Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.

Dictionary settings

Enabled Dictionaries
Search Scope

Match conjugated verbs and declined nouns/adjectives.

Highlight Strength 50%
Contents (13 entries · 51 senses)
L&S Lewis & Short (2)
Source
Source & Attribution
Text provided under a CC BY-SA 4.0 license by the Perseus Digital Library, with funding from the National Endowment for the Humanities. Digitized from Charlton T. Lewis and Charles Short, A Latin Dictionary (1879). Data originally from PerseusDL/lexica and accessed from github.com/nkprasad12/lexica.
Jump to
ⓘ

alter: masc nom/voc sg

• alter, tĕra, tĕrum, adj. (the measure of the gen. sing. āltĕrĭŭs as paeon primus is supported in good Latin only by examples from dactylic verse (but see alterĭus in trochaic measure, Plaut. Capt. 2, 2, 56), in which īpsĭŭs, īllĭŭs, īstĭŭs, ūnĭŭs, etc., are used as dactyls; on the contr., the regular measure āltĕrīŭs, as ditrochaeus, is sufficiently confirmed by the foll. verses of Enn., Ter., and Ter. Maur.: mox cum alterīus abligurias bona, Enn. ap. Donat. ad Ter. Phorm. 2, 2, 25 (Sat. 29 Vahl.): alterīus sua comparent commoda? ah! Ter. And. 4, 1, 4: nec alterī́us indigéns opís veni, Ter. Maur. p. 2432 P.; and sescupló vel una víncet alterī́us singulum, id. ib. p. 2412 ib.; Prisc. p. 695 ib.; alterius is also commonly used as the gen. of alius, as alīus is little used (v. h. v. fin.).—Dat. sing. f.: alterae, Plaut. Rud. 3, 4, 45; Ter. Heaut. 2, 3, 30; Caes. B. G. 5, 27; Nep. Eum. 1, 6; Col. 5, 11, 10) [a comp. form of al-ius; cf. Sanscr. antara = alius; Goth. anthar; Lith. antras = secundus; Germ. ander; Gr. ἕτερος; Engl. either, other; also Sanscr. itara = alius], the other of two, one of two, the other, ὁ ἕτερος.
  1. I. Lit.
    1. A. In gen.: nam huic alterae patria quae sit, profecto nescio, Plaut. Rud. 3, 4, 45: necesse est enim sit alterum de duobus, Cic. Tusc. 1, 41, 97: altera ex duabus legionibus, Caes. B. C. 2, 20: mihi cum viris ambobus est amicitia; cum altero vero magnus usus, Cic. Clu. 42, 117: alter consulum, Liv. 40, 59: alter ex censoribus, id. 40, 52: in alterā parte fluminis legatum reliquit, on the other side, Caes. B. G. 2, 5; id. B. C. 3, 54: si quis te percusserit in dexteram maxillam tuam, praebe illi et alteram, Vulg. Matt. 5, 39; 28, 1.—Hence: alter ambove, one or both; commonly in the abbreviation: A. A. S. E. V. = alter ambove si eis videretur: utique C. Pansa, A. Hirtius consules alter ambove S. E. V. rationem agri habeant, Cic. Phil. 5 fin. Wernsd.; cf. id. ib. 8, 11; 9, 7 fin.; 14, 14 fin.; cf. Brison. Form. pp. 218 and 219: absente consulum altero ambobusve, Liv. 30, 23: ambo alterve, S. C. ap. Front. Aquaed. 100 fin.—
    2. B. Esp.
  2. 1. a.. In distributive clauses: alter ... alter, the one ... the other (cf. alius, II. A.): ὁ ἕτερος ... ὁ ἕτερος: Si duobus praefurniis coques, lacunā nihil opus erit. Cum cinere eruto opus erit, altero praefurnio eruito, in altero ignis erit, Cato, R. R. 38, 9: alteram ille amat sororem, ego alteram, Plaut. Bacch. 4, 4, 68; id. Am. 1, 2, 19; 1, 2, 20; Ter. Ad. 1, 2, 50: quorum alter exercitum perdidit, alter vendidit, Cic. Planc. 35; so id. Rosc. Am. 6, 16: namque alterā ex parte Bellovaci instabant; alteram Camulogenus tenebat, Caes. B. G. 7, 59 Herz.: conjunxit alteram (cortinam) alteri, Vulg. Exod. 36, 10; 36, 22; ib. Joan. 13, 14; ib. Rom. 12, 5.—
        1. b. In same sense, unus ... alter, one ... the other, as in later Gr. εἷς μέν ... ἕτερος δέ: vitis insitio una est per ver, altera est cum uva floret; ea optima est, Cato, R. R. 41, 1: Phorm. Una injuria est tecum. Chrem. Lege agito ergo. Phorm. Altera est tecum, Ter. Phorm. 5, 8, 90: uni epistolae respondi; venio ad alteram, Cic. Fam. 2, 17, 6: nomen uni Ada, et nomen alteri Sella, Vulg. Gen. 4, 19; ib. Matt. 6, 24: Erant duae factiones, quarum una populi causam agebat, altera optimatium, Nep. Phoc. 3, 1; Liv. 31, 21: consules coepere duo creari, ut si unus malus esse voluisset, alter eum coërceret, Eutr. 1, 8: Duo homines ascenderunt in templum, unus pharisaeus et alter publicanus, Vulg. Luc. 18, 10 al.—
        2. c. Sometimes a subst., or hic, ille, etc., stands in the place of the second alter: Epaminondas ... Leonidas: quorum alter, etc ... Leonidas autem, etc., Cic. Fin. 2, 30, 97; so Vell. 2, 71, 3: alter gladiator habetur, hic autem, etc., Cic. Rosc. Am. 6, 17: quorum alteri Capitoni cognomen est, iste, qui adest, magnus vocatur, id. ib.: alterum corporis aegritudo, illum, etc., Flor. 4, 7.—Sometimes
          1. α. one alter is entirely omitted (cf. alius, II. A.; ἕτερος, L. and S. I. 2.): duae turmae haesere: altera metu dedita hosti, pertinacior (sc. altera), etc., Liv. 29, 33: hujus lateris alter angulus ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat, Caes. B. G. 5, 13; or
          2. β. the form changed: dialecticam adjungunt et physicam, alteram quod habeat rationem .... Physicae quoque etc., Cic. Fin. 3, 21, 72, and 3, 22, 73. —Sometimes a further distributive word is added: alter adulescens decessit, alter senex, aliquis praeter hos infans, Sen. Ep. 66, 39: alter in vincula ducitur, alter insperatae praeficitur potestati, alius etc., Amm. 14, 11.—
        3. d. In plur.: nec ad vivos pertineat, nec ad mortuos; alteri nulli sunt, alteros non attinget, Cic. Tusc. 1, 38, 91: alteri dimicant, alteri victorem timent, id. Fam. 6, 3: binas a te accepi litteras; quarum alteris mihi gratulabare ... alteris dicebas etc., in one of which, ... in the other, id. ib. 4, 14: quorum alteri adjuvabant, alteri etc., Caes. B. G. 7, 17: duplices similitudines, unae rerum, alterae verborum, Auct. ad Her. 3, 20. —
        4. e. The second alter in a different case: alter alterius ova frangit, Cic. N. D. 2, 49: uterque numerus plenus, alter alterā de causā habetur, Macr. Somn. Scip. 2: qui noxii ambo, alter in alterum causam conferant, Liv. 5, 11: alteri alteros aliquantum attriverant, Sall. J. 79, 4; so id. ib. 42, 4; 53, 7 al. —Also with alteruter: ne alteruter alterum praeoccuparet, Nep. Dion. 4, 1.—With unus: quom inter nos sorderemus unus alteri, Plaut. Truc. 2, 4, 30: dicunt unus ad alterum, Vulg. Ez. 33, 30: ne unus adversus alterum infletur pro alio, ib. 1 Cor. 4, 6.—With uterque: uterque suo studio delectatus contempsit alterum, Cic. Off. 1, 1, 4: utrique alteris freti finitimos sub imperium suum coëgere, Sall. J. 18, 12.—With nemo, nullus, neuter: ut nemo sit alteri similis, Quint. 2, 9, 2: cum tot saeculis nulla referta sit causa, quae esset tota alteri similis, id. 7, prooem. 4: neutrum eorum contra alterum juvare, Caes. B. C. 1, 1, 3: ut neutra alteri officiat, Quint. 1, 1, 3.—After two substt., the first alter generally refers to the first subst., and the second to the second: Philippum rebus gestis superatum a filio, facilitate video superiorem fuisse. Itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus, Cic. Off. 1, 26; cf. Plaut. Am. 1, 2, 21; Brem. ad Suet. Claud. 20.—Sometimes the order is reversed: contra nos (summa gratia et eloquentia) raciunt in hoc tempore; quarum alteram (i. e. eloquentiam) vereor, alteram (i. e. gratiam) metuo, Cic. Quinct. 1; so id. Off. 3, 18; 1, 12; cf. Spald. ad Quint. 9, 2, 6.—
      1. 2. As a numeral = secundus, the second, the next, ό ἕτερος: primo die, alter dies, tertius dies, deinde reliquis diebus etc., Cic. Verr. 2, 1, 7: proximo, altero, tertio, reliquis consecutis diebus non intermittebas etc., id. Phil. 1, 13 Wernsd.: quadriennio post alterum consulatum, id. Sen. 9: die altero, Vulg. Jos. 10, 32: alteris Te mensis adhibet deum, i. e. at the dessert (= mensā secundā), Hor. C. 4, 5, 31.—So, alterā die, the next day, τῇ ἄλλῃ ἡμέρᾳ, τῇ ἑτέρᾳ: se alterā die ad conloquium venturum, Caes. B. C. 3, 19; Vulg. Gen. 19, 34; ib. Matt. 27, 62: die altero, ib. Num. 11, 32; ib. Jos. 5, 11 al.—So in comparative sense: alterā die quam a Brindisio solvit, in Macedoniam trajecit, Liv. 31, 14; Suet. Vit. 3: intermittere diem alterum quemque oportet, every other day, Cels. 3, 23; 3, 13; 4, 12: Olea non continuis annis, sed fere altero quoque fructum adfert, Col. R. R. 5, 8.—With prepp.: qui (Ptolemaeus) tum regnabat alter post Alexandream conditam, next after, Cic. Off. 2, 23, 82; so, fortunate puer, tu nunc eris alter ab illo, the second or next after him, Verg. E. 5, 49: alter ab undecimo jam tum me ceperat annus, id. ib. 8, 39.—Hence,
        1. b. Also with tens, hundreds, etc.: accepi tuas litteras, quas mihi Cornificius altero vicesimo die reddidit, on the twenty-second day, Cic. Fam. 12, 25 Manut.: anno trecentesimo altero quam condita Roma erat, in the three hundred and second year, Liv. 3, 33: vicesima et altera laedit, Manil. 4, 466.—
        2. c. So of a number collectively: remissarios pedum XII., alteros pedum X., a second ten, Cato, R. R. 19, 2: ad Brutum hos libros alteros quinque mittemus, Cic. Tusc. 5, 41, 121: basia mille, deinde centum, dein mille altera, dein secunda centum, Cat. 5, 7.—So with the numeral understood: aurea mala decem misi; cras altera (sc. decem) mittam, a second ten, Verg. E. 3, 71.—Hence,
        3. d. Unus et alter, unus atque alter, unus alterque, the one and the other.
          1. α. For two (as in Gr. εἷς καὶ ἕτερος): unus et alter dies intercesserat, Cic. Clu. 26: adductus sum tuis unis et alteris litteris, id. Att. 14, 18: et sub eā versus unus et alter erunt, Ov. H. 15, 182; so Suet. Tib. 63; id. Calig. 56; id. Claud. 12 (cf. id. Gram. 24: unum vel alterum, vel, cum plurimos, tres aut quattuor admittere).—
          2. β. More freq. of an indef. number, one and another; and: unusalterve, one or two: Unus et item alter, Ter. And. 1, 1, 50: mora si quem tibi item unum alterumve diem abstulerit, Cic. Fam. 3, 9; so id. Clu. 13, 38; 13, 26: versus paulo concinnior unus et alter, Hor. Ep. 2, 1, 74; so id. S. 1, 6, 102; 2, 5, 24; id. A. P. 15: ex illis unus et alter ait, Ov. F. 2, 394; id. Am. 2, 5, 22; Petr. 108; Plin. Pan. 45 Schwarz; cf. id. ib. 52, 2; Suet. Caes. 20; id. Galb. 14 al.: paucis loricae, vix uni alterive cassis aut galea, Tac. G. 6.—
        4. e. Alterum tantum, as much more or again, twice as much (cf. Gr. ἕτερον τοσοῦτον or ἕτερα τοσαῦτα): etiamsi alterum tantum perdundum est, perdam potius quam sinam, etc., Plaut. Ep. 3, 4, 81; so id. Bacch. 5, 2, 65: altero tanto aut sesqui major, Cic. Or. 56, 188: altero tanto longior, Nep. Eum. 8, 5; so Dig. 28, 2, 13: numero tantum alterum adjecit, Liv. 1, 36; so id. 10, 46; Auct. B. Hisp. 30; Dig. 49, 14, 3 al.—
        5. f. Alteri totidem, as many more: de alteris totidem scribere incipiamus, Varr. L. L. 8, 24 Müll. —
        6. g. To mark the similarity of one object to another in qualities, etc., a second, another (as in English, a second father, my second self, and the like). So,
          1. α. With a proper name, used as an appellative (cf. alius, II. G.): Verres, alter Orcus, Cic. Verr. 2, 4, 50: alterum se Verrem putabat, id. ib. 5, 33 fin.: Hamilcar, Mars alter, Liv. 21, 10.—
          2. β. With a com. noun: me sicut alterum parentem observat, Cic. Fam. 5, 8: altera patria, Flor. 2, 6, 42 al.—
          3. γ. Alter ego, a second self, of very intimate friends (in the class. per. perh. only in Cic. Ep.; cf. ὁ ἑταῖρος, ἕτερος ἐγώ, Clem. Al. 450): vide quam mihi persuaserim te me esse alterum, Cic. Fam. 7, 5: me alterum se fore dixit, id. Att. 4, 1: quoniam alterum me reliquissem, id. Fam. 2, 15; Aus. praef. 2, 15.—
          4. δ. Alter idem, a second self, like ἕτεροι αὑτοί, Arist. Eth. M. 8, 12, 3 (on account of the singularity of the expression, introduced by tamquam): amicus est tamquam alter idem, Cic. Lael. 21, 82.—
      2. 3. The one of two, either of two, without a more precise designation, for alteruter: non uterque sed alter, Cic. Ac. 2, 43, 132: fortasse utrumque, alterum certe, id. Att. 11, 18: melius peribimus quam sine alteris vestrūm vivemus, Liv. 1, 13: nec rogarem, ut mea de vobis altera amica foret, Ov. A. A. 3, 520: ex duobus, quorum alterum petis, etc., Plin. Ep. 1, 7, 3: ex duobus (quorum necesse est alterum verum), etc., Quint. 5, 10, 69: ac si necesse est in alteram errare partem, maluerim etc., id. 10, 1, 26; 1, 4, 24; 9, 3, 6 al.—Once also with a negative, neither of two: hos, tamquam medios, nec in alterius favorem inclinatos, miserat rex, Liv. 40, 20, 4.—
  3. II. Transf.
    1. A. Another of a class = alius (as opp. to one's self, to another); subst., another, a neighbor, a fellow-creature, ὁ πέλας (so sometimes ἕτερος, Xen. Cyr. 2, 3, 17); cf. Ochsn. Eclog. 90 and 458 (alter designates the similarity of two objects; alius a difference in the objects contrasted): SI. INIVRIAM. FAXIT. ALTERI., Fragm. XII. Tab. ap. Gell. 20, 1: qui alterum incusat probri, eum ipsum se intueri oportet, Plaut. Truc. 1, 2, 58; id. Am. prol. 84: mox dum alterius abligurias bona, quid censes dominis esse animi? Enn. ap. Don. ad Ter. Phorm. 2, 2, 25: ut malis gaudeant atque ex incommodis Alterius sua ut comparent commoda, Ter. And. 4, 1, 3: qui alteris exitium paret, etc., Att. ap. Cic. Tusc. 2, 17, 39: qui nihil alterius causā facit et metitur suis commodis omnia, Cic. Leg. 1, 14: ut aeque quisque altero delectetur ac se ipso, id. Off. 1, 17, 56; 1, 2, 4: scientem in errorem alterum inducere, id. ib. 3, 13, 55 et saep.: cave ne portus occupet alter, Hor. Ep. 1, 6, 32 Schmid.: nil obstet tibi, dum ne sit te ditior alter, id. S. 1, 1, 40; 1, 5, 33: canis parturiens cum rogāsset alteram, ut etc., Phaedr. 1, 19: nec patientem sessoris alterius (equum) primus ascendit, Suet. Caes. 61; id. Tib. 58: in quo judicas alterum, te ipsum condemnas, Vulg. Rom. 2, 1: nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius, ib. 1 Cor. 10, 24; 14, 17: sic in semet ipso tantum gloriam habebit et non in altero, ib. Gal. 6, 4 al.—Hence, alter with a neg., or neg. question and comp., as an emphatic expression (mostly ante-class.; cf. alius, II. H.): scelestiorem nullum illuxere alterum, Plaut. Bacch. 2, 3, 22: scelestiorem in terrā nullam esse alteram, id. Cist. 4, 1, 8: qui me alter audacior est homo? id. Am. 1, 1, 1; id. Ep. 1, 1, 24.—
    2. B. The other, the opposite: alterius factionis principes, the leaders of the opposite party, Nep. Pelop. 1, 4 (cf. id. ib. 1, 2: adversariae factioni): studiosiorem partis alterius, Suet. Tib. 11. —
    3. C. In gen., different: quotiens te speculo videris alterum, Hor. C. 4, 10, 6: abeuntes post carnem alteram (Gr. ἕτερος, q. v. L. and S. III.), Vulg. Jud. 7.—
    4. D. In the lang. of augury, euphem. for infaustus, unfavorable, unpropitious, Fest. p. 6 (v. L. and S. Gr. Lex. s. v. ἕτερος, III. 2.).!*? The gen. alterius commonly serves as gen. of alius instead of alīus, Cic. Fam. 15, 1, 1; id. Att. 1, 5, 1; 1, 20, 2; Caes. B. G. 1, 36, 1; Sall. C. 52, 8; Liv. 21, 13, 3; 22, 14, 4; 26, 8, 2; 28, 37, 6 al.; Col. 8, 17, 2; 11, 2, 87; 12, 22, 2; Sen. Ep. 72, 10; 102, 3; id. Ben. 4, 3, 1; id. Ot. Sap. 4, 1; id. Brev. Vit. 16, 2; id. Q. N. 2, 34, 1 al.; Quint. 7, 9, 8; 8, 3, 73 al.; Tac. A. 15, 25; id. H. 2, 90; Plin. Ep. 10, 114, 2; Suet. Caes. 61; id. Tib. 58 al.; Gell. 2, 28 al.—It also stands as correlative to alius: alius inter cenandum solutus est, alterius continuata mors somno est, Sen. Ep. 66, 39: cum inventum sit ex veris (gemmis) generis alterius in aliud falsas traducere, Plin. 37, 12, 75, § 197; Plin. Pan. 2, 6 (Neue, Formenl. II. p. 216).!*? † altĕras, adv. [alter], for alias, acc. to Paul. ex. Fest. p. 27 Müll.
alto Copy link
ⓘ

alter: pres subj pass 1st sg

• alto, āre, v. a. [altus], to make high, to raise, elevate (only in the foll. exs.), Sid. Ep. 8, 9: sol altatus, id. ib. 2, 2.
GAF Gaffiot (3)
Source
Source & Attribution
Félix Gaffiot, Dictionnaire illustré latin-français (1934). Digital data kindly provided by gaffiot.fr.
Jump to
ⓘ

alter: masc nom/voc sg

• 1 altĕr, ĕra, ĕrum (gén. alterīus, dat. alterī),
1. l'un des deux ; [en parlant de deux] l'un, l'autre ; [dans une énumération] second : uti C. Pansa A. Hirtius consules, alter ambove... cognoscerent Cic. Phil. 5, 53, etc., [décider] que les consuls C. Pansa et A. Hirtius, soit un seul, soit les deux ensemble, recherchent...; necesse est sit alterum de duobus Cic. Tusc. 1, 97, nécessairement, de deux choses l'une ; ad alteram fluminis ripam Cæs. G. 5, 18, 2, près de (sur) l'autre rive du fleuve [la rive opposée]; claudus altero pede Nep. Ages. 8, 1, boiteux d'une jambe || proximo, altero, tertio, reliquis consecutis diebus Cic. Phil. 1, 32, le jour qui venait immédiatement après, le second, le troisième, et tous les autres qui ont suivi ; (tria Græcorum genera) quorum uni sunt Athenienses..., Æoles alteri, Dores tertii nominabantur Cic. Fl. 64, (trois sortes de Grecs) dont les premiers sont les Athéniens, les seconds les Æoliens, et les troisièmes avaient nom Doriens, cf. Clu. 178 ; Cat. 2, 18 ; de Or. 2, 235 ; Cæs. G. 5, 24, 2 ; C. 1, 38, 1, etc.; quod est ex tribus oratoris officiis alterum Cic. Br. 197, ce qui des trois devoirs de l'orateur est le second ; [d'où] alter Themistocles Cic. Br. 43, un second Thémistocle ; tua altera patria Cic. Verr. 2, 4, 17, ta seconde patrie ; (verus amicus) est tanquam alter idem Cic. Læl. 80, (le véritable ami) est comme un autre nous-même || centesima lux est hæc ab interitu P. Clodii et altera Cic. Mil. 98, voici le 102e jour écoulé depuis la mort de Clodius ; anno trecentesimo altero quam condita Roma erat Liv. 3, 33, 1, trois cent deux ans après la fondation de Rome || alterum tantum, une seconde fois autant : Pl. Bacch. 1184, etc.; Cic. Or. 188 ; Nep. Eum. 8, 5 ; numero tantum alterum adjecit Liv. 1, 36, 7, il doubla le nombre, cf. 8, 8, 14 || [poét.] tu nunc eris alter ab illo Virg. B. 5, 49, toi, tu seras le second après lui ; alter ab undecimo annus Virg. B. 8, 39, une seconde année après la onzième [douzième année] || alter... alter, l'un... l'autre, le premier... le second ; alteri... alteri sens collectif : quibus ex generibus alteri se populares, alteri optimates haberi voluerunt Cic. Sest. 96, [= quorum ex generibus] parmi ces catégories de citoyens, les uns ont aspiré au titre de démocrates, les autres à celui d'aristocrates, cf. Phil. 5, 32 ; Or. 143 ; Rep. 2, 9, etc.; Cæs. G. 1, 26, 1, etc. || unus... alter : Cic. Verr. 2, 1, 90 ; 5, 27 ; Mur. 30, etc.; unæ decumæ... alteræ Cic. Verr. 2, 3, 227, une première dîme... une seconde || unus aut alter, unus alterve, un ou deux : Cic. Mur. 43 ; Fin. 5, 74 ; Att. 7, 8, 2, etc. || unus et alter, un, puis un autre : dicit unus et alter breviter Cic. Verr. 2, 2, 75, un, deux témoins déposent brièvement, cf. Clu. 38 ; Att. 14, 18, 1 || alter alterum : alter ab altero adjutus Cic. Br. 3, s'étant tous deux aidés mutuellement ; alter alterius judicium reprehendit Cic. Clu. 122, tous deux blâment réciproquement leur jugement ; duæ res maximæ altera alteri defuit Cic. Br. 204, à chacun des deux fit défaut l'une des deux qualités les plus importantes [l'un manqua de l'une, l'autre de l'autre] ; quorum (numerorum) uterque plenus alter altera de causa habetur Cic. Rep. 6, 12, ces nombres [7, 8] sont considérés comme parfaits tous deux, l'un pour une raison, l'autre pour une autre
2. autrui : qui nihil alterius causa facit Cic. Leg. 1, 41, celui qui ne fait rien pour autrui ; nihil alteri incommodare Cic. Quinct. 51, ne causer aucun désagrément à son prochain ; contemnuntur ii qui « nec sibi nec alteri », ut dicitur Cic. Off. 2, 36, on méprise ceux qui, comme on dit, ne font rien, pas plus pour eux que pour autrui. ➳ formes rares : dat. masc. alterei CIL 1, 583, 76 ; altero CLE 192, 3 || dat. fém. alteræ Pl. Rud. 750 ; Ter. Haut. 271 ; Phorm. 928 ; Cæs. G. 5, 27, 5 [α]; Nep. Eum. 1, 6 ; Col. Rust. 5, 11, 10 ; Gell. 7, 7, 1.
altēr Copy link
ⓘ

alter: masc nom/voc sg

• 2 altēr, ēris, v. halteres.
altō Copy link
ⓘ

alter: pres subj pass 1st sg

• altō, āre, (altus), tr., rendre haut, élever : Sid. Ep. 2, 2.
GES Gesner (2)
Source
Source & Attribution
Johann Matthias Gesner, Novus Linguae et Eruditionis Romanae Thesaurus (1749). Transcribed by the team of Dr. Wilhelm Kühlmann from Heidelberg University; accessed via latin-dict.github.io.
Jump to
alter Copy link
ⓘ

alter: masc nom/voc sg

ALTER, era, erum; erius, eri, ὁ ἕτερος, ἕτερος et [ἄλλος, Vet. Gloss.] Vnde compositum ducunt quidam ap. Fest. […]
Page Scan
alto Copy link
ⓘ

alter: pres subj pass 1st sg

ALTO, are. Verb. inusit. Inde
FOR Forcellini (2)
Source
Source & Attribution
Egidio Forcellini, Totius Latinitatis Lexicon. Digital entries displayed from lexica.linguax.com, maintained by Godmy. All credit belongs to the respective authors and contributors.
Jump to
S&H Smith & Hall (1)
Source
Source & Attribution
Digitized by Distributed Proofreaders from William Smith and Theophilus D. Hall, A Copious and Critical English-Latin Dictionary (1871), and generously placed into the public domain.
• alter (v.):
  1. A. Trans.:
      1. 1. mūto, 1 (to modify, change partially): to a. a will, testamentum m., Cic.: to a. one's opinion, sententiam m., Cic.: Tarquinius did not a. the centuries of knights at all, nec T. de equitum centuriis quidquam mutavit, Liv.: v. to change.
      2. 2. immūto, 1: to a. the arrangement of words, i. verborum ordinem, Cic.: to a. the arrangements of another, aliquid de alicujus institutis i., Cic.
      3. 3. dēmūto, 1 (partially to change: hence closely corresponding to the Eng.): they resolved that nothing should be a.'d in the institution of the flamens, placitum instituto flaminum nihil demutari, Tac.: to a. one's opinion about a matter, sententiam in aliqua re d., Gell.: I must a. my style of speech, oratio mihi demutanda est, Pl.--Note. Muto must not be used for to alter, unless the context shows that only a part, not the whole is changed: thus mutare vestitum is to change one's dress altogether, esp. of going into mourning: to a. one's style of dress may be expr. by aliquid de vestitu solito mutare, immutare: v. to change. Phr.: to a. (a will, etc.) by falsifying, corrumpere, vitiare, etc.: v. to falsify: to be very much a.'d, i. e. in personal appearance, *specie oris vultuque multum immutatum esse.
  2. B. Intrans.: to undergo change: mūtor, immūtor, dēmūtor, used reflectively; as, times a. and we a. with them, tempora mutantur, et nos m. in illis, Hor.: v. (A.) and to change.
R&A Riddle & Arnold (1)
Source
Source & Attribution
J. E. Riddle and T. K. Arnold, A Copious and Critical English-Latin Lexicon. Data retrieved from FergusJPWalsh/riddle-arnold under a CC BY-SA 4.0 license.
ALTER Copy link
• ALTER
1.
  • Transitively, mutare: commutare (aliquid in aliqua re, of a thing that exists independently, as a house, etc.: de aliqua, re, of what does not exist independently, as manners, customs, etc.): immutare (mostly of an entire change): submutare (of a partial change): novare (to give anything a new shape): emendare, corrigere (improve by an alteration; emendare may be said of removing one or more errors, corrigere of making what was altogether bad good): variare (to vary by changing; e.g., fortunam, animos, etc.): invertere (to turn round: give a wrong turn to; e.g., corrupt the character): interpolare (to falsify anything by altering its appearance). To alter anything written, a speech, etc., orationem, etc., rescribere: a will, testamentum mutare (general term): testamentum rescindere (to cancel it; of the testator: testamentum resignare is, to open a will): to alter a line of march, iter or viam fleetere; iter convertere: a plan, consilium mutare or commutare: one’s life, manner of life, morum institutorumque mutationem facere (opposed to instituta sua tenere): one’s custom, consuetudinem mutare: one’s disposition, novum sibi induere ingenium (Liv., 3, 33): one’s character, morum mutationem or commutationem facere (general term) - mores emendare (for the better); mores invertere (for the worse): what can still be altered, quod integrum est: what is done can not he altered, factum infectum fieri non potest (Tac.).
  • To be altered. Vid. ALTER, intransitive.
2. Intransitively, mutari: commutari: immutari (Syn. in preceding word): variare (to change backward and forward; especially of the weather): converti (to change round, whether for better or for worse: of fortune, plans, etc.): to change (of men, their characters, etc.): se invertere (for the worse): in melius mutari, ad bonam frugem se recipere (for the better). Vid :, also, to alter the character, in ALTER, transitive. Not to alter, sibi constare, a se non decedere. He has not altered, non alius est ac fuit; est idem qui fuit semper: antiquum obtinet. He is quite altered, commutatus est totus. You must hegin today to be an altered man, hie dies aliam vitam defert, alios mores postulat (Ter.). Men are altered, homines alii facti sunt. Times and opinions are altered, magna facta est rerum et animorum commutatio. Every thing is altered, versa sunt omnia. Which can not now be altered, quod non integrum est.
GRG Georges (2)
Source
Source & Attribution
Karl Ernst Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch (8th ed., 1913/1918). Digitized data accessed from latin-dict.github.io and is in the public domain.
Jump to
alt, älter, älteste,
I. was schon eine Zeit, eine lange Zeit dagewesen, nicht neu etc.: vetus, sehr alt, pervetus, veterrimus (was schon seit langen, also eine Reihe von Jahren hindurch existiert, Ggstz. novus).
vetustus (durch langes Bestehen, Liegen etc. alt u. gut geworden).
vetulus (ältlich, schon ziemlich alt, schon ziemlich in die Jahre, bes. oft v. Tieren und Dingen, Ggstz. novellus).
inveteratus (schon alt geworden und dah. fest eingewurzelt).
antiquus, sehr alt, perantiquus, antiquissimus (was früher-, vorher gewesen ist, der Vorzeit angehörig, dah. auch altertümlich, Ggstz. recens).
priscus (uralt, der grauen Vorzeit angehörig, verschollen, Ggstz. novus).
pristinus (vormalig, vorherig, steht rein temporal im Gegensatz zu dem, was und wie es jetzt ist).
antiquo artificio factus. antiquo opere factus. antiquae od. priscae artis. antiqui operis (von alter Arbeit, antik, von Kunstwerken).
antiquitus acceptus od. traditus. a maioribus acceptus od. traditus (von alters her, von den Vorfahren her empfangen, überliefert, Ggstz. novus).
antiquitusod. a maioribus institutus (vor alters, von den Vorfahren eingerichtet, z. B. ludi).
obsoletus (nicht neu, d. i. sowohl abgetragen, abgenutzt, als aus der Mode gekommen, abgekommen); verb. antiquus et obsoletus.
ruinosus (baufällig).
Komparat. älter, der ältere, prior. superior (der früher lebende, z. B. Dionysius; Ggstz. nostrae od. huius aetatis, posterior); aetate maior (der dem Zeitalter nach frühere, Ggstz. aetate minor): die Älteren (= Früheren), priores. superiores (Ggstz. homines nostrae aetatis, posteri): um ein Menschenalter älter, saeculo prior.
Superl. älteste auch durch ultimus (der der Zeit nach entfernteste, z. B. tempora, antiquitas, origo).
ein alter Soldat, veteranus miles u. bl. veteranus. miles exercitatus et vetus (beide ein durch langen Kriegsdienst geübter Soldat); plurimorum stipendiorum miles (ein viele Dienstjahre zählender); miles annis et senectā debilis (ein durch Alter u. Alterschwäche invalider).
alte Einrichtungen, vetera et prisca instituta; antiquitus instituta: du bist noch der alte, antiquum morem et ingenium obtines, od. bl. antiquum obtines; esidem, qui fuisti semper: etwas wieder auf den a. Fuß setzen, in pristinum restituere: alles im a. Stande (Zustande) lassen, es beim alten lassen, omnia integra servare.
a. Geschichte, res gestae et memoria vetus: eine a. Geschichte, historia vetus et antiqua.
die a. Welt, antiquitas (das Altertum); vetus aetas (die alte Zeit u. die Leute der alten Zeit); veteres. antiqui od. prisci homines (die Leute von der a. Welt).
ein Alter (alter Schriftsteller), vetus od. vetustior scriptor.
die Alten, veteres. antiqui. prisci. auch superiores (die früher, in der Vorzeit lebten; die beiden ersteren auch = die alten Schriftsteller); maiores (die Vorfahren); veterum scripta (die Schriften der Alten).
Adv.vetuste; antique
alt werden, vetusteseere (von Sachen, die durch das Alter besser werden); senescere (von Sachen, die durch das Alter verderben); inveterascere (alt werden, einwurzeln, verjähren, z. B. von Schulden): etwas a. werden lassen, vetustati mandaro (z. B. Früchte, Wein etc.).
II. ein ziemliches Alter habend,
a. von Menschen: grandis. iam aetate provectus (schon im Alter vorgerückt).
grandis od. grandior natu (im hohen, höhern Mannesalter stehend, Ggstz. senex).
senex (greise, ein Greis, Ggstz. puer, adulescens, iuvenis).
anus (greise, eine Greisin, v. weibl. Wesen, z. B. anus uxor, Ggstz. puella, virgo).
pergrandis natu. exactae iam aetatis (in sehr hohem Lebensalter stehend, hochbetagt).
aetate od. annis gravis (alterschwer, vom Alter gedrückt).
aetate od. senectute iam affectus (schon vom hohen Alter beschlichen).
senectute invalidus. annis infirmus (alt u. schwach; vgl. »alterschwach«).
aetate od. senectute od. senio confectus (alt und stumpf).
der a. Verres. senex Verres (der greise Vater Verres, Ggstz. adulescens Verres, der junge Sohn Verres); Verres pater (der Vater Verres übh., Ggstz. Verres filius).
ein Alter, senex; homo aetate grandior.
der Alte, pater (der Vater, Ggstz. filius).
Alter! mi vetule! (in der traulichen Anrede): wie ein Alter, seniliter.
eine Alte, eine alte Jungfer, ein altes Weib, Mütterchen, vetula (mehr im verächtlichen Sinne); anus. anicula (sowohl im edlen als im verächtlichen Sinne): wie ein a. Weib, aniliter.
die Alten, senes (die Greise, Ggstz. pueri, adulescentes); parentes (die Eltern, Ggstz. liberi; auch von Vögeln): Alte u. Junge, alt u. jung, pueri, senes.
der, die ältere, aetate superior. superioris aetatis. grandior natu (bejahrter, betagter, Ggstz. puer, iuvenis oder cuius media est aetas); senior (sich dem Greisenalter mehr nähernd, Ggstz. iunior); maior natu, im Zshg. gew. bl. maior (der Geburt nach relativ älter als ein anderer, Ggstz. minor natu, minor; bes. von Söhnen, Töchtern, Geschwistern): ich bin älter (als jmd.), mea grandior est aetas.
der, die älteste, maximus natu, maxima natu; auch bl. maximus, maxima (z. B. der älteste von den Söhnen, maximus natu e filiis: die älteste von den Schwestern, maxima sororum): die älteste Vestalin, maxima virgo: der älteste unter den Zeitgenossen, vetustissimus ex iis, qui vivunt.
alt werden, s. altern.
b. v. Lebl.: senilis (greisenhaft. Ggstz. puerilis, z. B. corpus u. vultus); od. senum (der Greise, z. B. corpus).
annis infirmus (alterschwach, Ggstz. validus, z. B. corpus).
a. werden, senescere (z. B. von Bäumen).
III. ein gewisses Alter habend, so u. so viel Jahre dagewesen,
a. v. leb. Wesen: natus (so u. so viel Jahre geboren) mit folg. Akk. der Zahl der Jahre; od. durch den bl. Genet. der Zahl der Jahre (von so u. so viel Jahren); od. durch agens (das so u. so vielte Jahr verlebend) mit folg. Akk. des wievielten Jahres, in dem man eben steht; z. B. acht Jahre alt, octo annos natus; octo annorum
älter als acht Jahre, maior (quam) octo annos natus; maior octo anis natus.
noch nicht acht Jahre alt, minor (quam) octo annos natus; minor octo annis natus.
acht Jahre alt werden, octavum aetatis ingredi annum: acht Jahre alt geworden sein, octo annos vixisse: volle acht Jahre, octo annos confecisse, complevisse: acht Jahre alt sein, octo annos natum esse; octo annorum esse od. egressum esse.
ebenso alt sein als jmd., aequalem esse alci od. alcis: älter sein als jmd., alci aetate anteire, antecedere: er war um ebenso viele Jahre älter als ich, totidem annis mihi aetate praestabat: für wie alt hältst du mich? quid aetatis tibi videor?: wie alt soll sie sein? quot annos nata dicitur?: ich bin alt genug (zu einem Amte etc.), satis aetatis od. annorum habeo: ich bin noch nicht alt genug zur Bewerbung (um ein Amt), nondum ad petendum legitima aetas est: wie alt sie jedesmal zur Bewerbung um eine Stelle sein sollten, quot annos nati quemque magistratum peterent.
b. v. Lebl.; z. B. einen Tag alt, hesternus (gestrig, was von gestern ist, z. B. panis, Ggstz. panis recens).
Alter, das,
I. im allg.:
a. die längere Dauer eines Ggstds. u. der damit verbundene Vorzug: vetustas (z. B. des Weins. der Früchte).
antiquitas (das in die Vorzeit hinausreichende, das hohe Alter, z. B. generis, Ggstz. novitas).
das hohe A., prisca vetustas (z. B. verborum).
b. die längst vergangene Zeit, in Redensarten wie: vor alters, antiquitus (in der Vorzeit); patrum od. maiorum memoriā (zur Zeit der Väter, Vorfahren); quondam. olim (vormals, ehemals, Ggstz. nunc): von alters her, antiquitus; inde ab omni antiquitate: wie vor alters, maiorum oder superiorum more.
II. die Lebenszeit, das Lebensalter,
A. relativ, ein gewisses Lebensalter: aetas (eig. u. meton., sowie = Knabenalter, Jugendalter, gereifteres Alter).
aetatis spatium (eine gewisse, lange od. kurze Lebensdauer).
anni (die Jahre, die jmd. hat).
das erste angehende A. des Mannes, aetas prima, iniens: das beste A., aetas optima: das mittlere A., aetas media: das höhere A., aetas superior, grandior (das höhere Mannesalter. Ggstz. iuventus): ein hohes A., s. unten no.B: das gleiche A. mit jmd., aequalitas: von od. in gleichem A., s. gleichalt: an A. jmd. übertreffen, in höherem A. als jmd. stehen, s. »älter sein« unter »alt« no. III: im besten A. stehen, integrā aetate esse; in ipso aetatis flore oder robore esse: mit zunehmendem A., aetate progrediente; progressu aetatis: im höhern, vorgerücktern A., senior: im höhern A. stehen, provectiore aetate esse: schon ein höheres A. erreicht haben, longius aetate provectum esse: im hohen A., grandis natu (betagt); aetate provectā (im vorgerückten A., bejahrt); aetate exactā. actā iam aetate (am Ende des Lebensalters, am Ende seiner Tage, hochbetagt): ins (gereiftere) A. kommen, in aetatem venire.
Meton., jedes A. (= Leute jedes Alters), omnis aetas: euer A. (= Leute eures Alters), vestra aetas.
B. das hohe Lebensalter;
a. eig.: aetas.
senectus. senilis aetas (Greisenalter, sowohl als Zeit der Schwäche als der Erfahrung).
senium (Zeit der Alterschwäche).
aetas decrepita (Zeit der Abgelebtheit).
das angehende A., senectus adventans et urgens: das hohe A., summa senectus; aetas acta od. exacta. aetas extrema od. ultima (äußerstes Lebensalter, u. zwar aetas acta od. exacta, das verlebte Lebensalter, das Ende der Tage; aetas extr. od. ult. das dem äußersten Ziele nahe): ein hohes A. erreichen, bis ins hohe A. kommen, senectutem adipisci; ad summam senectutem venire (gleichs. ergreifen, zum Greise werden, mit Ang. wo? z. B. ibi cum uxore: u. Smyrnae): im hohen A. sterben, aetate exactā od. decrepitā mori: vor A. sterben, senectus alqm dissolvit: ich nähere mich dem A., senex esse coepi.
Sprichw., A. gibt Erfahrung, seris venit usus ab annis (Ov. met. 6, 29).
b. meton. = die alten Leute, senectus; senes.