Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.

Dictionary settings

Enabled Dictionaries
Search Scope

Match conjugated verbs and declined nouns/adjectives.

Highlight Strength 50%
Contents (2 entries · 14 senses)
L&S Lewis & Short (1)
Source
Source & Attribution
Text provided under a CC BY-SA 4.0 license by the Perseus Digital Library, with funding from the National Endowment for the Humanities. Digitized from Charlton T. Lewis and Charles Short, A Latin Dictionary (1879). Data originally from PerseusDL/lexica and accessed from github.com/nkprasad12/lexica.
ⓘ

cingō: pres ind act 1st sg

• cingo, xi, nctum, 3, v. a. [cf. Gr κυλλός, κυρτός; Lat. curvus, and clingo, Georg Curtius Griech. Etym. p. 545 sq.], to go round in a circle, to surround, encompass, environ, gird, wreathe, crown, etc. (class. in prose and poetry).
  1. I. Prop
    1. A. In gen.: quid autem interius mente? Cingatur igitur corpore externo, i. e. it must be enclosed in a body, Cic. N. D 1, 11, 27: non enim coronà consessus vester cinctus est, ut solebat, id. Mil. 1, 1; cf.: judicium insolitā trepidum cinxere coronă, Luc. 1, 321; tris (navīs) Eurus... Inhdit vadis atque aggere cingit harenae, Verg. A 1, 112: cincta serpentibus Hydra, id. ib 7, 658: pennae ritu coepere volucrum Cingere utrumque latus, to cover, Ov M. 6, 718, apio fasces et secto cingere porro, Col. 10, 371.—
    2. B. Esp.
      1. 1. To surround the body with a girdle, to gird on (the sword), to gird; esp. freq in pass. with abl., to be girded, encircled with something. iam quasi zonā, liene cinctus ambulo, Plaut Curc. 2, 1, 5; Curt. 3, 3, 19; cf.: cui lati clavi jus erit, ita cingatur, ut, etc., Quint. 11, 3, 138: ut cingeretur fluxiore cincturā, Suet. Caes. 45: Hispano cingitur gladio, Liv. 7, 10, 5; 38, 21, 13; Suet. Calig 49: ferro, id. Aug. 35: ense, Ov F. 2, 13: cingor fulgentibus armis, Verg A. 2, 749; 11, 188, 11, 536; his cingi telis, id ib. 2, 520: ense latus cingit, Ov F. 2, 784; cf. Stat. Th. 4, 41: cinctas resolvite vestes, Ov M. 1, 382. filios balteis, Vulg. Lev 8, 13.—Poet., in pass with acc. (cf. accingor, II., and Zumpt, Gr § 458): inutile ferrum Cingitur, Verg. A. 2, 511: cinctaeque ad pectora vestes Bracchia docta movent, Ov M. 6, 59.—Without case: Syrinx, Ov M. 1, 695; puer alte cinctus, Hor. S. 2, 8, 10.—Hence, in late Lat. cinctus = armis instructus, armatus, armed, equipped, enrolled: cinctus in aliā militiā, Dig. 39, 1, 38; cf. ib. 39, 1, 25.—As a girding up of the Roman dress was necessary in pursuits requiring physical action, hence, cingor (cf accingor), to make one's self ready for any thing, to prepare: cingitur, certe expedit se, Plaut. Am. 1, 1, 152; cingitur ipse furens certatim in proelia Turnus, Verg. A. 11, 486; cf. supra, Quint. 11, 3, 138; Hor S. 2, 8, 10; Ov. M. 6, 59.—
      2. 2. To encircle with a garland or crown, to crown (freq., esp in the poets).
        1. a. Of the head: muralique caput summum cinxere coronā, Lucr. 2, 607; cf. Ov A. A. 3, 392 tempora floribus, Hor. C. 3, 25, 20; Verg A. 5, 71: spicis, Tib. 2, 1, 4 et saep.: comam lauro, Hor. C. 3, 30, 16; cf.: Graias barbara vitta comas, Ov. Tr. 4, 4, 78; Verg. A. 12, 163: de tenero cingite flore caput, Ov F 3, 254.—Poet.: Atlantis, cinctum assidue cui nubibus atris Piniferum caput et vento pulsatur et imbri, Verg. A. 4, 248; 7, 658; Prop. 4 (5), 1, 61.—
        2. b. To encircle other parts of the body: cujus lacertos anuli mei cingant, Mart. 11, 100, 2.—
      3. 3. Of places, to surround, encircle, invest, enclose (the prevailing signif. in prose, esp. in the histt.; syn.: circumdo, claudo): (Tellus) oras maris undique cingens, Lucr. 6, 633; Cat. 64, 185; 64, 286: flumen Dubis paene totum oppidum cingit, Caes. B. G. 1, 38 provincia mari cincta, Cic. Fl. 12, 27: urbe portus ipse cingitur et continetur, Cic. Verr. 2, 5, 37, § 96 Zumpt: quod moenibus cingebatur, Tac. A. 13, 41: quae (terra) magnā ex parte cingitur fluctibus, speciem insulae praebet, etc., Curt. 3, 1, 13; 8, 10, 23; Ov A. A. 2, 469: cingitur insula tribus millibus passuum, i.e. has a circuit of, etc., Plin. 6, 12, 13, § 32.—Poet.: cinxerunt aethera nimbi, covered, Verg. A. 5, 13: medium diem cinxere tenebrae, Sen. Herc. Fur. 939.—Trop.; diligentius urbem religione quam ipsis moenibus cingitis, fortify, Cic. N. D. 3, 40, 94.—
      4. 4. In milit. lang., to surround a place or army for defence or in a hostile manner, to fortify, to invest, be set, besiege: coronā militum cincta urbs, Liv. 7, 27, 7: castra vallo, id 7, 39, 8 equites cornua cinxere. covered, id. 23, 29, 3: ultimum agmen validā manu, to cover, Curt. 4, 13, 30: urbem obsidione, to besieye, Verg. A. 3, 52; dextera cingitur amni, id. ib. 9, 469: (hostem) stationibus in modum obsidii, Tac. A. 6, 34: cingi ab armis hostium, Ov. P. 2, 8, 69; Tib. 2, 3, 37, Prop. 3 (4), 3, 42.—Trop Sicilia multis undique cincta persons. Cio. Imp. Pomp 11, 30.—
      5. 5. To escort, to accompany inermi item regi praetor Achaeorum et unus ex purpuratis latus cingebant, Liv 32, 39, 8: dum latus sancti cingit tibi turba senatus, Ov P. 4, 9, 17: nec noscitur ulli, Agminibus comitum qui mode cinctus erat, id. Tr. 1, 5, 30: cincta virgo matrum catervā, id M. 12, 216, Vell 2, 14, 1, Tac. A. 1, 77; Sil 4, 448, Claud. Rapt. Pros. 2, 322—
    3. C. To peel off the bark around: cingere est deglabrare, Dig. 47, 7, 6 Pr, cf. Plin 17, 24, 37, § 234 sqq.
GAF Gaffiot (1)
Source
Source & Attribution
Félix Gaffiot, Dictionnaire illustré latin-français (1934). Digital data kindly provided by gaffiot.fr.
ⓘ

cingō: pres ind act 1st sg

• cingō, cīnxī, cīnctum, ĕre, tr., ceindre, entourer
1. collum resticula Cic. Scauro 10, entourer le cou d'une cordelette ; cingens materna tempora myrto Virg. G. 1, 28, ceignant ton front du myrte consacré à ta mère ; frondes tempora cingunt Ov. F. 3, 481, le feuillage couronne les tempes ; de tenero flore caput cingere Ov. F. 3, 254, couronner sa tête de tendres fleurs || [en parl. d'armes, passif sens réfléchi] avec abl. : cingi gladio, armis, ferro, ense, etc., se ceindre d'un glaive, d'une épée, se couvrir de ses armes : Liv. 7, 10, 5 ; 8, 5, 7, etc.; Virg. En. 2, 749, etc.; Curt. 6, 10, 21 ; Ov. F. 2, 13 ; [poét.] avec acc. : (Priamus) inutile ferrum cingitur Virg. En. 2, 511, (Priam) se ceint d'un fer inutile ; [abst] s'armer : cingitur in prœlia Turnus Virg. En. 11, 486, Turnus s'arme pour le combat ; [au fig.] aliqua re cingi, se munir de qqch. : Val. Flacc. 6, 477
2. retrousser, relever par une ceinture : puer alte cinctus Hor. S. 2, 8, 10, esclave dont la tunique est retroussée haut ; alte cincti Sen. Ep. 33, 2, les peuples à toge relevée ; [fig.] alte cinctus Sen. Ep. 92, 35, homme résolu ; cinctas resolvite vestes Ov. M. 1, 386, détachez les ceintures qui retiennent vos vêtements
3. entourer, environner : urbem mœnibus Cic. Nat. 3, 94, faire à une ville une ceinture de murailles ; oppidum vallo et fossa Cic. Att. 5, 20, 5, entourer une place d'un retranchement et d'un fossé ; flumen pæne totum oppidum cingit Cæs. G. 1, 38, 4, le fleuve entoure presque entièrement la ville ; flammis cincta Virg. En. 12, 811, entourée de flammes ; cinxerunt æthera nimbi Virg. En. 5, 13, les nuages ont enveloppé le ciel || non corona consessus vester cinctus est, ut solebat Cic. Mil. 2, votre assemblée n'est pas entourée de son cercle ordinaire [d'auditeurs]; latus cingit tibi turba senatus Ov. P. 4, 9, 17, la foule des sénateurs se presse à tes côtés ; latera regis duo filii cingebant Liv. 40, 6, 4, le roi avait à ses côtés ses deux fils ; (cycni) cœtu cinxere polum Virg. En. 1, 398, (des cygnes) la bande a envahi le ciel || [fig.] Sicilia multis undique cincta periculis Cic. Pomp. 30, la Sicile environnée de toutes parts de dangers multiples || [t. mil.] protéger, couvrir : equitatus latera cingebat Cæs. C. 1, 83, 2, la cavalerie couvrait les flancs ; equites cornua cinxere Liv. 23, 29, 3, les cavaliers couvrirent les ailes ; murum cingere, garnir le rempart [de défenseurs] : Cæs. G. 6, 35, 9 ; 7, 72, 2 ; Liv. 4, 27, 7.