Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.

Dictionary settings

Enabled Dictionaries
Search Scope

Match conjugated verbs and declined nouns/adjectives.

Highlight Strength 50%
Contents (19 entries · 92 senses)
L&S Lewis & Short (6)
Source
Source & Attribution
Text provided under a CC BY-SA 4.0 license by the Perseus Digital Library, with funding from the National Endowment for the Humanities. Digitized from Charlton T. Lewis and Charles Short, A Latin Dictionary (1879). Data originally from PerseusDL/lexica and accessed from github.com/nkprasad12/lexica.
Jump to
ⓘ

lātus: masc nom sg

• lātus, a, um, adj. [old Lat. stlātus, Paul. ex Fest. p. 313; Sanscr. root star-, strnāmi = sterno; Gr. στορ- in στόρνυμι, στρατός; Lat. sterno, stratus, torus; cf. strāges, struo; not connected with πλατύς, nor with 3. lātus = τλητός], broad, wide.
  1. I. Lit.: fossa, Cic. Tusc. 5, 20, 59: mare, Cic. Verr. 2, 4, 46, § 103: via, id. ib. 2, 4, 53, § 119: agri, id. Rep. 5, 2, 3: clavus, Quint. 11, 3, 138 (v. clavus): umeri, Verg. A. 9, 725; cf.: artus barbarorum, Tac. A. 2, 21: lati et lacertosi viri, broad-shouldered, Col. 1, 9, 4; Cic. Rep. 6, 20, 21: rana bove latior, Phaedr. 1, 24, 5: palus non latior pedibus quinquaginta, Caes. B. G. 7, 19: latissimum flumen, id. ib. 2, 27: latissimae solitudines, id. ib. 6, 22: comesse panem tris pedes latum, Plaut. Bacch. 4, 1, 8: fossae quindecim pedes latae, Caes. B. G. 7, 72: areas latas pedum denum facito, Col. 2, 10, 26: populi, Verg. A. 1, 225: moenia lata videt, id. ib. 6, 549: latis otia fundis, id. G. 2, 468: ne latos fines parare studeant. Caes. B. G. 6, 21: ager, Liv. 23, 46: orbis, Hor. C. 1, 12, 57: terrae, Ov. M. 2, 307: lata Polyphemi acies, wide eye, Juv. 9, 64.—Neutr. absol.: crescere in latum, to increase in width, widen, Ov. M. 1, 336.—Absol.: per latum, Vulg. Ezech. 46, 22: in lato pedum centum, Lampr. Alex. Sev. 26, 7.—
    1. B. Transf., poet., for proud, swelling (cf. Eng. vulg. spreading): latus ut in circo spatiere, that you may stalk along largely, proudly, Hor. S. 2, 3, 183: lati incesserunt et cothurnati (histriones), Sen. Ep. 76, 31. —
  2. II. Trop.
    1. A. In gen., broad, wide, wide-spread, extended (mostly post-Aug.): vox, Quint. 11, 3, 82; cf.: verba, pronounced broadly, Cic. de Or. 3, 12, 46: gloria, widespread, Plin. Ep. 4, 12, 7: lato Murrus caligat in hoste, Sil. 1, 499: interpretatio, broad, not strict, lenient, Dig. 22, 1, 1: culpa, great, ib. 50, 16, 213; 11, 6, 1 fin.: fuga, a kind of banishment, whereby all places are forbidden to the exile but one, ib. 48, 22, 5.—
    2. B. In partic., of style, diffuse, detailed, copious, prolix: oratio Academicorum liberior et latior (opp. Stoicorum oratio astrictior et contractior), Cic. Brut. 31, 120: latum atque fusum, Quint. 11, 3, 50: latiore varioque tractatu, id. 7, 3, 16: latiore quadam comprehensione, id. 2, 5, 14: genus orandi latum et sonans, Tac. H. 1, 90: Aeschines his latior et audentior, Quint. 12, 10, 23.— Hence, adv.: lātē, broadly, widely, extensively; with longe, on all sides, far and wide, everywhere.
      1. 1. Lit.: late longeque diffusus, Cic. Leg. 1, 12, 34: omnibus longe lateque aedificiis incensis, Caes. B. G. 4, 35: minus late vagari, id. ib. 1, 2: regnare, Just. 13, 7: populus late rex, Verg. A. 1, 21; cf.: diu Lateque victrix, Hor. C. 4, 4, 23: cladem inferre, Tac. H. 3, 23.—Comp.: latius demum operaest pretium ivisse, Plaut. Most. 3, 2, 156: itaque latius quam caedebatur ruebat (murus), Liv. 21, 11: possidere (agros), Ov. M. 5, 131: metui, Tac. A. 12, 43. —Sup.: ager latissime continuatus, Cic. Agr. 2, 26, 70: quam latissime possint, ignes faciant, Nep. Eum. 9, 3.—
      2. 2. Trop.: ars late patet, widely. Cic. de Or. 1, 55, 235: Phrygiae late refer primordia gentis, Ov. H. 17, 57.—Comp.: latius loquuntur rhetores, dialectici compressius, Cic. Fin. 2, 6, 17: quod pateat latius, of rather extensive application, Cic. Off. 3, 4, 19: latius perscribere, Caes. B. C. 2, 17: uti opibus, more lavishly, Hor. S. 2, 2, 113.—Sup.: fidei bonae nomen latissime manat, Cic. Off. 3, 17, 70: latissime patere, id. ib. 3, 17, 69.
ⓘ

lătus: neut nom/voc/acc sg

• lătus, ĕris, n. [cf. Gr. πλατύς; Lat. lăter, Latium, plautus or plotus], the side, flank of men or animals.
  1. I. Lit.: ego vostra faciam latera lorea, Plaut. Mil. 2, 1, 2: quid conminatu's mihi? Con. Istud male factum arbitror, quia non latus fodi, id. Aul. 3, 2, 4: occidisse ex equo dicitur, et latus offendisse vehementer, Cic. Clu. 62, 175: cujus latus ille mucro petebat, id. Lig. 3, 9: laterique accommodat ensem, Verg. A. 2, 393; Quint. 2, 13, 12; 11, 3, 69; 118: laterum inclinatione forti ac virili, id. 1, 11, 18: vellere latus digitis, to twitch one by the side (in order to attract attention), Ov. A. A. 1, 606; cf.: si tetigit latus acrior, Juv. 7, 109: tum latus ei dicenti condoluisse ... dieque septimo est lateris dolore consumptus, pleurisy, Cic. de Or. 3, 2, 6; so, lateris dolor, Cato, R. R. 125; Cels. 2, 7; 8; Plin. 21, 21, 89, § 155: lateris vigili cum febre dolor, Juv. 13, 229; cf.: laterum dolor aut tussis, Hor. S. 1, 9, 32: artifices lateris, i. e. those who make skilful side movements or evolutions, ballet-dancers, Ov. A. A. 3, 351: latus tegere alicui, to walk by the side of one, Hor. S. 2, 5, 18: claudere alicui, Juv. 3, 131; and: mares inter se uxoresque contendunt, uter det latus illis (sc. pantomimis), Sen. Q. N. 7, 32, 3.—Of animals: equorum, Lucr. 5, 1324: cujus (equi aënei) in lateribus fores essent, Cic. Off. 3, 9, 38.—
      1. 2. Of orators, the lungs: lateribus aut clamore contendere, Cic. de Or. 1, 60, 255: quae vox, quae latera, quae vires, etc., Cic. Verr. 2, 4, 30, § 67: ut lateris conatus sit ille, non capitis, Quint. 1, 11, 8; cf.: lateris pectorisve firmitas an capitis etiam plus adjuvet, id. 11, 3, 16; so id. 11, 3, 40: dum vox ac latus praeparetur, id. 10, 7, 2; 11, 3, 13: voce, latere, firmitate (constat orator), id. 12, 11, 2: neque enim ex te umquam es nobilitatus, sed ex lateribus et lacertis tuis, Cic. de Sen. 9, 27: cum legem Voconiam voce magna et bonis lateribus suasissem, id. ib. 5, 14: illa adhuc audaciora et majorum, ut Cicero existimat, laterum, Quint. 9, 1, 29.—
      2. 3. Poet., in mal. part., Lucil. ap. Non. 260, 30; Ov. H. 2, 58; 19, 138; Prop. 2, 2, 12: lateri parcere, Juv. 6, 37.—
    1. B. Transf., in gen.
      1. 1. The side, flank, lateral surface of a thing (opp. frons and tergum; v. h. vv.): collis ex utraque parte lateris dejectus habebat et in frontem leniter fastigatus paulatim ad planiciem redibat, on each side, Caes. B. G. 2, 8; cf. Plin. 17, 23, 35, § 202: terra angusta verticibus, lateribus latior, Cic. Rep. 6, 20, 21: latus unum castrorum, Caes. B. G. 2, 5: insula, cujus unum latus est contra Galliam, id. ib. 5, 13: et (Fibrenus) divisus aequaliter in duas partis latera haec (insulae) adluit, Cic. Leg. 2, 3, 6.—Of a maritime country, the coast, seaboard: Illyricum, Juv. 8, 117: castelli, Sall. J. 93: tum prora avertit et undis Dat latus, the ship's side, Verg. A. 1, 105: ubi pulsarunt acres latera ardua fluctus, Ov. M. 11, 529: nudum remigio, Hor. C. 1, 14, 4; id. Epod. 10, 3: dextrum (domus), id. Ep. 1, 16, 6: mundi, id. C. 1, 22, 19: crystallus sexangulis nascitur lateribus, surfaces, Plin. 37, 2, 9, § 26.—Of an army, the flank, Tac. Agr. 35: reliquos equites ad latera disponit, Caes. B. G. 6, 7: ex itinere nostros latere aperto aggressi, id. ib. 1, 25; cf. id. ib. 2, 23 fin.: ad latus apertum hostium constitui, id. ib. 4, 25: ne simul in frontem, simul in latera, pugnaretur, Tac. Agr. 35.—So in fighting: latus dare, to expose one's side or flank to the adversary, Val. Fl. 4, 304 (v. II. A. infra).—
        1. b. Esp. freq.: a (ab) latere, on or at the side or flank; a or ab lateribus, on or at the sides or flanks (opp. a fronte, in front, before, and a tergo, at the back, behind): a tergo, a fronte, a lateribus tenebitur, Cic. Phil. 3, 13, 32: a fronte atque ab utroque latere cratibus ac pluteis protegebat, Caes. B. C. 1, 25 fin.; id. B. G. 2, 25: ab omni latere securus, Amm. 16, 9, 3: ab latere aggredi, Liv. 27, 48: disjectos ab tergo aut lateribus circumveniebant, Sall. J. 50 fin.: ne quis inermibus militibus ab latere impetus fieri posset, Caes. B. G. 3, 29: Sulla profligatis iis, quos advorsum ierat, rediens ab latere Mauris incurrit, Sall. J. 101, 8: si ex hac causa unda prorumperet, a lateribus undae circumfunderentur, Sen. Q. N. 6, 6, 4: a lateribus, a fronte, quasi tria maria prospectat, Plin. Ep. 2, 17, 5.—
        2. c. Less freq. with ex: latere ex utroque, Lucr. 2, 1049: ex lateribus aggredi aliquem, Sall. C. 60: tribus ex lateribus (locus) tegebatur, Hirt. B. Alex. 28, 4: ex alio latere cubiculum est politissimum, Plin. Ep. 2, 17, 10: omni ex latere armorum molibus urgeri, Amm. 19, 7, 7.—
        3. d. With de: de latere ire, Lucr. 6, 117.—Without prep.: alio latere, Tac. A. 3, 74.—
      2. 2. Poet. (pars pro toto), the body: penna latus vestit, tenet, Ov. M. 2, 376: nunc latus in fulvis niveum deponit harenis, id. ib. 2, 865; cf. id. ib. 3, 23; 14, 710: forte, Hor. Ep. 1, 7, 26: fessum longā militiā, id. C. 2, 7, 18: credidit tauro latus, id. ib. 3, 27, 26: liminis aut aquae Caelestis patiens latus, id. ib. 3, 10, 20.—
  2. II. Trop.
    1. A. In gen.: in latera atque in terga incurrere, to attack the sides, i. e. the unguarded points, Quint. 9, 1, 20: aliena negotia centum Per caput et circa saliunt latus, encompass on every side, Hor. S. 2, 6, 34: ut a senis latere numquam discederem, never left his side, Cic. Lael. 1, 1; cf.: aliquem lateri alicujus adjungere, to attach to his side, i. e. to give him for a companion, Quint. 1, 2, 5; so, alicui latus dare, of a client, Sen. Q. N. 7, 32, 3 (cf. B. 1. infra): lateri adhaerere gravem dominum, hung about them, threatened them, Liv. 39, 25: Illyriorum rex, lateri ejus haerens, assiduis precibus promissa exigebat, Just. 29, 4, 8; cf.: Agathocles regis lateri junctus, civitatem regebat, id. 30, 2, 5: circumfusa turba lateri meo, Liv. 6, 15.—Esp.: sacpe dabis nudum latus, expose, Tib. 1, 4, 52: la. tus imperii nudum, Flor. 3, 5, 4: nec adulatoribus latus praebeas, expose yourself, lay yourself open to, Sen. Q. N. 4 praef.: latere tecto abscedere, i. e safe, unharmed, Ter. Heaut. 4, 2, 5: hic fugit omnes Insidias nullique malo latus obdit apertum, Hor. S. 1, 3, 59: ex uno latere constat contractus, on one side, Dig. 19, 1, 13 fin.; so ib. 3, 5, 5: nulla ex utroque latere nascitur actio, ib. 3, 5, 6, § 4.—
    2. B. In partic.
      1. 1. To express intimacy, attachment: latus alicui cingere, to cling to, Liv. 32, 39, 8; esp. in the phrase: ab latere, at the side of, i. e. in intimate association with (rare, and perh. not ante-Aug.): ab latere tyranni: addit eos ab latere tyranni, Liv. 24, 5, 13; Curt. 3, 5, 15; cf.: ille tuum, Castrice, dulce latus, your constant associate, Mart. 6, 68, 4.—
      2. 2. Relationship, kindred, esp. collateral relationship (post-Aug.): quibus (liberis) videor a meo tuoque latere pronum ad honores iter relicturus, Plin. Ep. 8, 10, 3: sunt et ex lateribus cognati ut fratres sororesque, Dig. 38, 10, 10, § 8: ex latere uxorem ducere, ib. 23, 2, 68: latus omne divinae domus, Stat. S. 5 praef.: omnes personae cognatorum aut supra numerantur, aut infra, aut ex transverso, sive a latere ... a latere, fratres et sorores, liberique eorum; item parentium fratres et sorores liberique eorum, (Ulp.) de Grad. Cogn. 2 ap. Huschke, Jurisp. Antejust. p. 530.
lātus Copy link
ⓘ

lātus: masc nom sg

• lātus, a, um, Part., v. fero.
ⓘ

lātus: perf part pass masc nom sg

• fĕro, tŭli, lātum, ferre (ante-class. redupl. form in the tempp. perff.: tetuli, Plaut. Am. 2, 2, 84; 168; id. Men. 4, 2, 25; 66; id. Rud. prol. 68: tetulisti, Att. and Caecil. ap. Non. 178, 17 sq.: tetulit, Plaut. Most. 2, 2, 40; id. Men. 2, 3, 30; Ter. And. 5, 1, 13: tetulerunt, Lucr. 6, § 672: tetulissem, Ter. And. 4, 5, 13: tetulisse, Plaut. Rud. 4, 1, 2: tetulero, id. Cist. 3, 19: tetulerit, id. Poen. 3, 1, 58; id. Rud. 4, 3, 101), v. a. and n. [a wide-spread root; Sanscr. bhar-, carry, bharas, burden; Gr. φέρω; Goth. bar, bairo, bear, produce, whence barn, child; Anglo-Saxon beran, whence Engl. bear, birth; cf. Georg Curtius Gr. Etym. p. 300; Fick, Vergl. Wört. p. 135. The perf. forms, tuli, etc., from the root tul-, tol-; Sanscr. tol-jami, lift, weigh; Gr. τλῆναι, endure, cf. τάλας, τάλαντον; Lat. tollo, tolerare, (t)latus, etc. Cf. Goth. thulan, Germ. dulden, Geduld; Anglo-Sax. tholian, suffer. Supine lātum, i. e. tlatum; cf. supra; v. Georg Curtius Gr. Etym. p. 220; Corss. Ausspr. 2, 73], to bear, carry, bring. (For syn. cf.: gero, porto, bajulo, veho; effero, infero; tolero, patior, sino, permitto, etc.)
  1. I. Lit.
    1. A. In gen.: ferri proprie dicimus, quae quis suo corpore bajulat, portari ea, quae quis in jumento secum ducit, agi ea, quae animalia sunt, Dig. 50, 16, 235: oneris quidvis feret, Ter. Ph. 3, 3, 29: quin te in fundo conspicer fodere aut arare aut aliquid ferre, id. Heaut. 1, 1, 17: numerus eorum, qui arma ferre possent, Caes. B. G. 1, 29, 1: arma et vallum, Hor. Epod. 9, 13: sacra Junonis, id. S. 1, 3, 11: cadaver nudis humeris (heres), id. ib. 2, 5, 86: argentum ad aliquem, Plaut. As. 3, 3, 142; cf.: symbolum filio, id. Bacch. 2, 3, 30: olera et pisciculos minutos ferre obolo in cenam seni, Ter. And. 2, 2, 32; cf.: vina et unguenta et flores, Hor. C. 2, 3, 14: discerpta ferentes Memora gruis, id. S. 2, 8, 86; cf.: talos, nucesque sinu laxo, id. ib. 2, 3, 172: in Capitolium faces, Cic. Lael. 11, 37: iste opertā lecticā latus per oppidum est ut mortuus, id. Phil. 2, 41, 106: lecticā in Capitolium latus est, Suet. Claud. 2: circa judices latus (puer), Quint. 6, 1, 47: prae se ferens (in essedo) Darium puerum, Suet. Calig. 19.—Poet. with inf.: natum ad Stygios iterum fero mergere fontes, Stat. Ach. 1, 134.—Prov.: ferre aliquem in oculis, or simply oculis, i. e. to hold dear, love exceedingly, Cic. Phil. 6, 4, 11; id. Q. Fr. 3, 1, 3, § 9; Q. Cic. Fam. 16, 27, 2.—
    2. B. In partic.
      1. 1. With the idea of motion predominating, to set in motion, esp. to move onward quickly or rapidly, to bear, lead, conduct, or drive away; with se or mid. (so esp. freq.), to move or go swiftly, to haste, speed, betake one's self; and of things, to flow, mount, run down.
          1. α. Act.: ubi in rapidas amnis dispeximus undas: Stantis equi corpus transvorsum ferre videtur Vis, et in advorsum flumen contrudere raptim: Et, quocumque oculos trajecimus, omnia ferri Et fluere assimili nobis ratione videntur, Lucr. 4, 422 sq.: ubi cernimus alta Exhalare vapore altaria, ferreque fumum, to send up, id. 3, 432; cf.: vis ut vomat ignes, Ad caelumque ferat flammaï fulgura rursum, id. 1, 725; and: caelo supinas si tuleris manus, raisest, Hor. C. 3, 23, 1: te rursus in bellum resorbens Unda fretis tulit aestuosis, id. ib. 2, 7, 16; cf.: ire, pedes quocumque ferent, id. Epod. 16, 21; and: me per Aegaeos tumultus Aura feret, id. C. 3, 29, 64: signa ferre, to put the standards in motion, to break up, Caes. B. G. 1, 39 fin.; 1, 40, 12; Liv. 10, 5, 1 al.: pol, si id scissem, numquam huc tetulissem pedem, have stirred foot, have come, Ter. And. 4, 5, 13: pedem, Verg. A. 2, 756; Val. Fl. 7, 112: gressum, to walk, Lucr. 4, 681; cf.: agiles gressus, Sil. 3, 180: vagos gradus, Ov. M. 7, 185: vestigia, Sil. 9, 101: vagos cursus, id. 9, 243.—Absol.: quo ventus ferebat, bore, drove, Caes. B. G. 3, 15, 3: interim, si feret flatus, danda sunt vela, Quint. 10, 3, 7: itinera duo, quae extra murum ad portum ferebant, led, Caes. B. C. 1, 27, 4: pergit ad speluncam, si forte eo vestigia ferrent, Liv. 1, 7, 6.—Prov.: in silvam ligna ferre, to carry coals to Newcastle, Hor. S. 1, 10, 34.—
          2. β. With se or mid., to move or go swiftly, to hasten, rush: cum ipsa paene insula mihi sese obviam ferre vellet, to meet, Cic. Planc. 40, 96; cf.: non dubitaverim me gravissimis tempestatibus obvium ferre, id. Rep. 1, 4: hinc ferro accingor rursus ... meque extra tecta ferebam, Verg. A. 2, 672; 11, 779: grassatorum plurimi palam se ferebant, Suet. Aug. 32.—Of things as subjects: ubi forte ita se tetulerunt semina aquarum, i. e. have collected themselves, Lucr. 6, 672.—Mid.: ad eum omni celeritate et studio incitatus ferebatur, proceeded, Caes. B. C. 3, 78, 2: alii aliam in partem perterriti ferebantur, betook themselves, fled, id. B. G. 2, 24, 3: (fera) supra venabula fertur, rushes, springs, Verg. A. 9, 553: huc juvenis nota fertur regione viarum, proceeds, id. ib. 11, 530: densos fertur moribundus in hostes, rushes, id. ib. 2, 511: quocumque feremur, danda vela sunt, Cic. Or. 23, 75; cf.: non alto semper feremur, Quint. 12, 10, 37: ego, utrum Nave ferar magna an parva, ferar unus et idem, Hor. Ep. 2, 2, 200: non tenui ferar Penna biformis per liquidum aethera Vates, fly, id. C. 2, 20, 1.—Of inanimate subjects: (corpuscula rerum) ubi tam volucri levitate ferantur, move, Lucr. 4, 195; cf.: quae cum mobiliter summa levitate feruntur, id. 4, 745; cf.: tellus neque movetur et infima est, et in eam feruntur omnia nutu suo pondera, Cic. Rep. 6, 17 fin.: Rhenus longo spatio per fines Nantuatium, etc. ... citatus fertur, flows, Caes. B. G. 4, 10, 3; cf. Hirt. B. G. 8, 40, 3: ut (flamma) ad caelum usque ferretur, ascended, arose, Suet. Aug. 94.— Rarely ferre = se ferre: quem procul conspiciens ad se ferentem pertimescit, Nep. Dat. 4 fin.—
      2. 2. To carry off, take away by force, as a robber, etc.: to plunder, spoil, ravage: alii rapiunt incensa feruntque Pergama, Verg. A. 2, 374: postquam te (i. e. exstinctum Daphnin) fata tulerunt, snatched away, id. E. 5, 34. So esp. in the phrase ferre et agere, of taking booty, plundering, where ferre applies to portable things, and agere to men and cattle; v. ago.—
      3. 3. To bear, produce, yield: plurima tum tellus etiam majora ferebat, etc., Lucr. 5, 942 sq.; cf.: quae autem terra fruges ferre, et, ut mater, cibos suppeditare possit, Cic. Leg. 2, 27, 67: quem (florem) ferunt terrae solutae, Hor. C. 1, 4, 10: quibus jugera fruges et Cererem ferunt, id. ib. 3, 24, 13: angulus iste feret piper et thus, id. Ep. 1, 14, 23: (olea) fructum ramis pluribus feret, Quint. 8, 3, 10.—Absol.: ferundo arbor peribit, Cato, R. R. 6, 2.—
      4. 4. Of a woman or sheanimal, to bear offspring, be pregnant: ignorans nurum ventrem ferre, Liv. 1, 34, 3; of animals: equa ventrem fert duodecim menses, vacca decem, ovis et capra quinque, sus quatuor, Varr. R. R. 2, 1, 19; cf.: cervi octonis mensibus ferunt partus, Plin. 8, 32, 50, § 112: nec te conceptam saeva leaena tulit, Tib. 3, 4, 90.—Poet.: quem tulerat mater claro Phoenissa Laconi, i. e. had borne, Sil. 7, 666.—
      5. 5. To offer as an oblation: liba et Mopsopio dulcia melle feram, Tib. 1, 7, 54; so, liba, id. 1, 10, 23: lancesque et liba Baccho, Verg. G. 2, 394: tura superis, altaribus, Ov. M. 11, 577.—
      6. 6. To get, receive, acquire, obtain, as gain, a reward, a possession, etc.: quod posces, feres, Plaut. Merc. 2, 3, 106; cf.: quodvis donum et praemium a me optato; id optatum feres, Ter. Eun. 5, 8, 27: fructus ex sese (i. e. re publica) magna acerbitate permixtos tulissem, Cic. Planc. 38, 92: partem praedae, id. Rosc. Am. 37, 107: ille crucem pretium sceleris tulit, hic diadema, Juv. 13, 105: coram rege sua de paupertate tacentes Plus poscente ferent, Hor. Ep. 1, 17, 44.
  2. II. Trop.
    1. A. In gen., to bear, carry, bring: satis haec tellus morbi caelumque mali fert, bears, contains, Lucr. 6, 663; veterrima quaeque, ut ea vina, quae vetustatem ferunt, esse debent suavissima, which carry age, are old, Cic. Lael. 19, 67: scripta vetustatem si modo nostra ferent, will have, will attain to, Ov. Tr. 5, 9, 8: nomen alicujus, to bear, have, Cic. Off. 3, 18, 74; cf.: insani sapiens nomen ferat, aequus iniqui, Hor. Ep. 1, 6, 15: nomen, Suet. Aug. 101; id. Calig. 47: cognomen, id. Aug. 43; id. Galb. 3; cf.: ille finis Appio alienae personae ferendae fuit, of bearing an assumed character, Liv. 3, 36, 1: Archimimus personam ejus ferens, personating, Suet. Vesp. 19; cf. also: (Garyophyllon) fert et in spinis piperis similitudinem, Plin. 12, 7, 15, § 30: fer mi auxilium, bring assistance, aid, help, Enn. ap. Cic. Ac. 2, 28, 29 (Trag. v. 50 ed. Vahl.); cf.: alicui opem auxiliumque ferre, Cic. Verr. 2, 2, 3, § 9: auxilium alicui, Plaut. Stich. 2, 2, 5; Ter. And. 1, 1, 115; Cic. Cat. 2, 9, 19; Caes. B. G. 1, 13, 5; 4, 12, 5; Hor. Epod. 1, 21 et saep.: opem, Enn. ap. Cic. Div. 1, 31, 66 (Trag. v. 86 ed. Vahl.): opem alicui, Plaut. Bacch. 4, 3, 23; Ter. And. 3, 1, 15; id. Ad. 3, 4, 41; Cic. Rab. Perd. 1, 3 (with succurrere saluti); id. Fin. 2, 35, 118 (with salutem); id. Fam. 5, 4, 2: subsidium alicui, Caes. B. G. 2, 26, 2: condicionem, to proffer, id. ib. 4, 11, 3; cf. Cic. Rosc. Am. 11, 30: Coriolanus ab sede sua cum ferret matri obviae complexum, offered, Liv. 2, 40, 5: si qua fidem tanto est operi latura vetustas, will bring, procure, Verg. A. 10, 792: ea vox audita laborum Prima tulit finem, id. ib. 7, 118: suspicionem falsam, to entertain suspicion, Enn. ap. Non. 511, 5 (Trag. v. 348 ed. Vahl.).—
    2. B. In partic.
      1. 1. (Acc. to I. B. 1.) To move, to bring, lead, conduct, drive, raise: quem tulit ad scenam ventoso gloria curru, Hor. Ep. 2, 1, 177; so, animi quaedam ingenita natura ... recta nos ad ea, quae conveniunt causae, ferant, Quint. 5, 10, 123; cf. absol.: nisi illud, quod eo, quo intendas, ferat deducatque, cognoris, Cic. de Or. 1, 30, 135: exstincti ad caelum gloria fertur, Lucr. 6, 8; cf.: laudibus aliquem in caelum ferre, to extol, praise, Cic. Fam. 10, 26, 2; cf. id. Rep. 1, 43; Quint. 10, 1, 99; Suet. Otho, 12; id. Vesp. 6: eam pugnam miris laudibus, Liv. 7, 10, 14; cf.: saepe rem dicendo subiciet oculis: saepe supra feret quam fieri possit, wilt exalt, magnify, Cic. Or. 40, 139: ferte sermonibus et multiplicate fama bella, Liv. 4, 5, 6: ferre in majus vero incertas res fama solet, id. 21, 32, 7: crudelitate et scelere ferri, to be impelled, carried away, Cic. Clu. 70, 199: praeceps amentia ferebare, Cic. Verr. 2, 5, 46, § 121; cf.: ferri avaritiā, id. Quint. 11, 38: orator suo jam impetu fertur, Quint. 12 praef. § 3: eloquentia, quae cursu magno sonituque ferretur, Cic. Or. 28, 97; cf.: (eloquentia) feratur non semitis sed campis, Quint. 5, 14, 31: oratio, quae ferri debet ac fluere, id. 9, 4, 112; cf.: quae (historia) currere debet ac ferri, id. 9, 4, 18; so often: animus fert (aliquem aliquo), the mind moves one to any thing: quo cujusque animus fert, eo discedunt, Sall. J. 54, 4; cf.: milites procurrentes consistentesque, quo loco ipsorum tulisset animus, Liv. 25, 21, 5; and: qua quemque animus fert, effugite superbiam regiam, id. 40, 4, 14: si maxime animus ferat, Sall. C. 58, 6; cf. Ov. M. 1, 775.—With an object-clause, the mind moves one to do any thing, Ov. M. 1, 1; Luc. 1, 67; Suet. Otho, 6; cf. also: mens tulit nos ferro exscindere Thebas, Stat. Th. 4, 753.—
      2. 2. (Acc. to I. B. 2.) To carry off, take away: omnia fert aetas, animum quoque, Verg. E. 9, 51: postquam te fata tulerunt, id. ib. 5, 34: invida Domitium fata tulere sibi, Anthol. Lat. 4, 123, 8; like efferre, to carry forth to burial, Ov. Tr. 1, 3, 89.—
      3. 3. (Acc. to I. B. 3.) To bear, bring forth, produce: haec aetas prima Athenis oratorem prope perfectum tulit, Cic. Brut. 12, 45: aetas parentum, pejor avis, tulit Nos nequiores, Hor. C. 3, 6, 46: Curium tulit et Camillum Saeva paupertas, id. ib. 1, 12, 42.—
      4. 4. (Acc. to I. B. 6.) To bear away, to get, obtain, receive: Cotta et Sulpicius omnium judicio facile primas tulerunt, Cic. Brut. 49, 183: palmam, to carry off, win, id. Att. 4, 15, 6: victoriam ex inermi, to gain, Liv. 39, 51, 10; 2, 50, 2; 8, 8, 18: gratiam et gloriam annonae levatae, id. 4, 12, 8: maximam laudem inter suos, Caes. B. G. 6, 21, 4: centuriam, tribus, i. e. to get their votes, Cic. Planc. 20, 49; 22, 53; id. Phil. 2, 2, 4: suffragia, Suet. Caes. 13 (diff. from 8. a.): responsum ab aliquo, to receive, Cic. Cat. 1, 8, 19; Caes. B. G. 6, 4 fin.: repulsam a populo, Cic. Tusc. 5, 19, 54: repulsam, id. de Or. 2, 69 fin.; id. Phil. 11, 8, 19; id. Att. 5, 19 al.: calumniam, i. e. to be convicted of a false accusation, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 8, 1: ita ut filius partem dimidiam hereditatis ferat, Gai. Inst. 3, 8: singulas portiones, id. ib. 3, 16; 61.—
      5. 5. To bear, support any thing unpleasant; or pregn., to suffer, tolerate, endure.
        1. a. To bear in any manner.
          1. α. With acc.: servi injurias nimias aegre ferunt, Cato ap. Gell. 10, 3, 17: (onus senectutis) modice ac sapienter sicut omnia ferre, Cic. de Sen. 1, 2: aegre ferre repulsam consulatus, id. Tusc. 4, 17, 40: hoc moderatiore animo ferre, id. Fam. 6, 1, 6: aliquid toleranter, id. ib. 4, 6, 2: clementer, id. Att. 6, 1, 3: quod eo magis ferre animo aequo videmur, quia, etc., Cic. Verr. 2, 5, 48, § 126: ut tu fortunam, sic nos te, Celse, feremus, Hor. Ep. 1, 8, 17.—
          2. β. With an object-clause: ut si quis aegre ferat, se pauperem esse, take it ill, Cic. Tusc. 4, 27, 59: hoc ereptum esse, graviter et acerbe ferre, Cic. Verr. 2, 1, 58, § 152: quomodo ferant veterani, exercitum Brutum habere, id. Phil. 10, 7, 15.—
          3. γ. With de: de Lentulo scilicet sic fero, ut debeo, Cic. Att. 4, 6, 1: quomodo Caesar ferret de auctoritate perscripta, id. ib. 5, 2, 3: numquid moleste fers de illo, qui? etc., id. ib. 6, 8, 3.—
          4. δ. Absol.: sin aliter acciderit, humaniter feremus, Cic. Att. 1, 2, 1: si mihi imposuisset aliquid, animo iniquo tulissem, id. ib. 15, 26, 4.—
        2. b. Pregn., to bear or put up with, to suffer, tolerate, endure, sustain, resist.
          1. α. With acc.: quis hanc contumeliam, quis hoc imperium, quis hanc servitutem ferre potest? Cato ap. Gell. 10, 3, 17: qui potentissimorum hominum contumaciam numquam tulerim, ferrem hujus asseclae? Cic. Att. 6, 3, 6: cujus desiderium civitas ferre diutius non potest, id. Phil. 10, 10, 21: cogitandi non ferebat laborem, id. Brut. 77, 268: unum impetum nostrorum, Caes. B. G. 3, 19, 3: vultum atque aciem oculorum, id. ib. 1, 39, 1: cohortatio gravior quam aures Sulpicii ferre didicissent, to hear unmoved, Cic. Phil. 9, 4, 9: vultum, Hor. S. 1, 6, 121: multa tulit fecitque puer, sudavit et alsit, id. A. P. 413: spectatoris fastidia, id. Ep. 2, 1, 215: fuisse (Epaminondam) patientem suorumque injurias ferentem civium, Nep. Epam. 7.—Of personal objects: quem ferret, si parentem non ferret suum? brook, Ter. Heaut. 1, 2, 28: optimates quis ferat, qui, etc., Cic. Rep. 1, 33: vereor, ut jam nos ferat quisquam, Quint. 8, 3, 25: an laturi sint Romani talem regem, id. 7, 1, 24: quis enim ferat puerum aut adolescentulum, si, etc., id. 8, 5, 8.—
          2. β. With an object-clause: ferunt aures hominum, illa ... laudari, Cic. de Or. 2, 84, 344: non feret assiduas potiori te dare noctes, Hor. Epod. 15, 13; Ov. M. 2, 628: illa quidem in hoc opere praecipi quis ferat? Quint. 11, 3, 27; 11, 1, 69: servo nubere nympha tuli, Ov. H. 5, 12; cf.: alios vinci potuisse ferendum est, id. M. 12, 555. —
          3. γ. With quod: quod rapta, feremus, dummodo reddat eam, Ov. M. 5, 520: illud non ferendum, quod, etc., Quint. 11, 3, 131. —
      6. 6. With the access, notion of publicity, to make public, to disclose, show, exhibit: eum ipsum dolorem hic tulit paulo apertius, Cic. Planc. 14, 34; cf.: laetitiam apertissime tulimus omnes, id. Att. 14, 13, 2: neque id obscure ferebat nec dissimulare ullo modo poterat, id. Clu. 19, 54: haud clam tulit iram adversus praetorem, Liv. 31, 47, 4; cf.: tacite ejus verecundiam non tulit senatus, quin, etc., id. 5, 28, 1.—
        1. b. Prae se ferre, to show, manifest, to let be seen, to declare: cujus rei tantae facultatem consecutum esse me, non profiteor: secutum me esse, prae me fero, Cic. N. D. 1, 5, 12: noli, quaeso, prae te ferre, vos plane expertes esse doctrinae, id. ib. 2, 18, 47: non mediocres terrores ... prae se fert et ostentat, id. Att. 2, 23, 3: hanc virtutem prae se ferunt, Quint. 2, 13, 11: liberalium disciplinarum prae se scientiam tulit, id. 12, 11, 21: magnum animum (verba), id. 11, 1, 37.—Of inanim. and abstr. subjects: (comae) turbatae prae se ferre aliquid affectus videntur, Quint. 11, 3, 148: oratio prae se fert felicissimam facilitatem, id. 10, 1, 11.—
      7. 7. Of speech, to report, relate, make known, assert, celebrate: haec omnibus ferebat sermonibus, Caes. B. C. 2, 17, 2: alii alia sermonibus ferebant Romanos facturos, Liv. 33, 32, 3: ferte sermonibus et multiplicate fama bella, id. 4, 5, 6: patres ita fama ferebant, quod, etc., id. 23, 31, 13; cf. with acc.: hascine propter res maledicas famas ferunt, Plaut. Trin. 1, 2, 149: famam, id. Pers. 3, 1, 23: fama eadem tulit, Tac. A. 1, 5; cf. id. ib. 15, 60: nec aliud per illos dies populus credulitate, prudentes diversa fama, tulere, talk about, id. ib. 16, 2: inimici famam non ita, ut nata est, ferunt, Plaut. Pers. 3, 1, 23: quod fers, cedo, tell, say, Ter. Ph. 5, 6, 17: nostra (laus) semper feretur et praedicabitur, etc., Cic. Arch. 9, 21.—With an object-clause: cum ipse ... acturum se id per populum aperte ferret, Liv. 28, 40, 2; id. ib. § 1: saepe homines morbos magis esse timendos ferunt quam Tartara leti, Lucr. 3, 42: Prognen ita velle ferebat, Ov. M. 6, 470; 14, 527: ipsi territos se ferebant, Tac. H. 4, 78; id. A. 4, 58; 6, 26 (32); cf.: mihi fama tulit fessum te caede procubuisse, etc., Verg. A. 6, 503: commentarii ad senatum missi ferebant, Macronem praesedisse, etc., Tac. A. 6, 47 (53).—
        1. b. Ferunt, fertur, feruntur, etc., they relate, tell, say; it is said, it appears, etc.—With inf.: quin etiam Xenocratem ferunt, cum quaereretur ex eo, etc... respondisse, etc., Cic. Rep. 1, 2: fuisse quendam ferunt Demaratum, etc., id. ib. 2, 19: quem ex Hyperboreis Delphos ferunt advenisse, id. N. D. 3, 23, 57; Hor. C. 3, 17, 2: homo omnium in dicendo, ut ferebant, accrrimus et copiosissimus, Cic. de Or. 1, 11, 45: Ceres fertur fruges ... mortalibus instituisse, Lucr. 5, 14: in Syria quoque fertur item locus esse, etc., id. 6, 755: is Amulium regem interemisse fertur, Cic. Rep. 2, 3: qui in contione dixisse fertur, id. ib. 2, 10 fin.: quam (urbem) Juno fertur terris omnibus unam coluisse, Verg. A. 1, 15: non sat idoneus Pugnae ferebaris, you were accounted, held, Hor. C. 2, 19, 27: si ornate locutus est, sicut fertur et mihi videtur, Cic. de Or. 1, 11, 49; cf.: cum quaestor ex Macedonia venissem Athenas florente Academia, ut temporibus illis ferebatur, id. ib. § 45.—
        2. c. To give out, to pass off a person or thing by any name or for any thing; and, in the pass., to pass for any thing, to pass current: hunc (Mercurium) omnium inventorem artium ferunt, Caes. B. G. 6, 17, 1: ut Servium conditorem posteri famā ferrent, Liv. 1, 42, 4: qui se Philippum regiaeque stirpis ferebat, cum esset ultimae, set himself up for, boast, Vell. 1, 11, 1: avum M. Antonium, avunculum Augustum ferens, boasting of, Tac. A. 2, 43; cf.: qui ingenuum se et Lachetem mutato nomine coeperat ferre, Suet. Vesp. 23: ante Periclem, cujus scripta quaedam feruntur, Cic. Brut. 7, 27 (quoted paraphrastically, Quint. 3, 1, 12): sub nomine meo libri ferebantur artis rhetoricae, Quint. prooem. 7; cf.: cetera, quae sub nomine meo feruntur, id. 7, 2, 24; Suet. Caes. 55; id. Aug. 31; id. Caes. 20: multa ejus (Catonis) vel provisa prudenter vel acta constanter vel responsa acute ferebantur, Cic. Lael. 2, 6: qua ex re in pueritia nobilis inter aequales ferebatur, Nep. Att. 1, 3.—
      8. 8. Polit. and jurid. t. t.
        1. a. Suffragium or sententiam, to give in one's vote, to vote, Varr. R. R. 3, 2, 1; cf.: ferunt suffragia, Cic. Rep. 1, 31; id. Fam. 11, 27, 7: de quo foedere populus Romanus sententiam non tulit, id. Balb. 15, 34; cf.: de quo vos (judices) sententiam per tabellam feretis, Cic. Verr. 2, 4, 47, § 104; so of the voting of judges, id. Clu. 26, 72; of senators: parcite, ut sit qui in senatu de bello et pace sententiam ferat, Cic. Verr. 2, 2, 31, § 76; cf. id. Fam. 11, 21, 2.—
        2. b. Legem (privilegium, rogationem) ad populum, or absol., to bring forward or move a proposition, to propose a law, etc.: perniciose Philippus in tribunatu, cum legem agrariam ferret, etc., Cic. Off. 2, 21, 73; cf. id. Sull. 23, 65: quae lex paucis his annis lata esset, id. Corn. 1, 3 (vol. xi. p. 10 B. and K.): familiarissimus tuus de te privilegium tulit, ut, etc., id. Par. 4, 32: Sullam illam rogationem de se nolle ferri (shortly before: Lex ferri coepta), id. Sull. 23, 65: rogationem de aliquo, contra or in aliquem, ad populum, ad plebem, id. Balb. 14, 33; id. Clu. 51, 140; id. Brut. 23, 89; Caes. B. C. 3, 1, 4; Liv. 33, 25, 7: nescis, te ipsum ad populum tulisse, ut, etc., proposed a bill, Cic. Phil. 2, 43, 100: ut P. Scaevola tribunus plebis ferret ad plebem, vellentne, etc., id. Fin. 2, 16, 54; cf. Liv. 33, 25, 6: quod Sulla ipse ita tulit de civitate, ut, etc., Cic. Caecin. 35, 102: nihil de judicio ferebat, id. Sull. 22, 63: cum, ut absentis ratio haberetur, ferebamus, id. Att. 7, 6, 2.—Impers.: lato ut solet ad populum, ut equum escendere liceret, Liv. 23, 14, 2. —
        3. c. Judicem, said of the plaintiff, to offer or propose to the defendant as judge: quem ego si ferrem judicem, refugere non deberet, Cic. Rosc. Com. 15, 45; id. de Or. 2, 70, 285.—Hence, judicem alicui, in gen., to propose a judge to, i. e. to bring a suit against, to sue a person: se iterum ac saepius judicem illi ferre, Liv. 3, 57, 5; 3, 24, 5; 8, 33, 8.—
      9. 9. Mercant. t. t., to enter, to set or note down a sum in a book: quod minus Dolabella Verri acceptum rettulit, quam Verres illi expensum tulerit, etc., i. e. has set down as paid, has paid, Cic. Verr. 2, 1, 39, § 100 sq., v. expendo.—
      10. 10. Absol., of abstr. subjects, to require, demand, render necessary; to allow, permit, suffer: ita sui periculi rationes ferre ac postulare, Cic. Verr. 2, 5, 40, § 105; cf.: gravioribus verbis uti, quam natura fert, id. Quint. 18, 57: quid ferat Fors, Enn. ap. Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. 203 ed. Vahl.): quamdiu voluntas Apronii tulit, Cic. Verr. 2, 3, 23, § 57: ut aetas illa fert, as is usual at that time of life, id. Clu. 60, 168: ad me, ut tempora nostra, non ut amor tuus fert, vere perscribe, id. Q. Fr. 1, 4, 5: quod ita existimabam tempora rei publicae ferre, id. Pis. 2, 5: si ita commodum vestrum fert, id. Agr. 2, 28, 77: proüt Thermitani hominis facultates ferebant, Cic. Verr. 2, 2, 34, § 83: si vestra voluntas feret, if such be your pleasure, id. de Imp. Pomp. 24, 70: ut opinio et spes et conjectura nostra fert, according to our opinion, hope, and belief, id. Att. 2, 25, 2: ut mea fert opinio, according to my opinion, id. Clu. 16, 46: si occasio tulerit, if occasion require, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 21, 6: dum tempus ad eam rem tulit, sivi, animum ut expleret suum, Ter. And. 1, 2, 17: in hac ratione quid res, quid causa, quid tempus ferat, tu perspicies, Cic. Fam. 1, 7, 6: natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent, id. Rep. 6, 18.—Impers.: sociam se cujuscumque fortunae, et, si ita ferret, comitem exitii promittebat (sc. res or fortuna), Tac. A. 3, 15; so, si ita ferret, id. H. 2, 44.
• Lātōna, ae (old
  1. I. gen. sing. Latonas, Liv. Andron. ap. Prisc. p. 679 P.; Gr. form Lāto, ūs, Varr. Sat. Mon. 83, 1), f., = Λητώ; Dor. Λατώ; Aeol. Λάτων, daughter of the Titan Cœus and Phœbe, and mother of Apollo and Diana, whom she brought forth on the floating island of Delos, Enn. ap. Varr. L. L. 7, § 16 Müll. (Trag. v. 424 Vahl.); Cic. Verr. 2, 1, 18, § 48; 2, 5, 72; id. N. D. 3, 23; Verg. A. 1, 502; Juv. 6, 176; Ov. M. 6, 336; Hyg. Fab. 14.—
  2. II. Hence,
    1. A. Lātōnĭus, a, um, adj., of or belonging to Latona, Latonian: Delos, Verg. G. 3, 6: virgo, i. e. Diana, id. A. 11, 557: Luna, Tib. 3, 4, 29: Cynthus, the mountain, on Delos, where Latona brought forth, Stat. Th. 1, 701.—Subst.: Lātōnĭa, ae, f., Diana, Cat. 34, 5; Verg. A. 9, 405; 11, 534; Ov. M. 1, 696; 8, 393; Stat. Th. 9, 679.—
    2. B. Lātōnĭgĕna, ae, comm. [Latona-gigno], one born of Latona (poet.): Latonigenae duo, i. e. Apollo and Diana, Ov. M. 6, 160: di, Sen. Agm. 320.—
    3. C. Lātōïus (Lētōïus, Ov. M. 8, 15, where others read Lātōnĭa), a, um, adj., of or belonging to Latona, Latonian: stirps, Ov. Tr. 3, 2, 3: proles, id. ib. 5, 1, 57; id. M. 8, 15.—Subst.: Lātōïus, ii, m., Apollo, Ov. M. 11, 197.—
    4. D. Lātōus, a, um, adj., of or belonging to Latona: arae, Ov. M. 6, 274.—Subst.: Lātōus, i, m., Apollo, Ov. M. 6, 384; Hor. C. 1, 31, 18.—
    5. E. Lātŏĭdes, ae, m., = Λατωΐδης, the son of Latona, i. e. Apollo: Latoiden canamus, Stat. Th. 1, 695.—In plur.: Lātŏĭdae, ārum, the children of Latona, i. e. Apollo and Diana; gen. plur.: Latoidum, Aus. Epit. 27.—
  3. F. Lātōĭs (Lētōis), ĭdis or ĭdos, f. adj., = Λατωΐς and Λητωΐς, of or belonging to Latona, Latonian: Calaurea, sacred to Latona, Ov. M. 7, 384.—Subst. adj.: Lātōis, ĭdis or ĭdos, f., Diana: timeo saevae Latoidos iram, Ov. H. 21, 153; id. M. 8, 278.
GAF Gaffiot (5)
Source
Source & Attribution
Félix Gaffiot, Dictionnaire illustré latin-français (1934). Digital data kindly provided by gaffiot.fr.
Jump to
lātus Copy link
ⓘ

lātus: masc nom sg

lătus: neut nom/voc/acc sg

• 1 lātus, a, um, part. de fero.
ⓘ

lātus: masc nom sg

lătus: neut nom/voc/acc sg

• 2 lātus, a, um,
1. large : latum mare Cic. Verr. 2, 4, 103, large mer ; palus non latior pedibus quinquaginta Cæs. G. 7, 19, 1, marais dont la largeur ne dépasse pas cinquante pieds ; fossæ quindecim pedes latæ Cæs. G. 7, 72, 3, fossés de quinze pieds de large ; lati fines Cæs. G. 6, 22, 3, propriétés étendues, vastes || n. pris substt latum, largeur : Ov. M. 1, 336 || [poét.] en tenant un large espace = en personnage important : Hor. S. 2, 3, 183 ; Sen. Ep. 76, 31 ; 80, 7, cf. Cic. Ac. 2, 127 ||
2. [fig.]
  1. a) étendu : lata gloria Plin. Min. Ep. 4, 12, 7, une gloire qui s'étend au loin ;
  2. b) [prononciation] large, aux sons trop ouverts : Cic. de Or. 3, 46 ;
  3. c) [style] large, abondant, riche : Cic. Br. 120 ; Quint. 11, 3, 50, etc.
ⓘ

lātus: masc nom sg

lătus: neut nom/voc/acc sg

• 3 lătŭs, ĕris, n.,
1. [en parl. d'êtres vivants] :
  1. a) côté, flanc : latus offendit Cic. Clu. 175, il s'est blessé au flanc ; dolor lateris Cic. de Or. 3, 6, point de côté, pleurésie ; laterum flexio Cic. Or. 59, inflexion du buste ; ad latus alicujus sedere Cic. Verr. 2, 5, 107, être assis à côté de qqn ; a latere alicujus numquam discedere Cic. Læl. 1, ne pas quitter les côtés de qqn || latus dare Val. Flacc. 4, 304, prêter le flanc, donner prise ; latus præbere adulatoribus Sen. Nat. 4, pr. 3, prêter le flanc aux adulateurs || alicui latus tegere Hor. S. 2, 5, 18 ; claudere Juv. 3, 131 ; cingere Liv. 32, 29, 8, couvrir le côté de qqn, marcher à sa gauche || flancs [d'un cheval] : Cic. Off. 3, 38 ;
  2. b) [surtout au pl.] latera, poumons : Cic. Verr. 2, 4, 67 ; CM 14 ; de Or. 1, 255 ; laterum contentio Cic. Br. 313, effort des poumons ; [au sing.] Quint. 10, 7, 2 ; 12, 11, 2 ;
  3. c) [poét.] = corps : latus fessum longa militia Hor. O. 2, 7, 18, les membres fatigués par une longue campagne ;
  4. d) [métaph. p. exprimer l'attachement] : ab latere tyranni Liv. 24, 5, 13, de l'entourage du tyran, cf. Curt. 3, 5, 15 ; ille tuum dulce latus Mart. 6, 68, 4, lui, ton compagnon chéri ;
  5. e) côté (parenté) : a meo tuoque latere Plin. Min. Ep. 8, 10, 3, de mon côté comme du tien ; [en part.] ligne collatérale : Dig. 38, 10, 10, 8, etc.
2. [en parl. de lieu] côté : latus unum castrorum Cæs. G. 2, 5, 5, un des côtés du camp || flanc [d'une armée] : a lateribus Cic. Phil. 3, 32 ; Sall. J. 50, 6 ; ab utroque latere Cæs. G. 2, 25, 1 ; C. 2, 25, 9, sur les deux flancs, des deux côtés ; [avec ex] Lucr. 2, 1049 ; Sall. C. 60, 5 ; Plin. Min. Ep. 2, 17, 10 ; equites ad latera disponere Cæs. G. 6, 8, 5, disposer la cavalerie sur les ailes || côté [d'un angle, d'un triangle, etc.] : Quint. 1, 10, 3 ; Plin. 37, 26.
ⓘ

lātus: perf part pass masc nom sg

• fĕrō, tŭlī, lātum, ferre (φέρω), tr.,
1. porter : cibaria, vallum Cic. Tusc. 2, 37, porter les vivres, un pieu ; lectica latus Cic. Phil. 2, 106, porté en litière || ventrem Liv. 1, 34, 3, être enceinte || arma Cæs. G. 1, 29, 1, porter les armes
2. [fig.] : nomen alicujus Cic. Off. 3, 74, porter le nom de qqn ; alicui opem auxiliumque Cic. Verr. 2, 2, 9, porter à qqn aide et secours ; aliquid præ se ferre Cic. Arch. 26, [ante se Sen. Ep. 11, 10], porter devant soi, étaler, afficher qqch. ; præ se ferre avec prop. inf., faire voir ostensiblement que : Cic. Nat. 2, 47
3. supporter : impetum Cæs. G. 3, 19, 3, supporter le choc ; plagas silentio Cic. Tusc. 2, 46, supporter des coups sans se plaindre ; optimates quis ferat ? Cic. Rep. 1, 50, qui supporterait l'aristocratie ? ferunt aures hominum illa... laudari Cic. de Or. 2, 344, les oreilles humaines supportent qu'on fasse l'éloge de ces choses || ægre, moleste, acerbe ferre aliquid, supporter qqch. avec peine, cf. Cic. Tusc. 4, 40, etc. ; discessit ægre ferens Cic. Div. 1, 73, il s'éloigna l'âme affectée ; si quis ægre ferat se pauperem esse Cic. Tusc. 4, 59, si qqn supportait avec peine d'être pauvre || de Lentulo sic fero, ut debeo Cic. Att. 4, 6, 1, touchant Lentulus j'éprouve les sentiments que je dois ; numquid moleste fers de illo ? Cic. Att. 6, 8, 3, est-ce que tu t'apitoies sur cet homme ?
4. porter, présenter : legem, rogationem, présenter une loi, une proposition de loi, cf. Cic. Off. 2, 73 ; Sulla 65, etc. ; ad populum, ad plebem Cic. Clu. 140 ; Br. 89, etc., présenter au peuple, porter devant le peuple ; ad plebem ferre ut... Cic. Phil. 2, 110, proposer au peuple que... ; ferre ad plebem, vellentne... Cic. Fin. 2, 54, porter devant le peuple la question de savoir si l'on voulait... ; nihil de me tulisti, quominus essem... Cic. Domo 82, dans ta loi qui me concerne, il n'y a rien qui m'empêche d'être... ; de capite ferri non potest, nisi comitiis centuriatis Cic. Sest. 73, sur une affaire capitale il ne peut être porté de loi que par l'assemblée des centuries || [part. n. à l'abl. absolu] : lato ad populum ut... Liv. 23, 14, 2, la proposition ayant été faite au peuple que... || présenter à l'agrément (aliquid alicui) : Liv. 34, 19, 3, etc. ; v. venia || aliquem judicem ferre Cic. Com. 45, proposer qqn comme juge, cf. Cic. de Or. 2, 285 ; Liv. 3, 57, 5, etc. || sententiam, suffragium, donner son suffrage, voter, cf. Cic. Rep. 1, 47 ; Balbo 34, etc.
5. comporter : ut ætas illa fert Cic. Clu. 168, comme cet âge le comporte, comme c'est naturel à cet âge ; ut hominum opinio et religio fert Cic. Verr. 2, 5, 185, ainsi que le veulent l'opinion populaire et la croyance religieuse ; eadem, si vestra voluntas feret, consequemur Cic. Pomp. 70, ces mêmes avantages, je les obtiendrai, si votre volonté le permet ; natura fert ut... Cic. Rep. 6, 18, la nature veut que...
6. porter sur le livre de comptes : alicui expensum ferre Cic. Verr. 2, 1, 100, porter comme payé à qqn
7. rapporter, raconter, colporter : hæc omnibus ferebat sermonibus Cæs. C. 2, 17, 3, tels étaient les propos qu'il tenait dans toutes les conversations || patres ita fama ferebant [avec prop. inf.] Liv. 23, 31, 13, les sénateurs répandaient dans leurs propos cette idée que... ; cf. Liv. 28, 40, 1 ; cum... acturum se id per populum aperte ferret Liv. 28, 40, 2, comme il déclarait hautement qu'il réaliserait ce projet grâce à l'appui du peuple ; regnum eum adfectare fama ferebat Liv. 2, 7, 6, le bruit courait qu'il ambitionnait la royauté || Mercurium omnium inventorem ferunt Cæs. G. 6, 17, 1, ils donnent Mercure comme l'inventeur de tout ; multa ejus ferebantur Cic. Læl. 6, on citait de lui beaucoup de choses, cf. Cic. Br. 205 || [expressions] : ferunt [avec prop. inf.], ut ferunt, ut fertur, on rapporte, comme on rapporte, cf. Cic. Nat. 3, 57 ; de Or. 1, 45 ; 1, 49, etc. ; [fertur, feruntur av. tournure pers.] Themistocles fertur respondisse Cic. CM 8, on dit que Thémistocle répondit..., cf. Cic. Rep. 2, 4 ; 2, 20, etc.
8. obtenir, emporter : palmam Cic. Att. 4, 15, 6 ; primas Cic. Br. 183, obtenir la palme, le premier rang ; victoriam ex aliquo Liv. 39, 51, 10, remporter sur qqn la victoire ; centuriam, tribum Cic. Planc. 49 ; Phil. 2, 4, obtenir les suffrages d'une centurie, d'une tribu ; munera Hor. O. 4, 8, 4, recevoir des présents ; responsum ab aliquo Cic. Cat. 1, 19, obtenir de qqn une réponse ; repulsam a populo Cic. Tusc. 5, 54, recevoir du peuple un échec || ferre atque agere, piller, ravager, v. ago
9. porter, produire : fruges Cic. Leg. 2, 67, produire les moissons ; ferundo arbor peribit Cato Agr. 6, 2, à force de produire l'arbre périra || [fig.] hæc ætas oratorem... tulit Cic. Br. 45, cette époque produisit un orateur...
10. porter, mettre en mouvement, déplacer : signa Cæs. G. 1, 39, 7 ; 6, 37, 6, se mettre en route ; pedem Virg. En. 2, 756, porter ses pas ; quo ventus ferebat Cæs. G. 3, 15, 3, dans la direction où le vent portait || [surtout] se ferre ou ferri, se porter, se mettre en mouvement : se ferre obviam alicui Cic. Planc. 96, se porter au-devant de qqn ; se obvium alicui rei Cic. Rep. 1, 7, se porter à la rencontre de qqch., braver qqch. ; alii aliam in partem ferebantur Cæs. G. 2, 24, 3, ils se lançaient de côté et d'autre ; deorsum ad lineam ; recte, oblique ferri Cic. Fin. 1, 18 ; 1, 19, avoir un mouvement de haut en bas perpendiculaire ; vertical, oblique
11. [fig.] porter, diriger, mener : quem tulit ad scenam ventoso gloria curru Hor. Ep. 2, 1, 177, celui que la gloire a mené sur la scène dans son char inconstant ; laudibus aliquem in cælum Cic. Fam. 10, 26, 2, porter qqn aux nues par des éloges ; crudelitate ferri Cic. Clu. 199, être emporté par la cruauté ; quo cujusque animus fert, eo discedunt Sall. J. 54, 4, ils s'en vont chacun où le porte sa fantaisie, cf. Liv. 25, 21, 5 || itinera duo, quæ ad portum ferebant Cæs. C. 1, 27, 4, deux chemins qui menaient au port, cf. Liv. 1, 7, 6 || fert animus avec inf. Suet. Oth. 6 ; Ov. M. 1, 1, avoir la pensée, l'intention de...
12. [poét.] emporter : omnia fert ætas Virg. B. 9, 51, le temps emporte tout ; postquam te fata tulerunt Virg. B. 5, 34, depuis que les destins t'ont ravi. ➳ redoublt arch. tetuli, etc. Pl. Men. 629 ; Most. 471 ; Rud. 893, etc. ; Lucr. 6, 672 ; Catul. 63, 52, etc. || inf. pass. ferrier Pl. Rud. 367.
Lātō Copy link
ⓘ

Lātūs: fem gen sg

• Lātō, ūs, f., Latone : Varro L. 7, 16 ; v. Latona.
GES Gesner (5)
Source
Source & Attribution
Johann Matthias Gesner, Novus Linguae et Eruditionis Romanae Thesaurus (1749). Transcribed by the team of Dr. Wilhelm Kühlmann from Heidelberg University; accessed via latin-dict.github.io.
Jump to
latus Copy link
ⓘ

lātus: masc nom sg

lătus: neut nom/voc/acc sg

LATVS [1] a, um. Part. [τεθειμένος] Cic. Philipp. 2 c. 41 Operta lectica latus est vt mortuus. Lex per vim lata Idem pro Sext. 37 c. 16. Poena lata Id. pro Corn. Balb. 33.
latus Copy link
ⓘ

lātus: masc nom sg

lătus: neut nom/voc/acc sg

LATVS [2] [πεφορημένος] Partic. a Fero, fers, vid. FERO.
latus Copy link
ⓘ

lātus: masc nom sg

lătus: neut nom/voc/acc sg

LATVS [3] a, um. ior, issimus. [εὐρὺς, πλατὺς, λαῦρος] Spatiosus, amplus, laxus. […]
Page Scan
latus Copy link
ⓘ

lātus: masc nom sg

lătus: neut nom/voc/acc sg

LATVS [4] eris. n. [πλευρὰ, λαγὼν, πλευρὸν] Pars humani corporis infra axillam, et quae in animalibus, aut aliis in rebus, proportione illi respondent. […]
Page Scan
fero Copy link
ⓘ

lātus: perf part pass masc nom sg

FERO fers, tuli, latum, ferre. [φέρω, ἐνέγκω, ἀγινέω] Verbum amplissimae significationis, et latissimi vsus, eaque de causa, vt fere fit, Anomalum. […]
Page Scan
FOR Forcellini (3)
Source
Source & Attribution
Egidio Forcellini, Totius Latinitatis Lexicon. Digital entries displayed from lexica.linguax.com, maintained by Godmy. All credit belongs to the respective authors and contributors.
Jump to