mando Copy link Outline I. Lit.II. Transf., in gen., to eat, devour ⓘmānsē | que: adverbialmānse | que: perf part pass masc/neut voc sg • mando, di, sum (in the dep. form mandor, acc. to Prisc. p. 799 P.), 3, v. a. [akin to madeo, properly to moisten; hence], to chew, masticate (syn. manduco). I. Lit. (class.): animalia alia sugunt, alia carpunt, alia vorant, alia mandunt, Cic. N. D. 2, 47, 122: asini lentissime mandunt, Plin. 17, 9, 6, § 54; Col. 6, 2, 14.—Poet.: (equi) fulvum mandunt sub dentibus aurum, i. e. champ, Verg. A. 7, 279: tristia vulnera saevo dente, i. e. to eat the flesh of slaughtered animals, Ov. M. 15, 92.—In part. perf.: mansum ex ore daturum, Lucil. ap. Non. 140, 14; Varr. ib. 12: omnia minima mansa in os inserere, Cic. de Or. 2, 39, 162: ut cibos mansos ac prope liquefactos demittimus, Quint. 10, 1, 19.— II. Transf., in gen., to eat, devour (mostly poet. and in postAug. prose): quom socios nostros mandisset impiu' Cyclops, Liv. Andr. ap. Prisc. p. 817 P.; Enn. ap. Prisc. p. 683 P. (Ann. v. 141 Vahl.): apros, Plin. 8, 51, 78, § 210: Diomedes immanibus equis mandendos solitus objectare advenas, to throw to them for food, Mel. 2, 2.—Poet.: mandere humum (like mordere humum), to bite the ground, said of those who fall in battle, Verg. A. 11, 669; so, compressa aequora, Val. Fl. 3, 106: corpora Graiorum maerebat mandier igni, to be consumed, Matius in Varr. L. L. 6, § 95 Müll.
mănĕo Copy link Outline I. Neutr., to stay, remain anywhere . ...A. In gen.B. In partic.1. To stay, tarry, stop, continue, abide, pass the night ...2. Pregn., to remain, last, endure, continue ...II. Act., to wait for, await, expect a person or thing . ...A. In gen.B. In partic., to await one , ... ⓘmănsē | que: adverbialmănse | que: perf part pass masc/neut voc sg • mănĕo, nsi, nsum (contr. perf. mansti for mansisti, Lucil. ap. Gell. 18, 8), 2, v. n. and a. [root man, to think; whence the notion of hesitating leads to that of waiting; cf. Gr. μένω, μένος, μιμνήσκω, μάντις; and Lat. memini, moneo, mens, etc.]. I. Neutr., to stay, remain anywhere (class.). A. In gen.: ut ut erat, mansum tamen oportuit, Ter. Heaut. 1, 2, 26: facilem esse rem, seu maneant, seu proficiscantur, Caes. B. G. 5, 30: domi, id. ib. 4, 1: in loco, id. B. C. 2, 41: in patria, Cic. Off. 3, 26, 99: si consulem manere ad urbem senatui placuisset, Liv. 30, 27: ad exercitum, Caes. B. G. 5, 51: uno loco manens, Nep. Eum. 5, 4: unum manere diem, Prop. 2, 9, 20: decem dies, Vulg. Gen. 24, 55: diebus quindecim, id. Gal. 1, 18.—Impers. pass.: omnia excogitantur, quare nec sine periculo maneatur, Caes. B. G. 5, 31: in Italia fortasse manebitur, Cic. Att. 8, 3, 7; Vell. 2, 16, 4: manendum eo loco, Caes. B. C. 3, 74: hic maneri diutius non potest, Cic. Att. 11, 15, 3.— B. In partic. 1. To stay, tarry, stop, continue, abide, pass the night ( = pernoctare): apud aliquem, Cic. Att. 4, 18, 3: eo die mansit Venafri, id. ib. 7, 13, 7: in tabernaculo, id. ib. 5, 16, 3: sub Jove frigido, Hor. C. 1, 1, 25: extra domum patris, Liv. 3, 45, 7: ad decimum lapidem, id. 3, 69, 8: cum is Casilini eo die mansurum eum dixisset = Casilini, id. 22, 13, 8; cf.: triduom hoc, Ter. Phorm. 3, 2, 4: apud alium mansit, Sen. Ben. 3, 17, 3: mane apud me, Vulg. Gen. 29, 19: manebis clam, id. 1 Reg. 19, 2. —In mal. part.: cum masculo mansione muliebri, Mos. et Rom. Leg. Coll. 5, 1, 1. — 2. Pregn., to remain, last, endure, continue in any place or manner: si in eo manerent, quod convenisset, would adhere to, abide by that, Caes. B. G. 1, 36, 5: in vita, to remain alive, Cic. Fam. 4, 13, 2: in veritate, to adhere to the truth, id. Clu. 63, 176: in condicione, to fulfil a condition, id. Att. 7, 15, 3: in sententia, to adhere to, id. ib. 9, 2, 1: in voluntate, id. Fam. 5, 2, 10: in pristina mente, id. Sest. 27, 58: in officio, Hirt. B. G. 8, 47: tu modo promissis maneas, abide by, keep, Verg. A. 2, 160: in pactione, to abide by, Nep. Ages. 2, 4: an credi posse ullum populum in ea condicione mansurum? Liv. 8, 21, 6: mansit in condicione atque pacto, Cic. Verr. 1, 6, 16: plerique negant Caesarem in condicione mansurum, id. Att. 7, 15, 3.—Of inanim. and abstr. subjects: nihil semper suo statu manet, Cic. N. D. 1, 12, 29: munitiones, Caes. B. G. 6, 31: monumenta, Nep. Them. 10: regna, Verg. A. 2, 22: adfinitas. Ter. Hec. 4, 4, 101: memoria, Cic. Off. 2, 12, 43: rerum omnium mutabilium immutabiles manent origines, Aug. Conf. 1, 2.—With dat.: manent ingenia senibus, Cic. Sen. 7, 22: his bellum, to continue, not be at an end, Liv. 1, 53: cujus quidem tibi fatum manet, awaits, Cic. Phil. 2, 5, 11.—Absol.: maneat ergo, quod turpe sit, id numquam esse utile, be it regarded as a settled principle, Cic. Off. 3, 12, 49; id. Mil. 4, 11: quamobrem illud maneat, et fixum sit, quod neque moveri, etc., id. Rab. Post. 9, 25.— Part. act. fut.: mansurus, that which will abide or endure; lasting, permanent: urbs, Verg. A. 3, 86.—So part. pres. manens: civitas, Vulg. Heb. 13, 14.— II. Act., to wait for, await, expect a person or thing (not in Cic. or Cæs.; syn.: opperior, praestolor, expecto). A. In gen.: nunc te, nox, quae me mansisti, mitto ut concedas die, Plaut. Am. 1, 3, 48: sese, id. Aul. 4, 6, 14: non manebat aetas virginis meam neclegentiam, Ter. Phorm. 3, 1, 16: hostium adventum mansit, Liv. 42, 66; Ter. Phorm. 4, 1, 4.— B. In partic., to await one (as his fate, portion, etc.), to be about to befall one: mors sua quemque manet, Prop. 2, 21, 58 (3, 26, 12): quis me manet exitus? Ov. M. 9, 725: qui si manet exitus urbem, id. ib. 8, 60: funera quos maneant, id. ib. 11, 540: quae (acerba) manent victos, Liv. 26, 13 fin.; Suet. Caes. 14; id. Dom. 18: maneat nostros ea cura nepotes, Verg. A. 3, 505: vincula et tribulationes me manent, Vulg. Act. 20, 23.
mandō Copy link Outline 1 donner en mission, aliquid alicui, qqch. à qqn, charger qqn de qqch. ...2 confier : confier à qqn des magistratures ; chercher son salut dans ... ⓘmānsē | que: adverbialmānse | que: perf part pass masc/neut voc sg • 1 mandō, āvī, ātum, āre, 1. donner en mission, aliquid alicui, qqch. à qqn, charger qqn de qqch. : tibi de nostris rebus nihil sum mandaturus per litteras Cic. Fam. 3, 5, 4, sur nos affaires je ne veux te charger de rien par lettre ; rem mandatam gerere Cic. Amer. 111, s'acquitter d'un mandat || alicui ut, ne Cæs. G. 4, 21, 2 ; C. 2, 13, 3, charger qqn de, de ne pas || [subj. seul] : huic mandat Belgas adeat Cæs. G. 3, 11, il le charge d'aller trouver les Belges || [avec inf.] Tac. Ann. 15, 2 ; [avec prop. inf.] Virg. B. 5, 41 ; Suet. Tib. 65 || [avec acc. de l'adj. verbal] : gladiatores vi rapiendos Suet. Cæs. 26, donner mission d'enlever de force des gladiateurs || ad aliquem Suet. Cal. 25, faire une recommandation à qqn 2. confier : alicui magistratus Cic. Verr. 2, 5, 35, confier à qqn des magistratures ; fugæ vitam suam Cic. Cat. 1, 20, chercher son salut dans la fuite ; aliquid memoriæ Cic. Mil. 78, graver qqch. dans sa mémoire ; aliquid monumentis Cic. Ac. 2, 2, inscrire qqch. sur les monuments ; aliquid litteris, scriptis, litteris Latinis Cic. de Or. 2, 52 ; Off. 2, 3 ; Fin. 1, 1, consigner qqch. par écrit, rédiger qqch. en latin ; historiis Cic. Div. 2, 69, consigner dans l'histoire.
mandō Copy link Outline 1 mâcher : broyer d'une dent cruelle d'affreux lambeaux de chair ; introduire ...2 manger, dévorer en mâchant : || [poét.] Matius d. les corps être ... ⓘmānsē | que: adverbialmānse | que: perf part pass masc/neut voc sg • 2 mandō, mandī, mānsum, ĕre (cf. μασάομαι), tr., 1. mâcher : Cic. Nat. 2, 122 ; tristia vulnera sævo dente Ov. M. 15, 92, broyer d'une dent cruelle d'affreux lambeaux de chair ; omnia minima mansa infantibus pueris in os inserere Cic. de Or. 2, 162, introduire dans la bouche des enfants les aliments mâchés en parcelles minimes 2. manger, dévorer en mâchant : Liv. 23, 19, 13 ; Plin. 8, 210 || [poét.] corpora mandier igni Matius d. Varro L. 7, 95, les corps être consumés par la flamme. ➳ forme dépon. mandor : Prisc. Gramm. 8, 29.
mandō Copy link ⓘmānsē | que: adverbialmānse | que: perf part pass masc/neut voc sg • 3 mandō, ōnis, m., goinfre : Lucil. Sat. 946.
mănĕō Copy link Outline I intr.,1 rester : rester dans ses foyers || [pass. impers.] : on reste, ...2 séjourner, s'arrêter :3 persister : [en parl. de pers.] persister dans son opinion ; rester ...4 rester pour qqn, être réservé à qqn : dont le destin t'est ...II tr.,1 attendre qqn, qqch. : ô nuit, toi qui m'as attendu ; attendre ...2 être réservé à : un châtiment cruel te sera réservé ; les ... ⓘmănsē | que: adverbialmănse | que: perf part pass masc/neut voc sg • mănĕō, mānsī, mānsum, ēre (cf. μένω), intr. et tr. I. intr., 1. rester : domi Cæs. G. 4, 1, 1, rester dans ses foyers || [pass. impers.] : manetur, on reste, manendum est, on doit rester : Cæs. G. 5, 31, 5 ; C. 3, 74, 2 ; Cic. Att. 8, 3, 7 ; 11, 15, 3 2. séjourner, s'arrêter : Cic. Att. 4, 18, 3 ; 7, 13, 7 ; Liv. 22, 13, 8, etc. 3. persister : [en parl. de pers.] in sententia Cic. Att. 9, 2, 1, persister dans son opinion ; in condicione atque pacto Cic. Verr. 1, 1, 16, rester dans les termes d'un accord et d'un pacte || [en parl. de choses] nihil semper suo statu manet Cic. Nat. 1, 29, rien ne demeure toujours dans son même état ; munitiones integræ manebant Cæs. G. 6, 32, 5, les fortifications étaient encore en bon état ; incolumis numerus manebat aratorum Cic. Verr. 2, 3, 125, le nombre des cultivateurs restait intact, cf. Font. 3 ; Rep. 2, 7 ; manent ingenia senibus Cic. CM 22, les vieillards conservent leurs facultés ; manet iis bellum Liv. 1, 53, 7, la guerre subsiste pour eux, ils sont toujours sous le coup de la guerre || [phil.] vitia adfectiones sunt manentes, perturbationes autem moventes Cic. Tusc. 4, 30, les vices sont des dispositions durables (stables), les passions des dispositions changeantes || rester acquis, hors de discussion : hoc maneat Cic. Mil. 11, que ce principe demeure acquis ; [avec prop. inf.] maneat ergo quod turpe sit, id numquam esse utile Cic. Off. 3, 49, qu'il soit donc acquis que ce qui est immoral n'est jamais utile 4. rester pour qqn, être réservé à qqn : cujus tibi fatum manet Cic. Phil. 2, 11, dont le destin t'est réservé. II. tr., 1. attendre qqn, qqch. : nox, quæ me mansisti Pl. Amph. 596, ô nuit, toi qui m'as attendu ; hostium adventum Liv. 42, 66, 3, attendre l'arrivée des ennemis 2. être réservé à : te triste manebit supplicium Virg. En. 7, 596, un châtiment cruel te sera réservé ; indigna quæ manent victos Liv. 26, 13, 18, les indignes traitements qui attendent les vaincus ; si me aliud fatum manet Ant. d. Cic. Phil. 13, 45, si un autre destin m'attend. ➳ pf. sync. mansti Lucil. d. Gell. 18, 8, 9.