al.—
    1. B. Special combinations.
      1. 1. Forms of ejaculation: di, Ter. And. 1, 4, 5; id. Phorm. 5, 1, 13: di boni, id. And. 2, 2, 1; id. Eun. 2, 1, 19; Cic. Att. 6, 6 fin. al.: di immortales, Plaut. Am. 1, 1, 299; id. Ep. 5, 1, 21; Ter. Eun. 2, 2, 1; Cic. Fin. 2, 28 fin. et saep.; cf.: pro di immortales, Plaut. Am. 2, 2, 190; Ter. Ad. 3, 4, 1: di magni, Ov. F. 6, 187: di deaeque, Plin. H. N. prooem. § 24: di vostram fidem, Plaut. Poen. 4, 2, 78; id. Trin. 2, 4, 190; Ter. And. 4, 3, 1; 4, 4, 5 al. (for which in full: di, obsecro vostram fidem, Plaut. Am. 5, 1, 78); cf.: pro deum atque hominum fidem, Ter. And. 1, 5, 2; id. Hec. 2, 1, 1 al.; and ellipt.: pro deum immortalium, Ter. Ph. 2, 3, 4.—
      2. 2. Forms of wishing (well or ill), greeting, asseveration, etc.: di bene vortant, Plaut. Trin. 2, 4, 101; Ter. Ad. 4, 7, 10; and in the order: di vortant bene, Ter. Eun. 2, 3, 98; id. Hec. 1, 2, 121: utinam di faxint ut, ne, etc., Plaut. Am. 2, 1, 85; Ter. Heaut. 1, 1, 109; cf.: ita di deaeque faxint, id. Hec. 1, 2, 27: di faciant, ut, ne, etc., Cic. Verr. 2, 3, 35; 2, 5, 13: di prohibeant, Ter. And. 3, 3, 36; cf.: di averruncent, Att. ap. Cic. Att. 9, 2 A, 1; and: quod di omen avertant, the gods forbid, Cic. Phil. 3, 14, 35: di melius faciant, Plaut. Ps. 1, 3, 81; cf.: di melius duint, Ter. Ph. 5, 8, 16: di meliora ferant, Tib. 3, 4, 1: di meliora velint, Ov. M. 7, 37; also ellipt.: di meliora, God forbid! Cic. Phil. 8, 3, 9; id. de Sen. 14, 47; Liv; 39, 10 et saep.; and di melius, Ov. H. 3, 125; Sen. Ep. 98 med.: dent tibi di multa bona, Plaut. Poen. 1, 1, 80; cf. id. ib. 3, 3, 54; id. Trin. 5, 2, 28; Ter. Ad. 5, 9, 21: di te servassint, Plaut. As. 3, 3, 64; id. Trin. 2, 2, 103 et saep.: di me servatum volunt, Plaut. Men. 5, 9, 61; id. Trin. 4, 3, 69 et saep.: di te perduint (perdant), Plaut. As. 2, 4, 61; id. Ps. 4, 7, 129; Ter. Eun. 2, 3, 10 al.; cf.: di te eradicent, Ter. And. 4, 4, 22; id. Heaut. 3, 3, 28; and: di tibi male faciant, id. Phorm. 2, 3, 47; Cic. Fam. 11, 21 al.: di te ament (amabunt), as a form of greeting, God bless you! Plaut. Most. 1, 4, 27; 3, 2, 28; id. Men. 2, 2, 6 al.: ita me di ament (amabunt), so help me the gods! Plaut. Poen. 1, 3, 30; Ter. And. 5, 4, 44 et saep.; cf.: ita me di bene ament, id. Eun. 4, 1, 1; id. Phorm. 1, 3, 13: per deos immortales, by the immortal gods! Cic. Phil. 3, 14: per deos, id. Off. 2, 2 al.: cum dis volentibus, by the gods' help, Enn. in Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 207 ed. Vahl.); Plaut. Mil. 4, 8, 41; id. Pers. 3, 1, 4; cf.: dis volentibus, God willing, Sall. 3, 14, 19: si dis placet, if it please the gods, Plaut. Capt. 2, 3, 94; for which: si di volent, id. Poen. 4, 2, 88; more freq.: si dis placet, ironically or contemptuously, an't please the gods; if you please; forsooth, Ter. Eun. 5, 3, 10; Cic. Pis. 16 fin.; Liv. 6, 40; 34, 32; Quint. 8, 3, 44; Flor. 3, 4, 1 al.: di hominesque, i. e. all the world, every body, Cic. Fam. 1, 9, 19; Sall. C. 15, 4; Liv. 3, 17; 3, 19 al.: dis hominibusque invitis, in spite of every body, Cic. Vatin. 16, 38; id. Q. Fr. 3, 2, 1.—
    2. C. Esp.
      1. 1. In poets sometimes a goddess; cf. Gr. θεός: ducente deo (sc. Venere), Verg. A. 2, 632: audentes deus ipse juvat (sc. Fortuna), Ov. M. 10, 586; Macr. Sat. 3, 8; cf. of Aurora, Cat. ap. Cic. N. D. 1, 28 fin.; of Alecto, Verg. A. 7, 498 (but in all these passages, some regard deus as absol., = τὸ θεῖον, the divinity, Heyne ad Verg. A. 2, 632).—
      2. 2. Of Bacchus, Verg. A. 9, 337; 1, 636.—
    3. D. In eccl. Lat., esp. the God of the Hebrews and Christians, God: Deus summus, Lact. 1, 1: omnipotens, Vulg. Gen. 17, 1 et passim. Also of the Son of God, God the Son, Christ: Deus pater et Deus filius, Lact. 4, 29, 1; Vulg. Johan. 1, 1 al.
  2. II. Transf., of highly distinguished or fortunate persons: te in dicendo semper putavi deum, Cic. Or. 1, 23, 106; cf. id. ib. 2, 42, 179: facio te apud illum deum, Ter. Ad. 4, 1, 19: audiamus Platonem quasi quendam deum philosophorum, Cic. N. D. 2, 12; cf.: deus ille noster Plato, id. Att. 4, 16, 3: ubi nunc nobis deus ille magister, Eryx, Verg. A. 5, 392: deos quoniam propius contingis (i. e. Augustus and Maecenas), Hor. S. 2, 6, 52: deus sum, si hoc ita est, Ter. Hec. 5, 4, 3; cf.: sum deus, Plaut. Curc. 1, 3, 11; esp. of great patrons or protectors, a guardian god: Lentulus consul, parens deus, salus nostrae vitae, Cic. post Red. ad Quir. 5, 11: Lentulus, cujus pater deus ac parens nominis mei, id. Sest. 69, 144.—Hence freq. in inscriptions and on coins of the period of the empire, as an epithet of the emperors: DEO AUG., Inscr. Orell. 609 et saep.; cf. Nem. Venat. 71; Calp. Ecl. 7.
dīs Copy link
ⓘ

Dīs | que: masc nom sg

• dīs, dītis, adj., rich, v. dives.
Dīs Copy link
ⓘ

Dīs | que: masc nom sg

• Dīs, ītis (nom. Dītis, Petr. Poët. 120, 76; Quint. 1, 6, 34; cf. Serv. Verg. A. 6, 273; the nom. Dis very rare in the poets; Aus. Idyl. 12: de deis, 3), m. [cf.: dīus, divus, deus], orig. denoting godhead, deity, in general, and of Jupiter in partic.; cf.: Diespiter and Diovis = Juppiter; afterwards exclusively as the designation of the god of the infernal regions, the Greek Pluto, connected with pater, Varr. L. L. 5, § 66 Müll.; identified by Caesar with the Celtic god of night, cf. Caes. B. G. 6, 18, 1 sq.; Cic. N. D. 2, 26; Tac. H. 4, 84 fin.; Suet. Oth. 8; Inscr. Orell. 1465-1470 and 4967; without pater, Verg. G. 4, 519; id. A. 4, 702; 5, 731; 6, 127 al.: pallida Ditis aqua, Tib. 3, 1, 28: Ditis ignava aqua, id. 3, 3, 38; Ov. M. 4, 438; 511; id. F. 4, 449 al.: domina Ditis = Proserpina, Verg. A. 6, 397.
ⓘ

Dīs | que: masc nom sg

• dĭs, an inseparable particle [Sanscr. dva, two: dvis, twice; Gr. δίς (δϝις); cf.: bis, bini, dubius, duo; also Sanscr. vi- (for dvi-) = dis-], occurs before vowels only in dishiasco; it stands unchanged before
  1. I. c, p, q, t, s, and di; loses its s before b, d, g, l, m, n, r, and v; and becomes dif-before f. So, discedo, dispar, disquiro, distraho, dissolvo; dibalo, dido, digero, dilabor, dimetior, dinumero, dirigo, divello, etc. Before j (i) we have sometimes dī-, as in dijudico, dijungo, and sometimes dis-, as in disjeci, disjungo. Iacio makes disicio or dissicio. In late Lat. disglutino and disgrego occur; while disrumpo occurs in Cic. Lael. 22, 85; cf. dirrumpo, Plaut. Bacch. 3, 3, 37: dirripio in Cic. de Imp. Pomp. 19, 37, in some MSS.; and dimminuo in MSS. of Plautus, v. Neue Formenl. 2, 782 sq.—
  2. II. Meaning.
    1. A. Dis, in most cases, answers to our asunder, in pieces, apart, in two, in different directions, implying separation or division, as in: diffindo, diffugio, digero, discedo, discepto, discerno, discerpo, discindo, dido, diffindo, dimitto, dirumpo, divido, and a multitude of others.—
    2. B. Less freq. = Engl. un-, reversing or negativing the meaning of the primitive, as in discingo, disconduco, disconvenio, diffido, diffiteor, disjungo, displiceo, dissimulo, dissocio, dissuadeo, and a few others; so, dinumero, to count as separate objects: disputo, to discuss different views or things. —
    3. C. In a few words dis- acquires an intensive force, exceedingly, as, differtus, dilaudo, discupio, disperio (utterly), dispudet, dissuavior, distaedet. This is but a development of its original meaning: thus, differtus is properly stuffed out; dilaudo, to scatter praise of, etc.—
    4. D. Between, among, through: dinosco, dirigo (or derigo), dijudico, diligo, dilucesco, dispicio, dissereno.
ⓘ

Dīs | que: masc nom sg

• dīs,
  1. I. neutr. dite (mostly poet.; in prose very rare before the Aug. per.): dis quidem esses, Ter. Ad. 5, 1, 8: dite solum, Val. Fl. 2, 296: hujus ditis aedes, Ter. Ad. 4, 2, 42; so, ditis domus, Hor. Epod. 2, 65: diti placitura magistro, Tib. 2, 5, 35: ditem hostem, Liv. 9, 40: ditem, Ter. Heaut. 3, 3, 48; id. Phorm. 4, 3, 48; Suet. Galb. 3: diti de pectore, Lucr. 1, 414: in diti domo, Liv. 42, 34, 3: patre diti, Nep. Att. 1, 2: quam estis maxume potentes, dites, fortunati, etc., Ter. Ad. 3, 4, 57; so, dites, Tib. 1, 1, 78; 3, 6, 13; Hor. C. 1, 7, 9; Sil. 3, 673: Persarum campi, Curt. 3, 25, 10: terrae, Tac. A. 4, 55: delubra ditia donis, Ov. M. 2, 77; so, opulenta ac ditia stipendia, Liv. 21, 43: pectora ditum, Sen. Herc. Oet. 649; for which: regem ditium Mycenarum, Aus. Grat. Act. 59: ditibus indulgent epulis, Stat. Th. 5, 187: ditibus promissis, Sil. 3, 512.—
        1. b. Comp.
          1. α. dīvĭ-tior (most freq. in prose and poetry, except Hor., v. seq. β), Plaut. Aul. 5, 2; id. Ps. 5, 2, 24; Ter. Ph. 1, 1, 8; Lucr. 5, 1114; Cic. Rep. 1, 17, 28; 1, 32; id. Lael. 16, 58; id. de Or. 3, 48, 185; id. Par. 6, 3, 49; Ov. H. 16, 34; id. M. 6, 452 al.—
          2. β. dītior, Liv. Praef. § 11; Hor. S. 1, 1, 40; 1, 5, 91; 1, 9, 51; 2, 7, 52; Sil. 13, 684; Stat. Th. 3, 481; Gell. 4, 1, 1.—
        2. c. Sup.
          1. α. dīvĭtissi-mus (good prose), Cic. Off. 2, 17; id. Div. 1, 36; id. Par. 6, 2, 48; Nep. Alcib. 2; id. Phoc. 1, 2; Sen. Contr. 2, 9, 7; Curt. 4, 4, 24.—
          2. β. dītissimus (mostly poet. and in post-Aug. prose), Verg. G. 2, 136; id. A. 1, 343; 7, 537; 9, 360; 10, 563; Ov. M. 5, 129; Val. Fl. 5, 123; Sil. 3, 397; Aus. Epigr. 54 (twice); * Caes. B. G. 1, 2, 1; Nep. Alcib. 2, 1; Liv. 9, 31; 17, 14; 10, 46; Suet. Ner. 9. —Adv.: dītĭus, more richly or splendidly (post-Aug. and very rare): ditius habitare, Stat. S. 1, 5, 31.—Sup.: ditissime domos exornare, App. de Deo Socr. p. 54, 14.
GAF Gaffiot (5)
Source
Source & Attribution
Félix Gaffiot, Dictionnaire illustré latin-français (1934). Digital data kindly provided by gaffiot.fr.
Jump to
dīvĕs Copy link
ⓘ

dīs | que: masc/fem nom sg (orth) · neut nom/voc/acc sg (orth)

• dīvĕs, vĭtis, riche, opulent : Crassus cum cognomine dives, tum copiis Cic. Off. 2, 57, Crassus le riche et par le surnom et aussi par la fortune ; dives pecoris Virg. B. 2, 20, riche en troupeaux ; dives ab omni armento Val. Flacc. 6, 204, riche en bétail de toute sorte ; dives templum donis Liv. 45, 28, 3, temple enrichi par des offrandes ; dives ager Virg. En. 7, 262, sol riche ; dives ramus Virg. En. 6, 195, le précieux rameau ; [poét.] dives aurum Tib. 1, 10, 7, l'or opulent || divitior Cic. Læl. 58, etc. ; divitissimus Cic. Div. 1, 78, etc. || ditior Liv. præf. 11 ; ditissimus Cæs. G. 1, 2 ; v. dis 2. ➳ abl. divite ; gén. pl. divitum.
ⓘ

dīs | que: masc dat/abl pl

• dĕus, ī, m. (arch. deivos)
1. Dieu, Divinité : Cic. Rep. 6, 17 ; Tim. 26 ; etc. || di boni ! Cic. Mil. 59, grands dieux ! dieux bons ! di immortales ! Cic. Nat. 1, 72, dieux immortels ! ou pro di immortales ! Cic. Par. 42 ; v. fides ; [avec ellipse de fidem] pro deum immortalium ! Cic. Fr. F 1, 8, au nom des dieux immortels ! per deos ou per deos immortales Cic. Off. 2, 5 ; Balbo 23, au nom des dieux, par les dieux immortels || di melius duint (dent), di meliora ferant, velint. Ter. Phorm. 1005 ; Tib. 3, 4, 1 ; Ov. M. 7, 37 ou simplt di meliora Cic. Phil. 8, 9, que les dieux nous assistent ! aux dieux ne plaise ! les dieux nous en préservent ! di vortant bene ! Ter. Eun. 390, que les dieux nous protègent ! cf. Ad. 728 ; Hec. 196, etc.; quod di omen avertant ! Cic. Phil. 3, 35, que les dieux détournent ce présage ! si dis placet Cic. Pis. 38, [ironique] dieu me pardonne !
2. [fig., en parl. de qqn] un dieu : Cic. de Or. 1, 106 ; Nat. 2, 32 ; Att. 4, 16, 3 ; Sest. 144 ; Quir. 11. ➳ voc. sing. inus., mais à la décad. deus Vulg. Psalm. 22, 3 ou dee Tert. Marc. 1, 29 || pl. nom. di, dii, dei ; gén. deorum et deum ; dat. dis, diis, deis || deus monos. Pl. Amph. 53.
dĭs Copy link
ⓘ

Dīs | que: masc nom sg

• 1 dĭs, (ou dī devant cert. consonnes), part. marquant le plus souvent division (diduco, distraho) et séparation (discedo, dimitto) ou distinction (disquiro, diligens) et, par suite, achèvement, plénitude (dilucidus, discupio, dispereo) ou négation (dissimilis, dispar, diffido, difficilis) || dis se sépare qqf. par une tmèse dans les anciens poètes ; ex. disque sipatus Lucr.
dīs Copy link
ⓘ

Dīs | que: masc nom sg

• 2 dīs, m. f., dite, n. (gén. ditis, dat. diti, abl. diti), [poét.], riche, opulent, abondant : dis esses Ter. Ad. 770, tu serais riche ; dite solum Val. Flacc. 2, 296, sol riche ; delubra ditia donis Ov. M. 2, 77, temples enrichis par les offrandes ; ditissimus agri Virg. En. 1, 343, très riche en terres ; ditior aquæ Hor. S. 1, 5, 91, plus abondant en eau ; ditia stipendia Liv. 21, 43, 9, campagnes militaires fructueuses ; in diti domo Liv. 42, 34, 3, dans une maison opulente ; ditissimus Cæs. G. 1, 2, 1 ; Nep. Alc. 2, 1 || subst. m. pl. dites Sen. Herc. Œt. 649, les riches.
Dīs Copy link
ⓘ

Dīs | que: masc nom sg

• 3 Dīs ou Dītis, Dītis, m., Pluton [dieu des enfers] : Dis pater Cic. Nat. 2, 66, ou Dis (Ditis) seul, Virg. En. 5, 731 ; Quint. 1, 6, 34.